3834 Dictee maandag 30-03-2026 (1) – dictee BeNeDictee 104 Frank, 28 maart 2026, Zoetermeer

Dictee – dictees [3834]

BeNeDictee 104 Frank, 28 maart 2026, Zoetermeer

De 80 rode, vette en genummerde items moesten worden ingevuld.

Commentaar tussen [ ] in blauw. 

Van Dale buitenspel [beter: buiten spel]
(auteur: Frank Denys)

NB op datum dictee stonden alle invulitems wél in GB online en níét in VD!

0. Het weze [beter: zij] mij vergeven dat ik vandaag voor de gelegenheid mijn toevlucht genomen heb tot de dim (dictee-ineenflansmethode [liever: DIM]. Ik heb geen andere bedoeling dan in een zo kort mogelijke tekst te peilen naar jullie kennis van woorden uit de online Woordenlijst. Wie alleen de volledige thesaurus van onze Dikke Vriend
[= Dikke Van Dale] uit het hoofd kent, is vandaag een vogel voor de kat.

1. Het kan haast niet anders of er zit een twitcher [vogelspotter] bij het INT. Hoe is anders te verklaren dat allerlei gevleugelde diersoorten opduiken in de onlineversie van het Groene Boekje? We hebben het dan niet alleen over de bukidnonhoutsnip¹ [Filipijnen], maar ook over de gabelaklauwier² [Angola], de tuamotukarekiet³ [plaats Tuamotu, Frans-Polynesië], de roraimanachtzwaluw⁴ [berggebied Roraima, Venezuela], de
santa-martaquetzal⁵ [stadje Santa Marta in Colombia], de ponapé-⁶ [eiland Pohnpei, tot 1990 Ponapé] en mangaia-ijsvogel⁷ [eiland Mangaia, Cookeilanden] . De kans dat je die allemaal zult afvinken in een bioblitz⁸ [zo veel mogelijk soorten … scoren in een vastgesteld gebied binnen een bepaalde tijd] is onbestaand(e), daarvoor is hun geografische verspreiding te groot.

2. Ook de hondenliefhebbers komen ruimschoots aan hun trekken met de clumberspaniël⁹ [landgoed Clumber Park, Engeland], de cockapoo¹⁰ (ook wel cockerpoe¹¹ [cockerspaniël x poedel] genoemd), de curly-coated retriever¹² [Engeland: jachthond met krullende vacht, vgl. VD flat-coated retriever], de kingcharlesspaniël¹³ [Karel II, Engeland], de sussexspaniël¹⁴ [Engelse graafschap Sussex], de Welsh terrier¹⁵ [enige zonder spelling ‘terriër’] en de
sint-johnshond¹⁶ [hoofdstad St. John’s, Newfoundland]. Hopelijk wordt de seizurehond¹⁷ [hulphond epilepsiepatiënten] niet het slachtoffer van dognapping¹⁸ [hondendiefstal], daarvoor is hij zijn baasje te kostbaar.

3. Culinaire termen kunnen natuurlijk ook niet ontbreken. Als aperitief kunnen we een cocktail kiezen: wat dacht je van een blue hawaiian¹⁹ [cocktail witte rum], een mint julep²⁰, een mai tai²¹ [rumcocktail] of een tom collins²² [zekere cocktail]? Als voorgerecht twijfel ik nog tussen een brafu²³ [Surinaamse soep], een koolrabicrème-²⁴ [koolraap] of laksasoep²⁵ [Indische noedels] met een
banh mi²⁶ [Vietnamees belegd broodje] of tostini’s²⁷ [krokant broodje met vulling] gevuld met osciëtrasteur²⁸ [exclusieve kaviaarsoort]. De hoofdschotel wordt
aardappel-knolselder(ij/ie)puree²⁹, of toch maar een klassieke vleesschotel van breydelham³⁰ [vleeswarenfabriek Breydel – BE] (een typische traybake³¹ [ovenmaaltijd op bakplaat]) of van het piétrainvarken³² [BE – fokplaats P nabij Jodoigne]? We kunnen ook voor iets exotischers opteren: arancini³³ [mv. van arancino! – gefrituurde, gevulde rijstballetjes] bijvoorbeeld of een pasta pesto³⁴ [spaghetti met pestosaus], een souzouki³⁵ [Grieks gekruid gehakt] of een fattoush³⁶ [Libanese salade]. Of je die succulente maaltijden laat vergezellen door een classico³⁷ [wijn uit oorspronkelijke wijngebied] of een Heilooër Blond³⁸ [biermerk, Heiloo, NL] hangt niet alleen af van je maaltijdkeuze, maar ook van je smaak. Voor dessert hebben we ten slotte een banitsa³⁹ [Bulgaarse gebaksschotel] of een hazelnoot-schuimtaart⁴⁰ met havermelklatte⁴¹ [latte = melk met koffie], tenzij je je beperkt tot een cranachan⁴² [Schots dessert] of een paar orangettes⁴³ [mv. van sinaasappelsnoepje] . Hierna heb je alvast geen last meer van borborygmeongemakken⁴⁴ [borrelend geluid van gas in de darmen]. Te veel kilootjes bijgekomen en niet tevreden met je te chubbye⁴⁵ [mollige] figuur? Neem alleszins niet het niet-medicolegale⁴⁶ [medicolegaal = medisch-wettelijk] rimonabant⁴⁷ [verboden eetlustremmend medicijn], je kunt wel fidgeten⁴⁸ [kleine bewegingen maken om af te vallen] of beter nog starten met een intermittentfastingkuur⁴⁹ [periodiek vasten,
bv. 8 uur wel eten en dan 16 uur niet].

