vrijdag 29 mei 2015

Dictee vrijdag 29 mei 2015 (3): dictee 838 (3) [652]

Dictee - dictees [652]

Dictee 838, alinea 7 t/m 10.

7. We kunnen het maar beter scherp stellen tegenover hen. Die camera is al scherp gesteld. Hij beweegt zich veel in kringen van socialmediawebsites. Zij heeft zich eigen gemaakt, hoe je eigengemaakte kaas maakt. Waar komt 'elektrificeren' bij het alfabetiseren? De juiste schrijfwijzen zijn 'farizese' en 'overzeese', maar waarom? De opvliegende Laplanders zagen de opgevlogen laplanders overvliegen. In Limbabwe wonen limbo's. Koudvuur is gangreen. Hoe spreek je dat laatste woord uit? Hij gaat het liefst zijn eigen goddelijke gang. Hij behoort niet tot de generatie X of Y, maar tot de generatie Einstein, de apenstaartgeneratie. Goeiendag [geen n], was me dat een knoeperd. Ik heb keine ahnung, geen benul. Feyenoord zou al snel achter komen. De winkelier vroeg me of ik wilde achter komen. Abbatiaal, van abbas (abt).

8. Tokehs zijn gekko's. Ik ben er nog bijtijds achter gekomen, gelukkig maar. Acetylcholine is een neurotransmitter. Als hippie heeft hij altijd tegen de maatschappij aan geschopt, als voetballer zal hij nog vaak tegen de bal aan schoppen. Ik zag een saloeki schijten op een salomonszegel; de afrikaantjes spaarde hij. Volgens de rechter had hij de man getjintjangd. Tjoeketjoeke, daar vertrok de trein met de vluchtende tsjoektsjoek. Die was trouwens fervent tchoukbalspeler. Een tongtong is een gong. Een deur toetrekken is die naar je toe trekken. Hoe lang is die brug? En tot hoelang is deze geopend? De scheidsrechter liet weten dat hij de toss deed: ik tos. Volgens mij is een top 5-positie (topvijfpositie) het hoogst haalbare. De torr is de eenheid van druk. In het Toscaanse heuvelland zag je het gloeiende puntje van de toscaner.

9. Aan het slot van de brief stond 'tout à vous' (geheel de uwe, afkorting: t.à.v.). Als die struiken naar elkaar toe groeien, zal het struikgewas uiteindelijk toegroeien. Wat ben je toch een toddik: gooi die vodden maar op de toddenhoop en neem daarna een lekkere toddy! Wat het ertoe doet? Ik ga eerst maar een oogje toedoen. Een toepe is een lichtzinnige vrouw. Die schilder toqueert graag. O ja, denk bij die torr aan Torricelli! Ze had haar toqueje vergeten. De tootsie droeg een poulaine, een tootschoen. Waar is die grote reischaaf? Die
touche-à-tout heeft behoorlijk autoritaire touches. Een
Tour de France-etappe is een Touretappe en een Tour Fémininrenster is een Tourrenster. Die tour de passe-passe is een hele tour de force. Na dat toernooi gaat de ploeg op tournee door Midden- en Zuid-Amerika. Ook zij is een tantefeer.

10. De tormentil was een waar torment. Gino geeft vaak een tournée générale. Ik zag een Trabantje, een T-Ford, een Peugeotje en een DAF'je rijden. Ik vond geen FAQ'jes over de juiste schrijfwijze van dat laatste woord. Het cabinet d'affaires had enkele chargés d'affaires benoemd. Hij was trainee, zij was ook trainee. Die toxinegehaltebepaling was lastig. Wat was nou het tragischt? Tribrachische verzen bestaan uit tribrachen. Leuk, zo'n tresriffje. Twee prachtige dicteewoorden: treillis en trascement. De troubleshooter moest het getroebleerde gezelschap tot rust brengen. Wil je tripel of een triple-sec? Je moet wel spouteren, hoor!


Dictee vrijdag 29 mei 2015 (2): dictee 838 (2) [651]

Dictee - dictees [651]

Dictee 838, alinea 4 t/m 6.

4. Verder: cire perdue = verlorenwastechniek, clue (aanwijzing), Danish blue, déléguée (v.), evacué (m.), fausse queue (bij biljarten), Fifth Avenue, fugue (vluchtgedrag), gigue (dans, muziek ervoor), idée reçue = conventioneel beginsel, living statue = levend standbeeld, out of the blue en out-of-the-bluedenken, roué (losbandig persoon uit de aanzienlijke stand, m.), slip of the tongue = verspreking, statue = beeldhouwwerk, too good to be true = te mooi om waar te zijn, TU/e = Technische Universiteit Eindhoven en u.e. = op recepten: usus externus uitwendig gebruik. De braque d'Auvergne en de braque Ariégeois (ook: brak) zijn jachthonden. We eten een kiptandoorischotel. Kan dat: tandeloos knarsetanden dan wel tandenknarsen? Tale quale: het gaat zo zijn gangetje. Zeg eens tata (dáág) tegen opa.

5. De TAP is (in Nederland, historisch) de Regeling Tijdelijke Arbeidsplaatsen (regeling uit 1973 voor academisch personeel). Die creëerde tappers en tapsters. Een tapoe = een Surinaams-Nederlandse amulet. De Engelse had getead, de Nederlandse getheed. Willem de Zwijger P.P., Vader des Vaderlands. Ik wil dat eens te meer onder jullie aandacht brengen, temeer daar de termijn overmorgen afloopt. Kan de theologie nog iets bijleren van de teleologie? Een telepaat heeft telepathische vermogens. De p, t en k behoren tot de tenues (meervoud van tenuis [uitspraak!]). Het is ten enenmale onmogelijk, maar je mag het gerust ten anderen male proberen. Die Siënese weet alles van siena, terra di Siena, terrasiena.

6. Nog even de smakelijke bereidingswijze door teppanyaki. Alleen met dubbel-i komt er ook nog een i-grec, bij: teriyaki en sukiyaki en in een andere volgorde bij yakitori. 'Mmm, vandaag jakkie?' Jakkie (Surinaams-Nederlands) is de buitengewoon grote larve (kikkervisje) van de paradoxale kikker, de staartvors Pseudis paradoxa. 'Nee niet voor mij, dat vind ik nou echt jakkie (jakkes)! Het was tenenkrommend: ik kreeg een krommetenengevoel. Is tenaciteit een vorm van te na komen? Wegwezen nu, anders is ook straks 'terug van weggeweest' niet mogelijk. Er gaan 60 terties (tertiën) in een seconde. In zijn wekelijkse terzijdes komt hij vrijwel altijd ter zake. De termieten maakten gebruik van de thermiek, maar werden uiteindelijk verdelgd door thermiet. Hoezo, onzinzin? We hebben getead (getheed) met een thé complet langs de Theems. Ik had het gevoel the last of the Mohicans, de laatste der Mohikanen te zijn. Er lag een tig aantal schepen. Van die tiensecondelijm zijn er al tig duizend, een tig aantal, een tigtal [2016] verkocht. Hij waarschuwde haar voor de tigste keer. Dat thebaïdedorp ligt erg verscholen.

Dictee vrijdag 29 mei 2015 (1): dictee 838 (1) [650]

Dictee - dictees [650]

Dictee 838, alinea 1 t/m 3.

1. Bord bij de kustversterking in Breskens: dumpers voorrang! Dumper? Soort van grote kiepkar, gebruikt bij dijkwerken! In de Tour de France (Ronde van Frankrijk) gaat het om de maillot jaune, in de Giro d'Italia (Ronde van Italië) om de maglia rosa. Men onderscheidt de academische bachelor of wo-bachelor en de professionele bachelor of hbo-bachelor. Een bachelor of science mag BSc achter zijn naam zetten. Trouwens, verder gezocht op '*lor': counselor (raadsman), exitcounselor (voor uittreden uit een sekte), flor (schimmellaag op (sherry)wijn), lor (prul, vod), ni fallor of nisi fallor (als ik mij niet vergis), Selor (in België: Selectie en Oriëntatie (selectiebureau van de federale overheid)), semilor of similor = pinsbek (goudkleurige legering van koper en zink, ook: spinsbek) en tailor (kleermaker).

2. Verder: technicolor = procedé bij de vervaardiging van (de oudste) kleurenfilms waarbij kleuren afzonderlijk maar wel gelijktijdig zijn opgenomen, tricolor (bnw.: driekleurig, znw.: driekleurige amarant – plant, geen edelsteen) en VLOR = Vlaamse Onderwijsraad (instantie die de Vlaamse regering adviseert over onderwijsmateries). Een selectie van de 581 woorden op '*ler': 06-dealer, aadler (adelaar), de bedeler en de bedelaar, appenzeller = Appenzeller kaas, blu-rayspeler, CO2-vervuiler, cobbler, derdeprovincialer, geblèr, geiger-müllerteller, hairstyler, heckler (debatverstoorder), intercooler, kahler = de ziekte van Kahler, kniller (gewezen soldaat bij het KNIL), laisser aller (achteloosheid), ländler (dans), lonsdaler (draagt Lonsdale), mp3-speler, Oranjespeler, penaltykiller en (au) pis-aller, (in) het ergste geval.

3. Ook nog: quatre-mainsspeler, relithriller, rottweiler, satkiller, silent killer = verschijnsel dat of ziekte die vaak sluipend of onopgemerkt door het slachtoffer of zijn omgeving de dood veroorzaakt, bv. koolmonoxide of hepatitis B, teetotaller, tolk-vertaler, trainer-speler, Statenvertaler, vriestreiler, webcrawler = spider, een Westfaler op een westfaler, wortkoeler en zaterdagvoetballer. En nou vergat ik propeller nog, waarom alles eigenlijk draaide. Zoeken op '*tor' en '*ter' is een onbegonnen sisyfusarbeid. Wel interessant was het zoeken op '*ue' (174 treffers, enkele hits daarvan, maar niet die op '*que'): âme de boue = verachtelijk wezen, autocue = afleespaneel, avoir toute honte bue = de schaamte voorbij zijn, avoué = procureur, à vue = op het eerste gezicht (een muziekstuk spelen) en bévue = misslag, bok, flater.

dinsdag 26 mei 2015

Dictee dinsdag 26 mei 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (38) [649]

Dictee - dictees [649]

Ditjes en datjes (38)

A. Zie lemma 'bajonet'. Was het vroeger: zijn beroep vaarwel zeggen, thans is het: zijn beroep vaarwelzeggen. Anders gezegd: vaarwelzeggen moet je nu altijd aaneenschrijven.
B. De 'reine Tor' (reine dwaas, Wagner, 'Parsifal' 1) is uit VD verdwenen. Aanvulling achteraf: Hier ging ik lelijk de mist in. Papieren VD en eVD hebben gewoon 'reine Tor'. Ik daarop zoeken in de oVD: nada, niente. VD heeft het lemma gewijzigd in 'der reine Tor'. Probleem bij VD bekend, maar als je dus een deel van dit lemma (reine Tor) intypt, komt er niets. Raar dat het wel zichtbaar wordt via 'reine' en uiteraard ook via '* reine Tor'. Schoonheidsfoutje van VD, maar er wordt kennelijk aan gewerkt.
C. 'Twaalf-apostels' was de gewestelijke aanduiding voor de gladiool en de keizerskroon. In de nieuwe VD komt deze aanduiding niet meer voor.
D. Het werkwoord 'ruziemaken' schrijven GB (en nu ook VD) aaneen. In de meeste gevallen is dat sub lemma nu ook correct aangepast. Alleen bij het lemma 'rixari de lana caprina' (ruziemaken over niets) moet VD nog 2 x 'ruzie maken' aanpassen in 'ruziemaken'. Waarvan akte.
E. Hemellichamen schrijven we met een hoofdletter: Mars, Jupiter, Venus. Alleen de meest gangbare exemplaren aarde, zon en maan schrijven we in gewone taal met een kleine letter. Het is goed te weten dat de sterrenkundigen desalniettemin Aarde, Zon en Maan schrijven. Wel consequent, natuurlijk!
F. Met de betekenissen 'sullige vrouw' en 'wederhelft' heeft soos nu in VD als meervoud sosen of sozen. Ook in de betekenis sociëteit zijn dat de meervoudsvormen. In de betekenis Sociale Dienst geeft VD geen meervoud. Het GB maakt geen betekenisonderscheid en geeft alleen sozen als meervoud.
G. Ik ben begonnen met de revisie van al mijn dictees vanaf dictee 000. Omdat ook Johan de Boer ernaar gekeken heeft, zullen ze nu (vrijwel) foutloos zijn. Interesse? Laat je op de maillijst 'Annotatie' zetten (als je daar nog niet op staat), dan krijg je ze met enige regelmaat automatisch toegestuurd … Ik zal ze met 25 tegelijk versturen. De eerste 26 (000-025) zijn vrijwel gereed.
H. Schreef VD vroeger (ook) nog Katarees, vanaf nu kennen ze aldaar ook alleen nog maar Qatarezen uit Qatar.
I. Was vroeger in VD de Hades de Onderwereld, thans is het gewoon de 'onderwereld'.
J. Bij Zm heeft VD zètameter staan (naar de Griekse letter). Daar is het wel van afgeleid, maar de juiste schrijfwijze is zettameter. Volgens VD is dit 'in het bestand verbeterd' en komt het in de volgende update van de online-VD goed. Een zettameter is overigens 10 tot de 21e meter (in cijfers dus een 1 met 21 nullen …)
K. In 2014 was het Woord van het Jaar bij VD dagobertducktaks (het extra belasten van hyper- en superrijken). Een prachtig woord en jammer dat ik het in de oVD niet meer terugvind …

maandag 25 mei 2015

Dictee maandag 25 mei 2015 (3): dictee 837 (3) [648]

Dictee - dictees [648]

Dictee 837, alinea 7 t/m 10.

