3874 Dictee zondag 25-10-2026 (1) – dictee Het Grote Dwarsdictee 2026

Dictee – dictees [3874]

Het Grote Dwarsdictee 2026

Nobelprijs voor Orthografische Excellentie

1. In deze als november aanvoelende oktobermaand raakt de academische wereld wederom geobsedeerd door op erkenning azende professoren. Terwijl kokette bookmakers hun quoteringen voortdurend actualiseren en ex-PhD-studenten op ettelijke socialemediaplatforms quasi-experimentele pronostiekjes debiteren, worden de langverwachte Nobelprijswinnaars bekendgemaakt. Desalniettemin wordt er in menig universiteitsaulacomplex ruim baan gemaakt voor ontiegelijke scepsis. Gerenommeerde quantum- [ook goed: kwantum-] of hoge-energiefysici en geëngageerde mensenrechtenadvocaten worden tenslotte wel gelauwerd en geëerd, terwijl dicteeopstellers en -participanten verstoken blijven van reële erkenning. "Een flagrante lacune", ging een geëxalteerde neerlandicus uit 's-Hertogenbosch tekeer, terwijl hij geagiteerd een apostrof op het naar het Nederlands vertaalde programmaboekje doorstreepte. Hij stelde prompt de Nobelprijs voor Orthografische Excellentie voor, wat onmiddellijk een onbesuisd en kakofonisch welles-nietesdebat in gang zette.

2. Over de selectiecriteria ontstond al gauw
[ook goed: algauw] heibel. Moet de eerstvolgende laureaat Papoea-Nieuw-Guinea, consciëntieus,
ge-e-maild, acquireren en jazzzanger feilloos kunnen schrijven of hebben toekomstige selectiecomiteetjes veeleer een heuse dt-foutenkruistocht? Een zelfverklaarde spellingconnaisseur vindt bovendien dat potentiële kandidaten crème-brûléeachtige petitfours moeten kunnen vooruitbestellen zonder te weifelen over koppel- en accenttekens of
tussen-n'en. Dat oogstte de kritiek van degenen die voor dyslexievriendelijke onomatopeeën pleiten. De discussie werd nog kafkaësker toen een ietwat excentrieke lexicograaf een drieënveertig pagina’s tellend geüpdatet curriculum vitae verwachtte.

3. Na maandenlang geruzie en
heen-en-weergemonitor werd er ten slotte een consensus bereikt: in het najaar van tweeduizend zesentwintig na Christus zal de allereerste Nobelprijs voor de Orthografische Excellentie uitgereikt worden in het Koning Boudewijnstadion. De laureaat zal niet alleen een schier onuitputtelijke kennis van de Nederlandse spelling- en grammaticaregels moeten etaleren, maar ook in staat moeten zijn een vlekkeloze, ciceroniaanse laudatio af te steken tegenover de drieëntwintigkoppige jury. De winnaar mag zich verwachten aan à volonté Peloponnesische aspergesoep, smeuïge vol-au-vent en artisanale javanais [zeker gebak], alle bedoeld voor
lactose-intolerante coeliakiepatiënten. Daarnaast zal de triomfator een spiksplinternieuwe iPhone met ingebouwde bluetoothspeakers en gezichtsherkenning overhandigd krijgen. Neerlandici der Lage Landen, verenig u dus en bewijs dat linguïsten en literandi niet moeten onderdoen voor Tweede Wereldoorlogverzetsstrijders, zogeheten coronapandemievirologen of zelfingenomen politici.

 

 

3873 Dictee dinsdag 20-10-2026 (1) – dictee Dictee JFV Nijmegen 2026 √ x

Dictee – dictees [3873

Dictee JFV Nijmegen 2026

Als de Russen komen

De genummerde, rode, vette woorden moesten worden opgeschreven.

Leon

De Russische president Poetin heeft zijn grip op het land de afgelopen decennia verstevigd door
(1) in allerijl allerlei (2) deloyale partijgenoten te
(3) royeren.

Beroep bij de rechter biedt geen uitkomst. De Russische rechter vervult zijn (4) rechtsstatelijke functie niet meer naar behoren.

Vaak blijft het bij een (5) pro-formazitting. Zonder dat de rechter het

(6) beroepschrift heeft gelezen, krijgt de
(7) appellant te horen dat de zaak
(8) niet-ontvankelijk wordt verklaard.

(9) Dissidenten zoals Aleksej Navalny worden eenvoudigweg naar strafkampen gestuurd. Navalny werd zelfs meerdere keren veroordeeld. Hij zou in 2024 onder verdachte omstandigheden komen te overlijden.