4. Hoog tijd voor ontspanning nu! Stel je bloot aan de geneugten van shinrin-yoku⁵⁰ [gezondheidstherapie in bos – bosbaden], maak muziek met de Braziliaanse caxirola⁵¹ [Braziliaans
percussie-instrument], luister naar Zuid-Afrikaanse amapiano⁵² [Zuid-Afrikaanse housemuziek] of Indonesische dangdut⁵³ [Indonesisch popmuziekgenre], gooi naar lege blikken op de Vlaamse kermisattractie bollo-smitto⁵⁴ [ballenkraam], bewonder Thonetstoelen⁵⁵ [Oostenrijker, VD: Wener stoel] in Gemeentemuseum⁵⁶ Den Haag [sinds 2109: Kunstmuseum Den Haag], gooi je spieren los tijdens een rondje chirunnen⁵⁷ [met de looptechniek van tai chi] of een sessie tacoyo⁵⁸ [training, ademhaling, conditie, ontspanning, yoga, omgaan met stress], bezoek de boulodroom⁵⁹ [voor petanque], bekwaam je ’s winters in pullka⁶⁰ [voorttrekken van een Finse pulka of slee – to pull] of volg een cursus
karate-do⁶¹ [verdedigingsdiscipline].

5. Verwaarloos anderzijds ook de intellectuele inspanningen niet en leg je toe op de studie van het Zurjeens⁶² [Fins-Oegrische taal] of Oedmoerts⁶³ [idem]. Voor de spirituele verdieping kun je een bezoek brengen aan de pänchen lama⁶⁴
[leider Tibetaanse monniken, vgl. dalai lama, VD] en een bhajan⁶⁵ [hindoelied ter ere van (hun) god] aanheffen, al dan niet met een vibhuti⁶⁶ [gewijde as op voorhoofd hindoes] op je voorhoofd. Meer aangetrokken door de islam? Woon in Ceuta⁶⁷ [Spaanse vesting en havenstad in Marokko] een moussem⁶⁸ [bedevaart Marokko] bij en beantwoord Arabische begroetingen met
‘wa-aleikum as-salam’⁶⁹ [dat de vrede op u neerdaalt; antwoord op: salam aleikum: vrede zij met u – vgl. GB: as-salamu aleikum = vrede zij over u]. Als christen kun je desgewenst toetreden tot een hiëronymietenklooster⁷⁰ [katholieke kloosterorde, Heilige Hiëronymus] of een Taizégebedsviering⁷¹ [christelijke, oecumenische kloostergemeenschap Taizé, Fr.] bijwonen.

6. Na dit dictee ga je misschien blij en opgetogen yammeren⁷² [microblogdienst Yammer] dat je heel wat nieuwe woorden hebt bijgeleerd. Of was het een bummer⁷³ [jeugdtaal: teleurstelling] en ben je ontmoedigd dat je er zo weinig kende? Ik ga je geen buttkick⁷⁴ [trap achterwerk] geven, wel een nuttig advies: overloop de Woordenlijst tot je die grijsgekeken⁷⁵ [grijskijken = talloze malen bekijken] hebt; beperk je dus niet tot een walk-through⁷⁶ [oppervlakkig doornemen tekst], maar ga er met de Nisskakam⁷⁷ [ontluizen, merknaam] door. Niet zo makkelijk, maar alleszins ook niet moeilijker dan het ontcijferen van de hiëroglyfen op de
Steen van Rosetta⁷⁸ [Egyptische hiërogliefen, lager van Napoleon]. Fingers crossed⁷⁹ [duimen maar] dat je een volgende keer na een gelijkaardige taaloefening jezelf minder een ukkel⁸⁰ [iets minder erg dan een sukkel] zult vinden.

