3844 Dictee zondag 19-04-2026 (2) – dictee BeNeDictee 106. Rien, Breda √ x

Dictee – dictees [3844]

BeNeDictee 106. Rien, Breda (18-04-2026)

De genummerde rood en vette items moesten worden ingevuld.

Commentaar in blauw.

NAC-Feyenoord aan de Bredase Beatrixstraat (2) (auteur: Rien Wisse)

1. Voor ¹iemand anders’ ²jaren 30- en inmiddels ³BEN-woning
[bijna-energieneutraal], waar ⁴Rotjeknorsupporters [Rotterdam] de bloemknoppen van de ⁵mauve [zekere kleur, = malve] ⁶elsspirea’s [struik met pluimen] ⁷afristten [afristen = rissen of rispen, afrissen bestaat niet], klonk het met ⁸saeva indignatio [woedende verontwaardiging]: “⁹Nolijeheine [uitroep van verbazing, verrassing], ¹⁰falderappesen [iemand van laag allooi]!” Ja, de bewoners van de Beatrixstraat waren ¹¹guldenmonden [welsprekend of welbespraakt iemand].

2. Het Rotterdamse legioen, gewend aan ¹²de Kuip [stadion van Feyenoord], overviel het kleine
NAC-stadion – ¹³tam arte quam Marte [zowel door slimmigheden als door geweld] – en ¹⁴verramponeerde [verramponeren = vernielen] ¹⁵een nadarafsluiting [nadar = dranghek], die met behulp van ¹⁶monierbalken [van gewapend beton] en ¹⁷frankipalen in de grond [gegoten heipaal] was verankerd. De ¹⁸keilbouttoepassing was ¹⁹superrabattig [oud, bouwvallig, armoedig] en ²⁰improv [znw. improvisatie, bnw. geïmproviseerd], en de fundering was ²¹ongegrout [grouten = waterdicht maken]. Dus dan weet je het wel: zonder toegangskaart bestormden de uitsupporters de
NAC-tribune.

3. In hun hoedanigheid van ²²la Reine du Monde [de pers, de opinie], ²³geruggensteund door de publieke opinie en vanuit hun ²⁴feedingfrenzy [onverzadigbaar verlangen naar nieuws], spraken kranten er schande van. Ze vergeleken de strijd
²⁵zo altemet [soms] zelfs met de ²⁶Voetbaloorlog [100-urige strijd Honduras en El Salvador] van 1969. Dat deed ook coach Van [Willem van] Hanegem ²⁷aka [uitspraak ee-kee-ee, also known as]
²⁸‘de Kromme’.

4. Werd er ook nog goed gevoetbald? Of was het meer een ²⁹freedekeetje [ook freedikeetje, vriendschappelijk partijtje] of ³⁰boutduel

 [= kloteduel]? De twee ³¹fanionteams [klein vaantje] spreidden niet bepaald ³²akka’s [zekere schijnbeweging], ³³panenka’s [penalty door het midden], ³⁴panna’s [tussen de benen door], ³⁵rabona’s [schieten achter standbeen langs] en ³⁶tikitakavoetbal [attractief, korte, snelle passes] ³⁷tentoon [ww. tentoonspreiden]. Het werd zelfs ³⁸disrespectvol vergeleken met ³⁹hotseknotsbegoniavoetbal [GB, VD: hotsknots-]. En ⁴⁰VAR’s [Video Assistant Referee] en ⁴¹AVAR’s [assistant VAR] waren er toen nog niet.

5. Uiteindelijk stond er een ⁴²0-3-uitzege op het scorebord. NAC had dus een ⁴³raggel [teleurstelling, een rachel is een plankje] gehaald en van een ⁴⁴repêchage [herkansing] was geen sprake in dit ⁴⁵KNVB-bekerknock-outsysteem.

6. Ruim twee jaar later kwam Feyenoord weer op bezoek. Gelet op de eerdere ervaringen werden het stadion en de Beatrixstraat beveiligd met zeecontainers:
⁴⁶wel allemachtig, een soort ⁴⁷redoutebouwwerk [vestingbouw, kleine schans] met ⁴⁸parapettenverschansing [borstwering schans], zij het zonder ⁴⁹machicoulis of ⁵⁰mezekouw [beide: werpgang voor brandend pek], dat zelfs fungeerde als ⁵¹een nep-p.i. [uitspraak pee-ie – penitentiaire inrichting] waarbinnen ⁵²krabbedraaiers [vechtersbaas – ww. krabben] ⁵³gevangengehouden konden worden onder bewaking van een
⁵⁴ME-falanx [mobiele eenheid + slagorde, aaneengesloten schare] en politie te paard – en dan heb ik het niet over een ⁵⁵exmoorpony’tje of een ⁵⁶batakkertje [beide: paarden].

