woensdag 29 oktober 2014

Dictee woensdag 29 okt 2014 (1): dictee - Ley... [344]

Ley…

Bij een recent dictee in Harderwijk moesten wij opschrijven 'leycentrum'. Net als 'leylijn' kende ik dat woord, dus ik had dat goed. Volgens VD is een leycentrum het knooppunt van leylijnen. En een leylijn is elk van de denkbeeldige lijnen die prehistorische locaties en heilige plaatsen met elkaar verbinden; door sommigen ervaren als banen waardoorheen energie wordt geleid. De naam is ontleend aan het Engelse 'ley line'; de naam werd bedacht door amateurarcheoloog Alfred Watkins die de lijnen in 1921 ontdekte. Meer weten? Googel rustig wat rond naar de begrippen 'leylijn' en 'leycentrum! Dagen na het dictee deed een van mijn dicteevrienden een merkwaardige ontdekking: terwijl ook ik altijd dacht dat je 'ley' gewoon als 'lij' moet uitspreken, had hij echt goed in VD gekeken en hij ontdekte dat de uitspraak niet 'lij' maar 'lie' (met een lange 'ie') is. Verbazing alom en wij mailen dan onmiddellijk de Taaladviesdienst en die heeft bevestigd dat het toch echt 'lie' was. Curieus.

Enfin, we pakken '*ley*' dan maar meteen even mee. Hierbij de oogst. Ik kwam drie voorbeeldzinnen tegen: 1) … de italianiserende [italianiseren: a) Italiaans maken, b) in de schilderkunst: (van West-Europese schilders uit de 15e-17e eeuw) de Italiaanse schildertrant navolgen] landschappen van Lucas van Leyden (bekend schilder), 2) … de komeet van Halley en 3) De meeste bowlingalleys staan langs grote wegen in suburbia (= gebied van de voorsteden). Bij de lemma's zie ik 31 treffers. Een representatieve selectie: baileybrug (noodbrug van vooraf gereedgemaakte onderdelen, die als meccanowerk wordt geconstrueerd), beach-, zit- en voetvolleybal (en gerelateerde onderwerpen), foleykatheter (ballonkatheter), Lady Chatterley (prototype van een vrouw die haar man bedriegt), medley (potpourri van moderne lichte muziek), paisley (abstract kleurrijk motievenpatroon in stoffen), trolleytram, -bus en -locomotief, volleyen, stopvolley, serve-volley, smiley [emoticon = symbool waarmee, bv. in sms-berichten, naar emoties wordt verwezen, zoals :-) ter aanduiding van vreugde en :-( ter aanduiding van verdriet], riftvalleykoorts (zoönose = infectieziekte die van een dier op de mens kan overgaan, overgebracht door muggen) en stanleymes (scherp mes met verwisselbaar lemmet).

Allee, op zoek dus maar naar leylijnen (maar zeg wel 'lie')!

dinsdag 28 oktober 2014

Dictee woensdag 22 okt 2014 (10): dictee 796 (3) [343]

Hier volgen de alinea's 7 t/m 10 van dictee 796.

7. De radiometer is een toestel geconstrueerd door Crookes. Een radler bevat bier en frisdrank. Hij droeg een raf uniform (vergelijk de Royal Air Force). Beschrijf de raffleslamp eens. Een rahout is de sent van de gilling. Die RAI is de Radio Audizioni Italiane (Italiaanse staatsomroep). Een raillas is de verbinding van de railstukken van een spoorweg. De railleur [ee, eu] schudde de stoepier de hand. Houd eens op met die raillerieën! Er worden kangoeroewagons gebruikt bij het rail-routevervoer. Is dat nou een rail-wegvoertuig? Ook Nasser voerde de titel raïs. Een rakel en een spriet is altijd iets, maar twee sprieten zijn twee nieten. Een sleis is een rakelijzer. In welk Bijbelboek vind je 'raak niet, smaak niet, roer niet aan'. Spreek uit: raketting. Bestaan er speciale Rammenfeesten? Duidelijk: rancunemaatregel!

8. Het RAM is het random access memory, het ROM het read-only memory. Crème brûlée doe je in een ramequin. Hoe hoog was de ramingssom? Hij kreeg een ongelofelijke bastonnade. In 1935 is het Nationaal Rampenfonds opgericht. De trommel ging van ramplanplan. Kan een vrouw eigenlijk wel rampetampen? Hoe gaat het verhaal van de rana in fabula (de kikker in de fabel)? De rand is de munteenheid van de Republiek van Zuid-Afrika. Valt een zware krop sla (een sluitkrop) ook onder de kropsla? En de lollo rosso en de lollo biondo? Hoed u voor de randjaus. Het ramadanfeest is het Suikerfeest. Het raneynikkel is fijn, pyrofoor en poedervormig. De rangaku is ook voor Nederland interessant. Het woord 'rangoli' komt uit het Oudindisch. Indiase vorstinnen worden met rani's aangeduid. Orangeade is gewoon ranja.

9. Wat is ransomware? Waar vind je nog raouts? Niet fijn, die dissrap. Kouvatten is een kou vatten. Raquettes zijn sneeuwschoenen. Een rara avis in terris nigroque simillima cygno is een kuise vrouw. Naar jihadisten moet je zoeken als naar rari nantes. Rapmusic is rapmuziek [uitspraak]. In zijn bibliotheek staan rarissime rariora. Wat is de RaRo? In de Westerschelde vind je de Noorderrassen. Hij is een ras-Amsterdammer, een rasechte Amsterdammer. Mijn keel is zo rauw als een rasp. Een rasoel is een apostel van Allah. Wat moet zo'n raseteur met zo'n stier? Aan die raspoetin ging de organisatie ten onder, te gronde. De rassenlijst wordt opgemaakt door het Instituut voor Plantenveredeling te Wageningen. Moet je die rastaquouères nou zien. Gooi die hele ratatouille maar in mijn pet! Ik ratete dat met een 3.

10. De emoe en de struisvogels zijn ratieten. Zijn nicht was mislukt en een echte ratee. Er waren rationes decidendi, beslissende redenen. Op de kiel wordt vaak ratjepee gesmeerd. Rats boem, het is gedaan. Vergelijk ook: pats-boem, knots-boem en sjing-boem. De rattenvanger van Hamelen is bekender dan de rattenvanger van Berlijn, denk ik. Op die muur zit rauhfaser. Uit rauwolfia wordt reserpine getrokken. Een ravelijn is een demi-lune. Wel graag met ravigotesaus. Een rawah is een moeras, een sawa een nat rijstveld en de desa het platteland. Het rayé is een zeker weefsel. Wat zetten we die raw foodies voor? Een stenen roeland kan moeilijk een razende roeland zijn.
Rhythm-and-blues.

Dictee woensdag 22 okt 2014 (9): dictee 796 (2) [342]

Bijgaand dictee 796, alinea 4 t/m 6.

4. R&D (Research and Development) wordt in bedrijven gebruikt voor de afdeling Onderzoek en Organisatie. De drie r'en zijn rust, reinheid en regelmaat. De afkorting RA staat ook voor reumatoïde artritis. Geen raad zonder eigen baat. Je kunt wel raden, wie de Moeder van de Goede Raad is. Het bestuursorgaan van de provincie Zeeland is Provincie Zeeland. De REA is de Raad voor Economische Aangelegenheden. Kun je overeenkomsten bedenken tussen de Hoge Raad der Nederlanden en de Hoge Raad der Israëlieten (het sanhedrin)? De Raaf zie je bij de Maagd en de Beker. Een raatakker is een Celtic field. Een rabbijnenbijbel is een bijbel voorzien van commentaren en een Aramese vertaling. Het Westerwolds raaigras heet officieel Lolium multiflorum westerwoldicum. Wat betekent 'rabarberrabarberrabarber' op het toneel?

5. De rabelaisiaanse taferelen zijn naar Rabelais genoemd. Daar ben ik rabiaat tegen, al ben ik beslist niet rabide. Is Messi de man van de rabona's? Racaille is een raar gevormd woord. 'Vloe' is een hypercorrect gevormde vorm van 'vloei'. Een raccroc [kroo] is een geluksstoot in het biljartspel. Raceduiven kan ik me voorstellen, maar wat is racemus? Sombere boel: een dark horse in een darkroom. Een open haard werkt het beste in de openlucht. Een voorbeeld van een openbaringsboek is Openbaring (Apocalyps, de Openbaring van Johannes). Hij zou er gekleurd op staan. De aardappelen hebben te lang opgestaan. Toen zij van vijfhoog bij mij vijf hoog stond, brak mijn klomp! De ophicleïde(n)generatie zal toch wel zo langzamerhand uitgestorven zijn? En het eufonium?

6. De orpheusgrasmussen vallen dood van het dak. De
oren-en-pootjesdag is helemaal in rook opgegaan bij VD. Alle oranjehemden spelen in het Oranjeshirt. Spreek goed uit: racemus. Lijken 'rachmones' en 'sjlachmones' ook inhoudelijk op elkaar? Houd rekening met racketeering! Is het katrienerad of -wiel, het rad van Sinte-Katrien (de Heilige Catharina van Alexandrië), een soort rad van fortuin? Morgen is het weer Heilige Salarius (sint-salarius). Is er nog voldoende Heilige (VD?) reserve? Ze maakten veel radau. Een rampjaar is een annus horribilis. Wat zijn een raden adipati en een pangeran(g) adipati? En een raden-ajoe? Met een radeerwieltje kun je raderen. Hoe gaat het? Och, zozo, lala. De leden van de Politieke Partij Radicalen (PPR) waren radicalen. Radicchio is rode sla. We roeien dat janhagel radicitus uit.

Dictee woensdag 22 okt 2014 (8): dictee 796 (1) [341]

Dictee 796, alinea 1 t/m 3.

1. Hij reit nu de planken, maar gisteren reitte hij de waterplanten voordat hij naar huis reed. Nadat hij nog het vlas had gereet, was alles gereed voor deze week. In het klooster zit een religieuzenclubje. De pikeurs trokken hun rijjassen aan. Je kunt sirenenzang toch geen sirenegeloei noemen? Dat Zweedse woord blijft boeien: smörgåsbord. Geen flauw idee wat dat zijn: szechuanpeper en indiapaper. De heggenranken kunnen wel naar elkaar toe groeien, daarmee is de heg nog niet toegegroeid. De meeste 65-plussers hebben een 65 pluskaart [of alternatieven!]. Ik fitnes, hij fitneste, zij ging naar (de) fitness in een fitnesscenter (-centrum). Die orfische klanken riepen bij mij zekere reminiscenties op. Zij is een zuidvruchtenhandel begonnen, genaamd De Nootzaak. Is dat daar een soort eten-en-drinkenzaak? Ik heb een diepgewortelde afkeer van tuiniers die diep gewortelde planten altijd willen uitgraven. Ze ziet eruit als een ex-opgeblazenballonnetje.

2. Ik moest mijn bed nog dingesen. En, heb je het nu gedingest? Alweer zo'n elitedictee voor de dictee-elite. Mijn nicht, Jutte Peer, is epris van castagnaccio. Mansoir is mannelijk oir [beide: 'oor'], oorbaar [bnw.: o.a. gepast, behoorlijk] heeft daar niets mee te maken. Een (Spaanse) olla podrida is een eenpansgerecht, daarvan afgeleid is olipodrigo (olipodriga), dat is een mengelmoes. Hopla, hoepla, hoeplala. Hoe gaat het? Och, lala. Olala (oh la la), dat is een mooie opsteker! Een pierlala is genoemd naar Pierlala. Tralala, tralaliere, tralderaldera. Veel tralala verkopen is veel poespas maken. Een troela of troelala is meestal onaantrekkelijk. 't Is allemaal larie en apekool. Een zeker straatlied bevat: siene, siene, siene la me los, anders val ik om. Wie werd aangeduid met 'el caballero de la triste figura'? Antwoord: Don Quichot!

3. Een offtopic is een non-topic. Kan ik de wachtdoende officier spreken? Offeren kun je aan Bacchus (veel (wijn) drinken), aan Neptunus (overgeven), aan Apollo, aan Phoebus, aan de muzen (deze laatste drie: zich met de dichtkunst bezighouden) en aan Venus (zich aan de liefde overgeven). Wat is een officier à la suite? Een offerziener is een haruspex (zoek maar op). Mijn schild ende betrouwen zijt Gij, o God mijn Heer (Wilhelmus, couplet 6). Hij zou onder dak komen en dus onderdak krijgen. Het on-dit ging dat . . . het meervoud van onus onera is en oneirodynie een nachtmerrie is. Het oölithisch ijzererts bestaat uit, zeg maar, eiersteen. Die man is een notoire [twaa of too] (beruchte) boef. Ruwzink is geen zink, zoals je dat in de natuur aantreft, maar zoals het in de handel is. Met r&b wordt doorgaans arrenbie aangeduid.

Dictee woensdag 22 okt 2014 (7): dictee 795 (3) [340]

Hierbij dictee 795, alinea's 7 t/m 10.

7. Een graue Eminenz is een éminence grise. Ook in Plathaags en Hagois is een haik een vrouwenkleed en een kaïk een vaartuig. Verrukkelijk, dat Häagen-Dazsijs. Met één houw kliefde hij de hauw. Niet elke hoge school is een hogeschool. De ichtyologie is de viskunde. IChThUS betekent: Ièsous Christos Theou Huios Sotèr. Geef enkele voorbeelden van hypallage's. Wil je me soms de dood injagen of in drijven? Mijn sigaar, ik ga er de brand in steken. Die janweetal en dat lijsje-weetal vormen een echt paar. Kleine Job, Joppie, zal wel weer het kind van de rekening zijn. De jonge turken werden ook wel jonge wolven genoemd (naar een politieke beweging in Turkije in de eerste twee decennia van de twintigste eeuw). De ja- en nee-stemmen zijn geteld. Een jasser jast: Yasser Arafat kan dat niet meer. Ik stuur een paar jpegs mee. Zijn kanis is geen ponem. Vroeger kon je nog behoorlijk je kandjes halen.