 

3833 Dictee zondag 29-03-2026 (1) – dictee BeNeDictee 103 – maart 2026, Zoetermeer, Rein

Dictee – dictees [3833]

BeNeDictee 103 – maart 2026, Zoetermeer, Rein

Bij twijfel altijd een af- of verkorting invullen: dat blijkt dan meestal ook wel uit de verminderde invulruimtebreedte!

Na de tekst staat een lijst van wat er op de invulplaatsen 1 t/m 80 is voorgelezen, samen met nog enkele opmerkingen. De (genummerde) in te vullen items zijn in rood weergegeven, commentaar tussen [ ] in blauw.

Het groot afkortingendictee (een onderbelicht onderwerp) (auteur: Rein Leentfaar)

1. De tijd. Een tel is een (1) s, ook (2) sec. is mogelijk. Een heel klein deel ervan is een (3) ms, maar (4) Ms is een heel groot veelvoud ervan. In een (5) u gaan (6) zesendertighonderd tellen. Met (7) jr. wordt jaar bedoeld en uit de tijdrekening kennen we de (8) AT [lees voor: Amsterdamse Tijd] (die van Amsterdam), de (9) GMT [lees voor: Greenwich Mean Time] (die van Greenwich) en de WET
[lees voor: wee-ee-tee], de (10) West-Europese tijd.

2. De computer. (11) Pc-kennis is nooit weg. Ik ben ooit afgestudeerd op een onderwerp over een
(12) Lisp-compiler. Over de
(13) Fortran-programmeertaal heb je vast wel gehoord. De (14) C++-gebruikers beschikken over een moderne tool. Programmeurs moeten
(15) byte- en bitwijs zijn. Je moet het maar weten: een kibibyte (afkorting (16) KiB) is (17) duizend vierentwintig bytes. Het hart van de computerbesturing is de (18) cve oftewel (19) CPU. Ten slotte: ik heb in de jaren 60 nog met een
(20) Zebra-machine (zeer eenvoudig binair rekenapparaat) gewerkt!

3. Eenheden. Bekend is het (21) SI-stelsel, maar we kennen ook het (22) mks(a)-stelsel. De snelheid van een voertuig geef je weer met (23) km/u of (24) km/h, een zekere eenheid van energie met (25) kWh. De aarde en de zon staan gemiddeld ongeveer
(26) honderdvijftig miljoen km van elkaar: dat is een (27) AE (astronomische eenheid). Een miniafstand is de (28) ångström met als afkorting: (29) Å. En wist je dat de Duitse hardheid tot (30) dH wordt afgekort?

4. De geneeskunde. Pas maar op dat je niet het
(31) hivvirus of (32) hiv-virus oploopt, want dan heb je een (33) aidsbesmetting. Dat geldt ook voor het (34) CVS of de (35) ME (terzijde: me. [lees voor: middeleeuws] is middeleeuws). En niet in mindere mate voor een (36) A- of B-ziekte. Volgens mij geven de eerste (37) t/m of (38) t.e.m. de zesde ziekte allemaal rode uitslag. O.a. de ziekte van Crohn is een (39) IBD (inflammatory bowel disease). Een bekende tekenbeetziekte is de TBD [lees voor: Tick-Borne Disease], de (40) Tick-Borne Disease. De CJD
[lees voor: Creutzfeldt-Jakob Disease], de Creutzfeldt-Jakob Disease, krijg je zomaar cadeau!

5. Het landsbestuur. In NL wordt het provinciebestuur – de gedeputeerde staten, (41) GS of (42) Ged. St. – geleid door de (43) CdK, (44) CvK of (45) CvdK. In BE heten de leden daarvan (46) deputés of
(47) deputees. In NL wordt het gemeentebestuur geleid door het (48) college van B en W, in BE door het (49) CBS, het (50) college van burgemeester en schepenen.

