maandag 31 oktober 2016

Dictee maandag 31 okt 2016 (1): dictee Oefendictee november 2016 (2) [972]

Dictee - dictees [972]

Oefendictee november 2016 (2)

1. O ja, het was vandaag Hervormingsdag, 31 oktober. Op die dag spijkerde de door hervormingszin gedreven Maarten Luther zijn stellingen aan de slotkapel van Wittenberg. Daarmee begon de Hervorming of Reformatie. Die kerkhervormer bracht later
Nederlands-hervormden (onder wie gereformeerdebonders en gekrookterieters – die van het gekrookte riet), maar ook gereformeerden (grefo's) voort. De hervormden waren lid van de Nederlandse Hervormde Kerk – toen de staatskerk –, waren lid van een hervormde gemeente, hadden een hervormde dominee en gingen naar een hervormde kerk.

2. Ken je de taal Murks? Die werd door Marokkanen en Turken gesproken. Schrimpeljeus of schrimpeljeuzig is angst-, maar zeker niet afvallig.

3. Op de mms leerden zij, dat de apartheid ooit in Zuid-Afrika een groot goed was, wanneer de Golfoorlog plaatsvond, dat acid house een muziekstijl is – net als deephouse trouwens – en dat een clash een autobotsing is. Ik mocht van mijn moeder niet kopkluiven en al helemaal geen wipje maken.

4. Een lulleman is een babbelaar, een lullensmid geen tandarts (een smoelensmid wel) en een lullenman een brandweermedewerker. In Vlaanderen heten sjonnies en anita's vaker johnny's en marina's. Als brave hendrik ontmoette ik ene Harry, beslist een handige harry; toen we ruziemaakten (bakkeleiden, steggelden – ook: stechelden), riep die: 'dikke Harry!'. Konden we hem maar klemzetten. De liezebetten wilden malkander geen Liezebet heten.

5. De miss piggy had een misstwiggykapsel. Het peterpancomplex of -syndroom is genoemd naar Peter Pan. Voor alto's en asootjes is hier geen plaats. De brabo's komen uit Noord-Brabant en de limbootjes uit Limbabwe. Ik wil geen mayo maar dijonnaise. In de limo dronk hij limo. Een dildo is een godemiché. Ik heb amigo's en amices. De term 'bobo' staat voor bondsbons of -bonze. Een Afro-Aziaat met een afrokapsel zal niet gauw een burgootje worden. En wat is een bimbo? Juist: een ongunstige vrouw die voldoet aan een ordinair geacht schoonheidsideaal, zoals blond haar en grote borsten.

6. Een popi popiejopie kan best wel een depri depri zijn. We gaan naar de disco, met een Ali B-optreden van die rapper. Ik liep tegen een weirde weirdo op en mijn fysio behoorde tot de mocro's en niet tot de surietjes of pinda's genoemde Aziaten. Na je pensioen ga je met het zwitserlevengevoel naar het Drentse Drenthe en ga je daar drentenieren.

7. Termen als 'motherfucker' en 'see you' (zie je, chattaal: cu, vergelijk: asap) ken je natuurlijk. Weet je wat een krijslijst is? En het afscheidnemen doe je met 'hasta la vista' of 'ciao'. Je kent natuurlijk ook je classics en weet wat hardcore en hiphop is. Wat loopt hij voorovergebogen, doet hij dat altijd?

8. Weet je het verschil tussen graffiti en sgraffito? En ken je een human beatbox die muziek à gogo [Frans] ten gehore brengt?

9. In de chattaal worden veel afko's gebruikt. Dat geldt ook voor sms-taal en emoticons of emoji's: dat zijn een soort icoontjes – de bekendste daarvan is de smile of smiley. Enkele Nederlandse voorbeelden: ajb = alsjeblieft, d8 = dacht, effe = even en OMG = oh my God.

10. Uit het Surinaams kennen we fakaa (= hoe gaat het?), afgeleid van fawaka (straattaal voor: hoe gaat het?).

11. Uit het Engels noemen we: bff = best friend forever, btw = by the way, idd = indeed (inderdaad), irl = in real life, lol = laughing out loud (hardop lachend), np = no problem (geen probleem) en yolo = you only live once (je leeft maar één keer).

12. En in het Frans: cv = ça va? – hoe gaat het? – alles goed?

zondag 30 oktober 2016

Dictee zondag 30 okt 2016 (1): dictee Oefendictee november 2016 (1) [971]

Dictee - dictees [971]

Oefendictee november 2016

1. Van zo'n middle-of-the-roaddicteetje [dan: muziekdicteetje met noten, anders, bij tekst: middle-of-the-road dicteetje] – zelfs in the middle of nowhere – kun je best wel enigermate gestresseerd raken: veel stress uit zich dan in stresssymptomen. Ik stres vaak, jij strest toch ook wel enigermate regelmatig?

2. De verdere woorden op '*esseren' zijn: adresseren, blesseren (blessuurtje, blessuretje), dresseren en interesseren. Verder gevonden: caresseren (liefkozen, strelen), cesseren (ophouden, vervallen; vergelijk cessie = afstand, overdracht, denk aan een akte van cessie; een cedent doet een cessie [afko] t.b.v. een cessionaris). Ook kennen we de langdurige Eerste en Tweede Kamersessies.

3. Je kunt heel wat af- en omprakkeseren. Dat is een verlengde vorm van 'prakkeseren' (ook: prakkiseren). Die bezigheid wordt ook wel vigileren genoemd. Je kunt ook anestheseren (narcotiseren).