7. De proletkult voerde toneelstukken op met een ode aan de machine. Heeft yakult iets met reincultuur te maken? In België gaan de studenten veelal naar de fakbar. Een kümbet is een vrijstaand islamitisch grafmonument, een külliye een bijgebouwencomplex van een moskee. Heb ik dat echt allemaal pro nihilo gedaan? Hij wordt beschuldigd van promiscue gedrag. Bij een dictee zou de pronunziare wel meer aandacht mogen hebben. Het Hollands papier wordt ook wel pro-patriapapier (pro patria) genoemd. Pro praesenti (voor heden) is dat genoeg. Hij heeft voor mij geprouveerd. Ik heb het liefst Provençaalse provenceolie. Een proteus waait met alle winden mee. De sfeer is daar provrouw. Een prud'homme is een vertrouwensman, présence is de wijze van presenteren en provolone kan op het brood.

8. Latijnse uitdrukkingen: proprio jure = volgens, op grond van eigen recht, propter barbam et staturam = uit hoofde van de eerbiedwaardigheid, niet om zijn vaardigheden, proprio vigore = door eigen kracht, proprio motu = uit eigen beweging, uit vrije wil, propriis verbis = precies in die termen, proprie communia dicere = alledaagse dingen zeggen op gepaste wijze, propria vineta caedere = zijn eigen glazen ingooien, propria quae maribus = dingen die echtelieden passen, propria manu (manu propria) = eigenhandig, propria auctoritate = op eigen gezag, eigenmachtig, pro salute animae = voor het zielenheil, pro studio et labore = voor gedane moeite en arbeid, pro stylo = voor de vorm, pro tempore = tijdelijk, voorlopig, pro viribus = naar vermogen, pro rato is naar ieders aandeel en een prostylos = een zekere klassieke tempel.

9. Pyongyang is de hoofdstad van Noord-Korea. Een pyrronist is een aanhanger van Pyrrho. De wilde pyrethrum wordt ook wel wilde bertram genoemd. In Vlaanderen worden nogal wat kortverhalen geschreven. Ze droeg een prune japon. Een prévôt is een verouderde rang op floret, degen, sabel of geweer. De pseudo-islamiet hing de pseudogentleman uit. Pseudonimiteit gaat minder ver dan de anonimiteit van een anonymus. Die twee psychen hebben mijn psyche onderzocht: ik moest in de psyché kijken. De pu is een Chinese lengtemaat van zeg maar een meter plus een el. Publica auctoritate, op gezag van de overheid moest ik dat doen. Lang niet alle conceptpublicaties zijn publicabel. Met public spirit bezit je gemeenschapszin, gevoel voor verplichting jegens het algemeen belang.

10. Publice heeft ze haar ongelijk bekend. Hij sloeg de puce vlo morsdood. Met je pudenda loop je niet te koop als niet-exhibitionist. De vrouw stierf in het puerperium. Op Porto (GB ook: Puerto) Rico wonen veel Porto (GB ook: Puerto) Ricanen. Ze willen dat pugnis et calcibus, met alle middelen, bereiken. Die ruiter heeft de puissance gewonnen. Waar vind ik die pukcode dan? Vergeet je pulli (ook wel: pull of pullover) niet. In een pullmantrein of -bus slaap je overheerlijk op een pullmanmatras. Een puna [oe] is een koude hoogvlakte in
Zuid-Amerika. Onze vakantie gaat naar de Punjab. De pull-up is een rekoefening.

Dictee maandag 25 mei 2015 (2): dictee 837 (2) [647]

Dictee - dictees [647]

Dictee 837, alinea 4 t/m 6.

4. De bekende uitdrukking Sisyphi saxum versare betekent overigens: sisyfusarbeid verrichten. Uit de synthesizer klonk synthipop. Met syzygie wordt samenstand bedoeld, syncytia zijn tot een massa samengesmolten cellen. De syrinx klonk arcadisch, bucolisch en idyllisch. Die tagrijn – vaak tevens chagrijn of sacherijn – is een knorrepot. Dat is toch tacheles: c'est simple comme bonjour. In de Sydneyse contreien rijden veel jockeys op een sydniër. Swipen is met een vinger over het touchscreen van een tabletcomputer of telefoon bewegen om te navigeren en swypen is letters typen op een touchscreen waarbij de vinger van de ene naar de andere letter beweegt zonder de aanraking met het toetsenbord te verbreken. Ha swa, swell! Op de tabula rasa kwam de rekening voor de taboulé (GB, VD: tabouleh).

5. Die bon vivants behorend tot de nouveaux riches, vormden regelmatig tableaux vivants. Achter zijn naam stond d.n.f. (did not finish). Ik vind taille-douceprenten misleidend. Die blauwgroene takahe's verdienen toch zeker de naam (vliegende) vogel niet? In de zeventiende eeuw waren er in Parijs precieze precieuses. Haar preciosa liggen in de kluis. Hij hield een predikerspredicatie. De troepen voerden een preëmptieve aanval uit. Een non-pre-eclampsie is preëminent. Eerst werd de prequel vertoond. Wordt die zwangerschapsreactie van Aschheim-Zondek nog steeds gebruikt? Om dit prefab skelet wordt een huis gebouwd. Er ontstaat dan een prefabwoning. Dat je van die preibrij nog een pot kunt stoven …

6. Een rechter oordeelt sans préjugé. Ook een prejudiciële uitspraak moet sans préjudice zijn. Zij wonen in een premie A-woning. Veel plezier met dat prêt-à-porter. Was Don Quichot een preux chevalier? Hij is een geile en priapische sybariet. Prima facie lijkt hij een prima de luxe versterking voor het team. Ik heb de buitenmuur geprimed met primer. Die voorman is een primus inter pares. Die school had al eerder primi perpetui. Printanière is een soort lentesoep. Stop nou toch eens met die prinzipienreiterei. Het prinsmetaal heet voluit prinsrobertsmetaal. Een pro-Deaan hoeft niet te betalen voor de rechtsbijstand. Vat u dat: problematische Naturen zijn problematische naturen? Een profeet produceert profeteumata. Een proces-verbaal is een pro justitia. U mag meegaan pro hospite. Het zeïne in mais wordt ook prolamine genoemd.

Dictee maandag 25 mei 2015 (1): dictee 837 (1) [646]

Dictee - dictees [646]

Dictee 837, alinea 1 t/m 3.

1. Zou de originele iron lady haar echtgenoot ook een ijzeren hein gevonden hebben? De museumdirecteur was ook artistiek directeur van de instelling. Sommige mensen zijn heel wat mans ('*mans'): professor Akkermans (iemand die vaak genoemd wordt voor een (politieke) functie), sommigen pronken met andermans veren, sommige vrouwen vallen op een baardmans, anderen spreken Beulemans (Frans), weer anderen gebruiken een calmans, een enkeling gebruikt weleens de dodemansknop, een formans is in de taalkunde een vormend element (met name voor- of achtervoegsel), straatmuzikanten mansen met een mans, droogstoppels worden wel saaimans genoemd en die Simpelmans stelt de zaken wel heel eenvoudig voor. Een marktkoopman mansjt zijn koopwaar. Hij heeft kerststresssores.

2. Op de kerstmarkt kun je als symbool van de Kerstster poinsettia's, kerststerren of kerstrozen, kopen. Heb je al die feiten in je geheugen gestockeerd? We moesten kalmpjes aan, stilletjesaan, maar eens vertrekken. Lekker, zo'n stobbezwammetje. Wat is een stjelp? Ach man, versjteer mijn stemming niet met zo'n irrelevante vraag! Mogen streng gereformeerde, strenggelovige, mensen wel sterkwerkende medicijnen en profylactica gebruiken? De perte totale, dat totallossgevalletje, is hersteld en de auto weer gecertificeerd. In België heet die keuring vast geen apk. Met een styptisch stypticum kun je stypsis bereiken. Door die koolmonoxidevergiftiging (CO-vergiftiging) zijn ze beiden – wel pijnloos – gesuffoqueerd. Mag je een roksplit wel suçon noemen? Zij pretenderen een zeker sub-ABN te spreken.

3. Die film over dat stresssymptoom, dát was nog eens een successtory. Ze is op vakantie naar Kuala Lumpur. Hij was ondergedoken in haar stuga. De stupefactie droop eraf: hij was stupéfait. Dat kun je toch niet onthouden: teppanyaki, teriyaki, sukiyaki? Of het zou moeten zijn: n, dus niet een (extra) i. Hij is habitué in die supercoole en superbe super-de-luxe superdoe-het-zelfzaak. Er was een klein overschot: een surplusje of een surplustje. Hij was overladen met trofeeën. De baanrenners surplaceten regelmatig. De wittevlagdragers kregen een sûreté [uitspraak!] de corps. Op zijn vest van surah hadden de onverlaten suramin gedaan: een zeer giftig geneesmiddel tegen de slaapziekte surra, een trypanosomenziekte. Van de genoemde soera's mag dat echt niet! Zou eertijds Sisyphus ook toen al syfilis gehad hebben?

zaterdag 23 mei 2015

Dictee zaterdag 23 mei 2015 (1): dictee Utrechts Studentendictee 2015 [645]

Dictee - dictees [645]

Utrechts Studentendictee 2015
[Geen geannoteerd dictee beschikbaar]

Een culturele reis over de wereld

Evenals indertijd Willem Barentsz via Nova Zembla de Noordoostelijke Doorvaart trachtte te vinden, vertrekken wij met de schier onmogelijke opdracht om via een alleszins dubieuze route Japan te bereiken.

Zo’n kunststukje werd tussen 1852 en 1854 verricht door een Russische diplomatieke missie met het fregat Pallada, waarover een lethargische Rus een excellent reisverslag heeft geschreven.

Thans verwijlen wij in contemporaine tijden, met een andere rol voor driemasters dan wel de Barentszzee, waarin anders gereisd en soms nodeloos ge-sms’t en ge-e-maild wordt en het beeld de taal genadeloos dreigt te attaqueren.

Onze oude Citroën met z’n hydropneumatische vering bracht ons naar de Franse provincie, waar in een opportunistisch dagblad een waarlijk houellebecqiaans meesterwerk van lokale makelij werd gesignaleerd.

Na de Sint-Bernhardpas begeleidde een fiasco wijn ons tot ver in de Apulische landouwen, waar kalkstenen trulli als paddenstoelen uit de grond rezen.

Onfortuinlijk genoeg kregen wij te stellen met motorisch ongerief. Aanvankelijk meenden we dat het manco door een lekkende carburateur werd veroorzaakt, maar bij nader inzien bleek de vermaledijde, in het chassis opgehangen veercilinder de boosdoener. 'Dat wordt te Brindisi embarkeren,' riep ik.

Schrijdend langs de coulissen van de Griekse historie stelden we vast dat tweeënhalve maand na haar verkiezingsoverwinning Syriza nog niet onder Europa’s financiële dictaat was uitgekomen.

Hoewel we beiden nog langer peripatetisch hadden willen wandelen, verscheen plotseling het Topkapipaleis aan de horizon, waar een Algerijnse dichteres ons met een monalisaglimlach attendeerde op de hofminiatuurschilders die ooit de precieuze zestiende-eeuwse manuscripten verluchtten.

Van daar belandden we in het oude Perzië, waar de hoofse liefde menigeen het "wreed martyrium tussen de murmelende waterbeken" aandeed, althans volgens de even geniale als misantropische dichter Leopold.