6. Titulatuur. Met (51) bc. voor je naam ben je
(52) bacc. achter je naam. Voorbeelden: (53) BSc (en ook: (54) MSc) en (55) BA. In BE is (56) lic. in onbruik geraakt. Op een universiteit of hogeschool treedt een (57) CvB op. Ik ben overigens wel (58) ir. [toenmalige TH Delft] en niet (59) ing. [hbo], ook nooit geweest. De afkorting s.t. [lees voor: salvo titulo] staat gelijk aan (60) salv. tit. Dat VD Monseigneur afkort tot Mgr. [lees voor: Monseigneur] krijg je cadeau.

7. Koningen, keizers et cetera. Met (61) D.H. wordt een Doorluchtige Hoogheid aangeduid. Hoogwelgeboren wordt afgekort tot (62) H.W.Geb. De afkorting van baron is (63) bar. of (64) B^on. Indien vrouwelijk is zij de barones(se)/baronne of
(65) B^onne. De titel van de vorst van Solo of Soerakarta op Java is overigens (66) Soesoehoenan (verkorting: (67) Soenan). En (68) nizam is de titel van de vorst van Haiderabad. Vergeet ten laatste
(t.l. [lees voor: ten laatste]) niet koning
Willem-Alexander en (69) H.K.H. (70) koningin Máxima.

8. Huis-tuin-en-keukenafkortingen. De
(71) ZSM-aanpak is een juridische. Met (72) [afko!] s.l.e.a. of s.a.e.l. wordt ‘zonder plaats en jaartal’ bedoeld. Een bekend trio is daaropvolgend
((73) dov.), daaraan voorafgaand ((74) d.a.v.) en daaraanvolgend ((75) dav.). Dit dictee is (76) t.h.t. eind 2026. Bijvoorbeeld kun je afkorten tot (77) bijv., maar (78) bv. mag ook. Mind you en (79) fyi: (80) kladiladi.

O ja, en overmorgen moet ik weer naar de poh/POH [praktijkondersteuner huisarts, niet in wdb.].

Onderstaand datgene, wat op de invulplaatsen voorgelezen werd, met een enkele aantekening erbij.

1/2 seconde

3 milliseconde

4 megaseconde

5 uur

6 zesendertighonderd

7 jaar

8 Amsterdamse Tijd

9 Greenwich Mean Time

10 West-Europese tijd

11 Pc-kennis [personal computer, initiaalwoord,
begin zin!]

12 Lisp-compiler [List Processing, programmeertaal – verkorting met hoofdletter(s)]

13 Fortran-programmeertaal [Formula Translation Language, Formula Translator, een programmeertaal – verkorting met hoofdletters]

14 see-pluhs-pluhs-gebruikers [C++ = een objectgeoriënteerde programmeertaal, gebaseerd op de dito C – C+ bestaat niet, updates zijn: C++20 en C++23]

15 byte- en bitwijs [bit: geen afko, byte wel (B), maar min of meer vaste uitdrukking]

16 /’kibibɑjt/

17 duizend vierentwintig

18 centrale verwerkingseenheid

19 central processing unit

20 Zebra-machine [zie in tekst]

21 /ɛs'i/-stelsel [SI – Système International d’Unités]

22 èhm-kaa-èhs haakje openen aa haakje
sluiten-stelsel

[m = meter, k = kilogram, s = seconde, a = ampère]

23/24 kilometer per uur

25 kilowattuur

26 honderdvijftig miljoen

27 astronomische eenheid

28/29 /’ɛŋʃstrøm/

30 Duitse hardheid [enorme instinker: afko dH!]

31 hihf-virus [letterwoord]

32 haa-ie-vee-virus [initiaalwoord]

33 aidsbesmetting [letterwoord]

34 chronischevermoeidheidssyndroom

35 myalgische encefalomyelitis

36 A- of B-ziekte

37/38 tot en met

39 inflammatory bowel disease

40 Tick-Borne Disease

41/42 Gedeputeerde Staten

43/44/45 Commissaris van de Koning [VD; GB heeft alleen CdK en daarbij: commissaris]

46/47 dee-puu-tees [man resp., vrouw, zelfde uitspraak]

48 college van burgemeester en wethouders [verkorting: B en W]

49/50 college van burgemeester en schepenen

51/52 baccalaureus

53 bachelor of science

54 master of science

55 bachelor of arts

56 licentiaat

57 College van Bestuur

58/59 ingenieur

60 salvo titulo

61 Doorluchtige Hoogheid

62 Hoogwelgeboren

63/64 baron

65 baronesse of baronne [foutje in dictee: B^onne, maar ook: Bsse, bar.es en bar.esse hadden gekund]