4. Apaiseren is kalmeren of sussen. Dat werkwoord (verbum) kent maar weinig geestverwanten: braiseren is smoren en door de zoeksystematiek van de Dikke Van Dale hoort hier ook archaïseren (archaïsmen, archaïsche vormen of motieven gebruiken) bij.

5. In een nauw verwante (naverwante) categorie horen baisseren: (letterzetterij) [afko] m.b.t. zetsel op de juiste hoogte brengen en paraisseren: 1) (niet algemeen) verschijnen, zich vertonen, 2) bij een notaris verschijnen en 3) voorkomen, vermeld worden (in een lijst, een staat) - op de meerjarenbegroting paraisseert een klein overschot.

6. Met '*iceren' geeft VD vandaag de dag 94 treffers; een paar interessante voorbeelden: abdiceren = abdiqueren, beatificeren = zalig verklaren middels zaligverklaring, calcificeren (verkalken), clarificeren (klaren), demystificeren = demystifiëren, diagnosticeren (!), excommuniceren = tot ex-kerklid bombarderen, expliceren = expliqueren, injiceren (inspuiten), laïceren: (rooms-katholiek) m.b.t. een geestelijke ontslaan van alle bij de wijding op zich genomen verplichtingen, denazificeren, een resultaat nullificeren, pacificeren (pacifiëren), quintupliceren, reïficeren = tot een zelfstandigheid maken, revindiceren (terugvorderen), sinificeren = verchinezen en sofisticeren = iets met suiker.

7. Met '*iseren' levert VD 525 treffers, een willekeurige greep: angliseren (kortstaarten, ook: verengelsen), anonimiseren, boiseren (met houtgewas beplanten), courtiseren (het hof maken), croiseren (! elkaar kruisen), de-individualiseren, taboeïseren, franciseren, geiseren van een geisha, graeciseren, hybridiseren (bastaarderen), israëliseren, mithridatiseren – (laten) wennen aan vergif, noëtiseren, ostraciseren, palataliseren (iets met klanken en gehemelte), palletiseren (iets met pallets), pelletiseren (iets met bolletjes ijzererts), preadviseren, quotiseren, racemiseren, vaarwateriseren, verlatiniseren (verlatijnsen) en wolmaniseren.

8. Hij wilde me überverwensen met bastaardvloeken als: potztausend, bijlo (bilo), corpo di bacco, gommenikke, gossie, gompie, gossiemijne, herejee, jeminee, potje-met-blommen, sacre-nom-de-Dieu, sansodemelatafel, snotver en verdju.

9. De heitjespiejijzer vond in de tiejijs slechts kakies. Met alere flammam wordt studie-ijver bedoeld en met parfait au café koffie-ijs. Kennen jullie de ijsmachine van Carré?

10. Het zeikwijf bediende de zeilwrijver. Waren er in de kleine ijstijd al zeiklijsters? Een weiderij is geen stalmesterij. Een treillijn is een trek- of jaaglijn. Hoe schrijf je sprei-ijzer en hoe sleisijzer? Geef de pleisterstrijker eens aan ... Het monster was leigrijs. De party was keinijg. Zij had een heibedrijf. Op de geinlijn ging het over een fonteinpomp en freinetonderwijs. De feitenstrijd – had hij nu fijt of niet? – bleef onbeslist. De eikentwijg diende als strafwerktuig. De dijklasten werden deimt-deimtsgelijk verdeeld.

11. Hij begrootte de al eerder begrote posten opnieuw.

zaterdag 29 oktober 2016

Dictee zaterdag 29 okt 2016 (1): 7e Groot Aalsmeers Dictee 2016 Specialisten [970]

Dictee - dictees [970]

7e Groot Aalsmeers Dictee 2016 Specialisten 

De Specialisten moesten de vetgedrukte woorden invullen.

Eigentijds ouwehoeren (auteur: Ronald Ganzeboom)

1. Al hebt u een allriskverzekering, weest gewaarschuwd: deze met kunst- en vliegwerk in elkaar geflanste quatsch is weer een allegaartje van nagebauwde woorden die alleen door specialistische rabauwen graag herkauwd worden.

2. Het was vorig jaar op deze avond dat de malicieuze motieven van een sjofel geklede sjeik ertoe leidden dat contraterrorismetraining en ultranationalisme thans hoogtij vieren: procedés om sjiieten, wahabieten of mogelijk zelfs Tsjetsjeense guerrillastrijders te delegitimeren zijn bijkans gemeengoed geworden.

3. In vroeger tijden was dat wel anders. Indertijd zaten de defaitisten in hun premie A-woningen pastinaak met aioli te eten, terwijl hun yorkshireterriërs er waren om vreemde kostgangers, turkologen en t(h)rashmetalliefhebbers buiten de deur te houden.

4. Heden ten dage scanderen deze vieve burgers na het verorberen van een brijige stamppot omineuze leuzen tegen vreemdelingen die rode- noch wittewijnliefhebbers zijn. Of ze leren taekwondo om waratje zelf ongure types een watjekouw te kunnen geven.

5. Ach, achenebbisj is het: ze kunnen geen kleinerdanteken van een i-grec onderscheiden en struikelen over klip-en-klare woorden als gitaarriffje, dobermannpincher, Tweede Kamerlid en hawaïhemd. Gepiercete, getatoeëerde kopiisten zijn het, deze janklaassens van de samenleving.