In India wachtte ons het blinkend visioen van de Taj Mahal. De queue die zich voor het mausoleum had gevormd, dijde echter gestaag uit en zette ons ertoe aan om ons elders te gaan vermeien.

Hoe onze reis te besluiten? Zouden wij de Cambodjaanse Khmer essayistisch willen exploreren of eerder het Thaise James Bondeiland op zijn erotische merites onderzoeken?


Zo ver weg miste ik ineens Duitsland, waar recentelijk Günther Grass naar onbekende haven was weggezeild. Zijn werk valt eerder surrealistisch-grotesk dan kafka-achtig uit en speelt zich voornamelijk af in de oude Hanzestad Danzig.

Daar doemde ons eindstation Japan op, land van de Hollandse factorij, maar ook van een bij de bookmakers vaak genoemde Nobelprijskandidaat.

Deze zoon van een boeddhistische priester schreef onder meer het idiosyncratische 'De opwindvogelkronieken'. Sommige recensenten verafgoden hem, andere menen nochtans dat hij zich er met een
jantje-van-leiden van afmaakt.

Ten slotte kwamen de geëxalteerde begoochelingen van mijn reisgenoot, waarin hecatomben van Azteekse koningen, colonnes van offerslaven en sjamanistische recitaties elkaar afwisselden, tot bedaren in lieflijke zentuinen.

vrijdag 22 mei 2015

Dictee vrijdag 22 mei 2015 (3): dictee 836 (3) [644]

Dictee - dictees [644]

Dictee 836, alinea 7 t/m 10.

7. Verder: confituur (B.-N.) = jam, confituurpot (idem) = jampot en deconfiture = failliet gaan, bankroet dan wel mislukking, ondergang. Je kunt vruchten konfijten = in suiker inleggen. Als je ergens mee gekonfijt bent, ben je daarin doorkneed, er door en door mee bekend. Gezocht op '*konf*': konfijnagel = karvielnagel = karveelnagel = korvijnagel = zware houten of metalen pen om een mast waarop lopend touwwerk wordt belegd, konfijtedaal = gekonfijte dadel en konfoor = komfoort = konterfoor = konterfoort = stijf stuk leer, tot steun en versterking gezet aan de binnenzijde van de hiel van schoenen, laarzen en pantoffels. Sub lemma in VD ook nog: bigarreau = harde (Franse) kers, met name  gekonfijt gebruikt voor het garneren van gebak, cassata-ijs (met gekonfijte vruchten), marrons glacés = gekonfijte tamme kastanjes en sukade = de gekonfijte, onrijpe schil van de cederappel. Zoek op: wener, prunel.

8. Panettone = luxe Italiaans brood met gekonfijte vruchten dat vooral rond Kerstmis gegeten wordt. Nog opvallend met '*konf*': de Endlösung, de algehele uitroeiing van de Joden, besproken op de Wannsee-Konferenz [konf!] van 20 januari 1942. Waarvoor gebruikt men konelmetaal? Wie het dichtst bij het vuur zit, warmt zich het best. Die school is voor mijn kinderen het dichtstbij. De pleiterik maken is ervandoor gaan. Wat is het verschil tussen de Plejaden [n] en de Pléiade? Ze geniet zo van die plezante plaisanterieën. Bij de balletplié onderscheiden we de grand plié en de demi-plié. Een pl-lamp is een piëzoluminescentielamp. Bescheiden mensen gebruiken de pluralis modestiae. Poco a poco is peu à peu. Het poëem begon met poe-ee. Poelet is voor de soep [oe], poulet is kip of kuiken op het Franse menu.

9. Hij schreef 'poelie', maar die kun je niet aantrekken. Je bent maar een rare poepchinees. Ik vind mezelf maar een poeta minor, minor poet, maar beslist geen poète maudit. Ik zal zeker niet de poet laureate worden. Mooi toch, zo'n point-lacé? In januari verzinnen ze al nieuwe poissons d'avril. Polderen doe je in het Poldernederlands. Wat is een polonceauspant, net zoiets als een philibertspant? Polydactylie is een misvorming van hand of voet. De biljarter heeft de bal gepomeranst. Wat zal het zijn, een pomerol of een pommard? Ze had een blos als van ponceau. Is een pongo een soort bonobo? Die snoever pontificeert gewoon. Kijk, zo'n popeye kunnen we gebruiken. De popi popiejopie was heel populair. Ik denk dat we vijf portakabins nodig zullen hebben. De kamers en suite waren gescheiden door een porte-brisée.

10. De porte-malheur liet ook de port-salut nog in de soep vallen. Ik vind die foto wel erg posé. Een Pos-apparaat is letterlijk een point of sale. Dit is een p.m.-tijdsaanduiding. Post saeculum evenire, dat is typisch een uitdrukking voor de eeuwwisseling. Wie wist, dat pozzuolaan ook wel puzzolaan genoemd wordt? Bonus! Praeputium, dat klinkt wel deftig. In de prairial weidden de prairie-indianen de prairiebizons. Het Prakrit (een groep Middelindische dialecten) hangt nauw met het Sanskriet samen. Een practicumpraktikant.

Dictee vrijdag 22 mei 2015 (2): dictee 836 (2) [643]

Dictee - dictees [643]

Dictee 836, alinea 4 t/m 6.

4. Doedelen doe je niet op een didgeridoo, maar op een doedelzak (zakpijp, Poolse bok, pijp- of piepzak, 18e-eeuwse Franse musette, moezel(zak), lullepijp of de nauw verwante hommel). De bespelers, de pipers doen aan piping oftewel lierelauwen. Eigenlijk zijn zij lullepijpers (nee, niet die lullenpijpers van de brandweer). In het ergste geval, au pis-aller, moeten we vluchten. Door een pishtak kom je in een karavanserai. Groeneamandelijs is pistache-ijs. Een piston is geen piston. De formule voor de omtrek van een cirkel bevat een pi'tje (π'tje). Dit gedeelte moet più allegro (sneller) gespeeld worden. Pladijs is Belgisch-Nederlands voor schol. De planificatie is de planning. Wat is het verschil tussen een planchet en een planchette [tuh]? Waar is die spiritistische seance? Een plank-bv is een lege bv. Wat is een plat du jour in het Platduits?

5. Dat is een platgroeiende bodembedekker. Ze speelt alleen maar dat ze playing hard to get is. Het volkslied van de Verenigde Staten (van Amerika) is The Star-Spangled Banner (letterlijk: de met sterren bezaaide banier). Een voorbeeld van een standaardtaal is het Standaardnederlands. Liever een stap-voor-stapresultaat dan een stante-pedemislukking. De drugs werden gestasht. Was Aruba ooit een status-aparte-eiland? Een planteneter is plantenetend. Hoe groot is hier de steiltecoëfficiënt? Die steilorige vent heeft desalniettemin een perfecte stijl van spreken. Wat zou een dictee zijn zonder woorden als 'stefanotis' en 'stegomyia'? Heb je die Dougalls stern gezien? Moet je je stewardessenuniform niet aan?

6. Hij kan stereotypen goed karakteriseren. Hij had standing, was van stand, van adellijken huize, maar stond gewoon in een stand op de markt en had overigens een stent in zijn ader. Een stichomythie is een zekere passage in een drama. Die lichtsterkte is 38 stilb (sb). Die dichter is een stilist van het zuiverste water (en zijn kapper een stylist). Heb jij die stills van die filmscène nog? Dit gedeelte moet con fuoco gespeeld worden. Gezocht op '*confit*': confit = in ganzenvet ingemaakt vlees van ganzen, eenden, varkens of kippen, confiteor = (rooms-katholiek) algemene schuldbelijdenis, die in het Latijn met dit woord begint en aan het begin van de mis door priester en gelovigen gezamenlijk gebeden wordt, confituren: in suiker ingelegde, gekonfijte vruchten en confiturier of confiseur: verkoper van confituren.

Dictee vrijdag 22 mei 2015 (1): dictee 836 (1) [642]

Dictee - dictees [642]

Dictee 836, alinea 1 t/m 3.

1. Soedah, het hoeft niet meer. De Soesoehoenan vond het niet goed. Soft skills zijn heel belangrijk; een soft focus wordt ook wel flou artistique genoemd. Is een cirkelredenering, een petitio principii, een goed sofismenvoorbeeld? Hij heeft een spartaanse opvoeding gehad (in de Spartaanse zeden). De spanjolet (espagnolet) was gebruikt om het spagnoletgordijn aan op te hangen. Hij is geen spadestelenfabrieksdirecteur meer. De spahi's waren in Franse krijgsdienst. Zij hebben regelmatig gespeeddatet. Zij is een speci meisje. Hij gaf een spoof op een spooky verhaal ten beste. Splitlevelwoningen hebben split levels. De internetaanduiding sj staat voor Spitsbergen en Jan Mayen. In a split second was het voorbij. De staatse en Spaanse troepen raakten slaags. Zijn esprit gaulois werd niet gewaardeerd. Hier wordt spelt verbouwd.

2. Een wandeling werkt spijs verterend. Geef mij maar zo'n spitant spaatje rood. Die sprays helpen hier niet tegen. Ze droegen butterfly's. Ook Rotterdam heeft stadjers. Op stamijn kun je zitten. Er volgde een stampede op de kortingsactie. Stafchefs zijn chefs van staven. Een permis is een permit. Dit bericht is per modum modem verzonden. Dit drukwerk moet per se vanavond ter perse zijn. Zullen we nog een perriertje drinken? Per tot discrimina rerum: door zovele gevaren. Bij de pertubatie trad een perturbatie op. Bij 15 procent is het perunage 0,15. In Equatoriaal-Guinea betaalde je vroeger met de peseta Guineana (momenteel met de CFA-frank!). Een petinggi is een dorpshoofd. Het petrarkisme volgt Petrarca na, het peronisme Perón. Leg uit, waarom je 'petit-maître', 'petite maison' en 'petitfour' schrijft, zoals je het schrijft. De kleur ervan was petrol, grijsblauw.

3. Wat is een petrusduim? Een peyote is een zekere cactus (de naam komt uit het Nahuatl). Daar zijn ze weer, het philibertspant en het philosophicum. Piae memoriae, zaliger nagedachtenis Karel. Is dat dan hetzelfde: pied-de-mouche (hanenpoot) en pied-de poule (hanenvoet)? Het liefje van Harlekijn uit de commedia dell'arte is Pierrette (ook: Colombine). Een pierrot en een pierrette vormen een semitragisch duo. In het knekelhuis is Pietje de Dood pietje-de-voorste. De PIGS- of knoflookcrisis is nog lang niet voorbij (PIGS-landen: Portugal, Ierland, Griekenland en Spanje). Van pissebed in kakkebed komen. Het PIK is het Portugees-israëlitisch Kerkgenootschap. In een pijzel (pezel) wordt graan bewaard; je kunt er ook in wonen. Pipe: scheidingsteken. Een pirlamp heeft een ingebouwde passief infrarode sensor. Piment staat ook bekend als allspice of jamaicapeper.

donderdag 21 mei 2015

Dictee donderdag 21 mei 2015 (1): Groot Dictee Haaksbergen 2015 [641]

Dictee - dictees [641]

Groot Dictee Haaksbergen 20 mei 2015
Wil je een volledig geannoteerd dictee: leentfaar@zeelandnet.nl of laat je op de maillijst Annotaties zetten ...

Water

Of hij nu verslaafd is aan Schotse whisky's of de verrukkelijkste XO-cognac, dan wel aan de meest onappetijtelijke spiritualiën, homo sapiens, van de allerrijkste, in chique Château Lafite badende patjepeeër tot de zich in het geheel niet wassende clochard, gedijt au fond het best bij niet-vervuild water (dus niet de amoebedysenterie, diarree, eczeem of, nog erger, Guinese [van Guinea, niet Guinee] wormen veroorzakende variëteit).

Uiteindelijk vind je diwaterstofoxide, zoals de officiële nomenclatuur luidt, in vrijwel alle liquiditeiten, en natuurlijk in al wat leeft. Van de schermbloemigen – onder andere belichaamd door het fluitenkruid, het beverneltorkruid, de reuzenberenklauw en vanzelfsprekend karwij en komijn – tot zoölogische verschijningsvormen als mandarijneenden, jan-van-genten en aloude coelacanten.

Vooral de scarabeeën, endemisch dan wel exogeen, met hun vervaarlijke maxillaire palpen en hun exoskelet van chitine, bevatten onvermoede kwantiteiten H2O. Maar zelfs antropomorfe individuen als centauren, zeemeerminnen en -mannen, harpijen en sfinxen zijn zonder water niet wel denkbaar.