7. Al dit gedoe – ⁵⁷satis superque [genoeg en meer dan genoeg] – was de opmaat naar de ⁵⁸götterdämmerung [g – hier figuurlijk] van het avondje NAC, ooit een ⁵⁹bijna-vesperei [bijna + znw. – feestelijke avondbijeenkomst] aan de Beatrixstraat: in 1996 was het oude stadion ⁶⁰te loor [wel: teloorgaan, etc.], werd het nieuwe buiten het stadscentrum geopend en startte de woningbouw op de plaats van het voormalige NAC-terrein.

8. Die zomer van 1996 stond een NOS-cameraploeg voor onze voordeur. Ene Humberto Tan, toen nog geen ⁶¹RTL 4- of ⁶²5-presentator [spatie weggelaten!], hield ⁶³hallekidee [aanduiding van iets plotselings] de ⁶⁴mike [microfoon] onder mijn ⁶⁵couperoseneus [verwijde bloedvaatjes in gezicht]. Ik was de nacht ervoor voor de tweede keer vader geworden en had zojuist ⁶⁶het scheel eraf gedronken [borrel bij geboorte – scheel = het scheel kijken van de baby]. De woonkamer was ⁶⁷gepint [ww. pinten = versieren] ⁶⁸met tazetnarcissen [plant – tacet = pauze muziek] en ⁶⁹ververswouw [plant, gele reseda].

9. Enfin, hopelijk kun je nu even ⁷⁰overeind komen. Ben je ⁷¹voorgaats gegaan [het onderspit delven – vgl. voor gaas gaan = betrapt worden]? ⁷²Oggenebbisj [achenebbisj, ocharm], ik hoop dat je er ⁷³faciel [gemakkelijk, inschikkelijk] mee omgaat: ⁷⁴never mind [(het) geeft niet], ⁷⁵sadder-but-wiser [ook: sadder-and-wiser – een illusie armer maar ook wijzer]. Je zult mij dan ook vast niet de huid
⁷⁶vol schelden, noch met mij ⁷⁷ruzie zoeken [wel: ruziemaken] of denken: ⁷⁸dikke Harry [vgl. ene Harry], je kunt me ⁷⁹de bout naggelen [= hachelen of boemelen – je mening interesseert me totaal niet!]. Een dictee is ⁸⁰goedbeschouwd [welbeschouwd] toch maar een spelletje. Net als voetbal.

 

 

3843 Dictee zondag 19-04-2026 (1) – dictee BeNeDictee 105, Rien, Breda √ x

Dictee – dictees [3843] 

BeNeDictee 105, Rien, Breda (18-04-2026) 

De vette, rode en genummerde items moesten worden ingevuld.

Commentaar in blauw.

NAC-Feyenoord aan de Bredase Beatrixstraat (1) (auteur: Rien Wisse)

1. ¹Goeiemoggel, aller ogen zijn gericht op ²Kwatta, hier in ons mooi Breda, waar ik inmiddels mijn ³drieënveertigenhalfjarig ⁴jubilee vier en jullie vandaag ⁵fêteer op de ⁶geneugtecultuur [n/s] van een ⁷Hedenlands [hedendaags Nederlands] huiskamerdictee. Dat ⁸vlijt [= schikken] mij goed. Ik zou een ⁹Bourgondisch geloof hebben [een leugenaar zijn] als ik je een makkelijk dagje zou voorspellen, maar je kunt altijd op de figuurlijke ¹⁰ho-ijzers [rem] gaan als je je het ¹¹leblam [= leplazarus, denkbeeldige ziekte, erg] schrikt tijdens het voorlezen van deze ¹²viezevazen [kletspraatjes].

2. Genoeg ¹³geohaad, over naar deel 1 van dit voetbalverhaal, in dicteekringen zeer geliefd, dat overigens alle kanten ¹⁴op schiet en niet alleen maar voetbaltaal bevat.

