maandag 29 juni 2015

Dictee maandag 29 juni 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (43) [676]

Dictee - dictees [676]

Ditjes en datjes (43)

A. Ik was er niet uit, of in velo-ecclesia(-)drie-eenheid (Groot Utrechts Kerkdictee) wel of niet een koppelteken moest. Taaladvies schrijft het volgende, waarvan akte: Als het gaat om een soort 'drie-eenheid', namelijk de 'wielerdrie-eenheid' of de 'velo-ecclesiadrie-eenheid' is er geen reden om een streepje in de samenstelling te zetten.

B. Ik heb al eerder iets geschreven over Het Liedboek (naam vorige versie: van de kerken). Als reactie kreeg ik, dat men nu eenmaal 'bijbelplaats' hanteert in plaats van 'Bijbelplaats' volgens eigen interne regels en dat 'tenondergaan' een dichterlijke vrijheid zou zijn i.p.v. het correcte 'ten onder gaan'. Ja, zo zijn we natuurlijk snel uitgepraat en dat heb ik ook aan de dames en heren laten weten … Ik passeer Het Liedboek dus maar rechts en laat het verder links liggen.

C. Nog een verdwenen woord: kochelen (van kogelen, met kogels beschieten). Het waarom is me niet duidelijk. Betekenis: 1) overgankelijk werkwoord: (verouderd) gooien, smijten, 2) onovergankelijk werkwoord: (gewestelijk) met sneeuwballen gooien en 3) overgankelijk werkwoord: vermoorden.

D. Dat was even piekeren: de jij-en-iksteek leek verdwenen, maar het moet echt ik-en-jijsteek (negsteek) zijn: die is in volle glorie nog aanwezig. Stond al tien jaar verkeerd in mijn woordenlijst …

E. Als boom en als volksdrank heeft 'maté' niet meer als vormvariant 'mate'. Wel is 'mate' [ee] nog een term bij het judo. Ik zou die woorden overigens maar met mate gebruiken, als ik jou was (maar dat ben ik niet).

F. Ook de veldcipres (= akkerzenegroen, die niet!) is uit VD verdwenen.

G. Verdwenen uit VD 2015: karmil (gewone huttentut), een wijmen (= tenen) mand, zegeltjes (voor lelietje-van-dalen), zilver-onder-water (volksnaam voor de tuinwolfsmelk en het kroontjeskruid), halvegare = halve zool (voorheen: lemma zool, je moet nu 'halvezool' schrijven), kal (babbelaar), kanneberg (veenbes), partijk(e) (kattenstaart), kezebloem of keesbloem (schermbloemige plant) en keik (knopherik).

H. Weetjes: de Zesdaagse Oorlog, de Heren Zeventien, de Zieke Man (of: zieke man van Europa!), de ster-van-bethlehem (GB, de ster van Bethlehem is iets anders!), de jerichoroos of roos van Jericho, de jihad is nu weer de heilige oorlog (was korte tijd met hoofdletters), je gaat nu naar kapitein Jas (was: Kapitein), Kaapse wolken eet je, Kaapwolken zie je en de dronkenmakende kervel (dollekervel) is een plant.

donderdag 25 juni 2015

Dictee donderdag 25 juni 2015 (3): dictee 843 (3) [675]

Dictee - dictees [675]

Dictee 843, alinea 7 t/m 10.

7. Acidofiel is zuurlievend. In de SWOT-analyse staan de letters voor: strengths, weaknesses, opportunities, threats. Een voorbeeld van een synaloefe is 'zevend'halfje' (pietje). Syndiceren doe je op de beurs, je syndikeren bij een vakbond. Hij verkaste en vergastte mij op een housewarmingparty. De intrigante zorgde in Vlaanderen door intrigeren voor veel intriges. Tachy- en bradycardie zijn niet goed voor een mens. Taciti, soli, sanza compagnia: zwijgend, eenzaam, zonder geleide (Dante, 'Inferno'). Ze loopt bij een tactiele therapeut. Met veel tact legde hij de viertaktmotor uit. Tactel wordt veel toegepast in sportkleding. De tabes (dorsalis) is de ruggenmergstering. Ik tae-bo, ik beoefen het tae-bo. Nee, geen tai chi dus!
8. Houden taenia je darmen schoon? Bij GB eten ze taboulé (met couscous!) Zij zijn taillables et corvéables à merci: naar believen aan belasting en herendienst te onderwerpen. Touw van rameevezels heet tali rami. Wat voor olie is tallolie? Niet storen, ik tally, ben aan het tallyen. Hij gleed van het taludje af. Die veldslag werd tam arte quam Marte (zowel door slimmigheden als door geweld) gewonnen. Een tamboereerraam gebruik je bij borduren. Hoeveel borduren zou zo'n schaker er al op hebben zitten? Een tanguero is een tangodanser. Hij heeft zijn werk tant bien que mal weer opgepakt. De tantebetjestijl wordt gekenmerkt door tantebetjes. Tant pis, amen! Mooi, die tapestrywand [èh, uh, ie]! De tartuffe meende fair play te spelen.
9. Een tapplaats heeft er geen, een Tap-plaats wel een. Een taxus is een venijnboom. In een taxfreeshop koop je taksvrije artikelen. Uit tazza's kun je drinken. De teach-in werd druk bezocht en was dus drukbezocht. Het technetium (Tc) was het eerste kunstmatig gevormde chemische element. Die begin-n hoor je niet. Is dat te judice correct? De spreker moest nog veel tekst verwerken. Zij is tele- foto- en
tv-geniek. Zijn teleologie en theologie nauw verwant? U koopt dit cash-and-carry, tel quel. Teloh [ee] omvat stukjes cassave. Temeer daar er een lid afwezig was, was er een eter te minder. Hoe spreek je 'template' [pluht] uit? Hij voelt zich ten achter gesteld. De intrest bedraagt vijf ten honderd. Nu ga je ten tweeden male in de fout.

10. Hij moest in Ter Aar de bestelling afleveren: uitnodigingen voor de teraardebestelling. Zijn alibi was teres atque rotundus. Alle leven eindigt met de terminus vitae, the debt which cancels all others. Een vaste burcht moet op terra firma staan. De terreur blanche is de Witte Terreur. Een tertiaris is een derdeordeling. Als testis oculatus is hij een testis classicus. In de Nepalese loterij won ik een thar. Een thrillseeker doet het voor de thrill. Kijk uit naar the war to end all wars. Hij zal zijn trekken nog wel thuiskrijgen. De ThUK is de Theologische Hogeschool Kampen.

Dictee donderdag 25 juni 2015 (2): dictee 843 (2) [674]

Dictee - dictees [674]

Dictee 843, alinea 4 t/m 6.

4. (Tekst: By the rivers of Babylon / there we sat down / Ye-eah we wept / when we remembered Zion). Is deze snelheid sub- of supersonisch? Hij werd bedreigd met een soaker. Het suppedaneum: (rooms-katholiek) verhoging waar het altaar op staat (of ook: blokje hout waarop de voeten van de gekruisigde Christus rusten). Een suppo (suppositoire, VD ook: suppositorium) is een zetpil. In die haven gold een surchargé surcharge. Vrijgeleide: sûreté de corps, safe conduct, sauf-conduit, sauvegarde en een laissez passer of geleibrief (voor geestelijken: een obediëntie). In dat stadsdeel wonen veel suri's. Zijn optreden was verfrissend en surprenant. Surra is een trypanosomenziekte. Een sati is een suttee (denk maar aan het suttiisme). 
5. Op staande voet: e vestigio, hic et nunc, illico, in continenti (incontinent is iets anders), ogenblikkelijk, staandebeens, staandevoets, onmiddellijk, stante pede,
sur-le-champ en voetstoots. Suzanne met de mooie ogen kweekt heel graag de suzanne-met-de-mooie-ogen. Rein, wat is suzereiniteit? En wat een suzonnetje? Die heersers voerden een sévère bewind. Een swagger is een zekere damesmantel. Hoe spreek je 'swap' uit (en hoe 'sweater')? Anno nu zijn er nog veel swiebertjes. Kort: swipen is navigeren en swypen is letters op een bepaalde manier typen op een touchscreen. Een symmachie is een oorlogsbondgenootschap. SZL: lilangeni (munteenheid van Swaziland).