66/67 Soesoehoenan

68 nizam

69 Hare Koninklijke Hoogheid

70 koningin Máxima

71 zo spoedig mogelijk – aanpak

72 sine loco et anno of sine anno et loco

73 daaropvolgend

74 daaraan voorafgaand

75 daaraanvolgend

76 ten minste houdbaar tot

77/78 bijvoorbeeld

79 for your information

80 klap die laptop dicht

 

 

 

3832 Dictee donderdag 26-03-2026 (1) – dictee Groot Apeldoorns Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3832]

Groot Apeldoorns Dictee 2026

[Geen titel] (auteur: Peter-Jan de Wilde)

Het was een genoeglijke avond met 30 betalende deelnemers (meest bedrijven). De nummers 2, 3 en 4 hadden 9, 9 en 13 fouten. Ik won wel, maar men rekende mij 7 fouten aan, terwijl dat er in werkelijkheid maar 2 (of met een twijfelgeval erbij 3) waren. Er zaten 3 fouten in de tekst en in 1 geval werd iets foutgerekend, wat ik gewoon goed had, in de geannoteerde tekst aangeduid met [I t/m VII]. Wel slordig dus allemaal! Voor de organisatie nog de volgende tips: 1) Laat het dictee van tevoren nakijken (ik heb dat voor 2027 aangeboden, al kan ik dan zelf niet meedoen), 2) Het voorlezen moet iets langzamer, het ging nu echt te snel, 3) Geef de correcte tekst op papier mee bij het teruggeven van de blaadjes (of stuur die per e-mail achteraf naar de deelnemers – beter is nog: laat de correcte tekst op een goot scherm verschijnen na afloop, waarbij steeds een deel van de correcte tekst zichtbaar is en na het laatste beeld weer verspringt naar het begin van de tekst …, 4) Overweeg een invuldictee.

Toelichting ( … ) in blauw

Deel 1 (het nakijken ging in 2 rondes)

1. Uit recente gegevens blijkt dat de lees- en schrijfvaardigheid van Nederlandse jongeren significant achterblijft bij hun leeftijdsgenoten in andere Europese landen.

2. Deze tenhemelschreiende [I onterechte fout, jury
3 woorden, maar dat is toch zo op te zoeken in GB en VD! - wel los: ten hemel schreien: dat schreit ten hemel] situatie is ronduit gênant.

3. Laaggeletterdheid in een land met onze mogelijkheden: schandalig!

4. En in plaats van het boetekleed aan te trekken is er vooral kritiek op de betrouwbaarheid en accuratesse van dit soort onderzoek.

5. Ik mis de urgentie van goed taalgebruik, die wel wordt vereist van onze nieuwe medelanders, maar die bij een aanzienlijk aantal autochtonen allerbelabberdst blijkt te zijn.

6. Onder wie ook patjepeeërs, die schouderophalend hun toevlucht zoeken in kunstmatige intelligentie of liever met overzeese diftong (tweeklank) gezegd: AI
(uitspraak: ee-aai of aa-ie).

7. Die mij eensgezind wegzetten als onnozele taalpurist, een nerd (wereldvreemde), die geniet van een foutloos gebakkelei om een “gebakken ei” of van een “carillon met daaronder een carrousel (soort draaimolen) met metalen danseressen, die in tutu’s (balletrokje) van email (soort glazuur) houterig pirouettes (snelle draai of wending op één voet bij het dansen) draaien”.

8. De scribent, die achter zijn toetsenbord van een jansaliegeest (lamlendigheid) getuigt door zich blind te verlaten op de autocorrectie, leert niet van zijn grammaticale deviaties.

9. Mijn opmerking dat hij deze corrigeerautomaat tijdens zijn rijexamen toch ook niet aan had staan, is geen dijenkletser (grap die een uitbundig vrolijke reactie opwekt), oké (evt. OK).

10. Dus dat hij niet zou staan applaudisseren was te verwachten, maar dat er zelfs geen sprake was van enig appreciëren heeft mij enigszins teleurgesteld.