Over de precieze gang van zaken wilde de directie van het strafkamp niet

(10) uitweiden, maar de publieke (11) consensus is dat hij in opdracht van het Kremlin werd vermoord.

Eva

Iedere beweging die de Russische president Poetin maakt, wordt in Europa met (12) argusogen bekeken. Rusland zinspeelt erop om zich, naast Oekraïne, nog meer landen (13) wederrechtelijk te willen (14) toe-eigenen.

Zo behoort de (15) annexatie van Transnistrië tot de mogelijkheden. Daarnaast neemt de (16) hybride dreiging op andere Europese landen toe. Rusland maakt handig gebruik van de (17) algoritmen van sociale media om op grote schaal desinformatie te verspreiden.

De Russen zijn al hier: online. De fysieke landsgrenzen zijn ze niet overgestoken, maar de
(18) taalbarrière hebben ze overwonnen. Bots en trollen pompen, ook in Nederland, gigantische hoeveelheden (19) controversiële en polariserende content rond.

De AIVD en MIVD waarschuwden eerder dit jaar voor de gevaren van Russische verkiezingsbeïnvloeding en deden een oproep tot verdere regelgeving. Dat plaatst de Nederlandse overheid in een lastig
(20) parket.

Er is immers al Europese regelgeving op dit gebied en Nederland wil de Uniewetgever (21) geenszins voor de voeten lopen. Voorlopig blijft het dus bij de oprichting van een ‘nationaal desinformatiedetectieorgaan’, dat
(22) discretionaire bevoegdheden moet krijgen om desinformatie te signaleren en de (23) authenticiteit van uitlatingen moet gaan beoordelen.

Leon

Op deze wijze kunnen de Europese en Nederlandse regels (24) cumulatief gelden. De verwachtingen in Nederland zijn hooggespannen. De Russische president (25) daarentegen, lijkt van dit alles niet van wakker te liggen.

De Russen stoppen niet, dat merk je aan 
(26) van alles. Niet lang geleden stuurden de Russen hun nieuwste wapen op ons af: een face-app waarmee je kunt zien hoe je er later uitziet.

Onze humor is het niet, maar er zijn hele volksstammen die er keihard om moeten lachen. Zo ook (27) radio-dj Gijs Staverman.

[Blauw: zonder invulwoorden]

Wat moeten we als samenleving, als groep, met mensen die lachen om een foto van Gijs Staverman in de toekomst? Denkt hij ’s morgens echt dat hij zijn volgers hiermee verwent? Of, en dat hopen we dan maar, weet hij van niets, want dat kan ook. Misschien zit Gijs Staverman wel ergens dj te zijn terwijl iemand anders er met zijn identiteit vandoor is.

Eva

Van de Russen hoeven we, we weten het inmiddels, niets goeds te verwachten: een gevaarlijk volk, ze eten soep van aardappels, vallen andere landen binnen, halen onze vliegtuigen neer, boycotten onze groenten, ze stemmen bij verkiezingen allemaal op dezelfde man, al jaren, hun sporters gebruiken allemaal doping en nu proberen die Russen ons met die face-app van Gijs Staverman, het toonbeeld van de sympathieke, gemiddelde Nederlander, in het hart te raken.

Gelukkig was het Algemeen Dagblad er snel bij om ons te waarschuwen: trap er niet in, waarschuwden ze toen de eerste lachers al kromgebogen onder de tafel lagen: ‘Zodra je een foto uploadt gaan de Russen met je identiteit aan de haal.’ Dat doen Amerikaanse techbedrijven, Albert Heijn, en alle andere bedrijven al jaren, maar als de Russen het doen is het toch anders. Fijn dat het Algemeen Dagblad ons angst aanjaagt. Gelukkig kunnen we het monster identificeren. Als u morgen een Gijs Staverman met grijze stoppels tegenkomt, is het te laat. Dat is dan een Rus, dan is alles verloren. Geen idee wat u dan moet doen, houdt u tot het zover is vooral het AD in de gaten.

Het is 2030 en de kop van het AD luidt: ‘De derde wereldoorlog is aangebroken’. Het Russische leger zet voet in Nederland. Er is slechts één drone nodig om de Waalbrug te vernielen en met de stroming mee te laten varen. Den Haag denkt: ‘Zolang wij onze matcha's [zekere groene thee] kunnen blijven drinken, vinden wij het allemaal best.’

Toch zou de Nederlandse regering eigenlijk
(28) onmiddellijk moeten reageren. De Nederlandse regering moet zich hierbij wel houden aan de Grondwet en het internationale en Europese recht.

Het recht vereist namelijk in een (29) oorlogssituatie dat de overheid blijft handelen binnen de grenzen van het recht. Uit artikel 96 van de Grondwet volgt dat ook de Staten-Generaal moeten instemmen als zij willen terugvechten.