6. Er was geen ziel te bekennen: typisch voorbeeld van een synecdoche. 'Schreeuwende kleuren' is een synesthesie. De szechuanpeper heeft niets te maken met indiapaper, al zou je anders vermoeden. Syzygie is samenstand. In de politiek noemen we het afwisselend steunen op verschillende partijen (actueel in Nederland!) de (het) système de la bascule. Niet in GB of VD, maar 'alles paletti' betekent 'alles oké'. Het coxsackievirus kan de hvm-ziekte veroorzaken, de hand-, voet- en mondziekte (vooral bij jonge kinderen). Het virus is vernoemd naar de plaats Coxsackie in de staat New York, waar het voor het eerst bij een patiënt werd vastgesteld. De zwart-New Yorkse inwoners krijgen het allemaal zwart-op-wit.

Dictee donderdag 25 juni 2015 (1): dictee 843 (1) [673]

Dictee - dictees [673]

Dictee 843, alinea 1 t/m 3.

1. Ik heb zo-even gelezen dat er bij 'zoiets' sprake is van klinkerbotsing. We hebben zowat de hele middag maar zo wat aangerommeld. Vertel eens wat over lewiszuur en -base, en over zuur-basereacties en -titraties. Zou die noorderling ook ' zoögloea' [oi] hebben opgenomen in zijn top tien (top 10) aller tijden van moeilijk uit te spreken woorden? Terwijl er zouk gespeeld werd, hield hij op (noch) met zotteklap en zottenpraat, noch met zoute bollen eten. Leuk, zo'n kleine Antarctische kleine adeliepinguïn. De noord-zuidverbinding verbindt de zuidoosthoek van Amsterdam met de noordwesthoek. Het zwart-Amerikaanse vuur wordt in zwart Amerika flink opgestookt. Daar moet hoognodig eens een zwabbertje over gehaald worden.
2. Die zwansen (GB) hebben heel wat afgezwansd bij het zwanzen. De katjoesjaraketten zijn afgevuurd. Seitan is een vleesvervangend product, gemaakt van tarwe. Onder de blote hemel: sub divo, sub Jove, sub Jove frigido, à la belle étoile of sub tecto coeli. Successen: succès de ridicule (succes wegens belachelijkheid), succès de scandale (succes door een veroorzaakt schandaal), succès d'estime (succes dat alleen berust op de achting voor de naam van de maker of de voordrager, niet op de innerlijke waarde van het werk of de voordracht) en succès fou (daverend succes, meervoud: succès fous). Such is life: c'est la vie. Sucrose of invertsuiker kun je met sucres betalen. Ik heb dochter in slaap gesuid.
3. Hij wist subiet dat subito een muziekterm is. Eigen haard is goud waard, sub parvo sed meo: onder een klein dak, maar wel onder het mijne. Sub rosa is off the record. Maar wel Deo volente: sub reservatione Jacobaea. Pas in de suite kwam zijn vuile suit uit de suitcase. Een suisse had vaak een hellebaard en een bandelier (draagriem sabel). Summa summarum, tenslotte, geef ik hem de benefit of the doubt. Aan de rivieren van Babylon (super flumina Babylonis) zijn de beginwoorden van Ps. 137, het klaaglied der Israëlieten in hun ballingschap. Zoiets als Psalmen 24 (afgekort: Ps. 24) moet je lezen, iets als psalm 33 (afgekort ps. 33) moet je zingen. Ik beluisterde met veel plezier via internet Rivers of Babylon van Boney M. (1978, publ. 2012).

woensdag 24 juni 2015

Dictee woensdag 24 juni 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (42) [672]

Dictee - dictees [672]

Ditjes en datjes (42)

A. Je hebt toch wel meegekregen dat in het lemma typico-orkest nu 'cuatro's' (cuatrogitaren) staat? In vorige versies was dat 'quatro'!

B. Bij de plantennamen heeft VD flink opruiming gehouden: zo zijn kruid-aan-den-zolder, kruid-aan-den-balk, kruip-door-de-tuin en
kruip-door-de-haag verdwenen. En ook nog naar even melden: de universiteit van Leuven heeft (nu ook in VD) als officiële naam KU Leuven.

C. Vergeet niet in 'Sao Tomé en Principe' voortaan in principe een accent aigu te zetten.

D. Ook het drievuldigheidsbloempje (het driekleurige of wilde viooltje) heeft het loodje gelegd.

E. Rara kwestie: ooit kvv'er, toen (ook) KVV'er, en nu weer, zij het nog steeds historisch, kvv'er voor kortverbandvrijwilliger.

F. De aspidistra heette in de volksmond het kwartjesblad. Kennelijk heeft die volksmond zich bedacht, want in VD heet de plant nu in goed Nederlands blarenplant (kamersierplant uit de leliefamilie).

G. Als je bij lemma 'eenmaal' in VD kijkt, zie je 'een- en andermaal'; zo staat het ook bij lemma 'andermaal'. Echter bij lemma 'ander' staat – in dezelfde betekenis – 'een en ander maal'. VD laat me weten – mijn melding was al van lang geleden – dat dit in VD 2015 en de komende update van de oVD goed komt … We wachten af.

H. Voor ecologische hoofdstructuur (in Nederland) had VD zowel ehs als EHS. VD heeft dat probleem inmiddels opgelost. Hoe, dat zullen we zien. Hetzelfde geldt trouwens voor tgg en TGG die allebei voorkwamen als afkorting van transformeel-generatieve grammatica (die van Noam Chomsky).

I. In VD komt zowel voor 'een uit duizenden' als 'één uit duizend'. Bij nader inzien vindt VD dat die accenten wel weg kunnen. Ik uiteraard ook.

J Dat geldt ook voor 'duizend tegen één', waar de accenten gemist kunnen worden als kiespijn. Nader (later) bericht: VD gaat ze toch maar handhaven.

K. De Lacedaemoniërs zijn niet meer. Zij (mogen) rusten in vrede.

L. Ook het kruisken-a (boekje om te leren spellen, ook: het abc) vindt men niet meer terug in VD.

M. De bijlagen uit de papieren VD zijn in de oVD nu opgenomen als 'gewone' lemma's. Let daarbij op de hoofdletters aan het begin: die verdwijnen goeddeels. Een voorbeeld van zo'n verdwenen uitdrukking is 'sic transit mundi gloria'. Betekenis: zo gaat de heerlijkheid (glans) der wereld voorbij. Deze uitdrukking wordt gebruikt bij de kroningsceremoniën van de paus; terwijl hij uit de
Sint-Gregoriuskapel naar het altaar van Sint-Pieter wordt geleid. Men verbrandt dan driemaal een vlok stof (hennep) onder de uitroep: ‘Sancte Pater, sic transit gloria mundi’.

maandag 22 juni 2015

Dictee maandag 22 juni 2015 (3): dictee 842 (3) [671]

Dictee - dictees [671]

Dictee 842, alinea 7 t/m 10.

7. Hij zou veel spie hebben. Een spijkboom (boom, of beter plant?) brengt nardus voort. Een openruglijder heeft spina bifida. Een beetje atleet loopt op spikes. Een spiritijn is een pater van de Congregatie van de Heilige Geest (Spiritus Sanctus). Het leidde ertoe dat zij aan spleen [ie] lijdt. Een split-up lijkt het beste voor deze aandelen. Hij is spo-docent. Een spoof is een zekere parodie, een spoom een zekere sorbet. Geef een voorbeeld van een spoonerisme (niet die eend!). De SS-20 is een Russische middellangeafstandsraket. Wil je dat echt in een dictee op laten schrijven, de naamgever van het psychologische begrip 'flow': de Amerikaanse hoogleraar psychologie Mihály Csikszentmihályi (Piet de Ruiter: toch niet te controleren!)?