8. Een hoogleraar is een geleerde kat' exochen. Een karyoloog bestudeert volgens mij karyocyten. Dat is Latijn voor mij en Chinees voor haar. Zijn kariatidenverzameling mag er zijn. Je moet een kat niet in zijn kattengat kijken. Met dat kat-in-de-zak kochten we een echte kat in de zak. De absolute temperatuur is nu 373 kelvin (K). VD, is een klinge nu ineens geen kleefkruid meer? De Koninklijke Marechaussee wordt afgekort tot KMar en het Korps Mariniers tot KMarns. Klits klats (ook: klets) klander(e), van de ene bil op de ander(e). Zullen we de koffer in duiken? Het startblok is de verhoging vanwaaraf zwemmers bij wedstrijden het water in duiken. Kondt ge maar vliegen! Dat is een spiermassa van komsa. Een k-Marokkaan is beslist geen knuffel-Marokkaan … Bij een kop-staartbotsing zitten de wrakken echt kop aan staart.


9. Een kooltje vuur kun je beter niet bij een kooltje-vuur zetten (en omgekeerd). De kortte van het circuitje viel op. Zijn kroeze haren wapperden in de wind. Is Piet al langs geweest? De laserstralen speelden rond de mond van die lazerstraal. Wil je een glaasje limonade gazeuse? Ben je nou helemaal van lotje getikt? In Malmö's binnenstad is het goed toeven. In die mallenfabriek gebruiken ze (g)een mallejan. De toeristen genoten van Manneken en Jeanneke Pis. Het liefst wilde hij zijn maîtresse maitriseren. Hij had meise buikvlinders. Mijn wens: je vrouw mens-erger-je-niete nog lang en gelukkig. Ik zoek eigenlijk nieuwzilver én oud zilver. We verschoven ouguiya's over het ouijabord. Hij bekleedt nu de overstenrang. Mag ik een pagne? O, je bedoelt een sjampie! Bij de oude Grieken was een palaestra een sportveld.


10. Parsimonie kun je linken aan 'simpel', parcimonie aan 'cent'. Waar zijn in deze stad die (vermaledijde?) P+R's, of heten ze hier K+R's? Antwoord: bij het station! Droegen pasja's pashmina's en komen die van de kasjmiergeit? Een patjakker die veel patat eet, kan een padzak worden. Die kruiden zijn berepedis [uh, ih]. Het woord 'passé' is passé. De liefde bedrijf je penages. We hadden een pico bello vakantie. We zien elkaar in Phnom Penh! Bij plaatsgebrek is er plaats te kort. Die privégesprekken hadden een hoog Privégehalte. Ze legden hem op het procrustesbed. Het hutchinson-gilfordsyndroom moet je zeker niet verwarren met het syndroom van Guillain-Barré. Pur is polyurethaan.

Dictee woensdag 22 okt 2014 (6): dictee 795 (2) [339]

Bijgaand de alinea's 4, 5 en 6 van dictee 795.

4. Wat disfunctioneert er bij dysfasie? Ik klopte aan dovemans deur, maar het viel in dovemansoren, toen ik om een dovenetel kwam. Wat een dribbel, kijk hem dribbelen. Wat een tackle, kijk hem tackelen. Een doorsnee-Nederlandsgezin eet doorsneehamburgers, een
doorsnee-Hamburger trouwens ook. Zijn het de circe's die ons naar Scylla en Charybdis lokken? De koffieresten waren drabkleurig. Er was bijna geen tijd voor ademhalen, we moesten drank halen. Een drôle de guerre is een phoney war. Jullie moeten je niet druk maken, niet zo'n drukte maken! We zitten nog met duizend-en-een vragen. Iemand dwarszitten is iemand de voet dwars zetten. Ecarteren is ecarté spelen. Zijn eclatante zege maakte éclat. Duizend tegen een dat hij het doet. Ik heb mijn lieve eegaatje om EDTA, ethyleendiaminetetra-azijnzuur, gestuurd.


5. Mijn jas heeft een ecrue kleur. Zielig, als je ennui gewoon accepteert. Hij bracht de engelse groet, het Ave Maria. Enfants prodiges kunnen ook enfants prodigues zijn. In het entrepotje kwam alles op z'n pootjes terecht. Een épagneul is een cockerspaniël. Een epididymis is een bijbal: daar wordt niet gedanst. De massa epateren is épater le bourgeois. Ligt dat land in Midden-Amerika of
Centraal-Afrika? Ik heb die begeleiding er doorgedrukt toen hij al zijn geld erdoor gejaagd had. Ik citeer: "… dat het ertoe doet, dat je door eigen toedoen …". Ergocalciferol is nu eenmaal geen ergotalkaloïde. Er waren wat reepjes spagnolet aan de spanjolet blijven hangen. Hij trilde als een espenblad en draaide om als een blad aan een boom.


6. Mooie woorden: 'euphuïsme', 'eufemisme' en 'eufonium'. Zo mag ik net zomin niet zeggen: "Je moet daar niet zo min over denken." Mijn huidige vrouw is mijn ex-ex. Wat doet zo'n fait diverstje ertoe? Fasciitis ja, maar waar? Die loser hield zich van den (GB 'den', VD ook 'de') domme maar hij was vanmiddag toch de lucky loser en maakte een lucky shot. Zou dat fetisje helpen? We gaan een filetje eten. Het is een feit dat hij fijt heeft. Een fiscaal jurist houdt zich met fiscaaljuridische zaken bezig. Ik zou maar fluks gehoorzamen. Op het project X-feest kwam het fragiele-X-syndroom ter sprake. Na de geslaagde fouetté was er crème fouettée. Hij freestylede vaak en thuis nam hij graag deel aan een freedekeetje (vormvariant van freedikeetje). Ze was mijn frêleste patiëntje. Het heeft me geïntrigeerd dat hij zo snel gere-integreerd was. Hij soupçonneerde zijn buurman. Boeddhisten geloven in reïncarnatie. De friste ploeg zal winnen.

Dictee woensdag 22 okt 2014 (5): dictee 795 (1) [338]

Hier de eerste 3 alinea's van dictee 795.

1. Een apc'tje bevat acetosal, fenacetine en cafeïne. Regeren in een adhocratie ad-hocpartijen ad-hocachtig? Een eolusharp leeft van de wind (genoemd naar Aeolus). Het amperage geeft het aantal ampères weer. Après tout viel het après-skiën in het water. Anonymi zijn anoniem geanonimiseerd. Zij volgt een apothekersassistentenopleiding. Baksjisjen en baksissen zijn fooien. De gondelier bracht een barcarolle ten gehore. De bard zong, staande op een bart. Hij heeft al heel wat bests of five gewonnen. Het bellenmeisje ontving de bellerophonsbrief (uriasbrief) op de bel-etage. Kom nou, dit zijn geen bijdetijdse verhalen, maar uit-de-tijdse. Turven is er een schrapje bij zetten. Verdraagt dat elkaar: een bizon en een bisamzwijn? Den Bosch' burgemeester frequenteerde dat Bossche café. Ik wil daar totaal buiten staan.

2. Is dat te combineren: bruschetta [oe, k] met Brussels lof? Het werd me op een kabaretje aangeboden. Ik vind dat burschikose, studentikoze, ongein. De ballerina werkt aan de barre [bahr]. De canopenscherven zagen er niet uit. Een schedel is een dodenkop. Caput mortuum is dodekop. Een carottier is een carottentrekker. De aangeschoten caracole bewoog zich voort als een caracal. Ik bespeurde hegeliaanse, orwelliaanse, carrolliaanse en aristoteliaanse invloeden. We eten caesarsalade [ee, ah]. De centerfold zit midden in dit nummer. Herken je een shantykoor aan het chanten? We zullen de chamade moeten blazen. De afkorting ch is van christelijk-historisch, r.-k. die van rooms-katholiek. Ze had ongetwijfeld iets closes in gedachten. Die klipper voer er al, deze clipper daalde neer. Een collébal moet je decolleren.


3. De handelsnaam voor kokosvezels is coir. Welk probleem is nou het complext? Wie is die confuse, verwarde, man? Welke connotatie hebben 'consanguïen' en 'consanguiniteit' voor jou? Hoe spreek je 'cool' uit? Vooraf de warming-up en achteraf de coolingdown. Een comtoise is een hangklok. Dat betoog is concies, de concieze formulering viel op. In dat gebied is het copesysteem gehanteerd. Culi's zijn foodies. Hij kreeg die culpoze autoschade op zijn conto. Je zult beter af zijn als je ervan af bent. Ze daldeeden dat het een lieve lust was. Waarvoor gebruiken ze cyanide en cyaanamide? Leverancier en afnemer moesten helaas snel dag-zeggen-met-het-handje. Een democratisch socialist is democratisch-socialistisch. De afkorting D.V. staat voor Deo volente, D.G. voor Dei Gratia (door Gods genade) of Deo gratias (Gode zij dank). Dhow: een Arabisch zeilscheepje.

zondag 26 oktober 2014

Dictee woensdag 22 okt 2014 (4): dictee - Ten [337]

Ten 

Ja, ten. 'Ten' is eigenlijk 'te', dat via de inmiddels vergeten naamvallen net als 'ter' is overgebleven. Een beperkte en vrij willekeurige selectie (er zijn 424 voorbeeldzinnen): ten aanschouwen van, ten aanhoren van, ten aanzien van, ten val komen, ten eerste, tweede, achtste, etc., ten goede of ten kwade keren, ten sterkste afraden, een kus ten afscheid, iets ten geschenke geven, ten tijde van, ten gevolge van, ten enenmale, ten tweeden, anderen, derden male, iets ten antwoord krijgen, de armen ten hemel heffen, ten einde (aan het einde, teneinde aaneen = met het doel dat, om), ten bate van, ten volle, ten bedrage van, ten behoeve van, ten hoogste, ten gunste van, goed beslagen ten ijs komen, ten bewijze van, ten naaste bij, heden ten dage, ten eeuwigen dage, ten dans vragen, ten dele waar zijn, ten deel vallen, ten dienste staan of stellen, ten doel stellen, ten huize van, ten dode opgeschreven zijn, ten doop houden, ten onder gaan, iets ten gehore brengen, ten strijde trekken, ten grave dragen, ten zuiden van Nederland, ten grondslag liggen, procedure ten gronde (bodemprocedure in tegenstelling tot een kort geding, maar: iemand te gronde richten), beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, ten teken van rouw, ten hove verschijnen (aan het hof), ten honderd (bij de Vlamingen: procent!), ten huwelijk vragen, Huis ten Bosch, ten kantore van notaris X, ten top klimmen, ten koste van iets gaan, iets ten uitvoer leggen of brengen, ten verderve leiden, ten minste (op zijn minst, tenminste aaneen = althans), ten name van, ten nadele van, noord ten westen (een windrichting), een nummertje ten beste geven, ten offer vallen, iemand ten onrechte van iets betichten (beschuldigen), ten opzichte van, ten overvloede, ten langen leste, ten plattelande, zich iets ten plicht stellen, een portret ten voeten uit, ten prooi vallen, ten scherpste protesteren, ten nauwste samenhangen, ten stelligste verzekeren, iets ten tonele voeren, tentoonstellen (wel aan elkaar), ten vroegste (op zijn vroegst), ten zeerste en: zij heet van zichzelf Ten Cate. Als uitsmijter – u kent het wel, met veel 'ten' – de hottentottententententoonstelling!

dinsdag 21 oktober 2014

Dictee woensdag 22 okt 2014 (3): dictee 794 (3) [336]

Hierbij dictee 794, alinea's 7 t/m 10.

7. In het casino speel ik soms punto banco. Een ocel is juist geen facetoog. Purper van Cassius is goudpurper. Sommige dicteefanaten zijn een purus putus (en ze zijn dus pure pute). Ze heeft een pushy karakter. Putatief recht geldt dus niet. Die freatofyten (putplanten) redden het wel. De putsch van Kapp vond in 1930 plaats. Hij sloeg vanaf de green een putt. Een puttee bestaat uit beenwindsel voor militairen. Geinig, zo'n putto. De PVDA is de Partij van de Arbeid, een Belgische maoïstisch-leninistische politieke partij. Hoe groot is de p-waarde? Een pycnicus is van het pyknische type. Hij is altijd vergezeld van zijn pyladessen. Er staan nu pylonnen (felgekleurde kegels) voor die oude pyloon (Oud-Egyptische tempel). Een bucardo was een inmiddels uitgestorven pyreneeëngeit. De wilde pyrethrum is de wilde bertram. Is dat 2-, 3- of 4-pyridyl? Wat pyroclastisch begint, kan zich heel goed klastisch ontwikkelen.
8. Die pyrograveur levert gaaf werk. Het pyrronisme stamt van Pyrrho. Een löyly is een opgieting (uit het Fins). Het RS-virus (RSV) is het respiratoir syncytieel virus. Qualy's (quality adjusted life years) zijn kostbaar, letterlijk en figuurlijk. De Qatarese rial wordt aangeduid met QAR. De qi dao is een Tibetaanse meditatietechniek, net als de qi gong uit China. Een QL-lamp is een quartz-lightlamp, een kwartslamp. Zo'n QR-code is handig. Een QSO is een quasi-stellar object, een quasar. De encycliek Quadragesima anno van paus Pius XI is redelijk bekend, ook bij niet-rooms-katholieken. Prachtig vak, die aritmetica. Een quadruple bogey mag je wel een wereldprestatie noemen. Een heel erg prangende vraag is een quaestio vexata (ook: vexata quaestio). Qualibet ex re: door welke oorzaak dan ook. Qualis ab incepto: zoals hij (zij, het) in het begin was.
9. Barbertje moet quand même hangen. Overigens hangt een barbertje onder een kastplank. Hij zal nooit zijn quant-à-soi verliezen. Zo'n quantité négligeable merk je toch niet op? Quantum in me gaat de party gewoon door. Ik geef mijn mening quantum valeat. Wat omvat de quartaire sector van de economie? Het quartair is de vierde en jongste periode van het fanerozoïcum. Ik word niet graag herinnerd aan mijn quart d'heure(s) de Rabelais. Tiercés zijn trio's, maar quartés? Met quartets kun je niet kwartetten. Qua talis is dat wel terecht. In welk katern wordt het lottowoord 'quatern' beschreven? 'Zesletterwoord' is overduidelijk een veertienletterwoord. 'Planking' staat al wel in het woordenboek, 'whaling' zal wel volgen. Quatre-mainsspelers spelen doorgaans quatre-mains stukken (quatre-mainsstukken).
10. Een quatre-quarts, een evenveeltje, is een cake van gelijke delen bloem, suiker, boter en eieren. We hebben helemaal geen putsch voorbereid, quatsch! Valt een gebeurtenis uit 1483 nu in het trecento of het quattrocento? Trap er niet in: een qubit is een kwantumbit. In Spanje denkt men: hoe zit dat, qué? Die meubels zijn gemaakt in Queen Annestijl. Queenies zijn tootschoenen noch pumps. Dat was, quel spectacle des dieux, ein Schauspiel für Götter. Houd dat qu'en dira-t-on maar voor je. Als voorgerecht hadden we quenelles. 'Queueën' blijft een lastig woord. Quickpil, geen poisonpill. Vanavond, quién sabe? Ik gooide zowaar een quine.