Het (30) transparantiebeginsel speelt hierbij een belangrijke rol: de burgers en het parlement moeten zo goed mogelijk kunnen begrijpen waarom bepaalde beslissingen genomen worden (of niet genomen worden).

Ook het (31) rechtszekerheidsbeginsel is dienaangaande relevant. Burgers moeten weten waar zij rechtsstatelijk op kunnen rekenen. De Koning heeft hierin als samenstellende deel van de regering geen zelfstandige beslissingsmacht.

De Koning vervult wel een rol in de regering, maar kan niet op eigen initiatief besluiten om een oorlog te gaan voeren. Zijn positie binnen de
(32) formeelrechtelijke en constitutionele verhoudingen in Nederland is beperkt.

Leon

Kortom, in de praktijk heb je niets aan Nederland als bondgenoot. Dat wist de wereld natuurlijk al lang, maar zelf hebben we er 80 jaar over gedaan om de waarheid over de Tweede Wereldoorlog onder ogen te zien. We zijn geen volk van helden, maar van wegkijkers. Niet te beroerd om van duizenden kilometers verder: ‘Tot hier en niet verder!’ te roepen. Het laatste cadeau van Nederland aan Oekraïne: Rob Jetten en Jan Paternotte die met buttons op het revers namens D66 een kijkje kwamen nemen in de loopgraven. Ze kwamen net als al die anderen niet verder dan het uitspreken van goede intenties en de bijzin dat er in het Nederlandse parlement amper naar ze wordt geluisterd.

Bovendien: we hebben helemaal geen leger. In Nederland krijg je nooit tienduizend mensen bij elkaar die sneuvelbereid zijn. Zelf ben ik ook niet sneuvelbereid. Ik ben voor vrijheid, maar wel voor vrijheid waar ik zelf dan ook nog van kan genieten. Het Nederlandse leger schrikt niemand af, in tegendeel, ik denk dat strijdende partijen vaak in hun handjes knijpen als er Nederlanders naar het conflictgebied worden gestuurd om de vrede te bewaken.

Ik hoop dat als het zover komt er geen Nederlanders naar het front hoeven. Nederland is goed in logistiek en in het van een afstand managen van een oorlog. Wij zijn bereid om vluchtelingen op te vangen, maar alleen in de beginfase van een oorlog. Op een zeker moment vinden we dat het genoeg is geweest en wanneer dat is, dat bepalen we graag zelf. Dan vinden we bijvoorbeeld dat Oekraïense mannen zelf maar naar het front moeten om te sneuvelen: iets wat hier dus bijna niemand doet.

Kan Europa ons helpen? Als de Russen komen, heeft niet alleen Nederland een verantwoordelijkheid om hier adequaat op te reageren, maar ook van Europa kan vanuit een
(33) Europeesrechtelijk-institutioneel perspectief Europese steun worden verwacht.

Artikel 42 lid 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie bepaalt dat wanneer een lidstaat slachtoffer wordt van gewapende agressie op zijn grondgebied, de andere lidstaten verplicht zijn hulp en bijstand te verlenen met alle middelen waarover zij beschikken 

Deze bepaling is een belangrijk onderdeel van de Europese

(34) supranationale rechtsorde, hoewel het gemeenschappelijk buitenland- en veiligheidsbeleid op veel punten een sterk (35) intergouvernementeel karakter heeft. Besluiten binnen het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid worden in beginsel door de Raad met unanimiteit genomen. Dat betekent dat iedere lidstaat in beginsel akkoord moet gaan.

Eva

Ook het (36) primauteitsbeginsel speelt in de Europese rechtsorde een belangrijke rol: binnen de bevoegdhedensfeer van de EU heeft toepasselijk
EU-recht voorrang wanneer het in strijd komt met nationaal recht 

Daarnaast kan het
(37) extraterritorialiteitsbeginsel relevant worden wanneer juridische maatregelen betrekking hebben op personen, bedrijven of handelingen buiten het Nederlandse grondgebied.

Onze enige hoop is dus internationale samenwerking, maar wat hebben anderen daar eigenlijk aan? Zelfs bij de Weimargroep, een overlegorgaan van de wat sterkere Europese landen, zoals Duitsland en Frankrijk, hebben ze ons er liever niet bij. We worden terecht niet vertrouwd, omdat onze grootste regeringspartij stiekem pro-Russisch is: een gegeven waar de andere regeringspartijen liever omheen kijken. Dus: laat ons maar.

Verder doen we wel weer een nationale belactie, Claudia de Breij werkt aan een lied, Jesse Klaver stuurt nog een boze tweet naar Poetin en Trump, en we gaan misschien wel weer eens iets
(38) boycotten.

