3831 Dictee maandag 23-03-2026 (1) – dictee Groot Dictee van Ootmarsum 2025 √ x

Dictee – dictees [3831]

Groot Dictee van Ootmarsum 2025 

1. Door de in onze contreien in de middeleeuwen alomtegenwoordige usance van het Twentse dialect, dat zijn oorsprong vindt in de officieel erkende Nedersaksische taal, was het toentertijd [ook: toendertijd, andere uitspraak] mogelijk in je moerstaal te converseren in de zone die zich uitstrekte van het noordoostelijke deel van Nederland tot ver over de landsgrenzen diep in voormalig
Oost-Duitsland.

2. Opgegroeid binnen de beperkte bekrompenheid van de boerenerven, waar het provincialisme hoogtij vierde, leerden de kinderen, tot ze naar school gingen, alleen het veelal door de lokale bevolking gesproken Twents, waardoor er een grote verscheidenheid ontstond met betrekking tot de uitspraak en betekenis van gebruikte woorden binnen de verschillende buurtschappen.

3. Doordat veel laagopgeleide plattelanders door de industriële revolutie naar de stad verhuisden, werd het Twents geïntroduceerd bij het ondervoede plebs dat opgegroeid was in groezelige nauwe steegjes, waar bedompte, door schimmel aangetaste krotten hand in hand gingen met onhygiënische omstandigheden en voor wie goede scholing een utopie was 

4. De in adellijke kringen in hun luxueuze paleizen en extravagante villa’s, door chique gouvernantes opgevoede baronessen en freules, gekleed in kleurrijke met konijnenbont beklede japonnen, spraken tijdens hun middagwandeling, gechaperonneerd door excentriek uitgedoste hovelingen, onberispelijk articulerend Nederlands, terwijl ze met elkaar wedijverden om hun uitgebreide Franse woordenschat.

5. Niettegenstaande het feit dat in de turbulente zestiger jaren het spreken van het Twents met minderwaardig, plat en boers werd geassocieerd en steeds meer hoogopgeleide oudelui het gênant vonden om met een Twentse tongval te discussiëren, startte een considerabel aantal ouders in het Nederlands met hun kroost te causeren, waardoor heden ten dage het gebruik van het dialect gedecimeerd is ten faveure van het Algemeen Nederlands [AN].

 

 

3830 Dictee zaterdag 21-03-2026 (3) – dictee Groot Dictee van Oudewater 2026 √ x

Dictee – dictees [3830]

Groot Dictee van Oudewater 2026

9 deelnemers. Bert 3 fouten, Rein 4 (I t/m IV) en Lizi 6. De beste plaatselijke en jeugdige deelneemster had maar 14 fouten!

Opa’s hobby’tje (auteur: Pieter van Diepen)

1. Hij had in een lokale bieb [BE ook: bib] meegeschreven met het Groot Dictee van 2025, met venijnige valkuilen als gen Z’ers [uitspraak GB dzjèhn-zie of gèhn-zèht], en daardoor de smaak weet te pakken gekregen. En zoals het een rechtgeaarde grootvader betaamt, trachtte hij te pas en te onpas zijn teerbeminde [I zeer beminde - verkeerd verstaan] kleinkind te enthousiasmeren voor iets dat [moet zijn: wat] hemzelf na aan het hart lag.

2. “Ga je vanmiddag mee naar het dictee, Jos?” Zijn oogappel, een pur sang puber van vijftien lentes, druk bezig op de smartphone met een tweeduimsbericht – en dat zegt in dezen niets over de lengte – antwoordde koeltjes: “Oop, voel je je wel lekker? Ik ga echt never nooit niet meedoen aan die ongein met allerlei woorden waar ik nog nooit van heb gehoord. Boeien!”

3. Jos’ opa, een babyboomer uit 1949, ging prat op zijn spelskills. Hij deed jarenlang mee aan goededoelendicteetjes alom in den lande en leidde destijds een waar dicteenomadenbestaan. Zijn zoon was gans anders, qua correct schrijven welteverstaan: op-en-top een gen Y’er [II gen wire - denk bij dat 'waai' maar aan de Y van YMCA!] [uitspraak VD: dzjèhn-waai(-juhr) of gèhn-ei(juhr)], oftewel een millennial, en jammer genoeg was hij degene die geen dicteegenen had.

4. Maar voor Jos, zijn obsessief aan socialbesitas lijdende nazaat, wier [Jos is dus een vrouw!] behendige duimen nog steeds razendsnel over het minuscule touchscreen roetsjten, had hij de hoop op een ordentelijke handgeschreven, dus met de hand geschreven tekst nog niet opgegeven.