Dictee woensdag 22 okt 2014 (2): dictee 794 (2) [335]

Hierbij de alinea's 4, 5 en 6 van dictee 794.

4. Het lijkt bijna een contradictio in terminis: provitamine A is bètacaroteen. Is een proxyserver hetzelfde als een firewall? Van muzikale prozac knap ik altijd op. Als je prude bent, lijd je aan pruderie. Moet iedereen een prud'homme hebben? Van pruimtabak kun je een kees, een pruim tabak, maken. Dat spul kun je wel prullenbakkeren. Een prulpoëet is een feniksdichter. Het PSA is het prostaatspecifiek antigen. Mijn vrouw is naar de psych. Psilocine, psilocybe en psilocybine hebben allemaal met paddenstoelen te maken, psittacose (psittacosis) en psittacisme niet: dat zijn papegaaienkwesties. Tegenover de fysiek staat de psychiek. Wat houdt de Psychopatenwet in? Psychrofiele bacteriën gedijen het beste bij lage temperatuur (antoniem: psychrofoob). Te koelen wijn deed men bijna altijd in een psykter.
5. PTC schrijf je in het Nederlands als fenylthiocarbamide. Met ptca's (percutane transluminale coronaire angioplastiek) worden gewoon dotterbehandelingen bedoeld. Hij excuseerde zich publice [tsj]. Herken je die: de publicatiebias? Het ptolemeïsche gesternte omvatte 48 sterrenbeelden. PTH is het parathyreoïd hormoon. Wellington schijnt gezegd te hebben: "Publish and be damned (Publiceer het en wees vervloekt)." Ze droeg een puce [puus] jack. De pudenda zijn de uitwendige schaamdelen. De Pueblo-indianen vormen kennelijk volgens GB een volk. Zij leven in een pueblocultuur van pueblonederzettingen. Dat is het puikspuikje van de zalm. In de bergen zei hij: "Kijk, dit is nou een klastisch (gruisvormig) gesteente." Hij is een Pietje Pu(c)k.
6. Spreek correct uit: 'puitaal' (het is geen schuttingtaal, dus). De pukcode is de personal unblocking key-code. Slaat hij nu een push of een pull? Een pulli is een pull, een pullover, een truivest. Haal je dat: 50 pull-ups? De pulppers drukt haar genre. Wat heeft pulsen met de firma Puls te maken? Een pulszeef is geen mijn- maar een deinmachine. Punaisepissers zijn experts in punaises poetsen. Boksers kunnen aan dementia pugilistica lijden. Punctum, basta! Het punctum saliens is der springende Punkt. Ponderen is met een unster wegen. Een moeilijk woord voor trouweloosheid is fides Punica (Carthaagse trouw). Wanneer was de derde Punische oorlog? Een punkie is punky. Dat punt is drie achtste millimeter. Hij was puntelijk op tijd. Het potlood en Ajax waren punteloos. Ik pakte hem bij zijn puntje, puntje, puntje.

Dictee woensdag 22 okt 2014 (1): dictee 794 (1) [334]

Hierbij de alinea's 1 t/m 3 van dictee 791.

1. Hij mocht het concert pro hospite bijwonen. De mercatorprojectie wordt ook Mercators projectie genoemd. De fischer- en newmanprojectie kom je tegen in de chemie. In Vlaanderen is een pro justitia een proces-verbaal. Ik vind hen een stel prollen. Ook zeïne in mais is een prolamine. Het communistisch manifest van Karl Marx doet als oproep: proletariërs aller landen, verenigt u. In het Rusland van de Oktoberrevolutie kende men de proletkult [èh of ee, oe]. Zijn prolixe betoog schoot het doel voorbij. Waarvoor wordt Prolog (Programming in Logic) gebruikt? Een PROM is een programmable read-only memory, een programmeerbaar ROM-geheugen. August Strindberg (Zweeds schrijver) had als epitheton 'de Prometheus van het Noorden'. Prolongabel is verlengbaar en logeabel betekent: bewoonbaar, gerieflijk.
2. Zijn gedrag was hartstikke promiscue, het barstte van de promiscuïteit. De officiële naam voor de duivelsadvocaat in canonisatieprocessen is promotor fidei. Hemelbestormende types zijn prometheïsch. De muskusloop-, de mandarijn- en de carolina-eend [In VD is de volgorde anders …] zijn pronkeenden. Wat heeft 'belatafeld' of 'sansodemelatafel' met een latafel (commode, met laatjes dus) te maken? Begrijp ik goed, dat er geen pronuntii meer zijn? Wat is de relatie tussen pro-oestrum en metoestrum? We moeten meer propaganda voeren. Propeennitril is propenonitril. Een propeller is een rotor. Een propretor was een gouverneur in het Romeinse Rijk. Dat is voor nu, pro praesenti, genoeg. Dat ventje is proppiedik. Bij het pausen gebruik je pausdotten. Evie en Annette waren niet alleen tweelingen, maar zelfs ook Tweelingen.
3. Hij is epris van choco-ijsjes. Proprie communia dicere [k] is alledaagse dingen zeggen op gepaste wijze. Propria quae maribus: dingen die echtelieden passen, en propria vineta caedere [tsj]: zijn eigen glazen ingooien. Mr Probz en zijn bandleden hebben propz (jeugdtaal, Engels: proper respect) voor hun muziekleraren. Een prosateur is een prozaschrijver en een proscenium is een voortoneel. Een prosciutto [sj] is een zekere achterham. Wat zijn proselieten der poorte? Blijft interessant, zo'n prosopopoeia. Ik wist niet dat je 'proselietenmaken' zo schreef. Mooi woord: oxygeneren, 'suzereiniteit' trouwens ook. Een proteus is een zeer onbestendig, veranderlijk mens. Een provem is zowel provo als nozem. Wat door de Providentie beschikt is, is vanzelfsprekend providentieel. De Zeven Provinciën waren de Verenigde Nederlanden tijdens de Republiek.

zaterdag 18 oktober 2014

Dictee woensdag 15 okt 2014 (6): dictee Zoiets of zo iets? [333]

Zoiets of zo iets?

Ik kwam 'zoiets' tegen. Schrijf je dat nu aan elkaar of los, en wanneer dan wel? Allereerst kijk je dan in GB, het Groene Boekje (Woordenlijst Nederlandse Taal). Daar staat 'zoiets' in: het is een voornaamwoord (vnw.): (taalkunde) woord dat personen en zelfstandigheden aanduidt, zonder ze te noemen, en ook betrekkingen kan uitdrukken, synoniem: pronomen. Maar ook 'zo' staat erin: de zo (zelfstandig naamwoord, znw.), het zootje, maar dat zoeken we niet. Ook 'zo'n' (vnw.) staat erin en 'zo' als bijwoord. Aangezien ook 'iets' in GB staat (voorbeeld: iets beu zijn): net als 'iet' een vnw., is de combinatie 'zo iets' dus best denkbaar. Maar komt dat ook voor? Om daarachter te komen, moeten we toch naar de DVD, de Dikke Van Dale. Allereerst zoek ik naar 'zoiets'. Het is een onbepaald voornaamwoord, de voorbeelden omvatten: zoiets stoms!, een aap op een fiets, hoe vind je zoiets, ik heb allang zoiets gemerkt, zoiets laat men zich geen tweede maal zeggen, drie meter, of zoiets (schattende aanduiding), (spreektaal) zoiets hebben van – het gevoel hebben dat – dan heb ik zoiets van: dat moeten we helemaal niet willen. Duidelijk. VD geeft 86 van die voorbeeldzinnen en binnen artikel komt 'zoiets' 107 keer voor. Ik pak willekeurig de laatste, het lemma 'zuiveren'. Daarin staat: dat zuivert het lichaam, zoiets zuivert het bloed – bevrijdt het van onzuivere of afvalstoffen. Het zoeken naar 'zo iets' gaat wat lastiger. Als je dat intypt in het zoekvenster, verschijnen alle voorbeeldzinnen en treffers 'binnen artikelen' (sub lemma), waar de woorden 'zo' en 'iets' voorkomen, maar: niet noodzakelijkerwijs vlak achter elkaar! De 14 voorbeeldzinnen leveren geen geval (op een na, daarop kom ik nog terug), waar 'zo' en 'iets' in die volgorde vlak achter elkaar staan. Nou, één voorbeeldzin dan: er is geen praatje zo raar of er is iets van waar! Binnen artikelen hebben we 923 treffers. Ik kon daar snel doorheen klikken, want als 'zo iets' letterlijk voorkomt, krijgt dat een gekleurde (bij mij paarse) achtergrond en anders niet (geldt overigens ook voor de al genoemde voorbeeldzinnen!). Het was dus geen sisyfusarbeid, en wat bleek: slechts één keer was het raak en dan nog in een heel apart geval bij lemma 'zo' 3 (bijwoord): (met nadruk) wat zeg je van zó iets = iets zo wonderlijks of ergs. Dat tellen we dus maar niet mee en de eindconclusie is: 'zoiets' schrijven we altijd aan elkaar! Waarvan akte.

woensdag 15 oktober 2014

Dictee woensdag 15 okt 2014 (5) dictee Exc... [332]

Exc...

Een lastige kwestie, komt er na 'ex' nu wel of niet een c? In executie en exercitie niet, in excessief en excellent wel. In deze rubriek in ieder geval alle woorden die na de 'ex' wél een 'c' krijgen: dat moet toch allicht een beetje helpen bij uw en mijn overzicht! Daar gaat ie (we zoeken met 'exc*', 90 trefwoorden, daarvan een royale selectie) – Excellentie (Exc.): aanspreek- en -schrijftitel voor onder anderen ministers, excasso: het uitbetalen of terugstorten van (te veel betaald) geld, excavateur: graafmachine, excellent: voortreffelijk, excelleren: uitblinken, uitmunten, excelsior: steeds hoger, naam van veel muziek- en voetbalclubs: dan met hoofdletter, excentriek (znw.) of excentriekeling: zonderling, buitenbeentje, exceptie: uitzondering, exceptioneel: uitzonderlijk, excerperen: een uittreksel maken, excerpt: uittreksel, exces: uitspatting, daad van geweld, excessief: bovenmatig, buitensporig, excisie: (chirurgische) uitsnijding, excitantia: opwekkende middelen, exclameren: uitroepen, exclamatieteken: uitroepteken, exclave: bijvoorbeeld Baarle-Hertog vanuit Belgisch standpunt bezien (voor Nederland: een enclave), exclusief: o.a. niet inbegrepen (btw) of zeer chic (hotel), ex coupon (van aandeel of obligatie): zonder coupon, excreet: uitscheidingsproduct, exc. test.: executeur-testamentair (uitvoerder van een testament), excursie: uitstapje, excusabel: vergeeflijk, excuseren: verontschuldigen, excusez le mot: verontschuldiging voor een onvertogen woord, excusez-moi: pardon en excuus: verontschuldiging. De lijst eindigt met excuusbrief (sorrybrief), excuuscultuur (sorrydemocratie), excuusgesprek (van dader tegenover gedupeerde), excuusguus (man die in een functie slechts getolereerd wordt om de schijn van seksisme te vermijden) en excuustruus (zie -guus, in dit geval dus een alibivrouw). De woorden die ik niet vermeld heb, kom ik zelf maar één keer in mijn leven tegen (nu dus), dus daar mist u echt niks aan. In de voorbeeldzinnen staan weinig nieuwe gezichtspunten. Ook alles binnen artikelen (270 hits of treffers) bespaar ik u, op één grappig voorbeeld na: weet u wat grampies zijn? Nou ik wel, dankzij Van Dale: dat zijn welgestelde, gezonde bejaarden. Het (letter)woord 'grampies' is een afkorting van: growing retired active monied people in excellent state. Tja, dat willen we toch allemaal wel: met pensioen, actief, bemiddeld en in uitstekende staat. Of niet, soms?

Dictee woensdag 15 okt 2014 (4): dictee Rome [331]

Rome

Een oude en geschiedenisbepalende stad: daar zal Van Dale vast wel wat over te melden hebben. Allereerst het trefwoord (lemma) 'Rome': hoofdstad van het Romeinse Rijk, later van de Kerkelijke Staat, thans van Italië; zetel van de paus. Uitdrukkingen: 1) zo oud als de weg naar Rome (zeer oud), 2) Rome is niet op één dag gebouwd, Rome en Parijs zijn niet op één dag gebouwd (alles vereist tijd), 3) door vragen komt men te of in Rome (wat men niet weet kan men van anderen vernemen), 4) alle wegen leiden naar Rome (men komt ten slotte altijd bij de katholieke kerk terecht of terug – bij uitbreiding: men kan op velerlei wijzen een doel bereiken), 5) hij is in Rome geweest en heeft de paus niet gezien (het voornaamste heeft hij niet gezien), 6) hoe dichter bij Rome, hoe slechter christen(en) (degenen van wie men een bepaald gedrag het meest zou verwachten, vertonen dat het minst, variant: hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt …), 7) Rome was gevallen (het was niet meer zoals het vroeger was, het was veranderd) en 8) Rome en Dordt (het katholicisme en het calvinisme). De 29 voorbeeldzinnen voegen weinig toe. Binnen artikelen komt Rome 154 keer voor. Ik doe een willekeurige greep daaruit en laat het Vaticaan en de Kerk van Rome buiten beschouwing: (Latijn) ab urbe condita (sedert de stichting van de stad (Rome)), de Via Appia (Appia Via, een beroemde weg van Rome naar Capua (later Brindisi)), Capitool (burcht van het oude Rome), caput mundi (hoofdstad van de wereld, een benaming voor Rome), Colosseum (ook: Coliseum, groot amfitheater in het oude Rome), Engelenburcht (mausoleum van keizer Hadrianus), het Forum Romanum (centrale plein), de klokken gaan naar Rome (gezegd als ze in de Stille Week niet geluid worden), la città eterna (Italiaans voor: de eeuwige stad – dat laatste ook wel met twee hoofdletters, in het Latijn ook: urbs aeterna, benaming van Rome, ook: Roma aeterna, het eeuwige Rome), lupanar (bordeel in het oude Rome), Palatijn (een van de zeven heuvelen van Rome), de Vandalen (!), volksgroep die in 455 Rome plunderde – daar komen onze woorden 'vandaal' en 'vandalen' vandaan, niet: Van Dale! Enfin u hebt het begrepen: door vragen komt men te of in Rome: vragen staat vrij, ook bij deze rubriek: rein@dictees.nl. Let op: de laatste punt hoort daar niet bij.