6. We zwijgen maar over hun heimelijke seksuele escapadetjes, waarin jasje-dasje wordt verruild voor kanten jarretels (ook: jarretelles), negligeetjes en gecapitonneerde behaatjes (ook: bh'tjes). Hiermee weten de pseudopornoacteurs wel raad, maar het coïteren eindigt vaker in autofellatio dan de lascieve viezeriken lief is.

7. Als in deze wereld de ideologie van het positivisme dientengevolge verwordt tot het adhortatief "Laat u niet vergeten", dan is het sciëntisme van de verlichting helaas voor niets geweest. Dat ware een boud gevolg, alsof een pfeifferpatiënt ook nog de ziekte van Crohn krijgt.

8. Ja, deze vroegeenentwintigste-eeuwse maatschappij is een gemêleerde augiasstal en het pluche van de zetels in de
Staten-Generaal is nu in figuurlijke zin kokendheet. In maart 2017 zullen de sociaaldemocraten en VVD'ers van de rood-blauwe coalitie dan ook op zoek moeten naar nieuwe melkertbanen.


9. Gelukkig wordt u, schrijver van dit dictee, niet geleewiekt: in de daaropvolgende herfst is er eenvoudigweg weer een Groot Aalsmeers Dictee, de rorschachtest van taalvirtuozen die hier en nu ook uw pakkie-an is.

10. Dus luistert u volgend jaar weer naar de sonore stem van de oud-burgemeester, die zonder parafonie deze tekst vol paragogische woord- en zinsconstructies ook vandaag weer vakkundig heeft gedebiteerd. Dan wordt u zonder meer als contemporaine dicteetijger geparaisseerd. Tot dan!

11. (alleen voor de specialisten) Een rot zwijnen at verbena uit een Malagassische lochting  en een chaperon kocht net een sjaal van chambray of van chintz, toen in het Riagg-centrum de neofiet zich het apelazarus schrok omdat nota bene de ampèremeter cyanide in het alveolaire cyclotronnetje had gediagnosticeerd op het moment dat hij deduceerde dat de ampersand het sjibbolet van dicteetijgers is. Mooi geohaad, vindt u ook niet?

[6 fouten, jammer, 1 dubieuze (v/V, mede ontstaan wegens te weinig ruimte voor het woord), kunst- en vliegwerk (gewoon in lijst, maar laatste 2 maanden nauwelijks naar gekeken), rorschachtest (gewoon in lijst), hier en nu (om tactische redenen bewust fout geschreven, pakte verkeerd uit), geparaisseerd (fout gegokt op één s) en gediagnosticeerd (eerst goed, maar toen s i.p.v. c op grond van voorgelezen z)]

[In principe dus een nul- of beter een eenfouter, maar ja, daar kom je zonder voldoende voorbereiding dus echt niet in de buurt ...]

woensdag 26 oktober 2016

Dictee woensdag 26 okt 2016 (3): dictee Groot Dictee DvM Humaniora Aalst 2016 [969]

Dictee - dictees [969]

Groot Dictee DvM Humaniora Aalst 2016

1. Vind jij de bedenkers van de laatste spellingshervorming ook zo'n laag-bij-de-grondse individuen, wereldvreemde pipo's die een satanisch genoegen scheppen in het uitdokteren van een excessieve hoeveelheid regels?

2. Weten die weirdo's dan niet dat de software-industrie je kan helpen met een tool die de schrijffouten in je e-mails automatisch deletet?

3. Is het wel gepermitteerd om als DvM'er, Oost-Vlaming en West-Europeaan, de taalconventies naast je neer te leggen of loop je daarmee te veel risico's?

4. Zou het kunnen dat de humanresourcesmanager van het bedrijf waar je wil gaan werken, je als een imbeciel bestempelt omdat hij toch een dt-fout in je sollicitatiebrief vindt, de fout die je favoriete spellingscoach niet gedetecteerd heeft?

5. Misschien is het toch wel nuttig om overweg te kunnen met trema's, accenten en die gehatewerkwoordvervoeging [als het ww. gehaat is - het gehate ww. - anders bij gehate vervoeging: gehate werkwoordvervoeging - uitgaand van 'een gehaat ww.' niet 'gehate', maar 'gehaat'], of je nu cultuurfunctionaris wil worden, architect-ingenieur, café-uitbater of trainer van blauw-zwart [= Club Brugge!].

6. Dat je hier nu zit te pennen bewijst dat je interesse hebt voor dictees maar het toont ook aan dat je gelooft in het feit dat een correcte spelling allesbehalve overbodig is in onze gedigitaliseerde maatschappij.


Dictee woensdag 26 okt 2016 (2): dictee Junior Dictee DvM Humaniora Aalst 2016 [968]


Dictee - dictees [968]

Junior Dictee DvM Humaniora Aalst 2016

1. Misschien vind jij de Nederlandse spelling ook zo'n kwelling, een martelwerktuig, bedacht door sadistische 60-plussers die zelf ooit spellingsbollebozen waren.

2. De officiële schrijfwijze van een woord is vaak allesbehalve logisch en het teveel aan regels en uitzonderingen maakt de boel vaak onnodig ingewikkeld.

3. Ik heb echt wel andere hobby's dan correct schrijven en dan is er ook nog het cliché dat iedereen kent: "De spellingscontrole op mijn pc'tje verbetert de schrijffouten in mijn e-mails wel!