3. 9 maart 1994, ¹⁵plusminus 32 jaar ¹⁶geleên [geleden], was een ¹⁷epochale [opzienbarend] ¹⁸badhairday [dag waarop alles tegenzit] voor onze Beatrixstraat, waar ¹⁹Koning Voetbal toen nog regeerde. In het door ²⁰kaduciteit [bouwvalligheid, vgl. kaduuk] gekenmerkte stadion, waar ²¹de pogge in zat [verwaarloosd, niets mee te beginnen], ontmoetten de ²²halvefinalisten [wel: halve finale] NAC en Feyenoord elkaar in de ²³felbevochten bekerstrijd van de ²⁴Koninklijke Nederlandse Voetbalbond [KNVB]. Voor de ²⁵Maasstatters [Maasstad = Rotterdam] ²⁶ waren nooslijk [spijtig, jammer] genoeg slechts duizend kaartjes beschikbaar, een voor hen ²⁷nietsbetekenend aantal.

4. Maar liefst ²⁸drieduizend tweehonderdeenentwintig ²⁹Klein-Mokumers [Rotterdam] staken dan ook vanuit ³⁰westnoordwestelijke [WNW] richting het ³¹Hollands Diep over; kennelijk waren ze geen ³²gefyrofobielijders [brugvrees]. Via de Beatrixstraat, het ³³dichtbijgelegen Van Sonsbeeckpark en het in de ³⁴openlucht gelegen zwembad ’t Ei kwamen ze uit bij het stadion. Desondanks waren velen van hen hun ³⁵tramontane [spoor bijster, koers kwijt] totaal ³⁶kwijtgeraakt; ze hadden de boel volledig ³⁷overhoopgehaald. Ook sommige
NAC-supporters waren ³⁸boekie-zoek [(fin.) in de war]: ze leken ³⁹zege- [mv. s] en ⁴⁰brooddronken, als een ⁴¹roetetoeter [znw., erg dronken], zodat hun ⁴² tong kadul sloeg [kan niet duidelijk spreken, is dronken]. Maar ik geef het je te doen: ⁴³om oremus [dronken] te zijn jezelf ⁴⁴volgieten met ⁴⁵twee en een halve liter van een ⁴⁶dope-drankbouillabaisseje [ratjetoe, ook: vissoep].

5. Er werd ⁴⁷over en weer ⁴⁸vuiliken- of ⁴⁹vuilakkentaal gespuid: “Valt er nog wat te ⁵⁰huttemannen [seksueel: versieren]?” Ja, het had iets ⁵¹cringes [cringe = gênant] en je begrijpt: de goede ⁵²couleur locale [karakteristieke sfeer] van onze straat ging ⁵³direct asjeweine [weg, ook: dood]. Toch zeker toen ⁵⁴keilebakken [dronkaard, ww.! keilen = zuipen] bij onze ⁵⁵briek [angstig] kijkende buren in het voortuintje hadden ⁵⁶gebarft [barfen = braken, kotsen] en de ⁵⁷rinkellatten [zeer dun latje] van het ⁵⁸leihekje [vgl. leiboom] ⁵⁹laatlijdig [achteloos] hadden ⁶⁰verbalemond [ww. verbalemonden = vernielen].

6. En dat ⁶¹nota bene nadat de ⁶²grammoedige [boos] buurman, die ⁶³midden in de matses stond [het razend druk hebben] en ⁶⁴verbuisd [afgemat] was na een ⁶⁵arbeidzame dag, nog zo met ⁶⁶bullebaksstem had ⁶⁷gegrauwd [ww. grauwen = grauwend toespreken], verwijzend naar de familie ⁶⁸Ruijmgaart-Tokkie [VD lemma tokkie]: “⁶⁹Vast staat dat jullie een stelletje voetbaltokkies zijn en ⁷⁰bibi [ik] mag het zeker weer oplossen?” Zijn ⁷¹cairn- en ⁷²airedaleterriër – ⁷³beide [= honden] toch ⁷⁴hazenrein [jachtterm] – ⁷⁵bauwden [ww. bauwen = blaffen] en ⁷⁶blekten [ww. blekken = blaffen] als ⁷⁷pseudokroeppatiënten [pseudokroep = blafhoest, kinderen].