Ik leef mee met Oekraïne, het zijn zwarte dagen, maar ik verheug me ook op de loze beloftes, het machteloze gespartel en de (39) hypocrisie van onze politici. Met een vriend als Nederland sta je uiteindelijk altijd alleen.

Het zou ons sieren om het niet mooier te maken dan het is. Het enige wat we Zelensky kunnen beloven is een staande ovatie als hij naar hier komt. En dat klappen doen we dan niet voor hem, maar voor onszelf, zodat we later aan onze kinderen konden bewijzen dat we heus wel aan de goede kant stonden.

Leon

Kan de rechter hierin iets betekenen?
(40) Jurisprudentieanalyse van eerdere uitspraken van Nederlandse en Europese rechters kan van belang zijn. De ontwikkeling van het recht door rechterlijke uitspraken noemen we
(41) jurisprudentieontwikkeling.

In ingewikkelde zaken kan bovendien sprake zijn van een (42) appelprocedure, waarbij een beslissing van een lagere rechter opnieuw wordt beoordeeld.

De Nederlandse rechter kent ook bijzondere regels rond personen die vanwege hun functie bepaalde informatie niet hoeven te verstrekken. In een juridische procedure kan bijvoorbeeld
(43) verschoningsgerechtigdheid aan de orde zijn.

Daarnaast kunnen bepaalde overeenkomsten een rol spelen bij economische of eigendomsrechtelijke gevolgen van oorlog. Een
(44) cessieovereenkomst kan bijvoorbeeld betrekking hebben op de overdracht van een vordering.

Eva

Ook het faillissementsrecht kan geraakt worden wanneer ondernemingen door de oorlog niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Een
(45) faillissementsaanvraag kan dan een gevolg zijn van de economische ontwrichting. De oorlog kan dus niet alleen militaire, maar ook omvangrijke civielrechtelijke gevolgen hebben.

Bij de beoordeling van de Russische aanval vormt het recht een meerzijdig vraagstuk
 (46) Dejuridisering van een conflict zou ongewenst zijn: juist tijdens een oorlog moeten besluiten juridisch controleerbaar blijven.

Ook (47) codificatievraagstukken kunnen ontstaan wanneer nieuwe regels nodig zijn voor uitzonderlijke oorlogsomstandigheden. Verder moeten maatregelen proportioneel zijn. Het recht mag niet willekeurig worden toegepast.

Een (48) contra-legembeslissing – een beslissing die (49) rechtstreeks tegen een geldende wettelijke regel ingaat – zou daarom uitzonderlijk en juridisch zeer problematisch zijn.

Tot slot rest ons niets anders dan jullie te bedanken. Wij hopen dat ons verhaal jullie ertoe beweegt altijd scherp te blijven als het om de Russen gaat. Wellicht is een noodpakket met een paar rollen wc-papier en een (50) isothermische deken zo gek nog niet.

 

 

3872 Dictee zaterdag 17-10-2026 (1) - dictee Finale De Schrijfwijzen 2026 √ x

Dictee – dictees [3872]

 

Finale De Schrijfwijzen 2026

 

Lucy dacht dat ze de kleuren kende (auteur: Maaike Neuville)

 

Score: 20 punten (vooraf) – aantal fouten in deel A + het aantal letters in een correct gevonden (maximaal 19) letterwoord in deel B (max. 20 – 0 + 19 = 39 punten).

Commentaar in blauw.

Deel A

Dit gedicteerde deel moest helemaal worden opgeschreven

 

1. Lucy [dat werd gespeld] dacht dat ze de kleuren kende: het vermiljoenrode halootje [halo = lichtende kring om zon of maan] van een ondergaande zon, de met blauw geïmpregneerde grijze lucht na een maanloze nacht, de felgele piccalillykleur van een gevallen herfstblad, het levendige, semifluorescerende groen van een grasspriet, door een dauwdruppel aanschouwd.

 

2. Maar nu ze vanuit de ruimte naar de aarde kijkt, schieten woorden haar tekort. Zestien keer per etmaal verschijnt en verdwijnt de zon hier, als een efemere feniks, en toch went Lucy niet aan de adembenemende kleurenwaaier die zich onder haar ontvouwt. Telkens anders, telkens even onuitsprekelijk. Voor nu is de overheersende kleur zwart, als obsidiaan. De Atlantische Oceaan wordt ongedifferentieerd opgeslorpt door dezelfde onmetelijke duisternis die Lucy's Athena 11-capsule [Athena 11 werd gespeld] omringt.

 

3. Ze checkt haar kwartshorloge. Nog enkele minuten. Ze scrolt door de instellingen op het lcd-scherm van haar fototoestel en verifieert de coördinaten van het in de as gelegde gebied dat ze moet vastleggen.