4. Nochtans zit ik hier nu mijn hoofd te breken over komma's, accenten, verdubbelde medeklinkers en andere gehate schrijfproblemen.

5. Wil ik hiermee bewijzen dat ik echt wel intelligent en efficiënt uit de hoek kan komen of betekent het gewoon dat ik later ook een kommaneuker word?

6. Het is in ieder geval een feit dat een DvM'er zich niet belachelijk wil maken met een dt-fout in een sollicitatiebrief en dus wel wat tijd overheeft voor een klein dicteetje!









Dictee woensdag 26 okt 2016 (1): dictee Tweede Groot Goois Dictee 2016 [967]

Dictee - dictees [967]

Tweede Groot Goois Dictee 2016

(Geen titel; auteur: Raymond Serré)

[Deze nulfouter bij de herstart maakte me zelfs een beetje emotioneel bij de 'nauwelijks' voorbereiding en alle (andere) narigheid van de afgelopen weken. Ik krijg nu vast de lachers wel weer op mijn hand ...]

Gewapend met een blocnoteje reed de dicteemaker in zijn deux-chevauxtje op zijn qui-vive door zijn domicilie. De Hilversummer had van een Bussumer gehoord dat er in zijn woonplaats iemand met de aloude mo A-akte Nederlands woonde, die als het ware kon macrameeën met Standaardnederlandse woorden.

De dicteeschrijver wilde maar één ding: geen excellerende participanten met nul fout. Daarom was hij op zoek naar hulp voor het creëren van zinnen vol trucbommen in jip-en-janneketaal anno 2016. Door te e-mailen met de fetisjisten had hij alras door of hij met een lul-de-behanger of met een goudenmedaillewinnaar te maken had.

Na de gouden tip kwam hij in contact met een man die simpele zinnen maakte met woorden als Bijbeltaal, bijbelsloten en Bijbelkennis. Bladzijdelang wist deze met een harrypotterbril uitgedoste man te rock-'n-rollen met woorden die alledaags klinken, maar die je geest in een houdgreep houden.

Hij vindt het supervetcool om de professionals sacherijnig (ook: chagrijnig) achter hun pince-neztje te laten fronsen. Hij wil geen heintjedavidseffect, hij wil een echt afscheid van de wandelende encyclopedieën die, geloof het of niet, rariteiten als geëikel met gefilte fisj, religieus gezien direct indelen als onjoods, maar wat betreft het Joodse volk als on-Joods.

De schrijver ziet dat steeds dezelfde mensen ertussenuit knijpen met de beker en dan haastje-repje naar een volgend dictee gaan, het is bij de konijnen af. Maar is hij een donquichot als hij probeert het tij te keren? Is zijn nieuwe dictee toch weer een eerstesteenlegging voor een nieuwe zege van een pseudowetenschappelijke
pseudo-intellectueel?


De schrijver glimlachte en wenste zich ten langen leste niet te encanailleren met bijzaken. Het goede doel gaf hem een ravissant gevoel. Schrijven voor mensen die zich aanvankelijk een schlemiel voelden, maar door dictees als deze directbetrokkene (ook: directbetrokkenen) worden bij de krankjorume wereld van de taal.






zaterdag 22 oktober 2016

Dictee zaterdag 22 okt 2016 (1): dictee Oefendictee oktober 2016 [966]

Dictee - dictees [966]

Oefendictee oktober 2016 (zomaar ...)

(Ineengeflanst, niet gecontroleerd, opmerkingen welkom) 

1. Zijn ouweheer – alive-and-kicking en still going strong – arriveerde in een à la Daumont bespannen kales bij het gedegausste schip, zoals de eclatante roman à clef ad usum Delphini breedvoerig en -sprakig in non-descripte vorm in een eclatant excerpt – ook: syllabus of resumé – re-interpreteerde. Hij haalde zijn chabber op, met wie hij gein gedeeld had in de preoorlogsjaren de die in diem op de Oostinjevaarder.

2. Uit archivalia bleek super- en bereduidelijk dat de majoor-Chinees alstoen kassie-zes gegaan is aan een A-ziekte als basedow en niet aan dengue, CF – cystic fibrosis – , het disfunctioneleperceptiesyndroom, de ziekte van Duchenne, fyofyo, ehrlichose, gardnerella bij zijn vrouw, een hart- en vaatziekte, lassakoorts, kala-azar (leishmaniasis), ludduvuddu, kazerneziekteverschijnselen of la maladie du siècle.

3. Bij de Olympische Zomerspelen scoorde de hooggekwalificeerde campionissimo keirin in spe een shot erytropoëtine – epo in de volksmond – en eerdergenoemde werd daaraanvolgend (afkorting: dav.) dan ook gediskwalificeerd, wat volgens de cleanesportpropagandisten aanduidde, dat die geen gouden greep in de olympische prijzenpot mocht doen. Helaas zijn jeu de boules en muay-thaiboksen niet olympisch.

4. De stand-upper bestelde nogal wat bric-à-brac in een
doe-het-zelfwinkel – dus niet in die collega-winkel – om er de horrorcliniclown mee te gaan uithangen. Men bevoorraadde hem valsgaweg met nepantiquiteiten, of nepantiek zo u wilt, zodat zijn dilettantische plan de prullenmand in kon. In een retrospectieve terugblik erkende hij dat de zaak 'clowns' jammer genoeg te veel was opgeblazen. Waarvan akte!