Hoe het er bij mythische, dikwijls monstrueuze (en evenzeer malicieuze) specimens (specimina) aan toegaat – sirenen, chimaera's, Scylla, hydra, en zelfs de Bijbelse en islamitische godmensen – laat zich nauwelijks becijferen.

De grootste concentraties water vinden we uiteraard in de wereldzeeën, onmetelijke oppervlakten, eens kristalhelder maar razendsnel afglijdend tot een plasticsoepachtige substantie, die we gerust als een uit de klauwen gelopen zootje mogen determineren. Paradijselijke stranden zijn anno hodie bedekt met een plastic puree, de excrementen van een crescendomaatschappij.

In een land als Sri Lanka vindt men exotische stranden in groten getale, waar decadente toeristen zich laven aan exorbitante drankjes zoals grand marnier en cointreau, luttele jaren na de alles verwoestende tsunami. In het binnenland echter heersen armoede en een nijpend gebrek aan hygiënisch verantwoord water. Daarvoor maakt u dit dictee.

woensdag 20 mei 2015

Dictee woensdag 20 mei 2015 (3): dictee 835 (3) [640]

Dictee - dictees [640]

Dictee 835, alinea 7 t/m 10.

7. Dat slecht zien is passager. Bij het schermen zie je soms een hele passeserie. Over de autoweg liep een passerelle [geen 'luh']. Wat hebben een passe-vite en de passe-temps, wat een passevolant niet heeft? Het diaconicum en de prothesis, de kleine vierkante of halfronde ruimten aan weerszijden van de altaarnis van een vroegchristelijke of Byzantijnse kerk, soms met een verdieping, vormen de pastophoria. Deze heiden is past praying for. Uniformen hebben vaak een pattentoevoeging. Deze patch heeft een bekende programmabug verholpen. Een patiencer patiencet. Wie kent het pottenbakkerspatois? Je bent een patjakker van een patjepeeër. Zo'n vadermoordenaar pleegt echt geen patricide. Lekker, zo'n pauillacje. Een blinde vink is een paupiëtte [met 'tuh']. Hij hangt het pausje uit. De pax Dei is de godsvrede.

8. Hij hangt het p.-c.-gedachtegoed aan. Hij lijkt nobel, maar doet het louter pecuniae causa. Bij een pede poena claudo krijg je vaak strafvermindering. Jullie slapen in de mansardekamer. Een dessertje met marsala graag! In zo'n krachtenveld kom je algauw krachteloos over. Je zult wel de pee (p) inhebben, dat die kruiden zo pedis [uitspraak!] zijn. Een peeling wordt ook scrub genoemd. Ik houd het maar bij mijn peergroup. Ik moest aan Pegasus (het Grote Paard) denken, toen ik mijn Pegasus besteeg. Peigere vis kun je niet eten, gepeigerde schapen wel. Wist je, dat Pehlevi ook wel Pahlavi genoemd wordt? 'Deerne' is een pejoratief voor 'meisje'. In Peking, vindplaats van de pekingmens, zie je veel Pekinezen lopen met een pekinees. 'Bentisch', is een synoniem van 'pelagisch'. Wat zijn pegasessen voor gymtoestellen?

9. Kun je pêle-mêle vergelijken met tex-mex? Haar pelerientje is kletsnat. In een pelleterie kun je pelterij kopen. Ik heb weleens pencee gehad met een pensee erop. Mijn pen(nen)vrienden zitten bij de PEN-club, mijn visvrienden bij de VARA. Hij zweert bij penny dreadfuls. Ze kan niet met geld omgaan en is penny wise, pound foolish. De Pepsi-Colafles was gauw leeg. Het kan verkeren in VD, dat naast peperoni (onrijpe Spaanse peper) nu ook pepperoni (pikante salami) kent. Zeg het nu eens sans ambages. Ik wil graag per cassa betalen. Per consequentiam is gewoon bijgevolg. Bij vogelgriep kan een cytokinestorm optreden. Hij lijdt niet aan kapperseczeem, maar aan het fragiele-X-syndroom. Is er verband tussen trojka en perestrojka? Pericarditis is ontsteking van het hartzakje. In deze perikoop komt 'periscoop' niet voor. Een peremptoire [oor] termijn kan niet verlengd worden.

10. De uitdrukking 'perinde ac si cadaver' verwijst naar kadaverdiscipline. Met timesharing wordt gewoon periode-eigendom bedoeld. Een peristyle of peristilium is een zuilengang. Wat houdt de perkenwet, de tweede wet van Kepler, in? Hij leidt thans Soemerische opgravingen. Waar heb je die sodaoplossing voor nodig? Standje 69: soixante-neuf. Mijn bank is solider dan soliedst. Mooi sonetto! Sofisticeren van wijn met suiker is een sophisticated procedé. De Sont is een voorbeeld van een sond. Hij is een soi-disant putschtsaar. Hoe spreek je 'sovereign' uit? Wie zou ik moeten soupçonneren? Ze zullen vast wel veel spraak maken.

Dictee woensdag 20 mei 2015 (2): dictee 835 (2) [639]

Dictee - dictees [639]

Dictee 835, alinea 4 t/m 6.

4. De parafencultuur (bureaucratie) is er een van de burosaurussen. Hij had z'n mooiste parade-uniform aangetrokken. Met roesmiddelen is een paradise-by-the-dashboardlight slechts een passager, transitorisch, paradis artificiel. Een paralyser is een stroomstok (enige, ook geen '*yzer'). Ook: appetizer, atomizer, digitizer, equalizer, organizer, plasticizer, professional organizer, synthesizer, sanitizer (zeep of gel), tranquillizer en womanizer. Met '*iser': sadder-and-wiser (ook: but), franchiser, economiser en merchandiser. Een paramour is een minnaar (minnares). Je zult die paralogie moeten toegeven. De sterren paraisseerden, eerst een voor een, toen volgden er duizenden, men telt ze geen. Gelieve niet te panikeren. Pannegies is oorspronkelijk een Veluws stoofgerecht met lamsvlees. Bij een pantocratie zit iedereen onder de pantoffel.

5. Hallali, raak geschoten met een raakschot! De avond waarop ze groot slem behaalden, ontaardde in een ware slemppartij. Heeft de Belgische regering spijt van de snel-Belgwet? Met wat stuff wordt een snuffmovie al gauw een ware tearjerker. Deze snelwerkende medicijnen leiden tot snel veranderend gedrag. Zo'n slecht geschilderd doek over een sledetocht met een flinke gesleede afstand raakt natuurlijk in zo'n slechtlopende galerie slecht verkocht. Voor het slapengaan moet je liever geen slashermovie kijken waarin ze slaags raken. De kinderen hadden smoddenlapjes om met een smoddekop erop. Na het debacle kreeg hij smartengeld en een smartelijk smakkerdje van de buuf. Hij is sociaalkritisch en bevlogen.

6. Een parathormoon is een parathyreoïd hormoon (PTH, vanuit bijschildklier). Paratroepers komen vaak onverwacht uit de lucht vallen. De twee presidentskandidaten vormden een par bene comparatum. Parboiled en hard-boiled: meer van die vormen zijn er niet. De Parcen zijn de drie schikgodinnen Clotho, Lachesis en Atropos. Hij wilde parfait-amour, zij parfait au café. Het Parisch marmer komt van Paros. Een parishkerk staat noch in VD, noch in Parijs. Parmezaanse kaas of parmezaan wordt ook wel parmigiano genoemd. Deze tekst is geparset door te parseren. Die parttimedominee heeft een parti-pris tegen paganisten. Een zeker Indisch gebouw wordt pasanggrahan genoemd. De pashmina komt van de wol van de kasjmiergeit. Passacaglia heet in de ene betekenis ook passacaille, in de andere ook chaconne.

Dictee woensdag 20 mei 2015 (1): dictee 835 (1) [638]

Dictee - dictees [638]

Dictee 835, alinea 1 t/m 3.

1. Een sicav is een beleggingsmaatschappij. Shoyu is dunne sojasaus uit Japan. Ze probeerden een simulacre van hem neer te zetten. Ik wil mijn handen liever vrijhouden. Dat geheime vakje kan vast open. Die politicus canvast open en bloot. Wat authentiek is, kan geauthenticeerd worden. Met de linkerhand, sinistra, afkorting s. of sin.; met de rechterhand is destra (d.), in het Frans main droite (d., antoniem: main gauche, g.). De mainport werd bij wijze van coup de main ingenomen. Hij is erg sinofoob. Op Sint-Steven eet Steven graag een steven. In het Sint-Jansevangelie zal het sint-jansschot toch wel niet genoemd worden? Die vrouw droeg als jakje een sjek. Hij kon met opgeheven hoofd, salvo jure et honore (s.j. et h.), vertrekken. Hij had sjalotjes in zijn sjakootje gedaan. Een sjappietouwer is een baliekluiver.

2. Sjarriewarrie is havenarbeidersgereedschap. Er is maar één echte Zwarte Piet, die andere zwarte pieten lopen er voor Piet Snot bij. Ja, maar bedoel je de thermometer van Celsius, Fahrenheit, Réaumur of de sixthermometer (ook wel maximum-minimumthermometer genoemd)? Een rauwariër eet alleen raw food. Op sabbat komt die sjikse altijd. Op die dodelijke sjlemazzel volgde de sjivve. Een s(j)ikkere siksijoeroe, kom nou … Hij dreigde van het padje te raken, maar slaagde erin zijn paadje schoon te vegen. Daar (in Tonga) kun je met pa'anga's betalen. Pace tua persisteer ik hierin. Churchill, pace tanti nominis (ook: viri). Hij is zo lomp als een pachyderme olifant. Wat is het verschil tussen een packet- en een pocketradio? Ze zijn onder pacta dotalia gehuwd. Komen alle paddy's uit Ierland?

3. Paeans zijn overwinningsliederen. Een pager kan piepen. Hij is een luis in de pels, een pain in the ass. Het is weer pais en vree tussen die twee. Zullen we nog een paitje pakken? Pakfong is nieuwzilver. De vorst werd gepalankijnd. Een paleobotanicus is een fossieleplantenkenner. Dat wist je toch wel: palladiaans is à la Palladio. Het PAL-plussyteem is heel geraffineerd (de suiker ook). Dat bekt toch niet, zo'n pancake? Mocht je van de panghoeloe die pangolin wel verorberen? Een panopticum is een wassenbeeldenmuseumpje. Tijl Uilenspiegel was een panurgisch persoon. Een papalist is de tegenhanger van een conciliarist. Niet uit elkaar te houden: papier collé en papier-maché. Die libellensoort werd par accident ontdekt, net als dat kunstmatige chemische element. Bij de paraclub wordt veel parachutegesprongen.

zondag 17 mei 2015

Dictee zondag 17 mei 2015 (3): dictee 834 (3) [637]

Dictee - dictees [637]

Dictee 834, alinea 7 t/m 10.

7. Wat klinkt er vromer: salve of ave? En wat roomser? Een rajneeshie (of sannyasin) is naar Bhagwan Sri Rajneesh genoemd. Hij valt op tache-de-beautédraagsters. Mijd zo'n rajapsheuvel als de pest! Nou, santé, santjes, hoor! Het sansculottegroepje bestond deels uit culottedragers, maar ze hadden allemaal veel culot. 'Mea culpa' is gewoon een deftige uitdrukking voor 'sorry'. De fado drukt saudade uit (en de roker een sigaret). Hoe meer saucisses de Boulogne, hoe liever! Scats zijn gezongen betekenisloze reeksen lettergrepen (heybaberiebah). Sommige boulevardbladjournalisten lijden aan scandalitis. Wanneer was die ladies' night ook alweer? De scag was in het scagliola [geen g] verstopt. Een Savooiaard komt uit Savoye. Een sapotilleboom wordt ook sawoe-manila genoemd, denk aan manillatabak.

8. In het holst van de nacht duelleerden ze op het scherp van de snede. Ook de joden hebben hun schriftgeleerden. De shotter shotte. Je zult maar aan scatologie lijden. Zij schaften een mooi servies aan, waarmee ze later schaftten. Is het nu schluss met die schmalz van die schmiere? Na het snorkelen dronken we een schnaps, terwijl onze schnauzer toekeek. Een Schriftgelovige is wars van Schriftvervalsing. Die schroodbeitel kan wel op de schroothoop. Zijn die studenten weer aan het soggen? In een 4 havoklas zitten 4-havoërs en een 65-plusser heeft een 65 pluskaart. Het bal musette werd in de bal-musettetent gehouden. De oudpapier- en oudijzerhandel bekommert zich om oud papier en oud ijzer. De zalm zat in een sneetje prosciutto. De ene zoïlus is nog erger vitter dan de andere. Of wellicht fitter dan de ander?