8. Mag ik die sijpe peer? Wat moet ik nu schrijven: stadhouder-koning en koning-stadhouder (GB) of Koning-Stadhouder (VD)? Volgens GB loop je stafylokokken op, volgens VD ook wel stafylococci. Dat was een sta-in-de-weg voor een staakt-het-vuren. Weet je het nu: stalactiet en stalagmiet (g = grond)? Een stampede [stèhm-piet] is een stormloop of juist een vlucht (van dieren). Zo'n reptiel heeft een squameus uiterlijk. Bezat Stanley al zo'n stanleymes? De State of the Union is een soort presidentiële troonrede. Is er verschil tussen de status quo en de status quaestionis? Van stearine maakt men kaarsen. De paus is de stedehouder Gods op aarde. Duurloopatleten lassen soms een versnellende steigerung in.

9. Welke ziekte is naar Stendhal [ah, ah] genoemd? Na de STER-spot gaan we sterrenkijken. Een stichomythie is een zekere passage in een drama. Steun zoeken en dan steun vinden bij iemand die geen kik geeft: dat geeft een kick! Die veteraan is still going strong. Zo'n stoepier wordt rijkelijk beloond. Een spijkerbroek is stonewashed. Een stowaway is een verstekeling. De straddle werd met een strad begeleid. De krullenkop moest gestraight worden. De inbraken vinden volgens een vast stramien plaats. Als stratagème had hij een blondine met strapless jurk gestuurd. Hij zat met een stretch broek in de stretched limo. Strijk-en-zet was het zo: moeder aan het strijken en vader en zoon aan het dammen. Ik wil stroganoffsaus.

10. Dat meisje heeft een grote studie-ijver. Hij is overleden aan het eten van strychnine. Geef mij maar zo'n lekkere apfelstrudel. Ze spreidde veel suaviteit tentoon. Voor een puber komt ooit de
sturm-und-drangperiode. 'Sub specie' is onder de gedaante van, een subspecies is een ondersoort. Een bloeduitstorting (sugillatie, hematoom, ecchymose) is een subcutane bloeding. Het slachtoffer werd gesuffoqueerd. De super-pg won de super-G. De surah omvatte de suramin. Syzygie is samenstand en een sweeper is een libero. Het 'süsser Pöbel' is het lief gepeupel.

Dictee maandag 22 juni 2015 (2): dictee 842 (2) [670]

Dictee - dictees [670]

Dictee 842, alinea 4 t/m 6.

4. De meest verraderlijke dicteewoorden, het is al eerder gezegd, zijn die, welke je anders uitspreekt, dan je ze schrijft. Daarbij behoren golauyoek (Chinees gerecht van gefrituurde beignets met varkensvlees en een zoetzure saus) [goe-loo-joek], giaur (Turkse scheldnaam voor alle niet-moslims) [gah-voer], chaebol (Zuid-Koreaans industrieel conglomeraat) [dzjèh-buhl], abscisinezuur (plantenhormoon met groeiremmende werking) [ahp-sie-zie-nuh-zuur]. en shinto ryu (Japanse vechtkunst met stokken en wapens) [sjihn-too-rjoe]. De jandoedel speelde 'Yankee Doodle' op zijn doedelzak. Je moet tekst wel met de juiste interpunctie interpungeren. "Denique coelum", riepen de kruisvaarders: eindelijk de hemel, wij zullen die verwerven.

5. De zazou bewonderde de zeboe. De man met de baard als een Zwitser (Helvetiër) was zo zat als een zwitser. De meeste 60-plussers [cijfers, verder letters] hebben een 60 pluskaart [idem]. Ik geef je een 7 plusje [cijfer, verder letters] voor deze scriptie. Doorsneegraven wisten niets af van grafen. Mijn ouders' huis staat in Rhoon. Rozijnen- en cocakauwers kunnen we missen als kiespijn. Een zeiklijster lijdt aan bangschijterij en dat leidt tot bangerikengedrag. Kunnen kauwen ook zoetekauw zijn? De afkorting Zm staat voor zettameter, zm voor zeptometer. Hij ziedt van woede, als hij het ziet gebeuren. Zo-even dacht hij: in een zoutwaterbekken zit geen zoet water.

6. Zo'n sparringpartner is klasse! Hij heeft een spartaanse opvoeding genoten. Wanneer gaan we weer spearfishen [ie, ih]? Spijen is spuwen (spijers zijn gedijers) en speieren is schitteren. Dat speiten (spuiten) zal je nog spijten. Ik wil dat weleens terug horen. Het vermogen van Jan is een 80-voud [cijfers] van wat Piet bezit. Deze doorsnee-Belg is belgziek. Ze stak een speld in het speltbrood. Een spencer is een slip-over met V-hals. Zit in dit parfumerieartikel spermacetiolie? Spem mentitae segetes: gewassen die niet aan de verwachting hebben voldaan en spemque metumque inter dubii: zwevend tussen hoop en vrees. Hij zou zijn mond wijd open sperren (ook: opensperren). Spiccato is op de viool met springende stok.

Dictee maandag 22 juni 2015 (1): dictee 842 (1) [669]

Dictee - dictees [669]

Dictee 842, alinea 1 t/m 3. 

1. Het was niet nogal wiedes dat ze die weed (wiet) wegwiedden als ware het wied. Van een whisky-, cognac- en punchgrog wordt je gezelschap zo groggy als een dronkenman of dronkenlap. Een wildwestfilm speelt zich in het Wilde Westen af. De wolkenkrabber stak scherp af tegen het wolkeloze zwerk. De deur stond wijd open, zeer wijd open, zeg maar: wagenwijd open. Je moet die wagenwijd openstaande ramen maar sluiten. Wordt vervolgd, naar verluidt. Die twee hebben een woprelatie: wippen, ontbijten, pleite. Met middle of the road wordt middle-of-the-roadmuziek bedoeld. De benadering van die politicus is middle-of-the-road. Zo'n mysteryguest is best sneaky. Met (de) afro wordt het afrokapsel bedoeld. Hij is Afro-Surinamer.

2. Hij heeft een beeldschone afrodite aan de haak geslagen. Hij heeft gescratcht, gebeatjuggeld. Het Divali is het lichtjesfeest, het chanoekafeest is het Lichtfeest. De piesemopsantee komt van 'puis-je m'absenter?' Als je de beste kamer in een hotel krijgt, is dat niet de bestekamer. Ik las een waarlijk houellebecqiaans (Houellebecq, pseudoniem van Marcel Thomas) [geen h] meesterwerk. Hij is een Martinikaanse martinidrinker uit Martinique. Bij studenten zijn adjes heel gewoon, doodgewoon. Dat briefje, weet je wat erop staat? De aardappelen zullen al wel opstaan. Sommige kledingstukken moeten echt bloezen. Zie je die middeleeuwse wüstung daar in het landschap? Het spookt bij hem op de vliering (toegang krijg je via de vlizotrap).

3. Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering wordt afgekort tot WvBR of Rv. Het writer's-blocksyndroom ken je toch wel? Zijn wreedaardig optreden was wrevel wekkend. Laat het bijzaathout tekenen van verval zien? Het WWF is het World Wide Fund for Nature (ook: WNF = Wereldnatuurfonds). Een rastaquouère, een vreemde snoeshaan, zou die aan xenomanie moeten lijden? Wat is er nou zo bijzonder aan een whitworthschroefdraad, een WW-draad? Niet te verwarren met een Y-draad! Jij yelt ook nooit, hè? Een speciale golfterm is yips. Kun je van yam jam maken? Wat hoor ik daar? Yankee Doodle! Ik ken die zagenzetter alleen als zageman. Op kinderfeestjes zie je heel vaak zakdoekje leggen en boompje verwisselen spelen.

zondag 21 juni 2015

Dictee zondag 21 juni 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (41) [668]

Dictee - dictees [668]

Ditjes en datjes (41)

A. In het papieren GB staat Zuid-Nederlands, Zuid-Nederlandse. Mij werd gevraagd: slaat dat ook op de taal? Het antwoord is nee, en ik kan meteen een goede tip geven: kijk liever op www.woordenlijst.org (ook recenter en bijgewerkt!) dan in het papieren GB, want daar staat de woordsoort bij. In dit geval dus bnw. en geen znw. Achteraf was dat ook wel op grond van het papieren GB te concluderen geweest: als znw. had er natuurlijk nooit de verbogen (!) vorm
Zuid-Nederlandse (!) bij gestaan.
B. Een andere vraag: schrijf je honderdtwintigduizend (in letters) aaneen? Antwoord: ja. De regel is: alles t/m duizend en wat ervoor staat, aaneen, na duizend een spatie en verder alles (miljoen, miljard, etc.) helemaal los. Het handigst werkt een voorbeeld: het getal (in cijfers) 123.678.333.239 schrijven we in letters als honderddrieëntwintig miljard zeshonderdachtenzeventig miljoen driehonderddrieëndertigduizend tweehonderdnegenendertig.
C. Met dank aan Johan de Boer: 'kapotgaan' en 'kapotmaken' schrijven we aaneen. Echter bij de lemma's barbiesjes, filistijnen, gallemieze, ongerede en verfloddering schrijft VD nog 'kapot gaan'. De term 'kapotmaken' staat overal aaneen, behalve sub lemma 'ravelen': vuil en kapot maken (dubieus).
D. In het (nieuwste) Liedboek (voorheen: voor de kerken, thans: Zingen en bidden in huis en kerk) staat in lied 213:3 'tenondergaan'. Dat moet zijn 'ten onder gaan'. Het is wel 'tenondergang'.
E. Mij werd gevraagd: 'naar binnen' (en buiten) of 'naarbinnen'? Ik heb nergens in GB, VD, Onze Taal of Taaladvies 'naarbinnen' aaneen kunnen vinden, daarom moet het los. In zekere omstandigheden schrijven we wel 'vanbinnen' en 'vanbuiten', 'vanachter' en 'naartoe'.
F. Van 'Den Haag' hebben we kunnen leren dat je 'Groot Dictee der Nederlandse Taal' (GDNT) verkort tot 'Groot Dictee' en vervolgens tot 'Dictee'. Daarom is de verkorting van 'Tour de France' ook Tour. Dit is trouwens als lemma nu ook in de online-VD opgenomen!
G. Als je bij de Tour de France 'rondemiss' moet schrijven, krijgt dat (Ronde van Frankrijk --- > Ronde) dan geen hoofdletter in 'rondemiss'? Allereerst zijn er iedere dag meerdere van die rondemissen (soortnaam dus) en ik vraag me ook af, of het iedere dag dezelfde(n) zijn: bij de start (2015) in Utrecht zijn het vast niet dezelfde(n) als bij de finish in Parijs. Maar wat ik vind, telt niet: in VD komt alleen rondemiss (meestal een eendaagse ronde dus, denk ik) voor en dat is volgens de meeste dicteespelregels dus doorslaggevend … Het gaat me dus te ver om de miss Ronde van Frankrijk Rondemiss te noemen of de miss Tour de France Tourmiss.
H. Hoe zou VD 'bildung' schrijven en welke betekenis zouden ze eraan geven?

zaterdag 20 juni 2015

Dictee zaterdag 20 juni 2015 (1): dictee Groot Utrechts Kerkdictee 2015 [667]

Dictee - dictees [667] 

Groot Utrechts Kerkdictee (auteur: Ruben van Gogh) 2015

[Geannoteerd dictee beschikbaar: via maillijst Annotatie of leentfaar@zeelandnet.nl]

1. Sapperdebleu, het startschot echoot nog na, als het peloton, met renners van alle gezindten, en masse richting eindtijd dendert. Het parcours is de weg die zij moeten gaan, een richtingenstrijd bijkans: van het horizontalisme in de laaglanden, tot het ultramontanisme van de Pyreneeën.

2. Was het hoogste voorheen volledige overgave, thans weet de wieleratleet pas van Maria-Tenhemelopneming, wanneer hij zich het gele tricot van de velo-ecclesiadrie-eenheid aanmeet. Eén nummer een, of twee, of drie, daarbuiten telt geen tittel of jota. Geen sobere albes of extravagante kazuifels, maar truien, en dan met name die ene.

3. In een processieachtige line-up vliedt de menigte langs 's heren wegen, over een spoor van votiefgaven, dat de reclamekaravaan als processiestrooisel in haar kielzog achterlaat. Zij dient de mammon, nietwaar? Zeker langs deze brede weg, waar geëmailleerde reclameborden op extatische wijze een andersoortige heilzame heilszekerheid prediken. Om nog maar te zwijgen van al die
ge-e-mailde selfies met wielerheiligen, als iconen après la lettre. IJdelheid der ijdelheden, zo oud als Methusalem.


4. Tijdens deze Tour telt alleen het vooruitgangsgeloof. Zie, hoe de meester-technicien, als diaken ex cathedra, draconisch het classicistisch klinkende minigetinkel van angelusklokjes uit de derailleur van de meesterknecht poogt bij te stellen. Dan mogen 's knechts benen als alabasten zuilen het zware werk doen, gezalfd als zij zijn met chrisma – soepel lopend raderwerk scheidt hier het kaf van het koren.

5. Schisma's treden op: het dogma van Maria-Onbevlekte-Ontvangenis raakt achterop, het nieuwe is een zoen van de rondemiss. Maar de wielerbijbel kent ook zo zijn apocriefe werken vol zondige bloedwonders, waar urinemonsters een salomonsoordeel over moeten vellen.

6. Godzijdank, want zoveel ongelovige thomassen zijn dienaangaande naar de filistijnen gegaan. Vanwaar Gehazi, wordt nu die flagellantische dopegebruikers gevraagd, want men streeft nochtans naar een zuivere leer.

7. Zonder lijden alleen geen overwinning. De jakobsladder kent zijn hoge sporten, die zonder jeremiëren niet te nemen zijn. Maar eenmaal bovenaan staat dan de leider in het volle licht, daar leidt hij zijn bijrijders de weiden door, en weidt, wijduit stichtelijk, over weidse weiden uit. In het geel, dat spreekt.


donderdag 18 juni 2015

Dictee donderdag 18 juni 2015 (1): dictee 3e Groots Dordrechts Dictee 2015 [666]

Dictee - dictees [666]

3e Groots Dordrechts Dictee
Geannoteerd dictee beschikbaar (leentfaar@zeelandnet.nl)


De kalle op de beemd (auteur: Caty Groen)