5. In strenggereformeerde kringen gedijt het normen-en-waardendebat: het zondebesef is daar tot Kunst met een grote K verheven. De Boze, de Satan, heerst als een angry young man en een cacodemon over ons. Als een armezondaar met een armezondaarsgezicht belijden wij onze schuld: mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa. Deze laatste passus is rooms-katholiek en van de Kerk van Rome.

6. Het Start-verdrag wil kernwapens reduceren, net als de hollanditis (Hollandse ziekte). Alle raketten: de antiraketraket, de zijderups- of exocet- en de katjoesjaraket, de langeafstandsraket en de MX-raket, moeten worden uitgebannen. De Sovjet-Unie moest minder MiG's hebben. Het koudeoorlogsdenken moet verlaten worden en vrede zij met ons allen, zoals ook olewesjolem Shimon Peres propagandeerde.

7. Met een welgemeend "salam aleikum" begroette Habib zijn vriend die replyde met "wa-aleikum as-salam". Op dat moment klonk van de minaret van de mesdjid het azan (adhan) van de muezzin onder toeziend oog van de panghoeloe. Habib verbeidde het vrijdagmiddaggebed, terwijl zijn seculiere chef naar de vrimibo (vrijmibo) ging. Habib had de koran mee – de polder-Koran was uit, de Alkoran in.

8. Ik houd van armeeën. Mijn oudooms, beiden oud-militairen, waren sergeant der 1e (eerste) klasse en luitenant-ter-zee buiten dienst (afkorting: b.d.). Ze hebben in phoney wars (ook: een drôle de guerre) gediend en in WO II [wee-oo-twee]: dat was op zich geen ABC-oorlog. Ik vind 'the war to end all wars' een rare uitdrukking. Geef mij maar pacifisme dat streeft naar de pax of treuga Dei. De paxzalvers mag ik niet.

9. Onderwijs leidt (!) [wie valt, lijdt ... aan amnesie] tot vooruitgang: van iederwijs en jenaplanscholen tot Bijbelonderwijs en bama- of bachelor-masterstructuur. Is ckv een onderdeel van het cpe? Moet een docent de didaxologie beheersen? Wat is de effectus civilis van een diploma? En wat bedoelen de Vlamingen met ex-cathedraonderwijs? In Suriname heb je gloscholen. De IB-groep is opgegaan in de DUO. Wij hebben op de basisschool een ib'er. Ik heb het jus docendi in k en o. Een witgehandschoende asymptoot hoort thuis op de (vroegere) Koninklijke Militaire Academie in het Kasteel van Breda. Ook daar hebben ze uhd's, ud's en td's (toegevoegd docenten).

donderdag 20 oktober 2016

Dictee donderdag 20 okt 2016 (1): dictee Tweede Eemnesser dictee 2016 [965]

Dictee - dictees [965]

Het tweede Eemnesser dictee (2016)

(Geen titel; auteur: Gerard Wortel)

Eemnes afficheert zich als een joviale, coöperatieve en tolerante Eemlandse gemeente, die met een inwonertal van achtduizend achthonderdvijfentwintig zielen allesbehalve het imago ambieert van een disharmonieuze bevolkingsgroep, alhoewel er au fond altijd wel colliderende elementen de kop opsteken die zich als ongeleide jandoedels manifesteren.

Met een bestuur van somtijds elkaar bekijvende c.q. bakkeleiende raadsleden en wethouders, die dientengevolge dazend door de raad(s)zaal rollebollen en die politiek-ideologisch bijwijlen reuzemooie beloftes doen waarmee zij hun electoraat in een kortstondige aanvlijende houdgreep houden, beoogt Eemnes over voldoende bestuurskracht te beschikken om zich als een autarchie te kunnen handhaven.

Deze archaïsche opvatting over zelfstandigheid valt te prijzen, ware het niet dat de facto ten gevolge van het megalomane fabuleren in de burelen van de provincie Noord-Holland een andere epoche is aangebroken, waarin de gemeente Eemnes ze waarschijnlijk voor wat betreft haar zijn authenticiteit de bout kan hachelen en een fusie onafwendbaar lijkt.

God verhoede echter een herindeling met Bunschoten en Spakenburg, in het kielzog waarvan kraplap, jak en boezeroen hier hun entree maken, Het (donorprincipe!) Dikke Torentje (evenementenlocatie Eemnes, zie: www.hetdikketorentje.eu) weer geconfisqueerd wordt door de gereformeerden, de Nederlands-hervormden of welke gezindte dan ook en het vrouw-zijn niets anders symboliseert dan dat zij tot sint-juttemis achter het aanrecht moet staan om vanuit dat ennui dagelijks het huisraad meticuleus te frotteren tot het oogverblindend glanst.

Hotemetoten en hun adepten die boud en emfatisch durven te beweren dat Eemnes beter met de Gooise dorpen Laren en Blaricum zou kunnen samengaan, moeten dit broodjeaapverhaal maar eens factchecken op een Koningsdag in Laren, waar het ringsteken niet langer op een fjord, arabier of Friese hengst plaatsvindt, maar waar gebronsde dames het spel beoefenen vanuit hun cabriolet of japanner, met op de achterbank een doorgefokte golden retriever.