9. Met een tackle tackel je, met een scrambler scrambel je en met een dribbel dribbel je. O ja, en bij scrabble scrabbel je. Een krantenscoop kan een behoorlijke scope hebben. De scolopenders vochten om de achteloos weggegooide scone. Er zijn 4 jaargetijden, scilicet lente, zomer, herfst en winter. De sacherijn was gekleed in chagrijnleer, zijn vrouw echter in blauw-witte seersucker [uitspraak!]. Het secreet viel voor zijn seductie met de seduisante seedling. Ze wilden een secondopiniononderzoek naar het secondhandbric-à-brac. Senescentie klinkt risicovoller dan senectus. Sellotape kan het best in cellofaan verpakt worden. Je kunt liever niet van Scylla in Charybdis komen: beter kun je ertussendoor varen! Ze brouwen hun eigen secce sektesekt. Sereh [uitspraak] is citroengras. Een serac is een ijskegel (stuk gletsjer).

10. Septikemie is bloedvergiftiging. Jeroen speelt graag met dinky toys en minisepoys. Die sepulcrale heffingen vallen rauw op mijn dak. Die sergeant-een met een sergen voering in zijn jas, slikt veel seresta. Jullie ook al last van de seven-year itch? De serreplant stond onder het serowsschilderij, waarop Japanse gemzen te zien waren. Zij houdt van sévère kunst. De seropositief bezat nogal wat zerobonds. 's Heren wegen zijn vaak ondoorgrondelijk, 's heren wegen vaak onbegaanbaar. Ze gooide shanty over Geerts geshampoode haar. Het sigmoïd is sigmoïde. Die Siënese uit Siena heeft een sideraal bijgeloof.

Dictee zondag 17 mei 2015 (2): dictee 834 (2) [636]

Dictee - dictees [636]

Dictee 834, alinea 4 t/m 6.

4. Verder: Plat-New Yorks, filomeel of filomele (mv. n) = nachtegaal, quelea (musgrote vogel uit de Afrikaanse savannen), aepyornis (uitgestorven reuzenvogel van Madagaskar), ichtyosaurus (geslacht van reptielen uit het mesozoïcum, synoniem: vishagedis), neanderthaler (lid van het prehistorisch mensenras waarvan in het Neandertal voor het eerst fossiele overblijfselen zijn gevonden), creutzfeldt-jakobsyndroom (CJD, verwant met gekkekoeienziekte, scrapie en kuru), fasciitis (ontsteking van het bindweefselvlies), eensgegeten haver (zoek maar op), traag stromende rivieren, panta rhei (alle dingen veranderen voortdurend, alles is steeds in wording, alles stroomt, Heraclitus), kat zonder oren (katschip), eiker (ook een schip) en trijzelmolen (wanmolen, thans verdwenen uit VD).

5. En ook nog: yquem (een witte bordeauxwijn), coquilles Saint-Jacques (jakobsschelpen), heitjespiejijzers (kwartjesvinder, (handel) kleine scharrelaar, klaploper), Randstedelingen, burn-outachtig, chronischevermoeidheidssyndroom (CVS), daiquirietjes (cocktail van rum, citroensap, vruchtensuiker en geklopt ijs), over-'t-ij-kijkertjes (borrel met kop erop),
pre-existent (vóór iets anders bestaand), chrestomathie (bloemlezing), mise au point (het zuiver stellen van een kwestie, het vaststellen van de juiste stand van zaken), koekoeksspog, thortveitiet, aloë's en aloëetjes, crustaceeën (schaaldieren), links-links breiwerk, gestrest, antonpieckachtige en cilicium (haren boetekleed en niet: chemisch element – silicium).

6. Saintes nitouches zijn kruidjes-roer-mij-niet. We hoorden het 'salam aleikum' (vrede zij met u), gevolgd door 'wa-aleikum as-salam' (ook met u zij de vrede). Die sujetten stalen daarstraks sajetten kousen, of waren het boratten (bratten) kousen? Hebben ze ook nog bratten sajetten meegenomen? Het feestje was sans cérémonie. Die san mazzo's hebben wel heel weinig pitjes. Een saniet is een schuldenaar. Wat is nu eigenlijk het verschil tussen sanguine en consanguïen? Het zijn niet de Samnieten (Samnitische inwoners van Samnium) die veel samos drinken, maar de Samiërs met hun Samische gewoontedrinken. De Sardijnen smulden van de sardijnen. Zij heeft Sara gezien, maar ook sarasara's. En daar ging de dingdong. Met sardonisch genoegen deed ze mijn opponent een sardonyxjuweel cadeau (onyx uit Sardis).

Dictee zondag 17 mei 2015 (1): dictee 834 (1) [635]

Dictee - dictees [635]

Dictee 834, alinea 1 t/m 3.

1. Echt waar: de sikh had een heiligedag, niet in zijn henri-quatre, maar in zijn goatee. Wat is 'qi dao'? Is rosemetaal roze? Roselle [luh] wordt voor de vezels gekweekt. Ze heeft een rouxtje op het vlees gedaan. Je kunt hem gerust rousseauïaans sentimenteel noemen. De gravinnen waren op ramkoers: de rouees hebben flink huisgehouden. We speelden Rummikub. De ruisdaellucht kun je niet inademen, wel bekijken. Hij spaart rufiyaas. Zou Rubens, als hij een appeltje met iemand te schillen had, weleens een rubens geschild hebben? Die keuken heeft een rvs aanrecht (rvs-aanrecht). West-Afrikanen zullen weleens de grote sabar (term uit het Wolof) slaan. Was dat in het saalien of in het eemien? Als je een idolate fan van een ster bent, doe je dan aan sabaeïsme? Die persoon is een vileine sacristein.

2. Ze adviseerde me er achteraan te gaan. De muziek kwam voorbij: de kinderen zijn erachteraan gegaan. Ze betaalde met een 2 euromunt (twee-euromunt). Er werd allerwegen gemopperd, deswege besloot men de maatregel terug te draaien. Wat is ongeveer de efebenleeftijd? In welke Aldi-winkel heb je dat gekocht? Er is kadaifi (kataifi) bij de koffie. En toen kwam de langverbeide ontknoping. De Heren Zeventien hadden dat verordonneerd. Voor thuiszorg moet je bij het Wmo-loket zijn. Ziehier, ziedaar, kijk overal! Zij is kortzichtig, maar niet bijziend. De saharaschorpioen zat onder het Saharastof. Het is goed toeven op het Saint-Tropezse strand. Deze drie zaken kun je drinken: saint-julien, saint-estèphe (beide gecorseerde rode medocs) en saint-émilion (een volle rode bordeaux). Eet je een sateetje?

3. Laten we er nog maar eens een paar moeilijke uitdrukkingen tegenaan gooien (Oudewater 2011): coeur (hart, beste deel), borsjtsjsjalotten, Wachtendonckse psalmen, Deux-aesbijbel, spondengenoot, zijtjes (kantjes – papier), lydiet (kiezellei), lyddiet (plofstof à la DDT), timotheegras, copepoden (roeipootkreeftjes), ru-ines (afgebroken), Nederland! Let op u saeck (Valerius' Nederlandse Gedenckclanck), honi soit qui mal y pense, flousjes (smoesjes), Trêveszaal, Stasi-praktijken (!), hapsnapbeleid, abus de blanc-seing (misbruik van blanco volmacht), theriomorf (diervormig), veldtjakkers (kramsvogels), preëminent (boven andere(n) voortreffelijk), alcyon, alcyoon, halcyon of halcyoon (ijsvogel), knobsneb(jes) (sneb = snavel van knob = brilduiker), tig-tal (binnenkort: tigtal!) en Dalís kunst en snor (dalísnor).

donderdag 14 mei 2015

Dictee donderdag 14 mei 2015 (3): dictee 833 (3) [634]

Dictee - dictees [634]

Dictee 833, alinea 7 t/m 10.

7. Een eeuwfeest is het twintigste quinquennium. Het was daar een quodlibet van quisquiliën. Om de status quo te handhaven, moet je op je qui-vive zijn. Heel extravagant: quiche van quisse. Wil je taffia of ratafia? Het rapaille was niet welkom op de raout [met t]. Met raquettes (de neige) ga je als een raket over de sneeuw. Bij appelmoes maken, blijft er raspsel over. Binnenkort zal ik mijn lapalissadeverzameling (waarheden als een koe, naar: vérités de Monsieur de la Palisse) eens publiceren. Zal ik een taffia-ratafiacocktail voor je maken? Zij voelt zich ten onrechte een ratee. Jullie zijn toch ook echte rabauwen. Is extreemrechts echt iets anders dan rechts-extremistisch? Deze balken zijn netjes gereid. Nee, in de refter mogen geen reefers worden gerookt. Dat klinkt leuk, zo'n gamelanrebab. Hiervan distantieer ik me.

8. Na de exodus uit Egypte moest het volk Israël eenmaal recht door zee gaan, te weten de Schelfzee, de Rode Zee of Rietzee. De relâches forcées daarbij werden nabij een oase doorgebracht. Oligemie heeft betrekkelijk weinig met chemie te maken. Klonk best aardig: die didgeridoos en kazoos samen! Let op bij woorden als lumineus, luminositeit, monstrueus, monstruositeit, (morose, morositeit,) nerveus, nervositeit, numineus, numinositeit, pompeus, pompositeit, poreus, porositeit, precieus, preciositeit, religieus, religiositeit, scrupuleus, scrupulositeit, serieus, seriositeit, somptueus, somptuositeit, tubereus, tuberositeit, verbeus, verbositeit, (virtuoos, virtuositeit,) viskeus (!), viscositeit, volumineus, voluminositeit en voluptueus, voluptuositeit. Uitzondering: rigoureus en rigorositeit, Rara, waar blijft die u?

9. De ene opmerking was nog burschikoser dan de andere, vrij vertaald: studentikozer. Waag het niet om de uitzondering 'religieuze' (non, ook: klok) verkeerd te schrijven! Zittend in zijn berceuse kreeg hij zijn creuse op een trembleuse. Bij de ramboersappelen zat een remboursfactuur. Dit abonnement is te allen tijde vrij resiliabel. Ze had perzikwangen en een aardbeienneus (rhinophyma). Een reine-claude, dat is toch geen goud- of sterrenet (ook wel: reinette ['tuh' facultatief])? Ooit kregen we in een Zwitsers restaurant een complete repasse. Hij is goed van de tongriem gesneden: hij weet je treffend te retorqueren. De ruiters hadden hun rijjassen aangedaan. Onderweg zochten ze even de luwte achter een rijsscherm. Jullie krijgen allemaal rillettes [geen 'tuh'-s]. Hebben jullie de Rode Halve Maan gesteund? Klasse!

10. Hou 'm in de rojem. Op het rond-point kwamen maar liefst zeven straten uit. Er heerst daar een rivièraklimaat. Bij hoefijzers gebruikt een smid vaak een ritsstamp. Hij is amateurroedeloper. Raar, na roggebrood eten heeft hij vaak een roggenstaart in de keel. Van de rooms-koning waren er meerdere, van de Koning-Stadhouder maar een. Wil die rooiepanner weer mee-eten? Wij mochten de rooming-in van het ziekenhuis benutten. De Roomse geschiedenis (zoals van het Heilige Roomse Rijk) gaat niet over de kerk. Waar moet je de Roethenen situeren? Het waren in feite Oekraïners. Ken je die roei- en zeilvereniging?

Dictee donderdag 14 mei 2015 (2): dictee 833 (2) [633]

Dictee - dictees [633]

Dictee 833, alinea 4 t/m 6.

4. Ze zou haar geluk niet op kunnen. Ik zou die berg wel op willen. Het heeft wel wat, die farizeeërs met hun orantenhouding. De orangeade is een verfrissende drank. Een oranjehuis is een orangerie (oranjerie). Het Oranjehuis is het huis van Oranje. Waar ligt het prinsdom Orange? De kleur oranje-blanje-bleu is lichtblauw, bleumerant (bloemerant). Een oraison funèbre is een lijkrede. Oral history is een soort mondelinge overlevering. Een orang blanda (Maleis) is een blanke. Een ordale is een godsoordeel. Gemakkelijk, ore tenus! Waarvoor worden arrêteerkogels gebruikt? Een orthopeed heeft een heel orthesearsenaal. Een Viking (Noorman) is naar de Oslofjord genoemd. De Ossenhoeder stond boven de ultracyclist met ossenstuur. De oudkatholieken behoren bij de Oudbisschoppelijke Cleresie (Cleresij).