7. Vanuit hun zolderkamer keken de andere buren ⁷⁸er oeterend [ww. oeteren = mopperen] naar, als waren zij de ⁷⁹moppermannetjes [=] Statler & Waldorf [VD – uit ‘The Muppet Show’]. (Vergeet niet om tussen die namen een ⁸⁰ampersand [&] te schrijven!) 

8. Nou ja, je merkt het al: tot nu toe gaat het gelukkig niet over voetbal. Maar dit verhaal wordt straks vervolgd.

 

 

3842 Dictee vrijdag 17-04-2026 (2) – dictee Groot Dictee Terneuzen 2026 √ x

Dictee – dictees [3842]

Groot Dictee Terneuzen 2026

Marc achterna … (auteur: Herman Killens)

De 43 rode items moesten worden ingevuld door de Specialisten.

De 43 groene items moesten worden ingevuld door de Liefhebbers.

Commentaar in blauw. 

1. Hier staan we dan. Helemaal van de kaart, verbijsterd, upset tot-en-met [bijwoord: geweldig, wel: tot en met vrijdag]. Wat zeg ik: flabbergasted [verbijsterd]!

2. Het nieuws sloeg in als een vermaledijde scudraket. Onze favoriete taalsmid Marc, geplaagd door fysieke malheur, stopt ermee. Terneuzen is in shock!

3. Marcs oeuvre kan dan ook nauwelijks overschat worden. Van Zeeuw tot Dansaertvlaming [VD jonge, hippe Vlaming, Dansaertwijk, Brussel], van gelegenheidsspeller tot het immer vrolijke clubje wannabe's uit het dicteecircuit: iedereen keek keer op keer reikhalzend uit naar de met veel Attisch [Attica, Attisch dialect, wel attische opmerking
(1 x a)] zout bijeengesprokkelde verhalen en naar zijn majestueuze woordtrouvailles.

4. De jaarlijkse hoogmis, zo werd het evenement door sommigen gedoopt. Hola, niet dat we Marc zo meteen in verband brengen met gregoriaanse gezangen zoals het Canticum Canticorum [Hooglied, Lied der liederen] of dat we hem zien rondlopen in liturgische gewaden. Neen, dat zeker niet.

5.Helaas, Marc geeft er dus de brui aan. Voor het dictee is de gevreesde Stunde null [nieuw begin, uur U] een feit. Maar driewerf hoera, iemand kwam met een kei-interessant voorstel: we organiseren onze jaarlijkse bijeenkomst voortaan zónder spellingkwelling. Het ultieme la-dolce-vitagevoel [la dolce vita]: gewoon met zijn allen lekker socializen en over ditjes en datjes praten onder het genot van – ik zeg zomaar wat – havercappu's en zoete biscuitjes. Royale porties, de bieb is immers niet van Kleef
[van de familie Van Kleef]. En waarom niet, met nog een extra blokfluitist erbij voor enkele soukoussongs [soukous = muziekstijl] op de achtergrond, terwijl enkele moedigen zich ondertussen vermeien met sh’bam [GB: dansles in een groep, work-out].

6. Ongetwijfeld een win-win als u het mij vraagt, of zelfs als u het mij niet vraagt, maar het nee-antwoord van de dicteeorganisatoren liet niet lang op zich wachten. Er moest en zou een dictee komen. Onverwijld, Befehl ist Befehl!

7. Wat nu gezongen? De Brabançonne misschien, want de opgetrommelde reserveschrijver is begot [verdorie, bastaardvloek] een Belg. Wordt het dan vanavond een dictee vol surrealistisch of breugeliaans vocabulaire? Neen hoor, aan die clichés doen we niet mee. Zelfs op Soapvlaams trakteer ik u niet.

8. Een dictee schrijven is doorgaans geen easypeasy [VD simpel, makkelijk] klus. Volgens een
alom bekend Scandinavisch spreekwoord is het zelfs nóg complexer dan het monteren van een
IKEA-kastje [VD, lemma ‘martelen’]. Hopelijk zijn uw verwachtingen dus laaggespannen en bent u niet delulu [jongerentaal: misleid door schone schijn of overspannen verwachtingen – delusional, begoocheld]. Ikzelf ben immers liever lui dan moe. Een excellente tip kwam via via mijn richting uit: de driedelige Dikke Van Dale onder mijn hoofdkussen stoppen. Voor alle zekerheid legde ik er ook nog de groene bijbel [Groene Boekje] bovenop en bleef ik in horizontale toestand wachten op Godot [iets dat of iemand die nooit komt]. Maar die kwam niet, en de muze evenmin. Mijn fysio daarentegen … Bovendien kon ik na afloop zelfs poepsimpele woordjes als wolkeloos, Oortwolk [astronoom Oort, bolvormig] en cumulonimbus [onweerswolk] niet meer correct spellen.