Dictee woensdag 15 okt 2014 (3): dictee 793 (3) [330]

Hier dictee 793, alinea's 7 t/m 10.

7. Preciosa [sj] zijn kostbaarheden. Bij het prediken hou je een predicatie. Een goed weekloon (pree) is een pre. Geprefigeerde werkwoorden zijn van een prefix voorzien. Hoe werkt een
premier-risqueverzekering? Een prenttekening is een aquatint volgens het procedé-Ploos van Amstel. Presbyacusis is ouderdomsslechthorendheid. Preppy kleding sluit aan bij chique privéscholen. Een presenningreep is een reep van geteerd zeildoek. De president elect is de nieuwgekozen president. Wij dragen maar gewoon prêt-à-porter. Die schoenen zullen nog wel prêteren. Een preux chevalier is een onvervaard ridder. Wat zijn prévôts? Ze las de priapee bevlogen voor. Een priapus of priaap is een wellusteling en beslist zo genoemd naar Priapus. Zij was een late primipara. Er werd een priesnitzverband aangelegd. Buitmaken: prijs maken.
8. De Pythia was de priesteres van Apollo te Delphi. Bij de sacerdotale [s], priesterlijke, zegen. Een prifonds is een private equity fonds. Een bagno is eigenlijk een badhuis, maar de Turken in Istanboel hebben ooit een badhuis als gevangenis ingericht … Wat zijn prijzijen? Wat eten we vandaag? Hussen met prikken! Aanstootgevend, choquant, schandaleus (scandaleus), shocking, stuitend, stotend en choquerend, die prikbabes! Het PDS, de spastische darm, is het prikkelbaredarmsyndroom. Hoeveel primarii spelen er vandaag? En hoeveel primassen in het zigeunerorkest? Hoe hoog of laag is de primerate? Primo intuitu werd hij verliefd. Die princess charming bleef een princesse lointaine voor hem. De zoon van Edward III van Engeland, Edward van Woodstock, werd veelal de Zwarte Prins genoemd.
9. Dat is voorgoed verloren. Indertijd was prins Bernhard Prins der Nederlanden. Wie is er momenteel Prins(es) van Oranje? Ook Maastricht heeft een Prins Carnaval, de Prins der Duisternis is de Satan en Petrus is de prins der apostelen. De prinses-van-de-nacht is een 's nachts bloeiende zuilcactus. Ik heb niks met prinzipienreiterei. Zieke prioneiwitten kunnen de gekkekoeienziekte, de ziekte van Creutzfeldt-Jakob en scrapie veroorzaken. Men neme een prise eau de cologne. Het woord 'privaat' komt van camera privata (particuliere kamer). Was het Groot Privilege wel zo bijzonder? Ik doe het voor een prix d'ami. Hij won de Prix de Rome. Deze leverancier hanteert prix fixes. GP's zijn grands prix (VD: grand prixs, duidelijk vernederlandst). Zo'n proana durft wel, hoor! Enclise: 'Daar gaat ie', proclise: 'kwas' en 'tis'.
10. Hij is procul dubio steenrijk. De procureur des Konings eiste bij uitzondering vrijspraak. Wat is het verschil tussen een prodecaan en een pro-Deaan? Deze advocaat treedt P.D. op. Is er niet gelet op de prodromale verschijnselen? Omschrijf het begrip 'cartesisch product'. Is er verschil tussen bbp en bnp? Waartoe dient een proefbeheiing? Hij is ook maar een broodetende profeet. Wat mag een profetenbees wel zijn (denk aan Tijl Uilenspiegel)? Welke profeteumata zijn er gedaan? Hij is profi. In profiel is en profil. Een verloren profiel is een profil en
trois-quarts. Hij is weergegeven met profil perdu. Profiteroles zijn lekkere soesjes.

Dictee woensdag 15 okt 2014 (2): dictee 793 (2) [329]

Hierbij de alinea's 4 t/m 6 van dictee 793.

4. In postbop zitten o.a. bebop, avant-garde en freejazz. Post coitum, na de coïtus, kan een postcoïtum optreden. Ik kom de
poste-restantebrief ophalen. Is een post-factumcontrole effectief? Het kan zijn dat die dan post festum komt. Een posticum is een opisthodomos, achterhal van een Griekse tempel. De postincunabelen kwamen na de wiegendrukken. Een postmortaal onderzoek vindt altijd post mortem plaats. De PND is de postnatale depressie, de post-partumdepressie. Post saeculum evenire: maar eens in de honderd jaar voorkomen. Voorbeeld? Een eeuwwisseling! Zo'n pot à feu vind ik mooi. Eerlijk zeggen: weet je wat een postzegelstaatje is? En een pot-au-feu is gewoon lekker. Met pots-de-vin krijg je soms wel wat voor mekaar. Heukels noemde pothoofdplanten zo naar het Pothoofd te Deventer.
5. Spreek uit: potentroep. Potjebeuling is geen potje met beuling. Potkaas zit op Texel in Keulse potten. Een potje-dek is een ketellapper. Dat potje met blommen groeide voorspoedig verder. Krijg nou het leplazarus, potje-met-blommen nog an toe! Wat doet een elektrotechnicus met een potmeter? 't Is pissebed of kakkebed: één pot nat. Die potnat is een rare snuiter, dat potstuk ook. Ze zijn in pourparlers getreden. Met 'pour le mérite' bezit je een Pruisische ridderorde. Nederland zit in de poule des doods. Wat doe ik nu met die pool? In powerdressing met een powerdrink: dat maakt indruk. Pownen [oo] is vernederen. Die boze gozer op de dozer heeft geen rooie pozer, maar wel een antieke hozer. Let op de uitspraak bij: puzzolaan is pozzuolaan. Er volgde ook nog een PPPS.
6. De Duitse filosoof en theoloog Philipp Melanchthon was de Praeceptor Germaniae, de leermeester van Duitsland. Chtonische (van Grieks: chth
ōn = aarde) godheden zijn aardgoden. We hebben die ingenieur op dat technische probleem losgelaten. Hier mag je de honden niet los laten lopen. Een praesta-quaesumus is een priester die alleen de mis leest. Hij verdient om ende bij (praeter propter) zes ton. Kun je een Pragmatieke Sanctie noemen (denk aan Maria Theresia)? Zijn de Zwartvoet- en Pueblo-indianen prairie-indianen? Zijn er nog teksten in het Prakrit? Neem je aan een practicum deel, dan ben je praktikant. Pas het geleerde toe en je bent practicus. Hoorde je dat pralltrillertje (ook: praltrillertje)? Een praline kan praliné bevatten. De precieuze precieuses wilden de taal verfijnen. Leven wij wellicht in een pragmacratie?

Dictee woensdag 15 okt 2014 (1): dictee 793 (1) [328]

Hierbij de eerste drie alinea's van dictee 793.

1. Primum lapidem posuit: (hij of zij) heeft de eerste steen gelegd (P.L.P.) Is het nu pluchetapijt of pluchen tapijt? Deze pc bevat veel plug-inhardware. Geen gezicht, zo'n pluimeloze kip op een pluimenbed. Zij is een geboren pluisster. Het hemellichaam Pluto is geplutood. We werden door Pluvius gegeseld. Het PMWS (postweaning multisystemic wasting syndrome) is de wegkwijnziekte, een bepaalde varkensziekte. Met png's worden portable network graphics (beeldbestanden in PNG-formaat) bedoeld. Een PO Box is een post office box, een postbus. (Het) POD, printing on demand, raakt meer en meer in zwang. Poedja's brengen hoge tonen voort. Poehpoeh, was dat werken! Poelepoele, hier is wat brood! Ze zouden veel poerim maken. Ze hadden dan ook veel poerem. Met GB schrijven we 'poezen' (meervoud).
2. Hij is een erkend poetjesbaas. Ken je de poetslipvis? Hij bracht zijn poids [pwah] in de strijd tegen dat poignante armoedegeval. Wat zijn een point allongé en een point sur tête? Zij borduurt veel point-lacé. Opportunistische politiek heet in het Duits Politik von Fall zu Fall. Het gaat mis als de politique politicienne leading wordt. Volgens een poll was de polka-mazurka toen erg in. Gewoon een mooi woord: 'polyidie' (en niet polyinterpretabel). Bij de originele Babylonische spraakverwarring barstte het van weinig geslaagde polylogen. Een pomo heeft een trendy en pomo levensstijl. Ze droeg een ponceau poncho. De afkorting lb. staat voor libra (Engels pond). Dat is een handige pons asinorum! Popi doen mag, maar niet te poop, hè? Wees vooral geen popiejopie. Bij het schaatsen kun je pootje- of beentje-over doen.
3. Er stond popjazz en pop-klassiek op het programma. Een poppedeine noemt een slappe pop in een poppenhuis een poppelijs of poppemie. De poppoll zal het uitwijzen. Een poppesnor is een overijverig speurder. De e-mail werkt niet: POP-server kapot! De Baakse (Baak ligt 7 km ten zuiden van Zutphen) populier heeft een lichte stam. Spreek snel uit: paternoster en pornoster. Ik houd van dat porseleinbloempje, menistenzusje, hoe-langer-hoe-liever. Is Italië een pornocratie? Een portakabin is een kant-en-klaar geleverd tijdelijk gebouw. De (Verheven) Porte was de regering van het Ottomaanse Rijk. Ik knapte echt op van die porto flip. De port-salut is zekere trappistenkaas. Wat doet het POSA in België? En waarvoor dient eigenlijk een POS-apparaat? Positis ponendis: verondersteld wat verondersteld moet worden.

zondag 12 oktober 2014

Dictee woensdag 08 okt 2014 (4): dictee 792 (3) [327]

Hierbij de alinea's 7 t/m 10 van dictee 792.

7. Ach vent, loop niet te pijpzeiken! Hij is een echte corpspik (lid van het studentencorps). Ze koestert haar pikkebaasje (pikkie), ook als die pikkedillen begaat. Pickles maak je toch niet met pickels? GB pilav, VD ook pilau. Je bent een lelijke pilatus! Ze had haar pillendoos en haar pillegift in haar pillbox zitten. In Hongarije betaalde je heel vroeger met pengö's; deze zijn op een pingo gevonden. Punniken (kurkjebreien) is iets anders dan pinkelen. Op de Pilatustrap kun je een aflaat verdienen. Komt pineau van de pinot? Pijnlijk: hij viel in de pinnekensdraad. Op Spaanse kinderfeestjes zie je vaak piñata's. Een pionieroos is een pioen. Meer pip's, dat kan toch niet: er kan er toch maar een (de) primus inter pares zijn? Een pépite (Suriname: pipiet) is een goudklomp, nee: geen zoutklomp! Piqueren is een piqué maken.
8. De pirog en de pirosjki zijn Russische pasteitjes. Wat is een pishtak? Hij zou van pissebed in kakkebed raken. Mijn tante was behoorlijk pissed. Een piston is een cornet-à-pistons. Ken je het pinch-and-putt en de pitch-and-run al? De pijnappelklier maakt pituïtrine aan. De ketting van Galle is een plaatschalmketting. Spreek goed uit: plaatslager (en plaatstaal, geen dialect, en plafondriet en plantui). Place aux dames, merci! Wat heeft een placer met goud te maken? Ik heb nogal veel plage-uren. Plain chant is eenstemmige koorzang. Plaît-il? Het plan-Marshall was beslist geen plan B. Hij was marshal bij de golfwedstrijd op de Marshalleilanden. Op plankijs kun je niet schaatsen. Zijn dat die plankklare boeken? Doe maar rustig aan, planplan. Hij verdiept zich nogal in de plantlore. Hij weigerde plataf.
9. Die fielder was een fielt. Wat vinden we zoal met '*fiel*'? Veel: stripofiel (en vele liefhebbers op andere gebieden), brownfieldconvenant (Vlaamse uitdrukking), Celtic field, DNA-profiel, I-, L-, T-, U-, V- en Z-profiel,
infielder (binnenvelder), koffieleut (!), in vele samenstellingen ook profiel (silhouet, in profiel – en profil, etc.), hydrofiel gaas, profil perdu en profil en trois-quarts. Laten we ook nog even naar '*fyl*' kijken (bescheiden selectie): xanthofyl (bladgeel), stafyloom (druifgezwel), stafylokok of stafylococcus, profylacticum of profylaxe (voorbehoedsmiddel, voorkoming van ziektes) en chlorofyl (bladgroen). Hou die platitudes maar voor je! Karel heeft een platte band: hij is platgevallen. Na de competitie volgden de play-off en de playdown. In Spaanse steden heb je plazas mayores. De playboy vulde zelf de pleeboy aan.
10. Buitenlandse Zaken was vroeger op het plein gevestigd. Geef de pleisterstrijker even aan. Plexiglas is polymethylmethacrylaat. Bij natte pleuritis wordt exsudaat in de pleuraholte gevormd. Die plaisanterieën waren plezant. 'Befehl ist Befehl' is aan een plichtezel wel besteed. Hij heeft een welbesteed leven achter de rug. Bij het ballet kennen we de plié, de demi-plié en de grand plié. Haal de plintladder even, wil je? Niet verwarren: plioceen en plistoceen (pleistoceen). Een pl-lampje is een piëzoluminescentielampje. De snaar deed van 'ploing'. Wallen van versterkingen kunnen best plongees hebben. Plooiing en plooi-ijzer.