5. Hoe werkt een osloconfrontatie? Ik zag haar overeind schieten. Hij moet daar heel wat voor overhebben. Hij heeft ook Overrijnse bezittingen, met o.a. Neder-Rijnse gotiek erin. Die aandacht voor hem lijkt me over the top. De merknaam voor diazotypie is ozalid. De officiële naam van het knuffelhormoon is oxytocine. De Oxonians komen uit Oxford. Oxim zou tegen gifgas helpen. Zij is een kei in pronunziare. Een beroemd dicteebegrip is de PTSS, de posttraumatische stressstoornis. Zij las devoot psalm 133 uit het Bijbelboek Psalmen. Een houten vloer kan, maar een betonnen of cementen vloer is het soliedst. Een putt is een poging de bal in de hole te slaan. Is 'putain respectueuse' een rasechte contradictio in terminis?

6. Wat is punische trouw waard? Denk maar eens aan de drie Punische oorlogen. Welke rol speelt het anglokatholicisme in de
Anglo-Amerikaanse verhoudingen? Quant-à-moi: val dood! Raadsel: ze zijn puce en je kunt ze hebben … Een pyrrusoverwinning is geen kwestie van pyrronisme. Langs de weg staan soms pylonnen. Een pycnicus is van het pyknische type. Hoe spreek je 'quasar' uit? Ik ga een evenveeltje, een quatre-quarts, maken. In dat verhaal uit het quattrocento speelde de would-begelegenheidssazzer onder de quebracho op zijn cuatro. In pueblo's wonen Pueblo-indianen uit het Pueblovolk. Is acquiesceren een kwestie van consciëntieuze quiëscentie? Let op voor theologen: rabies-theologorumgevaar! Hij is schutter vanjewelste: raak schieten en raakschot zijn z'n handelsmerk. Geloof die qu'en dira-t-on niet!

Dictee donderdag 14 mei 2015 (1): dictee 833 (1) [632]

Dictee - dictees [632]

Dictee 833, alinea 1 t/m 3.

1. Ze was behoorlijk teut van de oloroso. Er zat een omineus tintje aan. 'Onbeschrieën' betekent zoiets als 'afkloppen' (ook: unberufen, unbeschriejen). Onder handen genomen werk is onderhanden werk. We zitten op een cursus one- en twostep. Voorlopig was het nog een oneirisch vooruitzicht: onze one-issuepartij wint de verkiezingen. Hij is in ongenâ gevallen. Zij is een cultuursnob, een ongle-bleu. Ook de heer Koekoek (onomatopee, onomatopoësis) stond in het onomasticon. Mijn broer zei: "Ons beider naam boezemt al angst in." Hij had er ontiegelijk de pest over in. Ik heb het ontzaglijk koud. De onus probandi ligt meestal bij de eiser. Hij is hoogleraar keel-, neus- en oorheelkunde. Ootmarsum is bekend van het vlöggelen (slingerprocessie als paasgebruik). Hij heeft me altijd met ope et consilio terzijde gestaan.

2. De OPEC is de Organization of the Petroleum Exporting Countries, de Organisatie van de Olie-exporterende Landen. De oplaaiing van het vuur was onstuitbaar. Hij werd bevorderd tot oppermeester-chef. Je moet de opportunity's wel benutten. Het OPS is het organisch psychosyndroom, de schildersziekte. Leg zo mogelijk het verschil uit tussen opéra bouffe (opera buffo) en opéra comique. Voor 'op staande voet' geeft VD ook e vestigio, terstond, hic et nunc, onmiddellijk, illico, in continenti, ogenblikkelijk, dadelijk, staandebeens, staandevoets, stante pede, sur-le-champ en voetstoots. De Opta is de Onafhankelijke Post- en Telecommunicatieautoriteit (zelfstandig bestuursorgaan dat toeziet op eerlijke concurrentie, 1997-2013), later samengegaan met de NMa in de ACM (Autoriteit Consument & Markt).

3. Er zijn heel wat opussen, opera (zoek maar op!): opus alexandrinum (mozaïekwerk), opus anglicanum (soort van fijn Engels middeleeuws borduurwerk voor paramenten), opus Dei (koorgebed), Opus Dei (conservatieve katholieke spirituele organisatie), opus Herculeum (herculeswerk, reuzenarbeid), opus magnum (magnum opus: belangrijkste werk), opus mallei (stippelgravure), opus operatum (theologie: ieder werk dat de mens zonder eigen toedoen ten goede komt, objectieve werkzaamheden der sacramenten), opus postumum (nagelaten werk), opus sectile (mozaïekwerk), opus spicatum (Romeins metselwerk met visgraatverband) en opus testaceum (Romeins metselwerk, bestaande uit een kern van opus caementicium – geen lemma! – en een buitenkant van gebroken dakpannen). Dat bedrijf heeft de opting-out benut.

maandag 11 mei 2015

Dictee maandag 11 mei 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (37) [631]

Dictee - dictees [631]

Ditjes en datjes (37)

A. Einde Eerste Wereldoorlog in België: elf november 1918. De officiële naam is Wapenstilstand of Wapenstilstandsdag (dan worden de doden uit de beide wereldoorlogen herdacht). In VD staat ook nog klaproosdag daarvoor. Ik zou zelf 'Klaproosdag' met een hoofdletter schrijven. VD meldt me desgevraagd het in principe met me eens te zijn. We zullen zien in volgende edities. De Taalunie heeft zich ook in de discussie gemengd: klaproosdag is helemaal niet gebruikelijk in België voor Wapenstilstandsdag. Daarom blijft klaproosdag gewoon met een kleine letter, waarvan akte.
B. GB en VD scheppen verwarring met (een) koude oorlog en (de) Koude Oorlog. Volgens mij is het Koude Oorlog(s)denken en Koude Oorlog(s)retoriek als je de specifieke, voorbijgegane Koude Oorlog bedoelt, en koudeoorlog(s)denken en koudeoorlog(s)retoriek zonder die specifieke betekenis.
C. Dat wist je vast al, dat 'phylum' (stam) in VD vervangen is door 'fylum'.
D. Nog een interessant weetje: VD heeft nog steeds peperoni = onrijpe Spaanse peper, in azijn ingemaakt. Dat stond ook al in de papieren VD. Daarnaast heeft VD sinds 2012 ook pepperoni = pikante salami, bekend uit de Italiaans-Amerikaanse keuken en vooral populair als ingrediënt van Amerikaanse pizza's. De uitspraak van beide woorden is gelijk (met vooraan een 'èh').
E. Vraag, die me gesteld werd: wat is het meervoud van geneesheer-diensthoofd en van geneesheer-specialist? Het antwoord luidt: geneesheren-diensthoofden en geneesheren-specialisten. Dat is zo naar analogie van rechters-commissarissen en ministers-presidenten. Leuk is ook nog wel (GB) geneesheer-directeur met meervouden geneesheren-directeuren en geneesheren-directeurs, omdat directeur 2 meervoudsvormen kent.
F. VD's PIGS-landen zijn Portugal, Italië, Griekenland en Spanje, gezamenlijk beschouwd als landen met een groot begrotingstekort. Op Wikipedia kom je ook wel tegen PIIGS (ik zou het als een initiaalwoord uitspreken …) met extra Ierland erbij en zelfs wel PIIGGS met nog extra Groot-Brittannië erbij.
G. Ook in de online-VD staat nog als munteenheid van
Equatoriaal-Guinea de peseta Guineana, maar dat is inmiddels achterhaald: als je bij CFA-frank kijkt, zie je dat dát de munteenheid van het betrokken land is. En nog preciezer: het is de CFA-frank BEAC en dus niet de CFA-frank BCEAO.
H. Dat wist je vast wel: in algemeen Belgisch-Nederlands is een pladijs een schol (de vis).
I. Vrij onbekend is pro patria als papiersoort (soort van Hollands papier, zo genoemd naar het opschrift van het watermerk). Omdat je dit niet makkelijk herkent mag je (voor de herkenbaarheid, net als in apk-keuring het woord 'keuring' best toevoegen, al was dat (k) in feite al aanwezig) hier best het woord 'papier' toevoegen. Het wordt dan wel pro-patriapapier, omdat 'pro patria' geen Nederlandse of Engelse uitdrukking is.

zondag 10 mei 2015

Dictee zondag 10 mei 2015 (3): dictee 832 (3) [630]

Dictee - dictees [630]

Dictee 832, alinea 7 t/m 10.

7. In dat sodom en gomorra – die sodom-en-gomorriaanse omgeving – waren polyandrie en polygynie aan de orde van de dag. Die polyeder is van polyethyleen gemaakt en staat op de balie van de polikliniek. Op Porto (Puerto) Rico wordt veel portorico gerookt. We hebben enkele portakabins [uitspraak] gehuurd. Op het Portiuncula-aflaatfeest kun je een volle portiuncula-aflaat verdienen. De gedachte moet niet postvatten dat pot-au-feu en pot à feu precies hetzelfde zijn. Ze serveren port-salut, chic hoor! Hij jogt voor het lichaam en doet aan yoga voor de geest. Je zult maar zo'n pratatieve tante hebben … Dat weet je toch: praeteritio is gewoon pretermissie, toch? Voorbeeld: ik zou nooit zeggen dat je stom bent … Wat is het verband tussen een o'tje en iemand in het ootje nemen? Oarsen, boordroeien, gebeurt dat nog?

8. De obelix met zijn O-benen stond naar de obelisk te kijken. Hoewel officieel-juridisch obiit (decessit) sine prole, weet men dat hij een hele kinderschare achterliet. Dat obiter dictum sloeg in als een bom. Hoever zou hun obediëntie (obsequium) reiken? Een oblie is een wafeltje, oublie is chocolade. Jij oblomov, ga eens wat doen! Wat vind je van die obliquus [uh] uitgevoerde muziek? Zo'n oblong zangbundel is zeldzaam. Gebruiken ze oboe d'amores (d'amore's) voor minneliederen? Een occidentalist beoefent het Occidental, dus niet het Occitaans, de langue d'oc, en ook niet de langue d'oïl, in de middeleeuwen de taal in Frankrijk boven de Loire, waaruit het moderne Frans is ontstaan. Met hun ocellen bekeken de insecten de ocelli van de pauw. Bij Ockham's razor is parsimonie favoriet. De Octant bij de zuidpool.

9. 'Partant pour la Syrie' klonk in plaats van de verboden Marseillaise. Een ocotillo is een woestijnheester met – als het regent – karmozijnrode bloemen. Ouders moeten hun kinderen oculitus amare. De rabies theologorum wordt aangewakkerd door de odium theologicum. Het is overigens maar een klein deel van de algemene deliramenta doctrinae. Rage en razernij liggen dicht bijeen, lyssa is – eilaci – iets heel anders. Zij speelden uts op hun oeds. Het Oegaritisch is een dode West-Semitische taal die gesproken werd in de stad Oegarit (verwant aan het Hebreeuws) en geschreven werd met een vroeg alfabet van 31 tekens. Een oelama is een alim. Wist je dat 'oenoloog' op 3 manieren kan worden uitgesproken? In Nederland werd O en W later OCenW, nu OCW. Het oestrum ligt, zoals bekend, tussen pro-oestrum en metoestrum.

10. Bij oesophagi wordt soms esofagitis geconstateerd. Met een uzi op een oesie schieten heeft iets van de mug en de olifant. Mag 'Oezbekistaanse' ook in plaats van 'Oezbeekse'? O festus dies, hier geniet ik van. Het Offerfeest verwijst naar het offer van Ibrahim. Off the road is offroad. Wordt op jirga's Pasjtoe (Pathaans) of Urdu gesproken? Het okapi-jong was deel van een uitgebreid oir. Hij nam hem in de oksel-armheupzwaai. Hij is een olibrius pur sang. Hebben old men of the mountains wel iets van yeti's (term uit het Sherpa)? Hij bestelde een okshoofd wijn. Heeft dat old boy(s) network wel iets van ouwe-jongens-krentenbrood?
 

Dictee zondag 10 mei 2015 (2): dictee 832 (2) [629]

Dictee - dictees [629]

Dictee 832, alinea 4 t/m 6.

4. Hij leidde een vie manquée, een gemankeerd bestaan. Er zijn al plenty volgeplande dagen. De paratroepers hadden het zwaar. De drie schikgodinnen Clotho, Lachesis en Atropos, worden ook wel Parcen genoemd. Des histoires de femmes betekenen niet altijd parler chiffons. Zeeuwen staan bekend om hun recht-door-zeeë simpelheid (parsimonie) en zuinigheid (parcimonie). Spreekt een pasja Pathaans (Pasjtoe)? Rare zin: pashmina komt van de kasjmiergeit uit Kasjmir. De dokter had veel patiëntie met de patience spelende patiënt. Over de autoweg liep een passerelle [ geen 'luh']. Een dotterbehandeling wordt ook wel ptca (percutane transluminale coronaire angioplastiek) genoemd. In je peignoir peigere vis eten kan tot peigeren leiden. De pekan verslikte zich doodgemoedereerd in de pecannoot.