5. “Nee joh, wees maar niet bang, het wordt vast geen verhaal met te veel botanische of zoölogische buitenissigheden, geen ginkgo [Japanse waaierboom, de tweede g hoor je niet] noch dat vermaledijde steppepaard, en ook geen culinaire hoogstandjes zoals een driegangendinertje met
tomaten-groentesoep, coq au vin [kip gestoofd in wijn] en crème brûlée [nagerecht] toe, maar gewoon rechttoe rechtaan.

6. Wel is waar dat een dictee zonder moeilijke woorden zoiets als een ei zonder zout is. Dus ik ga ervan uit dat er wel iets in staat dat jou niet aanstaat, maar alla. Je zou mij in- en ingelukkig maken als je meegaat. Allee, wat vind je ervan? Hoor ik nog thans [klemtoon op ‘thans’, niet op ‘noch’ zoals in ‘nochtans’] [III nochtans] het verdict [uitspraak in VD - NL: vèhr-dihkt of Eng.: veur-dihkt, GB alleen
vuhr-dihkt]?”

7. Zal de voorleesster, de burgemeesteres of hoe noem je zo iemand, wel te verstaan zijn?” vroeg Jos, die nog altijd appte [uitspraak: èhp-tuh] dat het een lieve lust was. “Tuurlijk! Deze BN’er [m/v/x] heeft in haar professionele leven wel voor hetere vuren gestaan”, was grootvaders weerwoord.

8. En me dunkt’, mijmerde hij, “dat ze door de organisatoren heus goed geïnstrueerd zal zijn.” “Oké [ook: OK, maar dat is eigenlijk een afkorting] dan”, kwam ten slotte [aan eind dus] het antwoord. En daar ging opa, apetrots, tezamen met zijn introducee [vrouw dus] [IV introducé ik had dat eerdere ‘wier’ wel raar gevonden, maar niet goed doordacht].

 

 

 

3829 Dictee zaterdag 21-03-2026 (2) – dictee Groot Dictee Heiloo 2026 √ x

Dictee – dictees [3829]

Groot Dictee Heiloo 2026

Mijn generatie (auteur: Robin Raven)

1. Generaties kopiëren elkaar niet. Maar begrijp me niet verkeerd, ik hoor niet bij de dommeriken die zaniken over dat vroeger a priori beter was.

2. Met het risico choquerend [ook: shockerend], hautain of cynisch te zijn: ooit hadden we zeeën van tijd en geen to-dolijst. We genoten van een stressloos dinertje of dronken gedachteloos cappuccino in ’t Loo [winkelcentrum Heiloo]. ’s Avonds gingen we naar een fuif, niet naar een fissa [straattaal voor feestje].

3. Ipadden en TikTok maken ons leven comfortabel. Vroeger hadden we encyclopedieën. Je schreef op een blocnote. Tegenwoordig stuur je een appje met je smartphone en ondergaan we als een chimpansee het faillissement van onze denkcapaciteit.

4. Iedereen keek eertijds naar dezelfde
tv-programma’s, quizzen en ver-van-mijn-bedshows. De jeugd speelt nu games als Fortnite en Minecraft [computerspellen]. Die vind je niet meer terug op een jeu-de-boulesbaan [jeu de boules spelen,
jeu-de-boulen].

5. Is dit dictee een zoektocht naar de
koek-en-zopietijd [koek-en-zopie] van weleer? Of regelrechte quatsch en een treiterijtje [het pesten] van een Indische goochemerd? Aan u de wijsheid.

 

 

 

 

 

3828 Dictee zaterdag 21-03-2026 (1) – dictee Groot Delfts Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3828]

Groot Delfts Dictee 2026

Mijn generatie (auteur: Trude Gerritsma)

1. Ze was een getalenteerde pianiste. In haar gloriedagen trad ze op in heel Europa.

2. Pianospelen was haar leven, ze had nooit tijd gehad voor amoureuze affaires; haar piano was haar amant.

3. Toen ze klein was, moest zij acte de présence geven tussen de schuifdeuren, gênant vond ze dat.

4. Het publiek kon zo’n frêle meisje, dat zó ambitieus pianospeelde, wel appreciëren en applaudisseerde altijd lang.

5. Ze mijmerde veelal (?) over haar jeugd, haar carrière, haar einde.

6. Ze was ideeëloos wat betreft haar nalatenschap, waar moesten die honderden dagboekschriftjes, balboekjes, kattebelletjes [briefjes!], brieven en boeken met aantekeningen in de kantlijn naartoe?