Deel 2 (na een pauze)

11. Het is een hardnekkig misverstand dat taal hartstikke saai of highbrow (intellectueel) is.

12. Schrijven is communiceren en niet imponeren.

13. Ook heden ten dage [II – was gewoon goed, wel foutgerekend] leeft onze taal.

14. Maar door de afnemende kennis bij jongere generaties [III – ik heb vooral bij de laatste voorlezing goed geluisterd en m.i. echt ‘jongerengeneraties’ – verstaan, maar alla …] lijkt hij ten grave gedragen, begraven in het souterrain van de antiquaar [IV heel domme fout, goed voorgelezen, het gaat hier – gezien het vervolg – over (antieke) boeken en niet zoals een antiquair – dat had ik (verwisseld) – over allerlei antieke zaken] in zijn feeërieke etablissement met zijn
pseudorenaissanceglas-in-loodramen [V fout in het dictee: geen spatie tussen ‘renaissance en glas’, het is een samenstelling van 2 znw. - bij 'los' zou het 'pseudorenaissancistische' moeten zijn!] waar ik graag poolshoogte kom nemen of er nieuw binnengekomen hardcovers (boek met harde omslag of kaft) van oude klassiekers te bewonderen zijn.

15. Op de conclusies van bovengenoemd onderzoek afgaand zou hij als entrepreneur (ondernemer) eraan onderdoor gaan.

16. Ik vind het dan ook ongelooflijk (ook: ongelofelijk, maar andere uitspraak!), dat hij in deze e-mailcultuur met zijn weliswaar bijdetijdse website zijn hoofd boven water weet te houden.

17. Zouden mijn vooringenomen ideeën dan toch worden gelogenstraft?

18. Maar bingewatchen (lang tv-kijken) versus bellettrie, WhatsApp [VI fout in het dictee, dat kan alleen de naam zijn, zoals Instagram, YouTube, etc. – een (znw.) whatsapp is een overgebracht bericht en het ww. is whatsappen – briefpapier is een middel om een bericht over te brengen, WhatsApp is een middel om een bericht, een app, een whatsapp over te brengen - een brief zou je wel met een (whats)app kunnen vergelijken - de officiële tekst vermeldde 'whatsapp'] versus briefpapier of content versus inhoud zijn duels, waarbij de kansen niet bepaald fiftyfifty liggen en ik mij de winst niet denk te kunnen toe-eigenen.

19. Uw A4’tje zal inmiddels wel vol zijn en u aan het eind van uw Latijn en toe aan een aerosol (uiterst fijne nevel) met luchtwegverwijder en een al dan niet alcoholhoudende hartversterker.

20. Ik toost op u, dapperen, die er niet tegen opzagen om, supergemotiveerd als u was, een foutloos resultaat al bij voorbaat naar het rijk der fabelen verwijzend en zo-even zich er niet met een
jantje-van-leiden van afmakend, tussen Scylla en Charybdis (de weerszijden van dreigende gevaren – Scylla en Charybdis waren eilandjes tegenover elkaar in de Griekse mythologie) te manoevreren.

21. O ja, wat goede doelen betreft: erbij horen
[VII ten slotte nog een domme fout: er bijhoren, maar bijhoren en bijbehoren zijn geen bestaande ww. – bijbehoren wel een znw.! – maar bijhorend en bijbehorend zijn wel weer bestaande bnw.], daar teken je toch voor!

 

 

3831 Dictee maandag 23-03-2026 (1) – dictee Groot Dictee van Ootmarsum 2025 √ x

Dictee – dictees [3831]

Groot Dictee van Ootmarsum 2025 

1. Door de in onze contreien in de middeleeuwen alomtegenwoordige usance van het Twentse dialect, dat zijn oorsprong vindt in de officieel erkende Nedersaksische taal, was het toentertijd [ook: toendertijd, andere uitspraak] mogelijk in je moerstaal te converseren in de zone die zich uitstrekte van het noordoostelijke deel van Nederland tot ver over de landsgrenzen diep in voormalig
Oost-Duitsland.

2. Opgegroeid binnen de beperkte bekrompenheid van de boerenerven, waar het provincialisme hoogtij vierde, leerden de kinderen, tot ze naar school gingen, alleen het veelal door de lokale bevolking gesproken Twents, waardoor er een grote verscheidenheid ontstond met betrekking tot de uitspraak en betekenis van gebruikte woorden binnen de verschillende buurtschappen.

3. Doordat veel laagopgeleide plattelanders door de industriële revolutie naar de stad verhuisden, werd het Twents geïntroduceerd bij het ondervoede plebs dat opgegroeid was in groezelige nauwe steegjes, waar bedompte, door schimmel aangetaste krotten hand in hand gingen met onhygiënische omstandigheden en voor wie goede scholing een utopie was 

4. De in adellijke kringen in hun luxueuze paleizen en extravagante villa’s, door chique gouvernantes opgevoede baronessen en freules, gekleed in kleurrijke met konijnenbont beklede japonnen, spraken tijdens hun middagwandeling, gechaperonneerd door excentriek uitgedoste hovelingen, onberispelijk articulerend Nederlands, terwijl ze met elkaar wedijverden om hun uitgebreide Franse woordenschat.