1. Was zij kassiewijle of lazarus?
2. Het lichaam in de hoogstamboomgaard gaf geen sjoege.
3. Rechercheur Rick Benson stond voorovergebogen bij de ogenschijnlijk ter ziele gegane jonge vrouw toen hij geluid hoorde uit de nabije twee-onder-een-kapwoning.
4. Kuifleeuweriken zongen in de annapaulownaboom [aaneen, kleine letters] toen Rick zijn semiautomatisch pistool trok.
5. Het was (een) sisyfusarbeid alle entrees van het huis te controleren.
6. In het souterrain was niemand.
7. Het geluid dijde uit en leek te komen vanuit de entresol.
8. Consciëntieus spurtte Rick de traptreetjes op waar het laweit aanzwol.
9. De corridor was leeg op twee piëdestals na met daarop vlijtige liesjes.
10. Achter een deur hoorde Rick een kakofonie aan timbres in diverse nuances.
11. Plotseling vloog een deur open en verscheen een bejaarde man in een maliënkolder.
12. Hij richtte een kalasjnikov op Rick en zei: "Welaan, een koddebeier zonder secondant.
13. U bent solitair, ik ben een anachoreet en dat terwijl ik cytologie studeerde. [kluizenaar, cel, celkunde; sitologie = voedingsleer]
14. Maar ik verdiepte mij ook in de leer der nikolaïeten [niet in wdb., internet, zowel c als k!] en weet alles over de Drie-eenheid, Boeddhabeelden en het Keltisch kruis.
15. Kom binnen amice, dan vertel ik u over de kalle op de beemd die coûte que coûte de paso doble met mij wilde dansen.
16. Welk een hypocrisie!
17. Maar neemt u toch een hors-d'oeuvre, een stukje gruyère of wat papaja-ijs.
18. Als u mij arresteert, wat is dan de tenlastelegging?
19. Wacht, ik verruil mijn wapen voor een uzimitrailleur [geen koppelteken!] zodat u een vuurwapenballistisch onderzoek kunt uitvoeren.
20. Helaas laat de telecommunicatie-infrastructuur in mijn domicilie te wensen over.
21. De dode temeier op de beemd beaamde dat zo-even nog.
22. Ze zei dat ze mij had ge-e-maild en wilde in een café een coffeïnerijk cappuccinootje of latte macchiatootje met me drinken.
23. Wat een laag-bij-de-gronds individu.
24. Zodra zij acte de présence gaf heb ik haar letterlijk te gronde gericht.
25. Een dergelijke attitude vind ik tenhemelschreiend.
26. Heer Benson, laten wij ons ten burele van de officier van justitie vervoegen.
27. Het recht moet zegevieren, nietwaar?"

dinsdag 16 juni 2015

Dictee dinsdag 16 juni 2015 (3): dictee 841 (3) [665]

Dictee - dictees [665]

Dictee 841, alinea 7 t/m 9.

7. De sla-uil zat in de slaolie. Odin reed op Sleipnir. Ik wil na de slöjd graag een slivovitsj. Ze gingen over op slowen. Mijn broek zat onder de sludge. De sémillon dient voor de productie van sauternes. Waarom schrijf je 'snaredrum' zó? Met die smurfenspray op vinden ze hem wel. Hij beende snellijk weg. Via een snellius werd de plaats bepaald. De snib kijfde me toe. Dat zijn bloemen voor de snij. Kom, we gaan snorkelen. Die oude snorrenbaard met al zijn snorrepijperij … Snuf en Snuitje zaten in de snuffmovie aan de snow. Het is een sobstory: so be it. Hij is gesocialized en zelfs in staat tot een social talk. Wat gebeurt er in een societas leonina? Moet je dit als sociocultureel of
socio-economisch kwalificeren? Een knijpbril, lorgnet, so easy, pince-nez, dat is toch geen monocle? Een soepterrientje vol soezen.

8. Hij was soi-disant niet thuis. Morgen beginnen de solden. Dat lijkt me sole clarius. Hij is betrouwbaar: solider dan soliedst. Welke sollwert is hier van toepassing? Solo e pensoso: De Denker van Rodin (Le Penseur). Daar stinkt iets: something rotten. Somma sommarum, we beginnen gewoon weer van voren af aan. Een son et lumière is een klank-en-lichtspel. Wie of wat sophisticated is, is wereldwijs, mondain, verfijnd. Dat is een sordide streek! Zijn sottisearsenaal is vrijwel onbeperkt. Hij is een rare souger en bijna altijd de souffre-douleur. Hij is een soumis volgeling. De soukous is een zekere muziekstijl. Ze wonen in het souterrain. Opzoeken: soutien, souvlaki, sovchoz, sovereign, Spartakiade en spaniël. Op wie rust de soupçon? Wat is een souter? Is een sotternie een zotternij? Spadille of spadrille? Hoezo, welgemanierd?

9. Als je een stepperund en een zeboe [oe] kruist, krijg je een watoessi [oe]; een watusi heeft lange hoorns. Waternood is watergebrek, watersnood is waterovervloed (letterlijk!). Tgov. is de afkorting van tegenover. Wierdt gij daar niet hoorndol (horendol) van? Het zou veel weg hebben van 'terug van weggeweest'. Hij had echte bierbrouwerswenkbrauwen. Hij weekendt altijd uitgebreid. Je zult hem niet meer weerom zien, hij zal niet weeromkomen (weer omkomen zou een rare uitdrukking zijn). Ik heb je wel verstaan. Ik wil u dat beloven, ter wille van hem, welteverstaan. We zullen het probleem werkende weg oplossen. Zijn weifelen versterkte onze twijfel. De weeïge geur gaf me een slecht gevoel. Kwam het wauwelen van de wauwe wind?

Dictee dinsdag 16 juni 2015 (2): dictee 841 (2) [664]

Dictee - dictees [664]

Dictee 841, alinea 4 t/m 6.

4. Vrij lustig, vrijlustig stel! Na zijn vrijspelen had de spits vrij spel. Geldt dat ook voor vroegrijpe meisjes: vroeg rijp, vroeg rot? Hij bezong de chihuahua op zijn wahwahgitaar. Dat is even wennen: wadi's in een Vinex-wijk. De vriezeman heeft zich al gemeld in de voutenkamer. De V-wapens zijn de V1 en V2; het V 8 is iets anders. Zijn er nog wannabe's in de zaal? Ik gebruik vaak ellenlange woorden: sesquipedalia verba. Ik teken met: servus observantissimus, uw gehoorzaamste dienaar. Na de sixties kwamen de seventies. Ze zocht een sexcuus. De shakshukamaaltijd werd begeleid door een shakuhachi. GB zegt 'shiitakes' [uh], VD 'shiitake's' [ee]. Kinderarbeid wordt shitty beloond. Het shinto ryu: Japanse vechtkunst met stokken en wapens. Shamponeren is shampooën. Daar zag je veel sheddaken.

5. Een shockjock heeft als handelsmerk choqueren. Ken je de stijl shoegaze al? In die short story drijft de uitbater een shop-in-shop. Dat kan meteen in de shredder. De siamees, de Siamese kat, zat op het siamois, zekere Siamese stof. Nee, sibi manus inferre, dat is beslist niet van de handwerkersvriendenkring zijn … Dat doe je si en la, zus en zo. Ik vind je een schat tussen al die barbaren: een lilium inter spinas. De overheid moet het sigillum confessionis respecteren. Lekker, zo'n sijpe pruim! Hij heeft silicose, een steenlong: kan de Silicosewet hem helpen? Die muren zijn niet gespachtelputzt, maar gesilicaat. Op silvesteravond scoorde hij bij het futsal de silver goal. Sinds kort slik ik simvastatine. Skratjie: rombombom.

6. Hij is kampioen simultaanschaken. Dat document is sine loco et anno. De pgb-maatregelen zijn sine causae cognitione, zonder kennis van zaken, getroffen. De inbewaringstelling is sine die, voor onbepaalde tijd, opgeschort. Singelen is een single spelen. Een sinker is het zinklood aan een surfplank. Antwerpen is de sinjorenstad. Wie noemden ze op Bali een singkè? De sinofiel was wars van Sinn Féin. Sint-Bureaucratius bepaalt heel hautain wanneer sint-salarius gevierd wordt. Schrijf correct: sint-maartensvogel en Sint-Lucasgilde. Si placet, na u! Zij baden het sjema jisraël. De Vlaamse jongens waren aan het sjotten. Hij zit in een skifflegroup. Er was een voetbalmatch tussen skateboarders en skeetschieters. Hij skydivede onvervaard. Waar is je skiuitrusting? De een skottelbraait, de ander barbecuet.

Dictee dinsdag 16 juni 2015 (1): dictee 841 (1) [663]

Dictee - dictees [663]

Dictee 841, alinea 1 t/m 3.