7. Haar enige erfgenamen, dochter en zoon van haar zus werden geacht de majestueuze patriciërswoning leeg te halen.

8. Ze behoorden tot de generatie babyboomers: druk, druk met alles en iedereen.

9. De nicht, inmiddels pensioengerechtigd, bevond zich te midden van stapels papieren en boeken op de zolder van het imposante huis.

10. In kleermakerszit torende ze ternauwernood boven de stapels uit.

11. De neef kwam poolshoogte nemen, vroeg quasinonchalant of ze in al die boeken nog briefjes van vijfhonderd had gevonden en verdween weer snel naar zijn stamcafeetje.

12. Het was een hele klus om alles minutieus te onderzoeken en natuurlijk was zij als vanouds de kop van Jut.

13. Die broer van haar was alleen geïnteresseerd in materiële zaken, niet in dagboekjes, paperassen, blocnotejes en bibelots [uitspraak bie-buh-loos].

14. Hij hield zich liever bezig met padellen, pubquizzen en domme series bingewatchen.

15. Hij vond zijn zus maar een tuthola met haar leesclubjes en haar aerobics.

16. Ze trok een willekeurig boek uit de stapel; tante had voorin een quote van William Shakespeare geschreven: “Muziek begoochelt soms het gemoed, en maakt wat goed is slecht; wat slecht is, goed”.

 

3827 Dictee vrijdag 20-03-2026 (3) – dictee Groot Dictee van Kampen 2026 √ x

Dictee – dictees [3827] 

Groot Dictee van Kampen 2026

Leuke happening, 100 deelnemers, Jeroen 3 fouten, Rein 3 fouten (rare kwestie I en blunders II en III, zie aldaar).

Mooi Kampen (auteur: Harry Goedegebure)

1. Als ik tijdens mijn me-time door de straten van het aloude centrum van Kampen mijns weegs ga, bekruipt mij frequent het gevoel dat ik in de middeleeuwen loop.

2. Ik zie nu nog maar drie van de zeven stadspoorten, waarvan er enkele in de vijftiende eeuw werden verplaatst vanwege de primaire expansie van de stad, die samen met de ravelijnen [buiten de vesting, demi-lune] en courtines [hoofdwal, gordijn] onderdeel uitmaakten van het verdedigingswerk; net als de gracht die nu deel uitmaakt van het in de Engelse stijl aangelegde park met de iaënde ezels en bullyende [treiteren] nijlganzen.

3. Maar zo zie ik ook de restanten van de kloosters waar de minderbroeders, tertiarissen, augustinessen en moderne devoten hun godvruchtige arbeid verrichtten; laatstgenoemden hielpen [afkorting!] o.a. met het buiten de stadsmuren begraven van de slachtoffers van de pest.

4. Hoe fraai is ook het interieur van de schepenzaal [GB, plaatselijk en als eigennaam ook wel met S] met zijn witgeschilderde bergstenen schouw ter ere van keizer Karel V [Romeins cijfer] en gedragen door twee kariatiden [vrouwenbeeld, schraagbeeld], met het houten tongewelf en de ronde schilden met tenanten [schildhouder]; hier spraken de schepenen en raden recht waarbij de opgelegde straffen varieerden van het ‘aan de kaak stellen’ [openlijk bespotten, etc.] tot aan het ‘radbraken’ [van een misdadiger alle ledematen breken].

5. Tijdens mijn promenade langs de eeuwenoude IJssel, bepeins ik dat deze meanderende rivier Kampen veel heeft gebracht, zoals de ommelandsvaart [vaart om een kaap heen, waardoor je in een andere zee komt] naar het Oostzeegbied, waar de toenmalige merchandisers [marktonderzoekers] met de beroemde koggeschepen [I GB kogge + n, maar kogschip en koggeschip, raar! – VD kog en kogge met mv. koggen *] handeldreven in allerlei negotie [handel].

* Reactie GB 2026: we waren het mv. kogges vergeten en gaan dat toevoegen. 

6. Al mijmerend kom ik bij de brug die zo rond 1450 voor het eerst werd gebouwd als een paalbrug en vervolgens in de vorm van een schipbrug als remplaçant [II zitten knoeien en de cedille kwam er niet – vgl. commerçant], vanwege de doorvaart om tol te kunnen heffen; eeuwen later verschenen er vaste verkeersbruggen, waaronder een baileybrug die uiteindelijk is vervangen door de brug met de gouden wielen.