 

Vier domme fouten Rein:

naar --- > na

fenix --- > feniks

haarloodjes --- > halootjes

 16 --- > Zestien

Deel B

Dit gedeelte werd voorgelezen en daarbij klonk 19 maal een ‘piep’. Dan verscheen op het scherm een tweekeuzevraag met achter elke keuze een letter. De letter van het goede alternatief (= groen) moest je noteren, de letter van foute alternatief (= rood) uiteraard niet. Aan het eind moest je met die 19 (goede, genummerde) letters een zo lang mogelijk woord vormen. Gebruik van een foute letter of een woord dat echt niet door de beugel kon, leverde 0 punten op …

 

1. Ze heeft deze keer moeite om zich aan de cijfers te houden, denkt aan haar vader die, vanuit haar
1 kosmische R/cosmische B perspectief, op een millimeter afstand van het te fotograferen doelgebied woont. En het verdriet om het 2 Verbrande A/verbrandde Z land vermengt zich met gedachten aan hem. Ze vraagt zich af of hij intussen de slaap weer kan vatten, en hoeveel verse 3 weduwnaars C/weduwenaars P zoals hijzelf nu door het huis scharrelen, laden opentrekkend, 4 kattebelletjes S/kattenbelletjes U krabbelend op afgescheurde briefjes, verloren lopend op bekend terrein.

 

2. Ze ziet de dunne groene lijn die de 5 atmosfeer D/atmospheer M is. Al wat leeft, al wie ze liefheeft, bestaat 6 dankzij E/dank zij G die fragiele grens tussen leefbaarheid en het totale niets. Dat besef heeft een naam, dat weet ze, het 7 overvieweffect V/
overview effect U, maar dat het ook letterlijk pijn doet, heeft ze pas hier ervaren. Het kerft onmacht in haar hart.

 

3. Alsof ze opnieuw aan het 8 ziekenbed R/ziekebed X staat, in die steriele, 9 bacterie- en kleurloze ruimte E/bacterie en kleurloze ruimte K waar de diepste dankbaarheid en de bitterste 10 rouw E/rauw Y onophoudelijk met elkaar dansten als waren ze twee onafscheidelijke geliefden. Op het moment dat haar moeder stierf, keek Lucy niet naar haar, maar naar het gebogen hoofd van haar vader. Ze keek niet naar wat verloren ging, maar naar wat gebroken, gebogen en
11 ontheemd F/ontheemt N achterbleef. Hoe kon ze anders? Ze wist, op vele 12 niveaus H/niveau’s O en met een zekerheid die ver voorbij woorden reikt, wat ze te koesteren had.

 

4. De tijd die haar gegeven is, het leven onder de dunne groene lijn, deze onvoltooide dans van schoonheid en pijn. En daar is de zon. Er is geen tijd, niet zoals wanneer je tussen het snijdende helmgras van de duinen zit en je 13 poriën I/porieën Y zich langzaam openen voor de geleidelijke overgang tussen duisternis en dageraad. Nee, daar verschijnt ze al, vanzelfsprekend en ontzagwekkend, elke keer opnieuw. Als een verblindend verbod om ooit aan haar te wennen.

 

5. Op de aarde breekt de dag aan. Hier is een
14 wolkeloze L/wolkenloze K lucht, de duinen zijn van goud en hebben hun vaste vorm nog niet gevonden, ze golven en tintelen. Hier is de zee, zij maakt de eerste beweging, haar 15 continue I/continuë G ritme doet de ramen openen, de groenten worden vanuit de koelkamer op straat gerold, de kokkel graaft zich nog wat dieper in, de jogger en zijn hond keren op de vloedlijn om, stoelen worden van onder de tafel geschoven, een keel wordt geschraapt, de eerste woorden worden gezegd. Wij leren elke dag opnieuw spreken. Hier is het verbrande land, de nasmeulende dampen, de 16 gecraqueleerde J/gecracqueleerde O grijszwarte aarde, en hier, in een scheur die tot diep onder het oppervlak reikt, waar het daglicht niet meer komt, hier heerst een ongekende, samengeperste stilte. De zijdeachtige tentakels van het 17 mycelium R/micelium P, ze zijn er nog, 18 sommige W/sommigen M onherroepelijk aangetast, andere nog werkzaam. Hier heerst de gestage 19 cadans T/kadans N van de ondergrond.