Voornoemde controverses en het anders-zijn ten spijt, houdt Eemnes – autonoom of niet – de cultuurverschillen niet buiten haar zijn gemeentegrens aangezien zij zich louter vanwege een ethisch en cordiaal appel op haar zijn solidariteit niet kan onttrekken aan de opvang van vluchtelingen, of die nu een kraplap of een hidjab dragen.


vrijdag 14 oktober 2016

Dictee vrijdag 14 okt 2016 (1): dictee O, o, Harderwijk [964]

Dictee - dictees [964]

O, o, Harderwijk

De moeilijkewoordendictees van Harderwijks dicteekunstenaar René Dijkgraaf liggen me wel.

In 2014 had ik me goed voorbereid en won ik met 8 fouten (voor Robert met 14). In 2015 had ik me helemaal niet (speciaal) voorbereid en werd ik achter winnaar Johan (6 fouten) toch nog tweede met 7 fouten.

Ik was er erg op gebrand om dit elitedictee in 2016 weer te winnen. De plannen lagen klaar: vanaf 1 sep stevig 6 weken stevig studeren. Helaas gooide de werkelijkheid roet in het eten: een gebroken linkerbovenarmkop + 2 dito ribben (2/9) zorgden ervoor dat er helemaal niet gestudeerd werd. Fysiek was de reis naar Harderwijk niet haalbaar. Ook was ik erg duf vanwege de zware pijnstillers (inmiddels gestopt).

Ik was natuurlijk erg benieuwd naar de (overigens mooie!) tekst. Je leest die niet live (hoe zouden TQM en z.s.m. zijn uitgesproken en is er nog wat bij gezegd, etc. etc. etc.). Je moet het dus met een indruk doen. Zelf had ik de stellige indruk (gelukkig hoeven anderen die niet te delen) dat ik – let wel: als ik gewoon mijn trainingsprogramma had kunnen uitvoeren – met weinig fouten had kunnen volstaan (echt niet meer dan 7 of 8, zie ook voorgaande jaren).

Toch kun je sommige dingen beter denken, dan zeggen of opschrijven: hoon is anders je deel (zoals bleek).

Maar goed, deal? Als ik in 2017 win, erkent de rest dat ik ook in 2016 mogelijk had zullen winnen. Is dat niet zo, dan heb ik in 2016 zitten blaaskaken ...

Mind you, voor Harderwijk 2017.

PS Zelfs met pijnstillers had ik het duo élégance en elegantie wel in beeld en ook Libor-rente zou ik als oud-lid, ex-lid, van een RABO-ledenraad goed hebben geschreven, net als zoveel (zo veel) trouwens. 

PPS Om verder geen olie op het vuur te gooien, vermeld ik niet hoeveel (beter: hoe weinig) woorden ik n.a.v. deze editie van Harderwijk aan mijn lijst heb toegevoegd ...

woensdag 12 oktober 2016

Dictee woensdag 12 okt 2016 (1): dictee Groot Harderwijks Dictee 2016 [963]

Dictee - dictees [963]

Groot Harderwijks Dictee 2016

De liefhebbers moesten de vetgedrukte woorden invullen, de specialisten de cursieve; sommige woorden golden voor beide categorieën.

Een eenvoudige doch voedzame woordenbrij (auteur: René Dijkgraaf)

"De rillettehapjes en de estouffade van vers geplukte [VD: versgeplukte] aagtappelen staan gereed in uw oud delfts, als ik u niet ontrief. Daarna presenteer ik deventerkoek [ook wel: Deventer koek], alsook een cachaçaatje als pousse-café, met uw welnemen."
         Schrijver dezes wil eerst even [de] biecht horen: kunt u erachter komen waar dit ad-hocdinertje – bepaald niet vanuit nostalgie de la boueplaatsvindt? Vanzelfsprekend niet in een mobilhome, dat word je snel gewaar, noch in een mesdjid. Het juiste antwoord wist u vast allang: op slot Bommelstein! Als u de architect van dit kasteel, Marten Toonder, niet kent, gord u dan aan om z.s.m. en zonder captie te maken in deze pijnlijke leemte te voorzien. U gebruikt echt weleens een toonderisme, zoals 'grootgrutter', 'bovenbaas' of 'zielknijper', als u dat ontkent, vind ik u een minkukel! Toonders taalgebruik is fenomenaal. Als u leest: "een koude noordooster brulde over het landschap, regen en ziektekiemen met zich meevoerend", gaat u toch onmiddellijk uw jas aantrekken? Nederlandsetaalverrijking is nochtans slechts een minuscuul deel van zijn enorme belang voor onze cultuur. Maar daarover onder aan [Taaladvies: onderaan, voorzetsel] deze bladzijde meer, met uw goedvinden.
         Marten Toonder wordt in 1912 geboren. Hij begint al jong te tekenen en hij werkt hard, hetgeen in 1943 resulteert in de oprichting van de beroemde Toonder Studio's.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt hij lid van de nazistische Kultuurkamer, wat hem op een veroordeling wegens collaboratie komt te staan. Pas veel later wordt duidelijk hoe het er echt aan toeging: hij gebruikte zijn lidmaatschap als dekmantel voor verzetswerk, zoals het drukken van het illegale blad Metro, het vervalsen van Duitse stempels en het tekenen van anti-Duitse spotprenten. Hij stelde ook onderduikers tewerk.
       In 1964 verhuist Marten Toonder met zijn innig geliefde vrouw Phiny naar Ierland. Niet ver van de Dáil Éireannlocatie genieten ze intens van de Ierse mystiek en van de prachtige natuur en af en toe natuurlijk van Irish stew. (Madame-jeanettes of
petits-beurres worden daar betrekkelijk weinig gegeten, evenmin kun je je er dooddrinken aan gepetiotiseerdemoerproducten.) In 1982 volgt eerherstel voor zijn TQM avant la lettre met de toekenning van het Verzetsherdenkingskruis.