Dictee woensdag 08 okt 2014 (3): dictee 792 (2) [326]

Hierbij de alinea's 4 t/m 6 van dictee 792.

4. Zo'n Vlaams kortverhaal is toch wel iets heel bijzonders. Het apostolicum, het credo, het symbolum apostolorum, is de apostolische geloofsbelijdenis (in twaalf artikelen), de geloofsbelijdenis van Trente. Het grote credo, het symbolum Nicaeno-Constantinopolitanum, wordt in de eucharistieviering gebruikt. Kan een knuffel-Marokkaan een excuustruus of -guus vervangen? Wist je, dat de Piëriden de muzen zijn? Je herkende haar zo, die pierrette. Hij is even naar de piesemopsantee (puis-je m'absenter?). Hij is een scharrelaar, een malle pietje. Ha, daar is Pieterbaas met speculaas. Eigenlijk was, wat Piet Hein deed, ook pietheinen. Het pifont bevat bijzondere tekens. Zo'n jeruzalemmer (zijdenhemdje, pigeon) kun je stoven. Het piggelmeesyndroom verwijst naar het bekende stripverhaal Van het Tovervisje.
5. Wat een mooie pigskintas (GB, VD ook: pigskin tas)! De Sorores Pauperis Infantis Jesu (Zusters van het Arme Kind Jezus) dragen als afkorting P.I.J. Een pijjekker is een wambuis. Hoe zit het met 'amor'? Wel: amor (de liefde – verouderd als literaire taal ook wel met hoofdletter – of een beeldje van Amor, de liefdesgod – net als Cupido en (Grieks) Eros), een amorspijl is een pijl van Amor en hou en trouw: (stad Gent: Fides et Amor). Met '*amor*'zijn er honderden (100'en) treffers, een selectie: amorce (klappertje), amor Dei (liefde tot God), amore et labore: door liefde en arbeid, amor et deliciae generis humani: lieveling van de mensheid, amor habendi: (behept met) hebzucht en amor sceleratus habendi: vuige hebzucht.
6. Ook: con amore iets doen, een fata morgana (!), namorgen (!), oboe d'amore, piccola morte, die man is polyamoureus, (keulenaar of) samoreus (!) (grote aak op Samber en Maas), vestigia amoris: de sporen der liefde en een viola d'amore. Kleilei is argilliet. De reuzenaronskelk wordt ook penisplant genoemd. Het bedrijf heeft een complete make-over ondergaan. Pijlgewichten sluiten in elkaar. Niet alle hout is pijlhout. Hij wist het pijlsnel en pijlscherp te verwoorden. Langs de rijkswegen zie je nog weleens een pijlwagen. Zou die peilstok in die pijlstok passen? Het pijpenstrootjemoederkoren tast ook riet aan. Dat hotel heeft heel wat pijpenladeachtige kamers. Hij leed aan phpd: pijntje hier, pijntje daar. GB is puristisch: pijplijn, van VD mag pipeline ook. Bij de brandweer lullenman, thuis lulleman.

Dictee woensdag 08 okt 2014 (2): dictee 792 (1) [325]

Hierbij de eerste 3 alinea's van dictee 792.

1. Het zou toen per Van Gend en Loos verstuurd zijn. Hij heeft dat per accidens ontdekt. De vergadering stemde per acclamationem in. Het acclimatiseren (ook wel: klimaatschieten) is aanpassen aan een ander klimaat. Hij werd acuut opgenomen vanwege de peracuut optredende verschijnselen. Hij houdt van een rechttoe-rechtaan-aanpak: sans ambages, hij is straight, rechtdoorzee. De Italiaan wilde per cassa betalen. Hij heeft problemen met de kaakklier. Per ardua (aspera) ad astra: door strijd tot overwinning. Ik ben ziek, per consequentiam kan ik niet komen. Hij heeft die functie per dativum verkregen. Outfading (beeld) is iets anders dan perdendosi (muziek). Soms speelt hij de père de famille, soms de père noble. Per (omne) fas et nefas: met geoorloofde en ongeoorloofde middelen, langs allerlei wegen. Pergameense huiden (perkament) komen uit Pergamon.
2. Bij kadaverdiscipline gedraagt men zich als een lijk: perinde ac si cadaver. 'Pathetisch' moet je niet verwarren met 'peripatetisch'. Die man is een peritus artis, dat merk je zo. Een perkamenthuid wordt xeroderma genoemd. Abis perkara: punt uit! Jules Verne volbracht zijn tocht per mare per terras. Te betalen per mese [z]. Drink geen pernod (pastis) met pernoze mannen. Hij heeft zich geperpendiculariseerd. Drinken we nog een perrier? Per saldo bevrijdde hij zich per saltum. Het persiaan komt volgens mij niet uit Perzië. Uitspraak: perspectograaf? Het perssel van die perssinaasappel smaakt voortreffelijk. Overreding is persuasie. Die auto is perte totale (total loss). De peseta Guineana is de munteenheid van Equatoriaal-Guinea. Mans: saaimans, professor Akkermans en Beulemans Frans.
3. Een somberman kan ook Simpelmans zijn. Ze was puriteins en dus niet libertijns. De naam PET komt van positron emission tomography. Petanque is een Provençaalse variant van jeu de boules. Marie petanquete erg goed. Een petinggi is een dorpshoofd. Wil je een
petit-beurre of een petitfour? Een petit-maître was een salonjonker. De petrarkisten maken veel petrarcasonnetten (geen shakespearesonnetten). Denk maar eens aan het petrinische hanengekraai. Het Petrusambt is het pausschap. Zenuwachtig? Peu nerveux! Ze heeft een affaire met haar peut. Met pfc wordt perfluorcarbon bedoeld. Is er verschil tussen een pieleman en een pielenman uit de aardewerkindustrie? Er komt goed vlees van piemonteses. Hij was weliswaar niet piep, maar ook niet stok. Er stond een pièce montée van zoutjes op tafel.

maandag 6 oktober 2014

Dictee woensdag 08 okt 2014 (1): dictee na de i-grec (y) [324]

Na de i-grec (y)

Het gaat hier over de i-grec, de letter y, de ypsilon, de Griekse y (spreek uit: ij). Het meervoud is i-grecs, of y's en y'je (in VD, met uitspraak i-grec) en y's en y'tje (zoals in GB met uitspraak – Griekse – 'ij'). Bij een woord als taxi is het meervoud taxi's en het verkleinwoord (volgens de Leidraad in GB) taxietje. Hoe gaat dat nu met de y (na een medeklinker!)? Wel daar is het: baby, baby's en baby'tje. We mogen in die laatste twee gevallen de boel niet aan elkaar vast schrijven, want dan zou er onduidelijkheid over de uitspraak ontstaan. De y kan immers ook worden uitgesproken als 'ie', zoals in 'mythe' of als 'ih' in 'mysterie'. En dan zou je 'babys' (fout gespeld!)  verkeerd kunnen lezen, vandaar dat er een apostrof komt als de uitspraak 'ie' is. Andere voorbeelden zijn puppy's, zloty's (munteenheid Polen), royalty's, wherry's (lichte (sport)roeiboot waarin iedere roeier (niet meer dan twee) met elke hand een riem hanteert), hobby's (en hobby'tje), Tommy's pootjes, johnny's (ook: sjonnies) en marina's (ook: anita's), dat zijn ordi's, ordinaire types. Let echter op als de y niet na een medeklinker, maar na een klinker komt. Dan geldt de regel niet: array (soort computerrij), arrays, arraytje, bankholidays, bankholidaytje, volley, volleys, volleytje, whiskey (Ierse of Amerikaanse sterkedrank, gestookt uit gerst resp. mais en rogge), whiskeys en whiskeytje (alleen in VD, niet in GB, let op: wel whisky – Schotse! – en whisky's en whisky'tje!), jockey, jockeys, jockeytje, blu-ray, blu-rays en blu-raytje, bogey (bij golf), bogeys, bogeytje en nog veel meer van dat soort woorden zoals bosskeys (gauw de pc uitzetten als de baas langskomt wanneer je een spelletje speelt), bowlingalleys, boys, galloways, wiseguys, Uruguays en Paraguays. Tot besluit moeten we nog even kijken naar woorden met 'y' die als 'aai' worden uitgesproken. De Leidraad van het GB was daar eerst niet duidelijk in, maar het GB is nu aangepast: deze woorden met 'aai' worden net zo behandeld als die met 'ie' (let op: na een medeklinker!): butterfly (vlinderdasje), butterfly's en butterfly'tje. Bij rugby een try, try's en een try'tje. Eén onderwerp past hier nog goed bij: het is menu, menu's en menuutje, maar bij een 'u' (meest in woorden van vreemde herkomst) die als 'oe' wordt uitgesproken, geldt net zoiets (na een medeklinker) als bij de 'y' na een medeklinker: het is tiramisu, tiramisu's, tiramisu'tje en ook haiku, haiku's en haiku'tje, net als twaiku (haiku via Twitter), twaiku's en twaiku'tje.

Dictee woensdag 01 okt 2014 (20): dictee psalmenpomp [323]

Psalmenpomp

Wat is een psalmenpomp, enig idee? Antwoord verderop. Pomp, dat valt wel mee: aan de pompen staan, loop naar de pomp!, fietspomp, brandstofpomp en nog wat andere pompen. Diverse gewestelijke betekenissen laat ik weg, maar een pomp is ook nog verstelwerk aan kleren, vandaar: door de pomp gaan is van mening veranderen. Ten slotte is pomp ook nog, maar weinig gebruikt, praal. De oogst van '*psalm*' is royaler. We beginnen met het Bijbelboek Psalmen: een boek van het Oude Testament, dat 150 liederen omvat, die voor een deel op naam staan van David. Een Bijbelgedeelte wordt bijv. aangegeven met Psalmen 25, vers 8-13 (Ps. 25:8-13). Die afzonderlijke 'psalmen' schijven we dus bij citeren met hoofdletter, waardoor we naar het Bijbelboek verwijzen. Die psalmen zijn allemaal berijmd (met eindrijm, o.a. door Dathenus = Petrus Datheen) en op muziek gezet, wat resulteerde in de psalmbundel (meestal gecombineerd met de gezangbundel met daarin een aantal andere kerkelijke of Bijbelse liederen). Er worden allerlei psalmen (die uit de psalmbundel krijgen meestal een kleine letter) onderscheiden. In de zeven treur- of boetpsalmen (6, 32, 38 en 51, ‘Miserere’ = 'Ontferm U'), 102 en 130 (‘De profundis’ = 'Uit diepten van ellenden') en 143 wordt gesmeekt om vergeving van zonden en verzoening met God. Verder: dankpsalm, herderspsalm (23: De Heer is mijn herder), klaag- of smeekpsalm, koningspsalm, lofpsalm, paaspsalm (protestants: 113-118), responsoriepsalm, waarbij de antifoon door de gelovigen herhaald wordt en die gebruikt kan worden ter vervanging van het graduale (liedboek voor de mis), trappsalm, elk van de vijftien psalmen 120-134, die de israëlieten (joden) bij het opgaan naar de tempel zongen, vesperspsalmen, een vloekpsalm: waarin in scherpe bewoordingen Gods wraakgericht over tegenstanders wordt afgeroepen, met name psalm 69 en 109 en de voetpsalm: (rooms-katholiek, Ps. 42:1-5), die vroeger bij het begin van de mis aan de voet van het altaar gebeden werd. Wat overigens de Wachtendonckse psalmen (komen soms in een dictee voor) zijn, moet u maar even googelen. O ja, de vraag was: wat is een psalmenpomp? Antwoord: dat is (schertsend) een harmonium, kamerorgel met tongen in plaats van pijpen. In kerkelijke kringen werd vroeger (en wordt ook nu nog wel) 'rond het harmonium' gezongen op de zondagavond met het hele gezin (psalmen zingen of psalmzingen, maar ook wel uit de bekende bundel van Johannes de Heer, etc.).

zondag 5 oktober 2014

Dictee woensdag 01 okt 2014 (19): dictee 791 (3) [322]

Hierbij dictee 791, alinea's 7 t/m 10.

7. Patrofagie, dat lijkt me niet zo fris. Pats-boem, daar lag het potje rats boem op de grond. Hij kon dat paucis [k] verbis, in weinig woorden, duidelijk maken. Dat is paucorum [k] hominum, voor weinig mensen, weggelegd. Ik vind dat de langstzittende afgevaardigden terug moeten treden. Die pauillac is als medocwijn voortreffelijk. Het paulianeus handelen heeft niets met de Bijbelse Paulus te maken (dát is paulinisch of paulijns), wel met voorkennis. Ze waren maar wat trots: pauper in aere suo, arm, maar zonder schulden. Die Pauw kan niet vliegen. Ze was zo trots als een pauwin. Heerlijk, die pauwenbout. Een kleine spaniël of épagneul is een cockerspaniël. De dolus praemeditatus is de voorbedachte raad. Rooms-katholiek wordt afgekort r.-k.,
protestants-christelijk p.-c. De afkorting van prikkelbaredarmsyndroom is PDS.
8. Nog enkele afkortingen: PDP (plasma display panel, plasmascherm), PDM (product data management), PDD-NOS (pervasive developmental disorder not otherwise specified), PDC (program delivery control), pda (personal digital assistant), P.D. (pro Deo, om godswil, d.w.z.: gratis), PCP (fencyclidine), PCM (phase-change material, faseovergangsmateriaal), PCD (primaire ciliaire dyskinesie, aangeboren ziekte waarbij de trilharen slecht functioneren) en de P.C. zijn de patres conscripti, beschreven vaderen (senatoren in het oude Rome). Pecannoten lijken op okkernoten en pecco(thee) wordt ook pekoe genoemd. Trouwens: de pekan is de vismarter en een pekari een navelzwijn. Een schlemiel (sjlemazzel) is een pechvogel, een morning-afterpil een pechpil. Toetje: een heerlijk
pêche-melbafantasietje.
9. Pectinezuur is de triviale naam voor poly-D-galacturonzuur. De pedaaltred is de coup de pédale. Pede poena [eu] claudo: de straf die laat op de misdaad volgt. Dat weten Jaan, Peer en Pauw maar al te goed. Peer de Schuimer was weer bezig geweest. Een peerreview is een collegiale toetsing. Heeft die turnclub al pegasessen? Op dat Grote Paard kun je niet rijden. Een pegsonde of -katheter gebruikt men voor percutane endoscopische gastrotomie. In het Pehlevi (Pahlavi) is de Middelperzische zoroastrische literatuur geschreven. Peigere vis moet je niet eten. Elk van de drie joodse feesten (Loofhuttenfeest, paasfeest en Wekenfeest) wordt pelgrimsfeest genoemd. Ik zag gepelde en geelpelde kippen. Het bollenpellen is gewoon bollen pellen. Dat ijzererts wordt in snel tempo gepelletiseerd. Een bontzaak is een pelleterie.
10. Onze secretaris heeft een welversneden pen. Pendente lite deed de minister geen uitspraken over de zaak. Een pennennaam is een nom de plume. Hij is penny wise, pound foolish: zuinig in kleine en verkwistend in grote zaken, op een verkeerde manier. We aten pencees en keken naar de pensees. Pentriet is
penta-erythritoltetranitraat, een zeer krachtig explosief. Wanneer is het weer pensenfeest? Pepermuntlikeur heet ook crème de menthe. Hij is p.eo., professor extraordinarius, buitengewoon hoogleraar. Die Pepervreter (Toekan) vreet niks. Pépinière: boomkwekerij, pepita: dessin van kleine ruitjes en pépite: goudklomp.