5. Na zijn pensionering is hij een pensionnetje begonnen. Zeldzaam: een penny-a-liner die een penny dreadful schrijft. De groupie liftte mee in de groepageauto. Belgisch Middelburg ligt in Oost-Vlaanderen (er is er ook een in Zuid-Afrika, 300 km van Kaapstad). Octies: dit is het einde! Mooi, die cloqué klokrok! Goed gekeud, die bloque! Ik ben die krabbende pers zat, geef mij maar wat van die boeddhistische persad. Hoeveel petameter (Pm) staat de maan (gemiddeld) van ons af? Egeltjes doen het penages. Heeft die tholos wel of niet een peristyle? Hij probeerde het per fas et nefas te voorkomen. In de bodem van de pépinière werd een pépite gevonden. 'Peperoni' [èh], dat schrijf ik nou altijd fout! Peu à peu krabbelde hij op.

6. Jazeker, Petrarca heeft het petrarkisme teweeggebracht. De petinggi snapte niks van de petersprojectie van de aardbol op een plat vlak. Zat de glucose voor de PET-scan echt simpelweg in een petflesje? Deze keten exploiteert petit restaurants en grand cafés. De bozzetto beloofde veel goeds voor het eindresultaat. Gepikeerd piekerde hij over de mislukte piqués bij het piqueren. Pinceren is pizzicato spelen. Echt ridicuul: met een pillbox op de pillegift in een pillendoosje geven. Nog zoiets: een fiets met pittoband en op de bagagedrager een pittenbak met pittetouwen erin. De Antilliaan kwam eind december uit Amsterdam van een koude Kerstmis thuis. De beurs schommelde tussen alltime low en alltime high. Met de Lange Mars trachtte men te ontkomen (met Mao Zedong) aan de terreur van Tsjang Kai-sjek.

Dictee zondag 10 mei 2015 (1): dictee 832 (1) [628]

Dictee - dictees [628]

Dictee 832, alinea 1 t/m 3.

1. Met zijn navy truitje had hij vanzelf een navylook. Een near miss is een bijna-botsing. Die ijzeren hein (bedoeld wordt de IJzeren Hertog, the Iron Duke, red.) is nec prece nec pretio gevoelig. Necropsie is nog steeds een optie. Deze held gaat doordacht te werk: hij is nec temere, nec timide. Dat avontuur had een nefaste afloop. Een paard en zijn berijder kunnen neien. Op de Filipijnen wonen nog steeds Negrito's. Hield de negus van negus? Had jij ooit gehoord van de Nemeïsche Spelen? Wat houdt het nemo-teneturbeginsel eigenlijk in? Je liefste wens: n'en parler jamais, y penser toujours. Het nepent(hes) is het kannetjeskruid. De nesjomme is de ziel van het jodendom. Het neuston is niet, wat je wellicht denkt. Als we niet oppassen, wordt dit een neverending story. Roosevelt tekende persoonlijk voor de New Deal.

2. Voor mij was de girl next door de next best. Die neys klinken leuk samen. Wij noemen New Delhi gewoon Nieuw-Delhi. Niemand de deur uit! Waar is mijn nijf? Ik vind dat een (kei)nijge bloes (blouse). Buiten bewustzijn zul je je van geen kwaad bewust zijn: nil conscire sibi (nihil conscire sibi). Pas op, dat hoornvee gaat nijten. Zijn baard was nive candidior. Mijn noabers zijn fantastische mensen. Krijgen wij die no-claim nog? Mierenneuken is nog erger dan muggenziften: nodum in scirpo [k] quaerere (letterlijk: knopen in biezen zoeken). Hij is er een van no-nonsense. Het non-paper over nonouders was in nonparel (nonpareille) gedrukt en werd goed verkocht: pecunia non olet, dacht de uitgever. Eenzaam, maar non solus. Mede door non-usus is dat recht vervallen. Noodles zijn gewoon noedels. Hij heeft me echt genooid.

3. Een moddercatch voldoet helemaal aan de nostalgie de la boue. Overleden: not dead, but gone before. Heb je haar laatste novellebundel al? Ken je de fabel van de nuda veritas? Zo'n huisjesmelker, die wil liefst nudo detrahere vestimenta: veren van een kale kikker plukken. Een nugger is een niet-uitkeringsgerechtigde. Mijn pc is weer genuket. Nonouders zijn gewoon nu-of-nooitouders, nunc-aut-nunquamouders. Het is een sisyfusarbeid om syfilislijders weer gezond te krijgen. Heel gewoon, doodgewoon. Ik vind dat je over de dood gewoon moet kunnen praten. Is een pasja hetzelfde als een padisjah? Hij trok zijn padiemes. Mannen met paltrokken aan het werk in de paltroks? Wat palestrisch is, verwijst naar een palaestra. Paraenese zal toch meestal wel aanleiding geven tot deugddoende belevenissen?

zaterdag 9 mei 2015

Dictee zaterdag 09 mei 2015 (1): dictee Eede - 4e Holland-Belgiëdictee do 4 juni 2015 [627]

Dictee - dictees [627]

Aankondiging en uitnodiging dictee Eede (Zld.) do 4 juni 2015

4e Holland-Belgiëdictee

Op donderdag 4 juni vindt op minder dan 100 meter van de grens met België het 4e Holland-Belgiëdictee plaats en wel in Café-Restaurant De Tol (Tol 1, 4529 PT Eede, Zeeuws-Vlaanderen; u weet wel: ze trokken in die plaats met meel een 'krijtstreep' toen de toenmalige koningin Wilhelmina na de Tweede Wereldoorlog voor het eerst weer de Nederlandse bodem betrad). De inloop is vanaf 14 uur, de start om 14.30 uur. Het inschrijfgeld bedraagt 5 euro, ter plaatse te voldoen. Bij de entourage van het dictee zult u nog een leuke verrassing zien en horen!

Rein Leentfaar heeft een mooi invuldictee gemaakt met 40 invulplaatsen (maximaal 1 fout per invulplaats), zijn vrouw Hanneke zal het voorlezen. Het dictee richt zich op de gewone man en vrouw. Specialisten mogen in een aparte categorie meedoen: er is voor hen een extra bonuszin met 10 invulplaatsen. Het dictee is in gewoon Nederlands, dus geen dialect of zo. O ja, de titel krijgt u cadeau: 'De Groote Oorlog (WO I)', dan kunt u nog wat googelen als u wilt (zo wordt tenslotte ook dit dictee samengesteld!).

Uw aantal fouten wordt niet bekendgemaakt, tenzij u tot de prijswinnaars behoort. Het gaat om de eer, maar er zijn ook verschillende leuke prijsjes. Er is plaats voor zo'n 30 deelnemers. Vorig jaar was er een mooie verdeling, ongeveer fiftyfifty, tussen Hollanders en Vlamingen. Daar hopen we nu ook weer op. Deelnemers moeten zich van tevoren opgeven, ook al zullen we niemand terugsturen … Opgeven kan telefonisch bij mevr. Bakx, die voor de organisatie van het dictee tekent (0031 (0) 117-495857), café De Tol (0031 (0) 117-491391) of als dat helemaal niet lukt, per e-mail: leentfaar@zeelandnet.nl

Even na vieren wordt de uitslag bekendgemaakt, nadat men elkaars dictees heeft nagekeken. De verwachting is dat iedereen na halfvijf weer huiswaarts kan keren. De spelregels: we spellen volgens het Groene Boekje en/of Van Dale (in principe van 2005). Voor pen en papier wordt gezorgd! Succes met het dictee! Tot 4 juni! NB Je kunt ter plekke na afloop op eigen kosten voor een zeer redelijke prijs nog een maaltijd gebruiken. Aanbevolen!

donderdag 7 mei 2015

Dictee donderdag 07 mei 2015 (3): dictee 831 (3) [626]

Dictee - dictees [626]

Dictee 831, alinea 7 t/m 10.

7. Een mono-uitzending is alleen mono te beluisteren. De twee meter lange afstandsreiziger reisde per montgolfière, per heteluchtballon. Hij probeerde het moquant af te doen. Multum in parvo: veel in klein bestek. Een munus Apolline dignum is een uitstekend gedicht. Muris in modum, muris in morem, op andermans kosten de filantroop uithangen is te gemakkelijk. Mutato nomine lost de problemen uiteraard niet op. Voor een miljoenste wordt vaak een mu'tje gebruikt: met μm wordt een micrometer aangeduid, met μV een microvolt. Heb je muco, dan heb je CF. Uit het docentenkorps werd een muziekkorpsje gevormd. My dear, mon Dieu, my kingdom for a horse. We herkenden de mysteryguest onmiddellijk. Wat is het verschil tussen een myxoma en een myxoom? Die brekebeen kwam van Scylla in Charybdis.

8. Hij speelt zijn oboe-d'amorepartijtje goed mee. Hij is beseibeld oftewel besuikerd. Ik zou dat nooit ofte niet toelaten. Met de esofagoscoop kan de arts de oesophagus op esofagitis inspecteren. Vroeger kwamen Delfische producten uit Delphi. In de openlucht heb je geen open haard nodig, zelfs geen nepopenhaard. We gaan opstappen, we gaan onze fiets op stappen. Die jongen is op een duit [VD 2005, nu alleen op-en-duit] zijn vader. Je kunt er donder op zeggen, dat ze de krant gaat opzeggen. In de Opus Dei wordt vaak het opus Dei gebeden. Bij die foto, waar ze uit bed opstaat, zie je wel dat ze er gekleurd op staat. Opbouwende kritiek, daar kun je op bouwen. Ze bracht orfische gezangen ten gehore. Mijn spreekbeurt gaat over de vroegere Oriënt-Express en de Trans-Europa-expres (TEE). Het vroegere Oud Europa was deel van de Oude Wereld.

9. Hij verschuilde (verschool) zich achter de schuur, waar toevallig ook zijn vriend schuilde (school) voor de regen. De titel luidde 'Bij Vaders' graf' en dat gedicht ging over het begraven na het verscheiden van de bekende Kees Vaders. Dat zou zijn eer te na gekomen zijn. Het had iets van een déjà vuutje, die out-of-the-blueverschijning. Het byssus was een zeker zeer fijn linnen bij de Ouden, met name bij de Egyptenaren. De oud-ambtenaar heeft zich op de oudambachtelijke kaasbereiding geworpen. Bij het oud papier ophalen merkte een van die oudpapierophalers op, dat een oudvader gewoon een aartsvader is. Die overstenrang had hij al voor die overzeese uitzending. Hij verscheen overdag soms overnight. Hoe luidde in 2000 de paardenbloemregel? De n'demachtswortel uit 2 tot de n'de is 2. Een naaies is een naaister.

10. Een bekende scheepsterm is 'naaiing'. Hij is naar Flip, maar een kennis met die naam heeft hij nooit gehad. Die nabob was in het verkeer een bob. Die stijfkop is een kind van Naboth; daarmee heeft ze nog geen stiff upper lip (letterlijk: stijve bovenlip). De vorst der duisternis is Lucifer. Voor de zekerheid waren er bij het belishabaken ook nog enkele nadarhekken gezet. Niet elke naffer is een nagger. De viermeiviering is de nationale dodenherdenking. Je kunt je borst natmaken. Hij schildert liefst nat-in-nat (alla prima). Naufragium in portu facere [k] oftewel navem in portu mergi is toch wel heel triest. Nawezen worden vaak hinderlijk nagewezen.

Dictee donderdag 07 mei 2015 (2): dictee 831 (2) [625]

Dictee - dictees [625]

Dictee 831, alinea 4 t/m 6.

4. In de nivôse had je wel een nivometer nodig. Zij is mijn poolster, mijn gids. Dat meisje is nog mijder dan de rest. De Noord-Nederlandse bevolking spreekt Noord-Nederlands. Gooi dat maar in de milco. De vliegende tering wordt ook wel met miliaire tuberculose (van die tuberkelbacillen) aangeduid. Een Mileziër woonde in Milete: daar kwam ook de filosoof Thales vandaan. Millefeuille is een gerecht, millefiori kunstglas en millefleurs een specifiek bloemetjespatroon. Millefolium is duizendblad en groeit in mijn tuin. De milieuorganisatie onderzoekt de milieu-invloeden van een en ander. Hij is televisieminded (tv-minded), maar ook wel open-minded te noemen. Minauderen is koketteren. Het mingporselein herinnert ons aan de Mingdynastie. Zij sluiten alleen maar min-maxcontracten af. Een minnekästchen ging van hand tot hand, van bruidegom naar bruid.