 

De juiste 19 letters waren dus:

R A C S D E V R E E F H I L I J R W I

Het 19 letterwoord dat je daarmee kon maken was:

W A T E R V E R F S C H I L D E R I J

 

Woord van Rein, goedgekeurd:

V I J F L I T E R S C H A D E

(bv. van benzine) 

[15 van de 19, totaal 20 - 4 + 15 = 31 punten]

Deel C

Dit werd voorgelezen Je hoefde daar verder niets mee te doen …

 

En hier, nauwelijks te onderscheiden van haar omgeving, komt iets in beweging. Een gegroefd, langwerpig, lakzwart glanzend lijf en twee voelsprieten. De zwarte naaktslak baant zichzelf een weg door de smalle geul naar de verzengde oppervlakte. Haar glinsterende slijmspoor een anomalie op het uitgedroogde, veraste veen. Ze zoekt naar levendig groen, ze glijdt, ontwijkt wat gloeit, ontmoet voorlopig geen ander, maar ze begint – verloren op bekend terrein – opnieuw. Hoe kan ze anders? Lucy zoomt in op het donkerbruine litteken op haar geboortegrond. Het fototoestel klikt.

 

 

 

 

 

 

3871 Dictee woensdag 14-10-2026 (1) – dictee Groot NEOS Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3871]

Groot NEOS Dictee 2026

Mestgeur (een thriller , auteur: Joris de Noo)

De vetgedrukte en onderstreepte woorden moesten worden ingevuld.

1. Het was paaszondag. Maar ook op hoogdagen werd gemoord. In de geacclimatiseerde varkensstal van de excentrieke boer Briek hurkte
politie-inspecteur Bart met krakende knieën bij het lijk met de X-benen en de wenkbrauwpiercing neer.

2. ‘Houdt u zich aan mijn arm vast, dan hebt u meer souplesse, ’bood zijn gerenommeerde assistente Amber aan. ‘Rappelleer u de vorige keer, toen u enigszins struikelde.’ ‘Dankzij de fitness voel ik me nochtans goed geëquilibreerd,’ zei Bart, lichtjes geërgerd. Hij haalde zijn blocnote boven en schudde zijn hoofd.

3. ‘Defibrilleren heeft geen zin meer,’ mompelde hij. Hij telde de tanden. ‘Vier,’ concludeerde hij. ‘Het moordwapen is een mestvork.’ ‘Wauw, diagnosticeren verricht u te allen tijde adequaat! Ikzelf was ideeëloos,’ prees Amber haar chef. ‘En nu een welverdiende cappuccino, zonder verder prakkiseren,’ zei die goedgemutst. ‘Geef mij maar broccolisoep uit een soepterrine,’ mompelde Amber.

Woorden voor een eventuele shoot-out

johnlennonbrilletje

een moelleux

punteloos

middenklassengezin

F-16-piloot

coauteur

78 toerenplaat

800 meterloper

jazzzanger

koeioneren

O-benen

terneergeslagen

oubollig

accordeonist

cabaretier

 

 

3870 Dictee maandag 12-10-2026 (1) – dictee Groot Amsterdams Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3870]

Groot Amsterdams Dictee 2026

Geen titel, auteur: Tobi Lakmaker

Toelichting in blauw.

Eigennamen telden niet mee.

Bij de 7 gevallen met (*) werd ‘alles’ goedgerekend. Deze woorden staan niet in GB of VD.

In 3 gevallen met (**) werden 2 schrijfwijzen goedgerekend.

1. Zoals menig lezer van typisch Amsterdamse literatuur [GB ook: tt] bekend is, vond Nescio [eigennaam] de man die zo dol was op de Sarphatistraat [eigennaam] mesjogge [gek, vormvarianten mesjoege, besjokke, mesjokke] en had hij hem vandaag de dag vermoedelijk verteld: Kill [k = jongen], jij bent niet barki [straattaal: bankbiljet van 100 euro].

2. Maar wat te denken van onze huidige locatie, de Wibautstraat, aangelegd omwille van omin (*) (straattaal: veel heel erg, in hoge mate) waggies (*) (straattaal: auto, ook: kinderwagen of bolderkar), toegangspoort tot dat merkwaardige woord,
lage-emissiezone, en toch vooral de lelijkste weg van Amsterdam.

3. Floor Wibaut [eigennaam] was de schlemiel [sukkel, slappeling], strikt genomen de schlemazzel [** ook goed: in wdb. sjlemazzel, pechvogel], knapte osso's [straattaal: huis] op totdat-ie [** ook goed: totdat ie] kassiewijle [ook: gasjewijne, kasjewijle, kasjewijne, kassiewijne, sjewijne] ging, en dit was zijn dank, een straat waar iedereen met enige sjoege van esthetiek toch de nodige zjnoen (*) (ergens gek van worden, ook: hoofdpijn van krijgen – ook: znoen of njoen) van krijgt. 