1. Scapham scapham dicere [k]: het kind bij de naam noemen. De jongens hebben schaakgespeeld. Ze warmden zich bij het schaddenvuur. Schabouwelijk: het kind was alleen in een oude schab gehuld. Hij is behoorlijk schadeloosgesteld. Met veel schalkenwater word je vanzelf wel een schalkse schalk. Waartoe dient een schallanalyse? Met de Schapeneilanden worden de Faeröer aangeduid. We hebben gedronken op Maaike in 't schapraaike. Zo'n scheit produceert extra veel schijt. Met een schellenboom kun je de Turkse bellen laten rinkelen. Een schemeroorlog is een phoney war, een drôle de guerre. De Schepper heeft volgens het scheppingsverhaal de schepping geschapen. In een steengroeve kun je scheizen. Jouw schicksalsstunde komt heus wel. Dat leverde veel schadenfreude, leedvermaak, op.

2. Verbiedt de Scheurwet om te hard met een auto te scheuren? Vertel eens wat schijfnaaien is. Dat schillerhemd kostte ooit 30 schilling. Wie maakten deel uit van de Vlaamse schilderschool? Schizofrenie is het gespletenpersoonlijkheidssyndroom, niet te verwarren met MPS, de meervoudigepersoonlijkheidsstoornis. Zo'n Duits-militair optreden noemen we schneidig. Een estheet, een man van schöngeisterei, is meestal ook een schöne Seele. Het schorrenkruid is een ganzenvoetachtig plantengeslacht. Hij heeft maar een klein schrabbetje opgelopen. Bedoelde je een schroefsnijijzer of een schroei-ijzer? Zo'n schreibtischmörder zal de schrödingervergelijking wel niet kennen. Met een scooper kun je grond verzetten. Ik ga schuitjevaren. Beter schuldeloos dan schuldenlast. De Schutterijwet is van 1815.

3. Die scones vind je vast lekker. Het sciëntisme is in flagrante strijd met de scientology. Een scotist volgde John Duns Scotus. Scopolamine wordt tegen zeeziekte gebruikt. Een scuba gebruik je onder water, dat kan ook in het onderwater zijn. Secreta haec murmura vulgi: dat zachte gefluister van het volk. SPQR: Senatus Populusque Romanus, senaat en volk van Rome. Hij was senior manager van de senseititeldragersorganisatie. Septies: een septic tank moet septisch zijn. De Siënese schilderschool was in Siena gevestigd. Vroeger had je een voorkeurspelling. Ze had driehonderddrieënveertig voorkeurstemmen. Ze zou er verder alleen voor staan. Ik zorg ervoor dat de auto voorstaat. Kijk: de Vos met de Gans! In de film had die Vopo-voorpost een rol. Hij behoort al lang tot de vrij-katholieke denominatie.

zaterdag 13 juni 2015

Dictee zaterdag 13 juni 2015 (3): dictee 840 (3) [662]

Dictee - dictees [662]

Dictee 840, alinea 7 t/m 10.

7. Noem eens een vlamisme. De kinderen speelden met de vliegende hollander. Uw donatie, die vlijt mij bijzonder goed. Vlei ik u daarmee? Wat is het verschil tussen een vliegerarts en een arts-vlieger? Leentje leerde Lotje (zus van dat vlijtig Liesje op haar fietsje) lopen langs een lange lindelaan. Volbloed Europeanen zijn er steeds minder, zeker zij die volbloedprzewalskipaarden fokken. Omdat ik mijn handen vol heb aan andere zaken, zal ik maar beperkt commentaar leveren en geen A4'tjes volpennen. Die politicus staat bekend om zijn volte-faces: hij zou zelfs zijn huik naar de wind willen hangen. Het volschip zou het volle vrachtschip torpederen. Wat is het verschil tussen een volt-amremeter en een voltamremeter, die vermogens meet? Zij moet dagdagelijks vitamine B12 gaan slikken.
 
8. Het is maar goed dat een curriculum vitae (cv) niet je complete vita ante acta bevat. Zij is een Stier en hij een Vis, samen een zeemeermin of -man? In die vogelaarwijk hebben ze alle jihadgangers vogelvrij verklaard. Met die vogelvrijverklaring is hij nu dus een vogelvrijverklaarde. Bij het labyrint groeide voorjaarslathyrus. De voorbijtrekkende stoet is gestopt: het defilé zal voorbij zijn. Ik zal je 's [uhs] verrassen met die verassing. Wil je ook 'ns [uhns] een keer rodelen? De zevendedagsadventisten zijn sabbatariërs. Je weet wel, die Sabijnse maagden. De Sabena was de Société Anonyme Belge d'Exploitation de la Navigation Aérienne. De synoniemen van sabayon zijn zabaione en zabaglione. Wie en wat is de Saceur? Het woord 'sacoche' is een belgicisme. Hij heeft het sacrum gebroken, zij het ijs. Ja, Sacramentsdag.

9. Ga je mond spoelen na dat 'sacre-nom-de-Dieu'! De sadducese en farizese disputen hadden wel iets van de Hoekse en Kabeljauwse twisten: het ging er in ieder geval hoeks en kabeljauws aan toe! Ze kregen een safe conduct naar het safedeposit. Hoeveel s'en heeft 'saisisseren'? Als voorafje hebben we salade niçoise. Op de Salomonseilanden werd een salomonsoordeel uitgesproken. Wat kun je zeggen over het meervoud van 'salto mortale'? Met 'salut' [geen t] bracht hij een saluut. Waarom verwar ik altijd 'salve regina' met 'Victoria regia' (ook: Victoria amazonica, reuzenwaterlelie)? De salvadorthee is niet naar Dalí genoemd. Wat? Jullie samenkooien? We hebben samen de Samische Samengewoonten over het samenwonen bestudeerd. Samenzijn is plezieriger dan het alleen-zijn. Hij was sangfroid, maar had wel een opmerkelijke sang-de-boeuf kleur.

10. De myioloog leed zelf aan myiasis. De sangoma had de sangriadozen met sanguine gekrijt. El caballero de la trista figura was er een sans peur et sans reproche. Vlekke- en zorgeloos: sans tache et sans souci, zelfs niet met een tache de beauté. Ik denk dat hij van zijn santé niet af weet. Zij is Santomese. Een sapientum octavus is een wijsneus. Jouw sardonische grijns is hinderlijk. Met SARS heb je het Severe Acute Respiratory Syndrome (GB). De mens – homo homini lupus – is de sartor resartus (volgens Carlyle). De saturnaliën (GB) of saturnalia (oVD), die wilden de slaven wel. We dronken een sauternes. Sauvegarde: sauf-conduit.

Dictee zaterdag 13 juni 2015 (2): dictee 840 (2) [661]

Dictee - dictees [661]

Dictee 840, alinea 4 t/m 6.

4. Het roe-end schuift in het oogje. Met de rois fainéants worden de Vadsige Koningen bedoeld. De naam van een fabeldier, een reusachtig grote vogel, in Duizend-en-een-nacht, ook genoemd in Middelhoogduitse gedichten, is Rok. Het Romanche is een Reto-Romaans dialect. Het Romani (Romanes) is een zigeunertaal. Een romeinse letter is niet-cursief. Een rondnaaier is nog geen rondneuker. De rondom-lelijk werd op een van de rond-points aangereden. Een vliegend roodkapje … De running mate en de runner-up kregen een runner's high. Het turfschip van Breda was, net als het paard van Troje, een fenomenale ruse de guerre. Vroeger was de RVD de Regeeringsvoorlichtingsdienst. De rzb is de roerendezaakbelasting en met de RWS wordt Rijkswaterstaat aangeduid. Een roofrack is een zeker vast imperiaal.

5. Die rookie meteen topscorer, dat geloof je toch niet? Ze mochten van de rooming-in gebruikmaken. Wat was de rooms-koning in het Heilige Roomse Rijk? ROS: return on sales. Ga maar in die rotan stoel zitten. Het kan zomaar weer gebeuren, zo'n Rote-Armee-Fraktion. Die rouee was pas op tv, ze bekte goed. De rozenkruisers vond je bijv. in de zeventiende eeuw in Duitsland. Het Rozenkransfeest stoelt uiteindelijk op het rozenkransgebed. Er was veel résistance tegen de komst van die résidence. De Rozenzondag (?, vgl. klaproosdag) is de zondag laetare. Hij kocht een echte Ruisdael met mooie ruisdaelluchten. Zij zou getergd répondre en Normand. De Rota heeft rechtgesproken. Doe maar een rouxtje bij die saus.