Dictee woensdag 01 okt 2014 (18): dictee 791 (2) [321]

Hier zijn de alinea's 4 t/m 6 van dictee 791.

4. Ik stuur je een parvum non parvae amicitiae pignus: een klein bewijs van een allerminst kleine vriendschap. Zoeken op '*sjm*': kasjmier (stof uit Kasjmir), een kasjmiergeit, een kasjmieren sjaal en zich sjmadden (zich laten dopen). De naam 'Pakistan' is gevormd uit de namen Punjab, Afghan, Kasjmir, Sindh en Baluchistan, de combinatie betekent tevens land der reinen. Zoeken op '*shm*': ambushmarketing (zoek op), bushmeat (idem), flashmob (flitsmenigte), cashmanagement, establishment, leishmaniasis (aleppobuil, kala-azar), marshmallow, pashmina (sjaal van zijdeachtige wol van de kasjmiergeit), peshmerga (lid van een Iraaks-Koerdische strijdmacht die op verzoek van Turkije de Koerdische guerrillero's bevecht rond de Turks-Iraakse grens) en trashmetal (heavy metal met elementen van punk).
5. Zou zij Jan van pas kunnen strikken? Een passacaglia [uitspraak!] is een passacaille. Dat is een passagère kwaal (onverbogen: passager). Wat is een passagierperser? Dat boek heeft een dos passé. Een passe-droit geeft scheve gezichten. De back passte naar de midvoor. Een passter is opkoopster van ramsjpartijen. Een passerelle [geen 'luh'] is een smalle loopbrug. Met die Passer kun je geen cirkels trekken. Hij patiencet als passe-temps. De arma Christi zijn de passiewerktuigen. Passivisme is geen pacifisme. Wat is het verschil tussen een passloper en een passer-loper? Een psyché is een passpiegel. Het pastafarianisme (pastafarisme) vereert het Vliegend Spaghettimonster. Pastastrikjes worden meestal farfalle [wel 'luh'] genoemd.
6. Hij schrijft pasteuze letters. Niet verwarren: pastiche en pastis. Tot de pastophoria behoren het diaconicum en de prothesis. De zesde symfonie van Beethoven wordt ook de Pastorale van Beethoven genoemd. Hij is een pastor fidus animarum fidelium: trouwe herder van de gelovige zielen. Zijn er nog van die pateekes? Patentgeel wordt ook Turners geel genoemd. Hij is patenthouder van zeker patenthout. Een pater goedleven leidt een goed leven. Hij zou een Frans paternoster bidden. Hij heeft altijd wat, is erg pathisch. Jij, rare patien! Een patmos is een onaangenaam oord. Het eilandje ten zuidwesten van Samos, ballingsoord waar de evangelist Johannes verbleef, was Patmos. In de stamboom werden de patrilineale verbanden met een liniaal in rood aangegeven. Het gebied van Vaticaanstad is het Patrimonium Petri.

Dictee woensdag 01 okt 2014 (17): dictee 791 (1) [320]

Dictee 791, alinea's 1 t/m 3.

1. Wat is het verschil tussen papier collé en papier-maché? Hij rekende die papers tot zijn paperassen. Dames hebben soms papillotjes in het haar. Waartoe dient een papiniaanse pot? Hij kent zijn pappenheimers. De eigenschappen van Papoea's zijn Papoes of Papoeaas. Wat is het papsyndroom? Hoe kijkt men aan tegen dat parabiose-experiment? Dat doe je nu wel, maar dat is puur om je geweten gerust te stellen: par acquit de conscience. Die Paradijsvogel zingt niet. Een paradis artificiel ontstaat algauw bij gebruik van stuff. Hoe heten die lelietjes, Van Dale? Antwoord: lelietjes-van-dalen. Een paraenese is een opwekking tot deugd. Wil je mijn dicteeparafernalia eens zien? Een parafimose is een Spaanse kraag. Een parg of parag is een kletskop (favus, niet: kletskous!). Een beetje paragnost kan gedachtelezen.
2. Wel goed uitspreken: invaliden en paragliden. Parallellijnen zijn evenwijdig. Paramnesie kun je ook verwoorden met déjà vu of fausse reconnaissance. Het para- of hevearubber komt van de boom Hevea brasiliensis. Ook goed uit te spreken: paraski (en parasolden). Dat wist je: parathion is di-ethylnitrofenylthiofosfaat. Het parathormoon (PTH) is een parathyreoïd hormoon. Paraxyleen is 1,4-dimethylbenzeen. Bij het dammen vormen Jos en Pieter een par bene comparatum. Een paravent is een kamer-, tocht- of windscherm. Een poelepetaat is een parelhoen. De nonparel is een klein lettertype tussen parel en galjard (gaillard) in. De cerebrale parese (CP) is de hersenverlamming. Parfait à la vanille is vanille-ijs, parfait-amour is rode likeur, met citroen- of bergamotolie en parfait au café is, zoals bekend, koffie-ijs.
3. Ik ben mijn pardessustje kwijt. Par pari respondere, paria paribus referre, paria paribus respondere: met gelijke munt betalen. Parijs' burgemeester ging lelijk in de fout. Enigszins geelachtig marmer, van het eiland Paros, is Parisch marmer. Hij werd ontboden ten parkette van de officier van justitie. Hier wordt gewerkt par le droit du plus fort, volgens het recht van de sterkste. Dat doen vrouwen: parler chiffons. De dichter ging op de Parnassus stijgen. Zij vormden een edel broederpaar, par nobile fratrum. Welke parochievicarie was dat? Het orkest zat in het (de) orchestra. Ze vinden me allemaal parra. De Parthen werden later door de Perzen overwonnen. Is het Grootboek der nationale schuld eigenlijk een groot boek of niet? Een rechter mag geen parti-pris hebben. Wat zou dicteecrashen toch wel niet inhouden?

Dictee woensdag 01 okt 2014 (16): dictee 790 (3) [319]

Dictee 790, alinea's 7 t/m 10.

7. Hoe vindt een mier een nest? Wel, een mierennest … Hoe vindt een bij een korf? Nou, een bijenkorf … We kunnen samen goed overweg, zelfs op een onbewaakte overweg. Zij is over tijd. Wordt het de overtijdbehandeling of de overtijdpil? Hij werkt 's nachts en slaapt overdag. Hij kreeg een overcompleetverklaring. Hij is een driedubbel overgehaalde smiecht. We zouden nog genoeg overhebben. Ze droeg overknees. De zaak ging overnight failliet. Mijn chef overrulede me. Probleem: ik heb overseld. Het land lag na de vloed geheel overslibd. Een hop-over is een oversteekplaats. Deze heupdysplasie is erfelijk. Na het vele waken was hij overvaakt. Er was een uberteit aan geldmiddelen aanwezig. Hij komt van overzee. Is er geen verbinding over land (voor de overlandpost)? Floreert die overzeese handel wel?
8. Met het oxo wordt boter-kaas-en-eieren bedoeld. Met een kanon op een mug schieten is zoiets als met een scudraket op Temmincks strandloper schieten. De kou en de kauw zijn uit de lucht. Hij is raadsheer met een p ervoor, een praatjesmaker. Het Grote Paard is Pegasus, het Kleine Paard Veulen. Ze werden met paard-en-kar vervoerd. Is paardje-hop hetzelfde als paardjerijden? Zeg barman, dit lijkt wel paardenzeik. Een als-vraag is een hypothetische vraag. Wanneer was de Paasopstand (en wanneer het Pachtersoproer)? Wanneer komt een pacecar in actie? Dat pachtland is een prachtland. Hij zal de pad hier niet weten. De gewone pad is de Bufo bufo. Ze droeg een padded beha (bh). Daar stond hij dan, helemaal paddenmoedernaakt. Een paddo is een magic mushroom. In welk land wonen de paddy's?
9. Hield de padisjah van padie? Een paean is een overwinningslied. Ik ben daar pages van. Bij het ophalen van de gijns maakte hij een pageintje. Gebruiken alle paki's paak? Ze gingen naar de receptie in pakkie-deftig. Een palatoschisis is een gehemeltespleet. Een paleocon is het antoniem van een neocon. Beschrijf het sator-arepokwadraat eens. Echolalie is vrijwel hetzelfde als palilalie. Een montee is een palinglarve. Is paling steken palingtrekken? Een palmmei is gewijd. Met palmpaas wordt Palmpasen bedoeld. Waarvoor gebruikt men carnaubawas? Hoe schrijf je 'Voor-Aziatische volkeren'? Werken er nog tv's (teevees) op het PAL-plussysteem? Het United Kingdom (UK) is het Verenigd Koninkrijk (VK). Met al dat gebid wordt je gebit echt niet weer als nieuw. De Autoriteit-FM heet in de wandeling AFM.
10. Een pandeiro [ee] is een Zuid-Amerikaanse tamboerijn. Die pandjesjas (dat, die jacquet) is in de lommerd beleend. De panegyrist debiteerde een panegyriek. Geef het volk panem et circenses, brood en spelen. Als je obees wilt worden, moet je pantagrueleske maaltijden nuttigen. Bosnegers dragen pantjes. Het pantotheenzuur is een verbinding van pantoëzuur en 3-aminopropaanzuur, waarvan het rechtsdraaiende enantiomeer (vitamine B3) in de natuur voorkomt. Een bekende film van S. Eisenstein is Pantserkruiser Potemkin. Zij is uit haar panty gegaan. In papaja zit papaïne. Papegaaien: Psittacidae. Spreek uit: papaverklaring!

Dictee woensdag 01 okt 2014 (15): dictee 790 (2) [318]

Hierbij dictee 790, alinea 4 t/m 6.

4. Mijn computer werkt op meerdere OS'en. Het OSL is het Oud-strijderslegioen. Wat doet een orderpicker? Ik voel me het meest thuis tussen osm'ers. Hoe werkt een osloconfrontatie? Een ossenoog kan ook een oeil-de-boeuf zijn. Hoe kun je nu een ossendoder een prachtkever noemen? In de voormalige DDR lijden ze aan ostalgie. Voor een ostracisme heb je ostraka nodig. Die effecten kun je otc kopen. Loutre (otter) is otterbont. Ze droeg ottomankleding en zat op een ottomane. Hij heeft veel oudedagszorgen. We deinden het mee: ouwe taaie, jippie jippie jee. Mijn vader en moeder deden dat liefdewerk oud papier ouder gewoonte. In een oud nonnenklooster wonen geen oud-nonnen. Dat ouden-van-dagentripje viel in de smaak. Die oudeboekhandel is een oude boekhandel. Na oud en nieuw zie je soms oud-en-nieuwschade.
5. Ik heb helaas presbyacusis (en ook nog presbyopie). Wat, speel jij kazoo? Morgen vindt de ouderlijkeboedelscheiding plaats. De oudgereformeerde gemeenten in Nederland zijn een kerkgenootschap gevormd door de bij een fusie tussen de ledeboerianen en de kruisgemeenten onafhankelijk gebleven ledeboerianen. Deze oud-historicus is oudhistoricus geworden. Wat moeten we met de oudewetters? Met dit oudhollands wordt oud-Hollands papier bedoeld, maar hoe schrijf je dat in het Oudhollands? Hij is oud-lid van de oudkatholieke kerk. Toch wel zielig, zo'n oudmelkte koe. Actief zijn en oudrooms kan, actief als oud-rooms niet zo goed. Hoeveel ouguiya kost een ouijabord? Een ouroboros is een zekere staartbijtende slang.
6. De outlines, de contouren worden langzaamaan duidelijk. Die
out-of-competitioncontroles vinden out of the blue plaats. Wat is zijn oudte? Hij werd outre-tombe, postuum onderscheiden. Zijn die boten out- of inrigged? Ik vond de intro's en outro's nog het mooist. Het was moeilijk kiezen tussen out- en insourcen. Ze ouwebepten over de laatste gouwe ouwe. Voor de hoge heren is het
ouwe-jongens-krentenbrood. Zijn ouwelui hebben een ouwelijk voorkomen. Wat doen ouwetjes, ouwe lullen, op hun ouwelullendag? Wel, een beetje ouwenelen en ouwelullenmuziek beluisteren! Spreek je ouzo net zo uit als de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, economisch overlegorgaan van een aantal westerse landen)? De oesophagus is, zoals wijd en zijd bekend, de slokdarm.

Dictee woensdag 01 okt 2014 (14): dictee 790 (1) [317]

Dictee 790: alinea 1 t/m 3.