         Het noodlot spaart hem echter niet: Phiny overlijdt in 1990 en zijn tweede grote liefde, componiste Tera de Marez Oyens, sterft enkele maanden na hun huwelijk in 1996. Hij verhuist kort nadien naar het Rosa Spier Huis te Laren, waar bejaarde artiesten verwend worden – mits ze geen lid zijn van 50Plus [VD: 50PLUS]. Hij verscheidt er in 2005 op drieënnegentigjarige leeftijd.
         We moeten sindsdien verder zonder deze wijze man, die met opgetrokken wenkbrauwen en een twinkeling in de ogen naar de wereld keek en die zijn verwondering vormgaf in kritische allegorieën. Hij verrichtte zijn monnikenwerk aan de Bommelsaga zonder zichzelf ook maar een moment op de voorgrond te plaatsen. Het predicaat 'groots' is hiervoor een understatement en de Nobelprijs voor de Literatuur [GB ook: tt] ging onterecht zijn neus voorbij. Toonder is niet meer, maar over blijven gelukkig zijn zinnebeeldige, cockaynesyndroomachtige wezens. Mogen ze het eeuwige leven hebben! Ze lijken omwille van vermaak met een enkele prinsrobertsmetalenpennenstreek te zijn neergezet, maar hun avonturen zijn een leidraad voor maatschappelijke  en morele kwesties. Wie kent niet de bietekwiet commissaris Bas? ("Ik ga je bekeuren, Bommel! ... Hoe is je naam?") en de schilder Terpen Tijn ("Mijn vibrerend penseel legt de abstracte trillingen van de geest op de eh ... dinges. Vat je, makker?")
         En de heer van stand zelf? Wie is die beer die nooit een hijood of een overhemd van chambray of tarpaulin zou dragen, maar wel immer een geel-rode geruite kamerjas? Dat is Toonder zelf, dat zijn u en ik! Te midden van al het wereldse tumult wil Bommel, vooral tegenover Doddeltje – in zijn ogen geen chickie of potentiële spondengenoot maar een toonbeeld van élégance – een heer zijn. Zijn zelfkennis is echter ontoereikend. Hij beweegt zich, niet op een reesplee, maar in de Oude Schicht, onhandig door het zompige plasdrasgebied des levens, dat soms een onverwacht hoge brinellhardheidsgraad heeft, alsof de spetsnaz eraan te pas kwam. Ook de aanrijtijd naar zijn slot onderschat hij stelselmatig. Tom Poes moet daarom vaak een list verzinnen om hem zonder dyugudyugu uit de puree te halen. Toch voelen we ons aan Heer Ollie verwant, worstelen wij zelf ook niet regelmatig met onze innerlijke beer?
         Toonder kon een iezegrim zijn en hij was zeker van de familie van kleef, maar bovenal was hij een visionair. Al in 1963 voorspelde hij de eenentwintigste-eeuwse kredietcrisis in 'De bovenbazen', een goedgeschreven satire op het ongebreidelde kapitalisme met haar massaontslagen, haar Libor-fraude en haar [3x: zijn, kapitalisme is het-woord] milieuaantasting. Ook 'De liefdadiger' was een voorspellend verhaal: zelfs zonder bhanggebruik "zag hij glazen flats vol licht voor zich, met dunne wanden die een gesprek van buur tot buur mogelijk maken. Verborgen camera's leggen de ruzies vast, die rechtstreeks op televisietoestellen worden uitgezonden". Let wel: dit was vijfendertig jaar voor de eerste Big Brotheruitzending!
         Toonders archaïsche schrijf- en tekenstijl biedt uitzicht op een vreemde en verre wereld, die desondanks sterk verbonden is met het hier-en-nu [GB, maar VD: los!], want zijn tongue in cheek opgezette teksten lijken pas kortgeleden geschreven te zijn. Zijn historiën zijn diepgeworteld in onze literatuur [GB ook: tt] en schilderkunst, daarom zal hij over honderd jaar – maar dan in giegs hypertekst bij een onlinedienst – nog steeds gelezen worden.

Ik weet het niet zeker, maar ik voel dat heel fijn aan. 

PS 
Ik hoop niet dat ik u maag-darmproblemen, hippopotomonstrosesquippedaliofobie of een posttraumatische stressstoornis bezorgd heb ... 

Bronnen: 
De Bommelsaga, Marten Toonder 
Verzamelde poëmen, Querulijn Xaverius Markies de Canteclaer van Barneveldt 1997 
Autobiografie, Marten Toonder 1998 
Bommelcitaten, Uitgeverij Ton Paauw 2006 
Marten Toonder Biografie, Wim Hazeu 2012 
Zeg nu zelf. Bevlogen uitspraken van een heer van stand, Pim Oosterheert 2012 
Een meesterwerk kan altijd kwaad,   Jan Wolkers NRC 17 april 1992 
Weinig weten, alles voelen, Marcel Möhring NRC 2 mei 2012

dinsdag 11 oktober 2016

Dictee dinsdag 11 okt 2016 (2): dictee Oegstgeester Dictee 2016 [962]

Dictee - dictees [962]

Derde Oegstgeester Dictee 2016

De 111 onderstreepte woorden moesten worden ingevuld

NB Een uitgebreide toelichting is op aanvraag verkrijgbaar!