6. Maak geen soesa of heisa over die sousafoon! Hun verreikende macht zorgde ervoor dat ze zich flink konden verrijken. Ze gooiden de verzouten pap in de toch al verzoute rivier. Hun prestaties lagen ver uit elkaar en Piet was veruit de beste. Hij lijdt aan en leidt een vie de bohème. Het waren er vijf miljoen dertig [letters]. De versjwartster nar versjteerde de vers bereide en versgebakken mokkataartjes. Ik kwam er via via achter. De afkorting vg slaat onder andere op
vicaris-generaal. Het is trouwens ook het internetadres van de Britse Virgineilanden. Bij het peren plukken heb ik me verreikt. Als violon d'Ingres heeft hij de poëterij. Die Vinex'er, al eerder vutter en nu AOW'er, kent de Vinex-nota met betrekking tot zijn eigen Vinex-wijk, op zijn duimpje. Jij hebt mooi praten met dat mooipraten van je.

Dictee zaterdag 13 juni 2015 (1): dictee 840 (1) [660]

Dictee - dictees [660]

Dictee 840, alinea 1 t/m 3.

1. Deze rogge heeft de reup. Ik kende wel die coupes soleils en ook die gekleurde hairextensions (haarextensies), maar de puntjes van dipdyeharen die in 'verf' worden 'gedipt', daar had ik echt nog nooit van gehoord. Onwetend hebben onze vrienden het eerst uitgeprobeerd op hun poedel en die loopt er nu als een fluorescerende alien bij. 'Om door een ringetje te halen', zeiden de vrienden liefkozend. Mijn voorkeur gaat dan toch uit naar mooie, natuurlijke, grijze duiven. Vast schrijven is aaneenschrijven. Deze medewerker is vastbenoemd. Als het bij de velleïteit tot moorden blijft … De Vendéese droeg een bonte bonten pelsmantel. De reis zou nog verder gaan dan Winterswijk. Voortwerken is verder werken. Op welke verblijfplaats zouden zij verblijf houden? Vilein verdonkeremaande hij het velijn. Die opleiding is voor deze leerling veel te hooggegrepen. Dat stuk grond is veier dan ik dacht. Moet ik die verbeuze verbiage nog langer aanhoren? Hij werkt bij IenM. Is dat het meest verafgelegen oord? Hij verknoertte het maar met moeite. Het verguldsel begint los te laten. Een retardo hoeft nog geen retard te zijn. Het reticulaire stelsel wordt ook wel het
reticulo-endotheliaal systeem genoemd. Hij werd geretorqueerd.

2. Hij droeg baggy (hobbezakkerige) trousers, zij een tregging. Het reuzenfeest was een reuzefeest [of omgekeerd]. Een reveillon is een nachtelijk feestmaal. Er zouden 80 oproerkraaiers zijn, re vera 30. Deze stap is irreversibel. Op die goederen rust een revindicatoir beslag. Hij woonde in Reykjavik, hoofdstad van IJsland in een
rez-de-chaussee. Een rhinestone is een rijnsteen. Ze droeg een régencejapon. De référérechter doet vanmiddag uitspraak. De ridder-grootkruis was trots op zijn decoratie. Wat voor wonderen mag je van een ricinus(boom) verwachten? Een opwarmertje in de schouwburg is een lever de rideau. Sommigen zouden daarbij ridere in stomacho (rire entre cuir et chair). En in de vreemde doos zat … ridiculus mus. Het riele meisje had haar zakken vol riels. De rijkaard kreeg een rijkaart.

3. De RLD was de Rijksluchtvaartdienst, de RGD de Rijksgeologische Dienst en de Rgd is de Rijksgebouwendienst. De RDW is de Rijksdienst voor het Wegverkeer en de RIJP was de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders. In de Rijn leven rijnkreeften en -forellen. Een Jan de Rijmer is een kei in rijmerij, rijmelarij. Een reder reedt en een rijder rijdt weleens achter op een voorligger. Bij een reidans reit hij. Dat gedeelte wordt ripieno gespeeld. Op het menu stonden ris de veau (kalfszwezerik) en poudre de riz (poudre d'iris: blanketsel, maar dan toch niet om op te eten …). Querulanten zijn experts in rixari de lana caprina, ruziemaken, ruzie zoeken over niets. Een roadie mag geen rowdy zijn. Roastbeef is rosbief. Wat is het verband tussen rocaille en rococo? De rocksteady is een soort van ska. Return on investment: ROI.

vrijdag 12 juni 2015

Dictee vrijdag 12 juni 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (40) [659]

Dictee - dictees [659]

Ditjes en datjes (40)

A. Bij lemma 'cowboyverhaal' stond nog 'wilde Westen', overal elders 'Wilde Westen'. VD deelt mee dat dit bij de eerstvolgende update verbeterd wordt.
B. Ik vroeg aan Taaladvies: het is 65 plus, 65 pluskaart (samenstelling) en 65-plusser (afleiding). Maar is het nu 7 plusje of 7-plusje? Antwoord: het laatste. Het is een zgn. samenstellende afleiding, dus 7-plusje, net als 80-jarige, 3-duims en 40-urig. Het is dus ook 6-minnetje. Achter in het GB kun je bij de Lijst van vaktermen vinden dat ook een verkleinwoord een afleiding is.
C. Op 7 juni 2015 aan de maillijst 'Annotaties' verzonden de dictees 051-075 (revisited). Incidentele verzoeken via leentfaar@zeelandnet.nl of laat je op die maillijst 'Annotaties' plaatsen. Aan de ontvangers het verzoek om – tot op punten, komma's en spaties – eventuele fouten te melden!
D. Voorheen liet VD de Française de française dansen en de anglaise de anglaise. VD laat me weten dat in de nieuwe papieren VD en de komende aanpassing van de oVD wel degelijk nu de Anglaise de anglaise danst. Waarvan akte.
E. Is u ook opgevallen dat de historische Rijkswacht inmiddels gedegradeerd is tot rijkswacht? Aan de rijkswachters is overigens niets veranderd.
F. Het viel me op, dat waar de eVD bij 'sang-de-boeuf' oud Chinees porselein schreef, de oVD nu (2015) correct oud-Chinees porselein schrijft.
G. Voorheen hadden de synoniemen Sargassozee en Krooszee als alternatieve naam Wierzee, sinds 2015 zijn ze beide gewoon een wierzee.
H. De lijst van wijzigingen is uiteraard zeer uitgebreid. Te noemen valt nog het lemma 'saxa loquuntur' (de stenen spreken) dat in 2015 verdwenen is.
I. Uit de oVD zijn verdwenen: de schone-bij-dage (purperwinde) en de schone-bij-nachte (nachtschone, wonderbloem, jalap). Wel treffen we nog aan de nachtschone en de dagschone.
J. De schotel-op-steeltje is er nog wel: de schotelkluifzwam.
K. VD schrijft nu consequent 'Heilige Stad' voor Jeruzalem. Let op: het is wel de heilige stad Mekka.
L. Met 'la città eterna' en 'urbs aeterna' wordt Rome bedoeld. Verwezen wordt naar 'eeuwige stad' in het Italiaans en het Latijn. In het Nederlands is Rome gewoon 'de Eeuwige Stad'.
M. Vraag aan Taaladvies: is OK een initiaalwoord of bijv. een verkorting van 'okay'? Antwoord: (ook) een initiaalwoord (met Engelse uitspraak)!
N. Mij werd gevraagd: hoe zit het met B/bourgondisch? Antwoord: Bourgondisch, als het echt uit Bourgondië betreft, bourgondisch wanneer het 'als uit' Bourgondië is. VD geeft de Bourgondische hertogen, Bourgondische wijn en hij heeft een Bourgondisch geloof: hij is een leugenaar. Daarnaast: een bourgondische maaltijd en bourgondische Brabanders. Het is dus ook: het bourgondische Sluis (dat was de feitelijke vraag). Omdat Dijon de hoofdplaats van Bourgondië is, zou m.i. zowel het Bourgondische Dijon kunnen (letterlijk) of het bourgondische Dijon (figuurlijk).
O. Binnen enkele dagen verstuur ik de dictees 076-100 revisited (los), ook als verzameldocument en ook het verzameldocument 000-100 aan de maillijst Annotaties. Met dat laatste document (zelfs met inhoudsopgave) heb je in feite alles en kun je al het andere weggooien. Vanaf 101 begin ik gewoon weer 'opnieuw'.

