zaterdag 13 september 2014

Dictee woensdag 17 sep 2014 (4): dictee 776 (1) [265]

Hierbij het eerste deel van dictee 776.

1. Het reliëf van de stèle was bijna onzichtbaar geworden. Door de ophanden zijnde hausse zal ze wel veel omhanden hebben. Wat vinden de Franstalige gewesten daarvan? Moet je de Oekraïense munteenheid (sinds 1996), UAH, nu schrijven als 'grivna', 'grivnya' of 'hrivnya'? Heerlijk, zo'n
pêche-melba-ijstaart! In Zuidwest-Frankrijk zie je veel blondes d'Aquitaine. Een selectie van interessante woorden met '*oos': aarzelloos, ambteloos, beginselloos, belangeloos, Borneose houtsoorten, een culpoze zaakbeschadiging, een doloze handeling, fransoos, groos, jerichoroos (roos van Jericho), wat mij betreft: o zo Koos!, laurierroos, Moos (maat van Sam), polyantharoos, provenceroos, provincieroos, rugosaroos, sirihdoos, een spinoze (of spinoos: brandkast), wie van de drie ziet er het meest Togoos uit? En trukendoos. Tot de maffioze praktijken in de penoze hoort onder andere het op een achteloze en argeloze manier openen van een oranje-roze of zuurstokroze spinoze. Een maffie voor een maffe spinozer (brandkastkraker), die op zoek is naar oude maffies.

2. Verder: tuberculoos (vergelijk: tuberkelbacterie), tv'loos, vadoos water is in de bodem gedrongen regenwater, zo'n redenaar is een verboos man, volmatroos, voorbeeldeloos, zedeloos en levenloos. Vervolgens gezocht op '*ose' (een vrij willekeurige selectie): zymose (gisting, met name bij ziekteprocessen), zoönose (infectieziekte die van een dier op de mens kan overgaan), xylose (houtsuiker), visceroptose (toestand waarbij de ingewanden een zakking vertonen), triose (suikersoort die drie koolstofatomen bevat), spondylartrose (van de gewrichtjes tussen de wervels), shigellose (bacillaire dysenterie), sferocytose (vorm van bloedarmoede), rickettsiose (door rickettsia veroorzaakte ziekte, zoals vlektyfus) en varicose (of varicosis: aanwezigheid van spataderen).
3. Ook nog: trichinose (trichinenziekte), roze rosé, glucose is een voorbeeld van pyranose, prose (zekere tekst in de mis), psittacose (papegaaienziekte), post-partumpsychose (kraampsychose), posé geportretteerd zijn, nivôse, pluviôse en ventôse (sneeuw-, regen- en windmaand, vierde, vijfde en zesde maand tijdens de eerste Franse Republiek van 1793 (*)), piroplasmose (babesiosis), peu de chose (niet veel zaaks, een kleinigheid), parafimose (parafimosis, Spaanse kraag), otosclerose (zekere oorziekte), onychomycose (schimmelnagel), myxomatose (meestal dodelijke, zeer besmettelijke virusziekte onder konijnen), myocardose (zekere aandoening van de hartspier, geen ontsteking), mucoviscidose (taaislijmziekte), meiose (of meiosis: (begin van) reductiedeling), lymeborreliose (lyme, ziekte van Lyme) en lipoïdose (stoornis in de vetstofwisseling). (*) NB De overige maanden van de republikeinse kalender zijn: vendémiaire (wijnmaand), brumaire (nevelmaand), frimaire (rijpmaand), germinal (kiemmaand), floréal (bloei- of bloemenmaand), prairial (grasmaand), messidor (oogstmaand), thermidor (warmtemaand) en fructidor (vruchtmaand).