5. Niettegenstaande het feit dat in de turbulente zestiger jaren het spreken van het Twents met minderwaardig, plat en boers werd geassocieerd en steeds meer hoogopgeleide oudelui het gênant vonden om met een Twentse tongval te discussiëren, startte een considerabel aantal ouders in het Nederlands met hun kroost te causeren, waardoor heden ten dage het gebruik van het dialect gedecimeerd is ten faveure van het Algemeen Nederlands [AN].

 

 

3830 Dictee zaterdag 21-03-2026 (3) – dictee Groot Dictee van Oudewater 2026 √ x

Dictee – dictees [3830]

Groot Dictee van Oudewater 2026

9 deelnemers. Bert 3 fouten, Rein 4 (I t/m IV) en Lizi 6. De beste plaatselijke en jeugdige deelneemster had maar 14 fouten!

Opa’s hobby’tje (auteur: Pieter van Diepen)

1. Hij had in een lokale bieb [BE ook: bib] meegeschreven met het Groot Dictee van 2025, met venijnige valkuilen als gen Z’ers [uitspraak GB dzjèhn-zie of gèhn-zèht], en daardoor de smaak weet te pakken gekregen. En zoals het een rechtgeaarde grootvader betaamt, trachtte hij te pas en te onpas zijn teerbeminde [I zeer beminde - verkeerd verstaan] kleinkind te enthousiasmeren voor iets dat [moet zijn: wat] hemzelf na aan het hart lag.

2. “Ga je vanmiddag mee naar het dictee, Jos?” Zijn oogappel, een pur sang puber van vijftien lentes, druk bezig op de smartphone met een tweeduimsbericht – en dat zegt in dezen niets over de lengte – antwoordde koeltjes: “Oop, voel je je wel lekker? Ik ga echt never nooit niet meedoen aan die ongein met allerlei woorden waar ik nog nooit van heb gehoord. Boeien!”

3. Jos’ opa, een babyboomer uit 1949, ging prat op zijn spelskills. Hij deed jarenlang mee aan goededoelendicteetjes alom in den lande en leidde destijds een waar dicteenomadenbestaan. Zijn zoon was gans anders, qua correct schrijven welteverstaan: op-en-top een gen Y’er [II gen wire - denk bij dat 'waai' maar aan de Y van YMCA!] [uitspraak VD: dzjèhn-waai(-juhr) of gèhn-ei(juhr)], oftewel een millennial, en jammer genoeg was hij degene die geen dicteegenen had.

4. Maar voor Jos, zijn obsessief aan socialbesitas lijdende nazaat, wier [Jos is dus een vrouw!] behendige duimen nog steeds razendsnel over het minuscule touchscreen roetsjten, had hij de hoop op een ordentelijke handgeschreven, dus met de hand geschreven tekst nog niet opgegeven.

5. “Nee joh, wees maar niet bang, het wordt vast geen verhaal met te veel botanische of zoölogische buitenissigheden, geen ginkgo [Japanse waaierboom, de tweede g hoor je niet] noch dat vermaledijde steppepaard, en ook geen culinaire hoogstandjes zoals een driegangendinertje met
tomaten-groentesoep, coq au vin [kip gestoofd in wijn] en crème brûlée [nagerecht] toe, maar gewoon rechttoe rechtaan.

6. Wel is waar dat een dictee zonder moeilijke woorden zoiets als een ei zonder zout is. Dus ik ga ervan uit dat er wel iets in staat dat jou niet aanstaat, maar alla. Je zou mij in- en ingelukkig maken als je meegaat. Allee, wat vind je ervan? Hoor ik nog thans [klemtoon op ‘thans’, niet op ‘noch’ zoals in ‘nochtans’] [III nochtans] het verdict [uitspraak in VD - NL: vèhr-dihkt of Eng.: veur-dihkt, GB alleen
vuhr-dihkt]?”

7. Zal de voorleesster, de burgemeesteres of hoe noem je zo iemand, wel te verstaan zijn?” vroeg Jos, die nog altijd appte [uitspraak: èhp-tuh] dat het een lieve lust was. “Tuurlijk! Deze BN’er [m/v/x] heeft in haar professionele leven wel voor hetere vuren gestaan”, was grootvaders weerwoord.