7. Aan de overzijde zie ik ten slotte [III – onbegrijpelijke blunder – ik kon me bij de bespreking niet herinneren dat ik het woord had opgeschreven, laat staan dat ik erover had nagedacht …] het Kampereiland dat bij een [cijfers]

14(d)e-eeuwse ruiling door Zijne Hoogwaardige Excellentie Jan van Arkel, destijds bisschop van Utrecht, is overgedragen aan de stad Kampen; de hannekemaaiers [Westfaling die hier kwam om gras te maaien] oogstten destijds het puike hooi, de benzine [voor de paarden dus], wat de connaisseurs [kenner in specifieke zin - ook: connoisseurs] tot ver over de grens konden appreciëren 

8. Kortom, aan de slinger van de IJssel is het goed toeven in het melancholische en historische centrum onder het genot van een chardonnaytje of een zogeheten Blond Schaap [merknaam - plaatselijk bier] uit een lokaal fust, al luisterend naar het splendide concert van de virtuoze beiaardier op het [cijfers] 48 klokken tellende carillon.

 

 

 

 

3826 Dictee vrijdag 20-03-2026 (2) – dictee Groot Dictee van Ootmarsum 2026 √ x

Dictee – dictees [3826]

Groot Dictee van Ootmarsum 2026

Mijn generatie (auteur: José Lubbers) 

1. Hoewel het vermoeden bestaat dat er ook dit jaar geen negentigers meeschrijven met het jaarlijkse Groot Dictee van Ootmarsum, is de schrijfwijze van de continu veranderende Nederlandse taal voor alle Nederlandssprekenden – of je nou pragmaticus, gen Z’er bent of van de millennialgeneratie  – af en toe zo uitdagend, met de vele afkortingen en tussenstreepjes, het hoofdlettergebruik en de spellingswijze van Engelse meervouden, dat een foutje gauw is gemaakt.

2. Mijmerend over de dertiger jaren van de twintigste eeuw, zien we beelden in sepiakleuren uit het vintagetijdperk voor ons, waarin sedert lang uit de avenues verdwenen voertuigen voorkomen, zoals de diligence, het door twee of meerdere paarden getrokken gerij en de fiets met het hoge voorwiel en minuscule achterwiel, daarenboven werden inmiddels de automobielen geïntroduceerd voor de notabelen, zoals de dokter, de burgemeester en de Tweede Kamerleden, die in hun zeer luxueuze vehikels werden vervoerd naar commissies, soirees of als paranimf bij een promotieceremonie.

3. De in de naoorlogse wederopbouw geboren babyboomers, opgroeiend met het sterke arbeidsethos van hun ouders, schudden in de sixties Nederland wakker uit zijn verzuilde slaap door hun transformatie naar langharige hippies die met hun rebellie op zoek naar idealisme en hun drang tot verandering van de gevestigde orde, zich verzetten tegen de alomtegenwoordige cultuur van represailles en sociale controle, waardoor in de ethische doctrine het altruïsme, de loyaliteit en discipline centraal kwamen te staan.

4. De in de jaren tachtig tot halverwege de negentiger jaren geboren zogenoemde millennials - van wie de kernwaarden zich manifesteerden in balans, persoonlijke ontwikkeling, flexibiliteit en autonomie - kwamen voor eigentijdse uitdagingen te staan waarbij door multitasken en uitputtende colloquia op universiteiten en de hooggespannen verwachtingen door de vermaledijde sociale media een burn-out op de loer lag, waardoor zij de volgende generatie de importantie leerden van het tijdig op de pauzeknop te drukken en tijd te nemen om weer op te laden.

5. Thans kondigt de generatie alfa [= gen alpha] zich aan, met hun levensstijl rondom AI, apps en schermen, waarbij zij voornamelijk leren via digitale middelen, met minder focus op fysieke interactie, waardoor de impact van het constant online zijn de mentale gezondheid kan beïnvloeden, het opgroeien in een wereld die steeds complexer wordt en de globalisering en maatschappelijke veranderingen valkuilen kunnen zijn, maar die hen daarentegen ook veerkrachtiger kunnen maken door creatief om te gaan met de druk.

 

Rein 1 fout (multitasking verstaan i.p.v. multitasken). Prijs afgestaan, plaatselijke winnaars 11, 13 en 14 fouten ... Leuk dictee, leuke happening.

 

 

 

 

3825 Dictee vrijdag 20-03-2026 (1) – dictee Gepensioneerde ... √ x

Ontvangen van Anna - moet natuurlijk 'erover' zijn ...