1. Wat betekende: naar de Oost gaan? En wat: de Grote Oost? Zo'n oostenrijker is vrijgevig. Wilde haver is oot of aat. Zij reizen naar de Indonesische archipel. Er moet werk onder aan het schip uitgevoerd worden. Opake mineralen zijn niet translucide. Mooi, die opalen luchten. Opaline is vervaardigd uit getwijnd kamgaren cheviot. De langslaper werd opgebeld. Vergeet dit jaar Moeder- en
Opa-en-omadag niet. De bevolking werd opgeblazen (2 bett.). Als het hem hier niet bevalt, kan hij opbonjouren. De OPEC is de Organization of the Petroleum Exporting Countries, de Organisatie van de Olie-exporterende Landen. Hij zou me ope et consilio, met raad en daad, terzijde staan. Wanneer zullen we opendeur, een open dag, een opendeurdag houden? De opererende arts was bij de openhartoperatie heel openhartig.
2. Openhaardhout is voor de open haard. Met een open mind ben je open-minded. In de bouwkunde kom je op-en-neren tegen. Waar is die opensollicitatiebrief? Blijkens VD zijn open source en opensourcesoftware synoniemen. Daar zul je nog van ophoren. Hij speelt ophicleïde. Een opisthodomos is een posticum. Een opiumeter meet geen opium. Hij zou er niet van op- of omkijken. Dat is een mooi opkontje voor de regio-economie. Iedereen kent Frans Banningh Cocq als de oplichtende officier in het midden van de Nachtwacht. Ora pro nobis (O.P.N.):  bid voor ons. Dat lijkt opoe Herfst in Rotterdam wel. Goed uitspreken: oppeplectuur! Hij tiranniseerde de Opper-Betuwe. Met s of z: schranzen (schransen)? En opschranzen? Zij speelde haar e-pion. Hoe schrijf je Opta? Beschrijf het opus alexandrinum.
3. Het opus Dei is een koorgebed, de (het) Opus Dei een organisatie. Een opus Herculeum is een soort van reuzenwerk of sisyfusarbeid. Een opus mallei is een stippelgravure. Zoek op: opus operatum, opus postumum, opus sectile, opus spicatum en opus testaceum. Opzijgaan? Nooit! Dat staat de eerstkomende (e.k.) vergadering op de agenda. Daar stond hij dan in zijn orantenhouding. Meestal gebruikt men cartesische coördinaten. De orkaanschaal is de schaal van
Saffir-Simpson. Zeker grenenhout is oregon en kunstgoud is oreïd. Orthorexie is de diëtistenziekte. Orvietaan is een middel tegen allerlei kwalen. Een orl-arts is een medisch specialist op het gebied van de oto-rino-laryngologie. De orwelliaanse ideeën verwijzen naar George Orwell. Ore rotundo: in een verzorgde, welluidende stijl. Wat, heb jij een orkestrion?

Dictee woensdag 01 okt 2014 (13): dictee 789 (3) [316]

Dictee 789, alinea's 7 t/m 10.

7. Zou een omphalos helpen bij omfalitis? Het behoorlijk omkade voorland ligt nu dus droog. Het Brugse Ommeland is een toeristische trekpleister. De afkorting z.o.z. staat voor zie ommezijde. Omne animal post coitum triste, praeter gallum qui cantat: na de coïtus is elk dier terneergeslagen, behalve de haan, die kraait. Die medewerkster heeft zich omhooggeneukt. Een omnis homo is een factotum. Hij werd omnium consensu, eenstemmig, verkozen. De OMR is de Omanitische rial, de SAR is de Saoedi-Arabische (Saudi) riyal. Mijn zoon kan niet komen, omreden dat ie ziek is. De Omroepwet van 1967 is vervangen door de Mediawet van 1987. Je moet rechts omslaan. Een OMT is een outright monetary transaction. Wanneer leefde Godfried van Bouillon? Als hij niets anders te eten had! De Franse Omwenteling.
8. Omwille van, ter wille van de kou ging de cv een graadje hoger. Zij vormen een niet onaanzienlijke familie. Onchocerciasis is rivierblindheid. Als je onder dak bent, heb je onderdak. Ze heeft veel in overtijd gewerkt, maar nu is ze over tijd. De Commissie van Openbare Onderstand was de voorloper van het OCMW. De ots is de ondertoezichtstelling. Daar loopt een onderzeese telegraafkabel. Zijn gedrag is vaak ondoorgrondelijk, niet te peilen. One for the road, moet het onehitwonder gedacht hebben. Hij kreeg een oneirodynie. Hij viel in ongenâ. Het feest der ongezuurde broden is het Mazzothfeest van 15-22 Nisan. Je moet dat wel geheimhouden. Zij is nog familie van mij, maar erg onna. De ondertitel van de Palamedes van Vondel is Vermoorde Onnozelheid. Onnozele Kinderen: onnozele-kinderendag.
9. Dit project is on hold gezet. De Onoverwinnelijke Vloot was de Spaanse Armada in 1588. Ze kunnen zich niet meten met ons en ons gelijken. Dat kwam ons zeer te onstade. Je bent toch ook wel een onte vuilak, een onterik. Dejeuneren doe je met een dejeunertje. Je kunt dat ook voor déjeuners dînatoires gebruiken. Wie goeddoet, goed ontmoet. Ik ben inmiddels helemaal ontplucht. Hij is in de(n) Heer ontslapen. Het paspoort werd ontsterd: de J werd verwijderd. Haaienvinnensoep is ontvind. De boekhandelaar ontwaarde een nieuwe klant en ontwaardde de boekenbon. Veel wild heb ik zelf ontweid (met een weimes). De parochiaan heeft de hostie ontwijd. Leidens Ontzet, het ontzet van Leiden, vond op 3 oktober 1574 plaats. Een prince van Orangiën ben ik vrij onverveerd. Een onychia is een ontsteking rond de nagel.
10. De onychitis is de ontsteking van het nagelbed. Hoeveel Onze-Lieve-Heren en -Vrouwen ze daar wel niet hebben … De oo was werkzaam bij de afdeling O&O. De woorden 'oögenese' en 'oogenten' lijken wel op elkaar. In de ogen van vogels en reptielen kun je pecten aantreffen. De oogvlek is een primitief gezichtsorgaan, o.a. bij de medusen (of medusa's, enk.: medusa). Oordjesband is band dat een oortje de el kostte. Je kunt het beste oordje-zeker spelen. Het RIOD is het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie. Wie oorlogswinst (OW) maakte, is een ow'er of oweeër. Het pythisch (delfisch) orakel was dat uit Delphi. Oortjespasta: orecchiette.

Dictee woensdag 01 okt 2014 (12): dictee 789 (2) [315]

Bijgaand de alinea's 4 t/m 6 van dictee 789.

4. Och gut (ochot), wat een wurmpje nog! De dominee gaf haar een ochtendbeurt. Ik kijk heel vaak ochtend-tv. Het Occitaans is de langue d'oc. Het groot octaaf is C-B, het klein octaaf c-b. Octodecimo schrijft men ook wel als
18o of 18mo. Hij zou haar liefhebben als zijn oogappel: oculitus amare. De ODD is de oppositional defiant disorder, een gedragsstoornis die gekenmerkt wordt door vijandig en openlijk ongehoorzaam gedrag. Een odium in longum jacens is een langgekoesterde [lemma VD] haat. Het odp is het onderste dode punt. De amazone volbracht een ware odyssee door de bushbush. Fungeert de Oecumenische Raad van kerken nog steeds? Hij bezit meerdere oeds. Een oenochoë is een wijnkan. Het was oerendgezellig. De oersted is de niet-SI-eenheid van magnetische veldsterkte (symbool: Oe).
5. Een oeps-vraag komt meestal ongelegen. De archeopteryx kennen we alleen van de fossielen. Een oesie is geen geweer maar een oppasser en geleider van een olifant in Myanmar. Esofagitis is een ontsteking aan de oesophagus. Verwante termen met slokdarm zijn: sclerodermie en refluxesofagitis. Bestaat de Biblebelt uit oesterdorpen? Oestradiol is een van de eierstokhormonen. Ze hadden een offday off Broadway. In de officiersmess zat hij met zijn Zwitserse officiersmes te spelen. Ofidiofobie is ziekelijke vrees voor slangen. Een ofos is een opgeblazen fietsopstelstrook. Hij is kaal oftewel zonder haar. Je doet het maar ofte niet. In het Pools kun je ogoneks tegenkomen. Heb jij ooit van Okkie Tuinboon gehoord?
6. Een oksenaar is een horloge. Oleds zijn organic light emitting diodes. We gedenken olewesjolem (hem zij de vrede) Piet. Aan die olibrius hebben we geen behoefte. Ik heb de machine zopas nog geolied. De oliekeerring is kapotgegaan. Een peak oil (oliepiek) is een piek in de wereldwijde olieproductie. Eigenlijk ben je dan toch wel olieslim. Oliezuur is een andere naam voor cis-9-octadeceenzuur. Oligemie is de verminderde hoeveelheid bloed in de bloedbaan. De olla podrida is een eenpansallegaartje. Lastig, zo'n OLK of SOLK. Een oloisiketi hangt om de hals. Hij bewaarde een olympische kalmte. Mensen van goeden wille doen dingen soms om des lieven vredes wil(le), om vredeswil. Het uur is om: hora est! Een ombrelle is een parasol. O Here, bad de jood, o mijn God, omein, omein. OMG, oh my God!

Dictee woensdag 01 okt 2014 (11): dictee 789 (1) [314]

Hierbij de eerste 3 alinea's van dictee 789.

1. Een non-ens is iets dat niet bestaat en niet kan bestaan. Hij is nog een fervente nonliner (en van de oneliners). Sorry, ik heb nu eenmaal geen nonnenvlees. Een newbie is een noob. Een noodleugen is een menistenleugen (je weet wel: die van de meniste kerk). De Noordkaap is de noordelijkste kaap van Europa op het eiland Magerøya in Noorwegen. Ken je het tussenwerpsel ' no pasarán'? Een nopper is N.O.P. (niet overplaatsbaar). De Nornen waren in de Germaanse mythologie schikgodinnen (Urd (verleden), Verdandi (heden) en Skuld (toekomst)). De Novemberrevolutie is de Oktoberrevolutie: dat wil je toch niet snappen …? De NT1-sprekers zijn moedertaalsprekers, native speakers. As je me nou (asjemenou), morgen al? Is een moddergevecht een soort nostalgie de la boue? Hij uit maar al te vaak nugae canorae.
2. Wat betekent nsfw – not suitable for work – bij een link? Incorrupta fides nudaque veritas: niet te verbreken trouw en de naakte waarheid. Bij nuda veritas hoort trouwens een mooi verhaal! Hij zei het me nudis verbis, onomwonden. Veren van een kikker (willen) plukken: nudo detrahere vestimenta. Een nulstand of nul-nulstand is in cijfers een 0-0-stand. Het was nunc aut nunquam: nu of nooit. De nunchaku wordt in de oosterse vechtkunst gebruikt. Op Sicilië vind je een nuraghenconcentratie. Een nuroman is een new urban romantic. Dat was het dan in een nutshell, in a nutshell, in een notendop. Boeken zijn nutrimentum spiritus: voedsel voor de geest. De nWsw is de Nieuwe Wet op de Sociale Werkvoorziening. Wat is het NX-systeem? De anaptyxis is de svarabhaktivocaal. 65 pluskaart. Goed lezen: nutras!
3. Een nyala is een koedoe. Je bent een bovenste beste. Hij droeg een buttondown overhemd. Een beroemd voorbeeld van een bucefaal was Bucephalus. We hadden graag meegedefileerd. Ken uzelf: gnōthi seauton. Beschrijf het verband tussen oet, oetc en oalt. O.A.M.D.G.: omnia ad majorem Dei gloriam, alles ter meerdere ere Gods. Het toppunt: een obelix met O-benen. Een oblie is een wafeltje, oublie chocolade. Een oblomov is een extreem lamlendige persoon. Wat betekent obliquus in de muziek? Een obo is een zekere tanker (oil bulk ore carrier). Obussen zijn granaten. Deze occidentalist is kenner van het Occidental. De OCD is de obsessive compulsive disorder, de dwangneurose (obsessief-compulsieve stoornis, OCS). Kan die oceaanlijner deze haven wel in? Hij repliceerde met: ‘Och’ was koning van Bazan.


Dictee woensdag 01 okt 2014 (10): dictee 788 (3) [313]

Bijgaand de alinea's 7 t/m 10 van dictee 788.