4. Liever verblijf ik in de buurten die de Wibautstraat tenslotte verbindt, van stadsdeel Centrum tot de Dubbel-O (*) (liedje van Sjaak en Yes-R), ooit gemunt door haast vergeten rapper Yes-R [eigennaam], check eens hoe ik flow [flowen = straattaal: versieren, ook rapwoorden uitspreken op de beat van muziek].

5. Dubbel-O (*), contra-intuïtief gespeld met slechts één klinker, vormde de bakermat van grootse balliemannen [Ahmed Özer (Ballieman) is een bekende straatvoetballer en contentcreator uit Eindhoven], Ajacieden uiteraard, als Abdellah Ouazane [eigennaam] en Sjaak Swart, beiden rechtsbenig verdedigingen naar de gallemiezen
[VD ook gallemieze: kapot] spelend.

6. Swart debuteerde op typische jarenvijftigschoenen van Quick, een ondenkbare pattakeuze [= pata = sportschoen] heden ten dage, skeer [eigenaardig, armoedig] wil ik het niet noemen maar een mafketel zou hij zeker zijn in de huidige Bijlmer, waar Ajax’ stadion gevestigd is.

7. Bijlmer, Bims (*) of Smib (*) [VD: bims = puimsteen], gewiekste omdraaiingen die herres [straattaal: puinhoop, rotzooi] in het hoofd zouden veroorzaken bij ongerieflijk [ook: ongeriefelijk] gespelde termen als pikketanissie of achenebbisj
[** ook goed: aggenebbisj]. 

8. Eén pikketanissie wordt al gauw twee pikketanissies in Jordanese cafeetjes, jajem ter verdringing van toeristen, een chic woord voor geteisem, die zich inmiddels zelfs manoeuvreren richting de pieremachochel, ofwel pont, om ook Noord [stadsdeel Amsterdam] gestoord te maken.

9. Ach, klagen kunnen we, maar Mokum verlaten: ammenooitniet.

 

 

 

3869 Dictee vrijdag 09-10-2026 (1) – dictee Groot Aalsmeers Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3869]

Groot Aalsmeers Dictee 2026

De 75 onderstreepte woorden moesten worden ingevuld.

Van kruikenstad naar bloemendorp (auteur: Irene van Gelder)

1. Allereerst u allen gefeliciteerd met deze vijftiende [ook: 15e, 15de] editie van het Groot Aalsmeers Dictee! Een feestelijke happening die we hierbij vieren met een soort cv [curriculum vitae] van mij, als reisverhaal met alle culturele en culinaire genietingen van dien. Wees gerust: er hoeft niet te worden gequeued voor de incheckbalie!

2. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg Tilburg, toch al niet bekend om de eau-de-colognegeur, een inwoonster erbij, een zogenaamde kruikezeiker [GB].  Deze Noord-Brabantse stad is bekend om het koninklijk paleis van Willem II, de grootste kermis in de Benelux en als wolstad.

3. Na het leren van aap-noot-mies en het bourgondisch genieten van worstenbroodjes en balkenbrij werd de levensloop verlegd naar de baronie Breda, een trotse vestingstad, zichzelf benoemend tot het Haagje van het zuiden [VD heeft bv. Haagje van het oosten], met zijn Koninklijke Militaire Academie en het Begijnhof.

4. ’s Zomers [ook: Zomers] een relaxte vakantie in het Zeeuwse Domburg, de badplaats met zijn karakteristieke paalhoofden en het chique badhotel. Er werd genoten van appetijtelijke bolussen en een variëteit aan mosselen met of zonder mayonaise. Destijds geen intercity’s met luxe coupés naar dit Walcheren maar een takke-eind [GB] in een
deux-chevauxtje.

5. De studie riep: op naar de oudste universiteit van Nederland, geschonken aan de stad Leiden door Willem van Oranje in 1575. Ook de stad van Rembrandt, museum Corpus [internet] en museum de Lakenhal [evt. M en De, eigennaam], allesbehalve een jantje-van-leiden dus! En op drie oktober het Leidens Ontzet, gezamenlijk genieten van hutspot, haring en wittebrood. En kilootjes erbij daarna!

6. Enkele jaren later als einzelgänger naar Amsterdam, geen  ad-hocbeslissing en niet op de bonnefooi maar uitentreuren overwogen. Elke dag met tram 16 naar het Centraal Station en in de weekenden genieten van ossenworst, bruine cafés met een cappuccinootje en Ajax, onze dappere strijders met rood-witte schare.

7. Een kosmopolitische stad, toen nog zonder fatbikes en vermaledijde files, met iconische waterwegen en niet te vergeten Artis met zijn kangoeroes en giraffetjes [ook wel: girafjes]. Kortom, een eldorado voor toeristen.