8. En me dunkt’, mijmerde hij, “dat ze door de organisatoren heus goed geïnstrueerd zal zijn.” “Oké [ook: OK, maar dat is eigenlijk een afkorting] dan”, kwam ten slotte [aan eind dus] het antwoord. En daar ging opa, apetrots, tezamen met zijn introducee [vrouw dus] [IV introducé ik had dat eerdere ‘wier’ wel raar gevonden, maar niet goed doordacht].

 

 

 

3829 Dictee zaterdag 21-03-2026 (2) – dictee Groot Dictee Heiloo 2026 √ x

Dictee – dictees [3829]

Groot Dictee Heiloo 2026

Mijn generatie (auteur: Robin Raven)

1. Generaties kopiëren elkaar niet. Maar begrijp me niet verkeerd, ik hoor niet bij de dommeriken die zaniken over dat vroeger a priori beter was.

2. Met het risico choquerend [ook: shockerend], hautain of cynisch te zijn: ooit hadden we zeeën van tijd en geen to-dolijst. We genoten van een stressloos dinertje of dronken gedachteloos cappuccino in ’t Loo [winkelcentrum Heiloo]. ’s Avonds gingen we naar een fuif, niet naar een fissa [straattaal voor feestje].

3. Ipadden en TikTok maken ons leven comfortabel. Vroeger hadden we encyclopedieën. Je schreef op een blocnote. Tegenwoordig stuur je een appje met je smartphone en ondergaan we als een chimpansee het faillissement van onze denkcapaciteit.

4. Iedereen keek eertijds naar dezelfde
tv-programma’s, quizzen en ver-van-mijn-bedshows. De jeugd speelt nu games als Fortnite en Minecraft [computerspellen]. Die vind je niet meer terug op een jeu-de-boulesbaan [jeu de boules spelen,
jeu-de-boulen].

5. Is dit dictee een zoektocht naar de
koek-en-zopietijd [koek-en-zopie] van weleer? Of regelrechte quatsch en een treiterijtje [het pesten] van een Indische goochemerd? Aan u de wijsheid.

 

 

 

 

 

3828 Dictee zaterdag 21-03-2026 (1) – dictee Groot Delfts Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3828]

Groot Delfts Dictee 2026

Mijn generatie (auteur: Trude Gerritsma)

1. Ze was een getalenteerde pianiste. In haar gloriedagen trad ze op in heel Europa.

2. Pianospelen was haar leven, ze had nooit tijd gehad voor amoureuze affaires; haar piano was haar amant.

3. Toen ze klein was, moest zij acte de présence geven tussen de schuifdeuren, gênant vond ze dat.

4. Het publiek kon zo’n frêle meisje, dat zó ambitieus pianospeelde, wel appreciëren en applaudisseerde altijd lang.

5. Ze mijmerde vaak over haar jeugd, haar carrière, haar einde.

6. Ze was ideeëloos wat betreft haar nalatenschap, waar moesten die honderden dagboekschriftjes, balboekjes, kattebelletjes [briefjes!], brieven en boeken met aantekeningen in de kantlijn naartoe?

7. Haar enige erfgenamen, dochter en zoon van haar zus werden geacht de majestueuze patriciërswoning leeg te halen.

8. Ze behoorden tot de generatie babyboomers: druk, druk met alles en iedereen.

9. De nicht, inmiddels pensioengerechtigd, bevond zich te midden van stapels papieren en boeken op de zolder van het imposante huis.

10. In kleermakerszit torende ze ternauwernood boven de stapels uit.

11. De neef kwam poolshoogte nemen, vroeg quasinonchalant of ze in al die boeken nog briefjes van vijfhonderd had gevonden en verdween weer snel naar zijn stamcafeetje.

12. Het was een hele klus om alles minutieus te onderzoeken en natuurlijk was zij als vanouds de kop van Jut.

13. Die broer van haar was alleen geïnteresseerd in materiële zaken, niet in dagboekjes, paperassen, blocnotejes en bibelots [uitspraak bie-buh-loos].

14. Hij hield zich liever bezig met padellen, pubquizzen en domme series bingewatchen.

15. Hij vond zijn zus maar een tuthola met haar leesclubjes en haar aerobics.

16. Ze trok een willekeurig boek uit de stapel; tante had voorin een quote van William Shakespeare geschreven: “Muziek begoochelt soms het gemoed, en maakt wat goed is slecht; wat slecht is, goed”.