7. Wat doet een lithotriptor? Antwoord: nefrolithiase bestrijden. Die niersteiner is een lichte rijnwijn. Is een nietpistool nou ook een niet-pistool? Tussen niets- en alleszeggend zit nog wel iets. Het Joods Nieuwjaar is Rosj Hasjana, feest op 1-2 tisjri (september/oktober) dat de tien boetedagen inleidt die met Grote Verzoendag eindigen. Een nieuwlinkser had Nieuw Linkse ideeën. Dit boek is nog in nieuwstaat. De nieuwzeelanders planten zich sneller voort dan de
Nieuw-Zeelanders. De val van de Muur, ni(si) fallor, was in 1989. Nife is nikkelijzer en een nifeaccu is een nikkel-ferrumaccu (nikkel-ijzeraccu). Ze hebben hem genifterd. Komen de nijlgans en de nijlgau oorspronkelijk bij de Nijl – het niveau bepaalden ze met een Nijlmeter – vandaan? Het hoornvee nijtte. De Nijmeegse Vierdaagse is niet zo maar een vierdaagse.
8. Het NIK is het Nederlands-israëlitisch Kerkgenootschap (overkoepelend orgaan van Asjkenazische joodse gemeenten in Nederland). De Nikkei is de Nihon Keizai Shimbun (beursindex van Tokio). EDTA is ethyleendiaminetetra-azijnzuur. In 1566 is het Verbond der Edelen gesloten. Trouwens: 1566 komt veertigmaal (veertig keren) voor in VD, in allerlei verbanden. Hij heeft een eel gemoed. Callus is eelt en calleus is eeltig. Het eemien is de Saale-Weichsel interglaciale tijd. Als één man vonden ze dat ik het als een man moest dragen. Zij is een Van Lennep en wij hebben een jeroenboschachtige Jeroen Bosch gekocht. De paar dagen om Sint-Jan is het hafttijd. Niet alle kijkers zijn kopers, maar de niko is niet-koper. De opbrengst was geen niks en geen naks. Bloteriken staan helemaal in hun nakende niksie.
9. Nil (ad)mirari (ook: mèden thaumazein): zich over niets verwonderen. Ni(hi)l conscire sibi: zich van geen kwaad bewust zijn. De mortuis nil nisi bene: over de doden niets dan goeds. Dinka's en Bongo's zijn Nilotische volken. Verwar ninjutsu niet met jiujitsu. Ninevé – met Ninevieters of Ninivieters – was een Bijbelse plaats (geen Bijbelplaats) en Ninove -  met Ninovieters – ligt in Oost-Vlaanderen. Lastig: baklava eten met een balaclava. Houd jullie bakkesen! Balebale's zijn rustbanken. Een nitpicker is een foutspotter. Het woord 'niveasyndroom' heeft niet te maken met zonnecrème, maar is afgeleid van ' niet in voor- en achtertuin'. Het was nive candidior: witter dan sneeuw. Een nivometer is een sneeuwmeter. Een nixer behoort tot de generatie X (generatie nix) en niet tot de generatie Einstein.
10. Een nixfactor is geen x-factor. De NLD is de nonverbal learning disorder, leerstoornis gekenmerkt door problemen met de non-verbale communicatie. De NLDA is in Nederland de Nederlandse Defensieacademie (de vroegere KMA). Wat is het nocebo-effect? Hij zei onder meer dat ik zo nodig de pot op kon. Je moet niet muggenziften: nodum in scirpo quaerere. Tussen 'noedels' en 'noodles' hoor je geen verschil. Wat is een nokklamp? De noli me tangere is de mimosa, het kruidje-roer-mij-niet. De dader – nomen nescio, de naam weet ik niet, N.N. – ligt op het kerkhof. De nomenklatoera was de communistische (partij)bureaucratie.

Dictee woensdag 01 okt 2014 (9): dictee 787 (2) [312]

Hierbij de alinea's 4 t/m 6 van dictee 788.

4. Darbepoëtine wordt ook wel nesp (novel erythropoiesis stimulating protein) genoemd. Dat was een nest vol vlooien (vergelijk ook: een nestvol). Wist je dat: een nestzwam is elk van de buikzwammetjes (cyathus- en crucibulumsoorten) waarbij de basidiën- en sporenmassa is opgedeeld in kleine lens- tot eivormige lichaampjes (peridiolen) die als eitjes in het bekervormige vruchtlichaampje liggen. Zijn netten drogen is de lier aan de wilgen hangen. Zij heeft urticaria (netelroos, galbulten). Nethandel is e-commerce, maar wat is netloggen? Na correctie schreef hij de tekst uit het kladschrift in net schrift over in het netschrift. Netsuke [nèht-skuh] is een Japanse gordelknoop. Die prijs is netto cassa. Wat is zijn netto-inkomen? De schrijfwijze van 'netto-nettokoppeling' en 'win-winsituatie' is raar. Hij heeft dysthymie.
5. Vandaag bespreek ik neuro- en viscerocranium. De ziekte van Von Recklinghausen heet ook wel neurofibromatose. Beschrijf het neurolinguïstisch programmeren (nlp) eens. Een goed idee; neuro's en zeuro's? Een neuropaat is neuropathisch. Ik heb problemen met de nasofarynx: ik moet naar de nko-arts. (On)bekend is het neuskikkertje van Darwin, een in Chili voorkomend kikkertje (Rhinoderma darwinii). De Maori's begroeten elkaar met een neuskus. De neusspier is de musculus nasalis. Een neusvol van die stank is al meer dan genoeg, zeker op een jeneverneus, een neus vol rode puisten. Een neutrofiel is een neutrofiele granulocyt. Een wilsoncamera is een nevelkamer. Het naastliggende pand was ook aangetast.
6. Het lijkt een neverending story, maar dat doe ik dus never nooit niet. Vergeleken met de oldskool zwart-wit-tv was de newskool kleuren-tv een verademing. Dat meisje next door is mijn next best keuze. Is dat nezo of jozo? Met n&g wordt natuur en gezondheid (als vak) bedoeld. Ik hoor het RPhO (Rotterdams Philharmonisch Orkest [RPhO: dit noemen is te veel verklappen] liever dan het Noordelijk Filharmonisch Orkest [NFO]. Met NHW wordt normaal hoogwater aangeduid. De nge is de Nederlandse grootte-eenheid (agrarische maat voor bedrijfsomvang). Niccoliet is kopernikkel. Was Nicodemus de eerste nicodemiet? In welk lemma komen de heren Ahrens en Abbe voor? Antwoord: in lemma 'nicol'. Dat spul is nieges. Geen deel van de wetenschap heeft dat onderwerp opgeëist: het is een soort no man's land.

Dictee woensdag 01 okt 2014 (8): dictee 788 (1) [311]

Hierbij dictee 788, alinea 1 t/m 3.

1. Elk nadeel heb se voordeel (J. Cruijff). Honderd jaar nadezen zal hij er niet meer wezen. Islamieten zijn wars van nafs. Nageire is Japans bloemschikken. Je kunt me de bout naggelen of hachelen. Een nagger nagt. Het NAH is het niet-aangeboren hersenletsel. De Nakba vond in 1948 plaats. De Ethiopische birr is opgevolgd door de Eritrese nakfa. Ik moet u namens mijn Namense familie bedanken. Het syndroom van Ganser behoort tot de NAO's (niet anderszins omschreven). Heel vroeger kon je met napoleons betalen. Hij heeft genapt, napoleon gespeeld. De export begon in Narcolandia. De Nasdaq is de National Association of Securities Dealers Automated Quotations. Nask staat voor natuurkunde, scheikunde en het naskhischrift is het Koefisch schrift. Ze droeg nassaublauw nassau. In eigen nat: à la nage.
2. Natale solum dulce: de zoete geboortegrond. Met pappen en nathouden maken zachte heelmeesters stinkende wonden. Kun jij dat ook, nat-in-nat schilderen? Een nathanaël is oprecht van aard. Een nation en deuil is een volk in rouw. De Natuurschoonwet moet worden nageleefd. Naufragium in portu facere of navem in portu mergi is in (het zicht van) de haven schipbreuk lijden. Naut is natuur en techniek als schoolvak. Het Nauw van Calais is de Straat van Dover. Aan een omphalos kan je geen omfalitis krijgen. Een navelpunt is een umbilicaal punt: de indicatrix van Dupin is een cirkel. Een pekari is een navelzwijn. Nauw verwante talen zijn naverwant. Die navy trui geeft je een navylook. De Vrouwen van Nazareth vormen een lekenorde. Zou een pekan pecannoten lusten? Wat zouden we zonder navi's moeten?
3. Een near miss is een bijna-botsing. Het Ndebele is een Bantoetaal, gesproken in Zuid-Afrika. Snavels van vogels kunnen een nebgat hebben. Nec quaerere nec spernere (honorem): (de eer) niet zoeken maar ook niet verachten. Het toppunt: een Nederbelg die Nederengels spreekt … Hier spreken we gewoon Nederlands-Nederlands. Het WNT is het Woordenboek der Nederlandsche Taal. Is er kans op fall-out? In de Bourgogne heb je nefs obscures. Celebrity's gebruiken vaak een nègre. Wat weet je over de Nemeïsche Spelen? Zou een nemocratie echt werken? Het neonoir grijpt terug op de film noir. Een neootje was een punk van een jaar of 12. Een nerdy nerd nerdt. Meneer Zondervan uit Niemandsdorp wendde zich tot de heren van Nergenshuizen in Geenland. Het cadeau bestond uit mooie nestschalen.

Dictee woensdag 01 okt 2014 (7): dictee 787 (3) [310]

Hierbij de alinea's 7 t/m 10 van dictee 787.

7. Langs de weg stond een lieveheer. Ik moet nog naar de kine [ie, ee]. De schrijfwijze van kijk- en luistergeld is eigenlijk wel logisch. De K2-top is iets anders dan de G8-top. Hij is ooit in Indochina en de Sovjet-Unie geweest. 't Is witte flip met die twee. Dat lichtgeroosterde (licht geroosterde) brood is heerlijk. In a split second was het gebeurd. Je zult wel in de piepzak zitten. Ik blijf het maar herhalen: de pH is de zuurgraad (pondus Hydrogenii, potentia Hydrogenii). De sjiieten en soennieten beschuldigden elkaar wederzijds. Was dat het hele kerseneten? Met hoge heren is het kwaad kersen eten. Het lijkt moeilijk, maar dat is het hele eiereneten (eiereten). Met Pasen zullen velen weer eieren eten. Loop toch niet zo te hannesen! Bij het haringkaken wordt er haring gekaakt. Een Vendéeër heeft meestal Vendéese roots.
8. In de goud- en zilverwinkel werd het bij de overval gooi-en-smijtwerk. Wat houdt het begrip 'vertu héroïque' in? Het omgaan met een baton lijkt wel een tour de bâton. Het verrichten van die
hand-en-spandiensten vereiste kunst- en vliegwerk. Pakoeli is geelharthout: behoort dat net als bruinharthout tot de hardhoutsoorten? En in de kern van een boom zit harthout. Een tijdlang heb ik geloofd, dat je 'hasj' net als 'hashtag' schreef. Met een nuke een nuka doden is vele malen erger dan met een kanon op een mug schieten. Een tranquillizer als benzodiazepine is goed voor je tranquilliteit. Zij leert het manicurevak [GB]. De Kolossus van Rhodos is een reuzenbeeld (zeg maar reuzereuzenbeeld) en tevens wereldwonder. Saevis tranquillus in undis: rustig te midden van de woeste golven. Is het carottespel in Italië uitgevonden?
9. Een carottentrekker zal (bij benadering) een karotte trekken, lijntrekken. Ze stonden in queueën (queues) om te gaan keuen. De ebola-epidemie is moeilijk te bestrijden. Geef tante-n-eens een kusje! Die karaktermoord zou nog lang na-ebben. Beter een naë buur dan een verre vriend. Het getal van Avogadro wordt aangeduid met
NA. Ze was nymphe du pavé in opleiding bij de naaischool. In naam des konings is op gezag van de Koning. Een trustee beheert onder eigen naam eigendommen van een ander. Nadat hij het applaus naar zich toe getrokken had, werden de gordijnen toegetrokken. De naastbeste oplossing is niet altijd verkies(e)lijk. De linksbuiten zou naast schieten. Dat was naatje pet: hij mikte op de kerktoren, maar zou misschieten. Mag je een carbonkopie wel een cc noemen? Een nabal is een nors man, geen afterdanceparty (afterdanspartij).
10. De transactie vond niet voor- of na-, maar onderbeurs plaats. Een nabi is een profeet van Allah. Hij maakt zijn naaktschilderingen nach berühmten Mustern, naar beroemde modellen. Iemand een goede nacht zeggen is goedenachtzeggen. In het kantmuseum in Brugge vind je weinig over Immanuel Kant. In uitspraak is er niet veel verschil tussen 'diareeks' en 'diarree'. De stripfiguur Bianca Castafiore is de Milanese nachtegaal. Waar hoor je die nog: de vinken- en de nachtegaalsslag? Een kodkod is een nachtkat. Hij heeft een goed nachtzien. NADH vertoont zich als NAD (nicotinamideadeninedinucleotide) in cellen van levende wezens.

Dictee woensdag 01 okt 2014 (6): dictee 787 (2) [309]

Hierbij de alinea's 4, 5 en 6 van dictee 787.

4. We ondergingen een wraakroepende vernedering. Met een wordprocessor kun je een Worddocument bewerken. Een woedeaanval kan leiden tot een woede-uitbarsting. 'Who's who?' heeft in het Nederlands als titel 'Wie is wie?' Was Radio Oranje [GB] de voorloper van Radio Nederland Wereldomroep (de Wereldomroep)? We moeten maar een vof oprichten. Het waren vlotgaande onderhandelingen. Dat verafgelegen oord is ver verwijderd. Die grapjurk heeft wel iets van een uilenspiegel. In welk land ligt die turkooismijn? De furor teutonicus is de teutoonse razernij. Met TeV wordt de tera-elektronvolt aangeduid. In 'spot' zit een s'je en een t'tje. In onzekere tijden leunen we op jannen-stavast. Kennen ze in Sri Lanka Sri Krisjna wel? Na het achtuurjournaal komt de STER-reclame. Een kleuter met spaatje.
5. Met een beddenspreitje is je bedje gespreid. Van die speelfilmlange ellende word je niet vrolijk. Het mes schaardde (schaarde). Ze zijn al scheep gegaan. Een scheutist is lid van de Congregatie van het Onbevlekte Hart van Maria. Hij bezoekt momenteel de slums van Bombay. Spaatjes kun je drinken of hanteren. 'Réussite' heeft vast met 'reüsseren' te maken. Par renommée heb ik vernomen, dat hij een renommee had. De refuseniks waren zekere Joodse Sovjetburgers. Boven een brief betekent L.S.: Lectori salutem. Zij zijn echte profi's. Wanneer schrijf ik dat nou eens goed: procrustesbed? Voor raad geven moet je soms anderen raadplegen. Let op: poulet is kip en poelet is soepvlees [oe, oe]. Waar is de polaroidcamera?
6. De Poolster wordt ook wel stella polaris genoemd. De pre-implantatie genetische diagnostiek wordt afgekort tot pgd. De digitale fraude pharming heeft veel van phishing. Met een phablet kun je ook bellen. Bij een PET-scan moet je denken aan positron emission tomography. Zou dat aanslibsel ooit echt land worden? Een ander woord voor overreding is 'persuasie'. Moet ik daar nu ook nog achter aan lopen? Die flessen moet je achter halen. Voor achterop zijn moet je eerst achteropraken. We zullen affichetjes laten maken. Het panafrikanisme koestert het pan-Afrikaanse gedachtegoed. Zijn uitleg is hoogstzelden glashelder, klaar helder, niet: kraakhelder. Bij het alloceren [s] vindt allocatie [k] plaats. Hij is een Oceanisch onderzoeker van de oceanische fauna. Wat heb je een leuk matelotje op!