8. Hierna, om duizend-en-een redenen en zonder gejeremieer, naar Aalsmeer. Samen met Kudelstaart, een bloeiend dorp met zijn tig rotondes, beruchte viaduct en parallelbusbaan. Alles bij elkaar geen sinecure, je zou er bijna paranoïde van worden. Dan maar je neervlijen op een terrasje, roseetje of een glaasje limoncello erbij, of toch liever een apfelstrudel met crème fraîche?

9. Bekend om de grootste bloemenveiling ter wereld. Een fijne woonplaats door de Westeinderplassen, ook wel de Poel genoemd, met de watertoren. En natuurlijk ook de jaarlijkse feestweek, de unieke pramenrace en het spectaculaire Vuur en Licht op het water. Tijd voor huisje-boompje-beestje en het vinden van een eengezinswoning. We maakten kennis met het Aalsmeers turfje, mergpijpje, paling et cetera.

10. Het Aalsmeerse verenigingsleven is op velerlei gebied rijk vertegenwoordigd, zowel in cultureel als sportief opzicht. Vele vrijwilligers stellen zonder kinnesinne hun tijd beschikbaar voor KCA [Stichting Kunst en Cultuur Aalsmeer], Flower Art Museum [tijdelijk gesloten i.v.m. verbouwing], de Historische Tuin, Radio Aalsmeer, sportclubs en allerlei andere vormen van maatschappelijke inzet.

11. Hopelijk weten we allemaal, zonder in clichés te vervallen: het leven is geen rozengeur en maneschijn maar vaak wel hartstikke leuk. En dat je nu, als AOW’er, mag meemaken dat de burgemeester dit dictee voorleest … chapeau [evt. hoofdletter - nieuwe zin!] en een toost op deze leuke avond!

 

3868 Dictee dinsdag 06-10-2026 (2) – dictee Het Van Swaaij Cassatie JeeBee Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3868]

Het Van Swaaij Cassatie JeeBee Dictee 2026

Geen recht zonder advocaat?

1. Dat eenieder toegang tot het recht behoort te hebben, klinkt even onbetwistbaar als het adagium pacta sunt servanda [Latijn: afspraken moeten worden nagekomen – niet in GB/VD]. Niettemin gaapt tussen gelijk hébben [ook goed zonder accent] en gelijk kríjgen [ook goed zonder accent – ook op de j zou een accent kunnen staan] niet zelden een allesbehalve verwaarloosbare kloof. Wie ervan uitgaat die eigenhandig te kunnen overbruggen, zou weleens [GB, toelichting ook: wel eens] bedrogen kunnen uitkomen.

2. De hedendaagse rechtzoekende is mondig. Op grond van een loszinnige kosten-batenanalyse meent hij de kosten van een advocaat te kunnen sauveren. Na enig googelen [ook: googlen], een tête-à-tête met een artificieel intelligente vraagbaak en een beraad ten huize van een juridisch onderlegde zwager acht hij zich soms ruimschoots geëquipeerd om zijn wederpartij lik op stuk te geven. Maar vervaltermijnen, ontvankelijkheidsvereisten en bewijsrechtelijke subtiliteiten laten zich niet door
doe-het-zelfenthousiasme imponeren. Voor men het weet, heeft men en passant een essentiële stelling achterwege gelaten dan wel onvoldoende gesubstantieerd of een fatale termijn laten verstrijken.

3. Daarmee zij geenszins beweerd dat elke
non-conforme airfryer onverwijld noopt tot het consulteren van een toga dragende [ook: aaneen] confrère. Soms bestaat adequate rechtsbijstand er juist in een cliënt onomwonden te ontraden een procedure te entameren, ook al beschouwt deze zijn vermeende gelijk als een onaantastbaar axioma.

4. Juist daarin manifesteert zich het belang van de advocatuur. Wie meent dat cliëntgerichtheid meebrengt dat de advocaat zijn cliënt te allen tijde naar de mond moet praten, miskent diens onafhankelijke positie.

5. Toegang tot het recht vergt derhalve meer dan formeel gewaarborgde rechtsmiddelen en gebruikersvriendelijke webportalen. Ook de zeeffunctie van de advocatuur is voor die toegang van ontzaglijk belang. Als rechtsbijstand alleen bereikbaar is voor degenen die hem moeiteloos zelf kunnen bekostigen, dreigt rechtsbescherming een privilege van de happy few te worden.

6. Advocaten zijn niet noodzakelijkerwijs de sleutel tot het gelijk. Maar zonder hen blijft voor menige rechtzoekende de deur waarachter dat gelijk moet worden gezocht angstvallig op slechts een minuscule kier.