donderdag 4 juni 2015

Dictee donderdag 04 juni 2015 (2): dictee Verslag 4e Holland-Belgiëdictee 2015 [658]

Dictee - dictees [658]

Verslag 4e Holland-Belgiëdictee 2015

16 Hollanders + 10 Vlamingen = 20 Liefhebbers + 6 Specialisten hadden zich op 4 juni naar het idyllische Eede (Zld.) begeven om in café-restaurant De Tol, gelegen op een steenworp afstand van de grens met België, deel te nemen aan het 4e Holland-Belgiëdictee. De verrassing bleek al bij aankomst: buiten – prachtig weer! – werden de deelnemers opgewacht door een heuse doedelzakspeler, die ook in de pauze en na afloop fantastisch van zich 'deed horen'. Mevrouw Bakx tekende samen met Guido Paridaen en diverse andere medewerkers voor een perfecte organisatie, Rein Leentfaar zorgde voor een dictee met 40 invulwoorden voor iedereen (en 10 extra voor de Specialisten) en Hanneke Leentfaar las het dictee voortreffelijk voor. Zonder de sponsors was dit nooit gelukt: KBC (Sint-Laureins), drogisterij De Schaar (Eede), café-restaurant De Tol (Heille-Eede), stichting Johan Hendrik van Dale (Sluis) en bloemenwinkel Van Gucht (Sint-Laureins).

Moeilijke woorden bij de Liefhebbers waren elfnovemberviering, de dikke Bertha (kanon van de Kruppfabriek), yperiet (mosterdgas), kollenbloemen (papavers) en refugié (vluchteling). De strijd was spannend: Hilda Janssens (Kalmthout) had 9 fouten (op 40), net als Kevin Willems (Brugge), alleen had Kevin in de 10 specialistenwoorden net één foutje meer (bij een ex aequo werden die 10 woorden als een shoot-out, als scherprechter, gebruikt). Een mooie derde plaats behaalde Lauriane Vandepitte uit Breskens met 12 fouten.

De Specialisten kregen woorden voorgeschoteld als piemonteses (Italiaanse vleesrunderen uit Noord-Italië, nl. uit Piemonte!), hostis humani generis (letterlijk een vijand van de menselijke soort, een benaming voor de Boze – hoofdletter, de duivel) en
kaïn-en-abelachtige verhalen. De strijd bij de Specialisten was heftig en spannend: Robert Joosen (Kalmthout) won met 5 fouten (op 50), Huib Boogert (Goes) had er 7, Bert Jansen, Frans van Besien en Christiane Adams hadden er ex aequo 8 en Raf Coppens 11 (ook heel goed!). Omdat er maar 3 prijsjes waren, volgde een shoot-out voor de derde plaats, waarbij het drietal woorden op moest schrijven als fytoftora (aardappelziekte), bildtstar (aardappelsoort) en bilzekruid. Uiteindelijk bleef alleen Christiane Adams (Kessel-Lo) over voor de 3e plaats, omdat ze die allemaal goed had …

Zeer geslaagd en voor herhaling vatbaar, dus op naar het 5e
Holland-Belgiëdictee in juni 2016: de datum wordt rond de jaarwisseling bekendgemaakt.

Dictee donderdag 04 juni 2015 (1): dictee 4e Holland-Belgiëdictee 2015 (tekst) [657]

Dictee - dictees [657]

Dicteetekst 4e Holland-Belgiëdictee 2015
(De 40 onderstreepte woorden moesten worden ingevuld.
Dictee binnenkort ook met toelichting beschikbaar: via de maillijst Annotaties of leentfaar@zeelandnet.nl)

De Groote Oorlog (WO I), de keiharde feiten (titel)
1. Bij de elfnovemberviering wordt in België het einde van een wereldoorlog herdacht. Die begon met de moord op aartshertog Frans Ferdinand van Oostenrijk en zijn vrouw in Sarajevo.
2. Dat was de aanleiding, maar er zat meer achter: Duitsland voelde zich ten achter gesteld, omdat de andere grote rijken wel (veel) koloniën hadden, waar zij de plaatselijke bevolking uitbuitten.
3. Op 1 augustus 1914 vallen de Duitsers Luxemburg binnen – ze spreken daar Letzeburgs – en vragen aan België een laissez passer om via dat land Frankrijk te kunnen binnenvallen. Dat land weigert en op 4 augustus begint de occupatie van delen van België.
4. Het is een allergruwelijkste en -belabberdste oorlog geworden in de loopgraven (approches, men noemt die ook wel trancheeën).
5. De beoogde legersterkte van driehonderddrieënveertigduizend man is nooit gehaald. Het officierenkorps was tweetalig en de rekrutering vond regionaal plaats.
6. Bij Ieper heeft een jarenlange loopgravenoorlog gewoed. De Duitsers schoten met de dikke Bertha, een mortier van het grootste kaliber van de Kruppfabriek in de Eerste Wereldoorlog.
7. Tijdens die vierjarige oorlog zijn er in 1914 en 1915 kerstbestanden geweest. Hierbij vond op initiatief van de manschappen in de loopgraven ter gelegenheid van Kerstmis een verbroedering plaats tussen de soldaten van de strijdende partijen, de combattanten; dit geheel tegen de zin van de legerleiding.
8. De Fransen gebruikten in de oorlog ABC-wapens zoals traangras en de Duitsers yperiet (mosterdgas, genoemd naar Ieper). Belgiës wonden waren diep en heelden maar langzaamaan.
9. Een van de weinige bloemen, die bij de loopgraven bloeiden, was de klaproos uit de papaverfamilie. De Canadese militaire arts John McCrae – omgekomen tijdens de oorlog – schreef hierover een beroemd gedicht: In Flanders Fields. Die rode bloemen worden ook wel kollenbloemen genoemd. Van de papavers werd ook opium en morfine gemaakt om de pijn van de soldaten te stillen, soms zelfs voor eeuwig. Deze poppies herinneren ook met hun rode blaadjes aan het bloed van de gevallen soldaten en met hun binnenste zwart aan de kleur van rouw.
10. Dat waren dan ook de symbolen bij de herdenking. In 2014 was het precies een eeuw, een centennium, geleden dat De Groote Oorlog begon. Vier jaar en tien miljoen gesneuvelde soldaten verder, werd de Vrede van Versailles gesloten. Overigens: Nederland was neutraal, maar heeft wel 40.000 militairen en een miljoen Belgen als vluchteling, refugié, opgevangen.

Specialistendeel – Oorlog (titel)
(De 10 onderstreepte woorden moesten worden ingevuld.)
Dieren zoals piemonteses kennen geen oorlog. Om te beginnen: koudeoorlogsdenken is specifiek iets voor het menselijk ras. De drang tot oorlog zou ingegeven zijn door de Boze, de hostis humani generis. Al vanaf de pithecanthropus erectus (ook wel: rechtop gaande aapmens of javamens) is het bonje, of liggen de roots al bij de
kaïn-en-abelachtige verhalen? Ook voetbal is soms oorlog: denk maar aan de100-urige strijd van de Voetbaloorlog tussen Honduras en El Salvador in 1969 en het hotseknotshooliganisme (of om in de plantentaal van de papavers te blijven: -begoniavoetbal).