Mooi oud en minder nieuw (auteur: Teun Klumpers, voorlezer: Ko Colijn)

1. Oegstgeest was nooit Jan, Piet of Klaas,
en Els – dat klonk nog net vertrouwd – 
kreeg haar congé, noch meer soelaas,
want hier moest rigoureus verbouwd. 

2. Dus toen dit dorp na jaren Timmers
en nog zo'n ad-interimmer 
van een nieuwe naam beviel,
was dat geen Jan, maar Jaensch, Emile.

3. Dag MEOB, Zendingshuis: tabee,
Teylingereind werd ingewijd 
voor delinquentjes en oké
ook Eritreeërs, deze tijd;

4. Oud-Poelgeest houdt amechtig stand,
maar K&O zweeft op de rand,
cultuurhuis de Paulus oogt nog schriel,
de bibliotheek toogt steeds meer ziel;

5. zo gaat dit schrijversdorp teloor,
de leescultuur volgt haastje-repje, 
racet er stupéfait vandoor,
want ja, vandaag de dag whatsapp je;

6. camaraderie verdwijnt
want Facebookvrienden zijn online,
waar erudiete ouden zongen,
zwijgen suf gegamede jongen.

7. Ik vermijd dat nieuwe web,
geen e-mail, sites om op te daten, 
googel niet en haat gezap,
 ik lees en savoureer poëten:

8. coryfeeën, nimmer sleets,
geen would-beschrijvers van clichés,
zij hebben nooit gecopy-pastet,
zijn altijd origineel geweest.

9. Helaas, in honderdveertig tekens
zal de dotcommaatschappij 
geen nieuwe rederijkers kweken. 
kwansuis spreken zullen zij.

10. In plaats van Windows kies ik weids,
een leven zonder megabytes, 
gedachtekronkels die co-existeren 
met processors en programmeren.

11. Nooit naar coole webshops dus,
maar naar het antiquariaat,
nieuw asfalt, chique regiobus,
geen macadamweg zoals laatst;

12. dan oorbaar uitgecheckt, ik naak
mijn Leidse achenebbisje zaak
en zoek die ene eerste druk, 
facsimile's en puur geluk:

13. laatnegentiende-eeuwse dichters,
stichters van De Nieuwe Gids,
die langverbeide taalverlichters,
ver voor Wordbestand en bits,

14. geen renaissance, classicisme,
– zo passé al, niemand mist ze –
zelfs romantici, steeds machtiger
bogen voor Kloos, de eerste Tachtiger;

15. diens terzinen en kwatrijnen 
in sonnetten fijn van stof, 
plaveiden wegen voor Verwey en
Nijhoff, Gossaert, Slauerhoff;

16. geen kafkaëske tekstfontein,
maar tijd van jambe, alexandrijn,
toen literatoren allitereerden 
en adolescenten verzen leerden.

17. Zelfs natuur denatureert,
door bête myopie gedreven:
wat spontaan was, wordt beheerd
tot veilig, clichématig leven;

18. wilde zwijnen afgeschoten,
speelse gorilla's platgespoten,
minituintjes fluks betegeld, 
buxushaagjes, zo geregeld,

19. kap bosschages, zaai gazon,
want elk plantsoen moet per se open,
we restylen, in jargon,
ik noem dat oude staatsie slopen;

20. aloë's, Japanse tuin?
Geef mij het Groene Hart, het duin! 
Feng shui, zichtlijn, kunstig schroot?
Geef mij het Bos van Wijckerslooth!

21. Negeer de doorsnee santenkraam 
van snelle ceders en cipressen:
plant een leiboom voor het raam,
of trage eiken, vlier en bessen,

22. dahlia's en balsemienen, 
akonieten en lupinen, 
feeëriek look-zonder-look;
meer Anton Pieck, dat kan toch ook?

23. Elan draaft ook door Albert Heijn,
raakt service en assortiment, 
caissières die gesjochten zijn,
omdat wij zelf hebben gescand

24. en soeverein met smartphones pralen
om contactloos te betalen: 
swipet u maar, zelfs pin is uit,
geen spie, geen sou, maar digiduit.

25. De schijf van vijf was al ontspoord,
de voedseltrends preoccuperen,
geen nochtans die lang bekoort,
de carrousel moet snel rouleren;

26. zuurkoolstamppot werd coquille 
oma's bloemkool broccoli en
geoha voor veel meer geld! –
de boekweit quinoa, tarwe spelt;

27. met rucola voor sperziebonen, 
artisjok voor biet en knol,
sta ik nog pal voor de gewone
speculaas en Bossche bol;

28. geen paddo's of langoest, maar prei,
geen gojibes, maar cichorei,
geen wiet, marshmallows, biowijn,
maar cafeïne, marsepein.

29. Glucose? Ach, een kleinigheid,
niet meer dan een cosmetisch punt:
ik vrees het salmonella-ei 
en creutzfeldt-jakob uit een rund!

30. Dan helpt geen antioxidant, 
koosjer extract van maggiplant,
enzymen, multivitaminen,
kiwi's, smoothies, creatine.

31. Word ik lijp, hartstikke gek,
misschien letaal geïnfecteerd 
door dat verrekte datalek,
of door fobieën getroebleerd?

32. Voor mij geen toekomst, mis de clou,
ik wens u veel souplesse toe,
mijn tijd is duidelijk geweest,
misschien tot ziens, in Endegeest.