9. Ki [kunstmatige intelligentie – ki, begin zin: Ki] (of AI – artificial intelligence – voor de anglofielen onder ons) heb ik daarna ook geprobeerd, maar bij het woord “dictee” begon ChatGPT vreemd genoeg telkens overvloedig te hallucineren en alleen nog maar coïonaden [schimpwoorden] en obscene krachttermen te gebruiken. Nadat le mot de Cambronne [vloek, krachtterm] voor de zoveelste keer opdook trok ik er begrijpelijkerwijs de stekker uit. Holymoly [uitdrukking van verbazing], we willen dit illustere dictee toch niet laten afglijden naar een Zeeuws sodom en gomorra [figuurlijk]…

10. Na een gesprek met een lokale vogelspotter kwam ik vervolgens toevallig op het spoor van een wel heel bijzondere papegaai. Mijn fixer kon de vogel voor een prikje op de kop tikken in een van de Parijse banlieues [voorsteden], van een verkoopster met rood haar, vlechtjes en grappige pippikousen.

11. Die speci [speciale] coco [papegaai] had jarenlang de zeven zeeën bevaren als gezelschapsvogel aan boord van een internationaal containerschip en daarbij voortdurend de meest exotische story’s opgepikt van de bemanning. Mijn interesse was meteen gewekt.

12. En zo zat ik dan wat later in mijn vakantieverblijf in Tous-de-Lou [thuisvakantie] met een appelblauwzeegroene [van een onbestemde kleur] verhaaltjesverteller op de schouder vol spanning met pen en papier te wachten op cruciale input voor mijn dictee. Eerst at hij mijn hele voorraad stracciatella-ijs op en terroriseerde de buurt met hels gekrijs, maar dan stak hij toch voorzichtig van wal. Eerst nog in het Koranisch Arabisch, het steenkolenengels en het Middellimburgs – die zeebonken kwamen immers van wijd en zijd – maar uiteindelijk in fraai vogeltjesnederlands met een gevleugeld accent:

13. “Heel lang geleden, in de tijd toen wij nog over de wereld heersten, was er eens een schrandere lawaaipapegaai die …”

14. Hij stopte zijn verhaal abrupt. Op het dak landde een halsbandparkiet. Als door een wesp gestoken vloog de papegaai op, maakte een spectaculaire baltsvlucht over de eschscholzia's [vroeger tz! – slaapmutsje, ook plant] en ging er met zijn nieuwe liefje spoorslags vandoor. Ze werden voor het laatst gesignaleerd boven de Nieuwe Sluis in Terneuzen en de Doggersbank.

15. Daar stond ik dan. Helemaal het noorden kwijt, onthutst, verbouwereerd. Wat zeg ik: boekie-zoek [financiën in de war]!

16. Maar ik greep nog een laatste kans en ging te rade bij een gerenommeerde dicteedetective, in het ware leven ook docent in de edtech [verkorting van educational technology, onderwijstechnologie]. Ik vroeg hem om op zoek te gaan naar de heilige graal van de dicteewereld: het geheim van De Smit (!). Met een loep en een goedgevuld lunchpakket ging hij op pad.

17. Na talrijke omzwervingen mailde hij mij zijn exorbitante factuur en een concies [uitspraak s – beknopt] eindrapport door. Ik las het met groeiend ongemak. Het verschil tussen een x- [x-factor – meer aantrekkingskracht] en een nixfactor [totaal ontbreken daarvan] bleek bij een woord te liggen dat maar liefst negenennegentig keer in de conclusie voorkwam. Ik had het kunnen weten: het geheim van Marc is … talent.

18. Ik boog nederig het hoofd en noteerde het volgende kattebelletje voor u:

19. “Zeer geëerd publiek, het zal niet voor vandaag zijn. Heel erg bedankt voor jullie komst naar de bibliotheek van Terneuzen en tot een volgende keer dan maar weer. Ayó [Papiaments – adieu - begin zin] en aju, paraplu!”