5. Hij bleef seconde-, zo niet minutenlang onder water. Deze minotaurus was niet in het Labyrint opgesloten. Quid mirum, dat hij het dictee gewonnen heeft? Deze mirabel is toch wel mirabile visu. Miscere [k] utile dulci: het nuttige met het aangename verenigen. Een misogyne vrouwenhater is vrouwen hatend. Stelen van mispickel is mispikkelen. Hij miste de boot, omdat het mistte. Hij was bezield mit heiẞem Bemühn. Ben jij je mobi soms kwijt? De afkorting m.m. staat voor mutatis mutandis (en ook voor memento mori). De modus procedendi is de procesorde. Spreken alle moffrikanen Moffrikaans? Ik rijd nu Mondeo. Ze beleefden een mondbeglänzte Zaubernacht. Eén bureau-ministre, twee bureaux-ministres.

6. Kun je wel: montes auri polliceri (gouden bergen beloven)? Een mopé is een zekere vrucht. Wie moppen tapt, is een moppentapper. Moqueca is een traditioneel Braziliaans visgerecht. Moraine [èh] is hetzelfde als morene [ee]. Hij was mortibus, mortelefitikus, morsdood. Op hardrock en heavy metal kun je moshen. Een mousqueton is een zwaar soort musket. We eten muesli: lekker! Een MPV is een multipurpose vehicle. Geef eens een goeie definitie van 'moiety'. Moleskin of bevertien [e] komt van het (ook Engelse) beaverteen [ie]. Is dat niet wat overdone: een molton ondersprei onder een moltondeken? Het MON is het motor octane number, een LON is een Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Trouwens: het RON is het research octane number. Bij monofyletisch of monogenetisch denk je aan één stam (fyle).

Dictee donderdag 07 mei 2015 (1): dictee 831 (1) [624]

Dictee - dictees [624]

Dictee 831, alinea 1 t/m 3.

1. Wordt het mattheaanse evangelie het meest gebruikt? Een pornoactrice is de mauvaise honte wel voorbij. Deze mazout kun je beter niet drinken, die andere mazouts (mazouten) wel. Met MBD wordt minor brain damage of minimal brain dysfunction bedoeld. Mèden thaumazein: zich over niets verwonderen, synoniem: nil admirari. Het synoniem van 'mèden agan' is 'niets te veel' (ne quid nimis). Dat is wel erg duidelijk mosterd na de maaltijd: médecine après la mort. Gelieve 'medieval' en 'mediëval' niet te verwarren. Met medioneerlandistiek wordt de studie van het Middelnederlands aangeduid. Is een meeneemchinees een Chinees om mee te nemen? Hé meis, wat heb je een leuk meis jurkje aan! James Watt heeft de stoommachine uitgevonden en alle(r) ogen zijn gericht op Kwatta.

2. Wat? De watt (W): halfwattlamp, hectowatt (hW), kilowatt (kW), kilowattuur (kWh), megawatt (MW), milliwatt (mW), microwatt (μW), wattage, wattmeter (niet: Wm), wattpiek (Wp, eenheid voor zonnepanelen), wattseconde (Ws, joule, J) en wattuur (Wh). Het symbool van meitnerium is Mt. Wat Melisch is, is van het eiland Melos afkomstig. Wat melkitisch is, behoort de melkieten. De mella is de Jodenbuurt in een Marokkaanse of Ottomaanse stad. Hij was zo dronken als een meloete meloet. Zou je menen? Bedenk dan: Menen ligt dicht bij Kortrijk. Zij is een menageus type. De eerste menorroe is de menarche. De Mensa Domini is de Tafel des Heren, de avondmaalstafel, waar het Heilig Avondmaal (H.A.) genoten wordt. De titel van een geschrift van Nietzsche: Menschliches, Allzumenschliches. Mercaptaan: thiol.

3. Onbeduidende praatjes zijn menus propos. Ik werk veel met meranti en merbau. Hem gewerd een mente-captusverklaring. Is een mesthuwelijk echt wat je dacht? Pas erg op met methamfetamine, crystal meth, meth. Een metteur en scène zorgt voor de
mise-en-scène, snapt u? Is Middel-West-Perzisch echt een taal? Dan zal 'middenpaleolithicum' ook wel een correcte term zijn … Een meursaultje gaat er altijd wel in. Bevat crème de menthe echt menthol? Hij is gespecialiseerd in laatzeventiende-eeuwse literatuur. Ik doe je eenmalig dit niet af te slane aanbod. Niëlleren is geen nivelleren. Een nikser is van het niksen, een nixer van de generatie nix. Een nymfomane is niet per definitie een nymphe du pavé. Ik zal dat nooit en te nimmer toegeven. Is dit hebbedingetje van nieuwzilver of van oud zilver gemaakt?

woensdag 6 mei 2015

Dictee woensdag 06 mei 2015 (3): dictee 830 (3) [623]

Dictee - dictees [623]

Dictee 830, alinea 7 t/m 10.

7. Dat is een hele mondvol. Moskovieten eten Moskovisch gebak. De Moor reed op zijn moor. In het mottekasteel hing een mottenballenluchtje. De MRAB-bacterie is de multiresistente Acinetobacter baumannii-bacterie (een bepaalde ziekenhuisbacterie). De bobo werd de laan uit gestuurd. En de rouwdouwer (rauwdouwer) werd het veld uit gestuurd. En de clandestiene asielzoeker werd het land uit gestuurd. Komt bij de myiologie ook de myiasis aan de orde? Het leek wel of er een Chinese muur was opgetrokken. Die wand is mooi musivisch gecomponeerd. De mulat ging met een muleta de mulattin te lijf. Dat ze het naadje van de kous wilde weten, vond ik naatje pet. Neomisten hebben toch veel weg van mysten. Een myorrhexis is een spierscheuring. Dat moet wel een uitgever van verhalen zijn: Narratio (internet).

8. Ik mag ze wel, die narrowescapeverhalen. Dat woord 'nargileh' begint me te vervelen. Is het 'machaka' of 'macha ka'? Zij zweert bij cafè macchiato. Op Madison Square Garden werden de eerste madisons (koppelkoersen) verreden. 'Madre de Dios' als tussenwerpsel betekent 'Moeder Gods'. Ik rook liefst maduro sigaren, ook als ik naar Madurodam ga. In Vlaanderen noemen ze een 'makron' een 'macaron'. Spleen wordt ook wel maladie sans maladie genoemd. Heeft u ook makuba(tabak)? Male quidem (= male quod sic): jammer dat het zo gelopen is. Het malthusianisme streeft geboortebeperking na. Wie is er momenteel managing director? Management by speech, daar schieten we weinig mee op. Een manicheeër hangt Mani aan. Wil je ketjap manis of ketjap asin? De god van de indianen is Manitoe. Ze drinkt manzanilla.

9. Hoeveel kost die manou stoel? In die tijd verzette men zich manu et corde tegen de manumissio. Een hazelwortel is een mansoor, een mansoir is iets anders. Wat doen de Maricolen? Dat is toch je reinste margaritas ante porcos werpen! Met muskoviet wordt Moskovisch glas bedoeld. Mycorrhiza is een soort symbiose. Ze schoten een MX-raket af. Laat je niet natregenen, laat je niet kletsnat regenen. Ik zal jou een nashipeer verkopen. Heb jij nask in je pakket? Zij speelt in het Nedpho, het Nederlands Philharmonisch Orkest. Zij houden een tweemaands retraite. Piet heeft er net zo min baat bij gehad, anders gezegd: Piet heeft er net zomin als Jan baat bij gehad. De uitdrukking 'd'accord' mag je niet gebruiken in een dictee, want die staat niet in de woordenboeken. Ik zou ook wel zo'n netsuke willen.

10. Spreek snel en goed uit: nepantiek. Een mariste dankt haar naam aan Maria. Denkt dat marmaille het weer beter te weten? Met maroufleren kun je de ondergrond camoufleren. Zij speelt altijd de bedrijvige martha. Hij heeft van nature al een martiale (marziale) houding. Een MBA is een master of business administration: die weet ook veel van mba, moderne bedrijfsadministratie af. Men noemt Alfred Hitchcock de master of suspense. De woorden 'massicot' en 'masticot' zijn nauw verwant. 'Mate,' riep de scheidsrechter, 'het is tijd voor de maté!". De mater saeva Cupidinum kan je in het ongeluk storten. Matinée of soirée musicale?

Dictee woensdag 06 mei 2015 (2): dictee 830 (3) [622]

Dictee - dictees [622]

Dictee 830, alinea 4 t/m 6.

4. Met mardi gras wordt Vastenavond bedoeld. Ze was een verademing: figuurlijk een lilium inter spinas (zoiets als een roosje-zonder-doorns?). In het limelight at hij een limmetje (lemmetje), een lime. Een limousine is een limo. De generaal werd gelimogeerd, naar Limoges gestuurd. Ze passen bij elkaar als linga(m) en yoni. Zo'n zin uit je natuurlijk alleen in het Lingala. Ik vind purperrudbeckia's mooi. In het linneaanse stelsel – zoals beschreven in het taxonomisch systeem van Linnaeus – worden linneon (grote soort) en jordanon (kleine) gehanteerd. Het devies van Linnaeus was trouwens: famam extendere factis – zijn naam door daden groot maken. Deze voetballer is links- en rechtsbenig. Is dat nou een links-links breiwerk? Mijn oma heeft daar rijstebrijbergen van. Een Lionsclub is meestal niet Lyons.

5. Vergelijk die laatstgenoemde club ook maar eens met een Rotaryclub. Een lion du jour is lion of the day. De liostage was zwaarder dan ik dacht. Bij liquor denk ik het eerst aan hoffmann(s)druppels. Bekend als de bonte hond, bij Jan en alleman: (omnibus et) lippis et tonsoribus notum. De little black dress danken we aan Coco Chanel. We kochten tien loads hout. Op het document stond een loco sigilli. Piet is mijn locum tenens. Ik vond dat ook het logischte logies. In de muziek is lofi met een ongepolijst geluid. Gelukkig bleef het bij een logomachie en werden ze niet handtastelijk. Het lombards hoen liep tussen de lombardse bonen. Lotus doet aan een soort van slachtofferverbeelding. Een lug verbindt fietsbuizen.

6. Ze krijgt nu toch low care in een lowcare-instelling. De luchthart-treurniet moest even (naar) lucht happen. De Luciaanse (= van Saint Lucia) munteenheid is de Oost-Caraïbische dollar. Hij deed dat lucri causa, uit winstbejag. Wist je dat lucite polymethylmethacrylaat is? Een lupus in fabula is een onverwachte verschijning. Het lumen mundi is het licht der wereld, i.h.b. Erasmus. Een typo is een typefout (typographical error – internet). Mixoscopie is voyeurisme. Kun je bij mond-op-mondbeademing een MKZ-besmetting oplopen? Een bekende cocktail is mojito. Zitten er veel kinderen op die m.o.k.-school? Ze kon zwemmen als een mooimeisje. De novicebegeleidster ging in de fout. Met je mond vol mag je niet praten. Hebben jullie gemonopolied? Wij noemen dat meestal monopolyen (voltooid deelwoord: gemonopolyd).

Dictee woensdag 06 mei 2015 (1): dictee 830 (1) [621]

Dictee - dictees [621]

Dictee 830, alinea 1 t/m 3.

1. De miss wet-T-shirt heeft de verkiezing gewonnen. Hij studeert land- en volkenkunde. Is een langoustine nou echt een kleine langoest? Het paard is la plus noble conquête de l'homme. Wie of wat regeert de wereld, m.a.w. wie is la Reine du Monde? L'art de grouper les chiffres: there are lies, damned lies and statistics. Ook bij de computer houdt het lifoprincipe in: last in, first out. Een laterna magica is gewoon een toverlantaarn, lata culpa is (juridisch) grove schuld. Is latin rock een latindans? Ik ken een latino die Ladino spreekt. De latera (enk.: latus) vielen vies tegen. Desiderius Erasmus' boek handelde over de lof der zotheid (laus stultitiae). Laveien is lang niet altijd crimineel. Lawaai maken, dat doet een lawaaimaker van een herrieschopper. 'Laser', een letterwoord, gevormd uit: light amplification by stimulated emission of radiation.

2. Hij somberde wat, maar toch le coeur léger. Hij werd opgezweept door le démon de midi. Leewater kan ook een leeuw beter niet drinken. Het mag wel, maar dan lege artis (l.a., secundum artem). Ten behoeve van welk verschijnsel wordt de Leidse fles gebruikt? Een leidinggevende houdt zich bezig met leidinggeven. Eigenlijk geeft volmaaktheid geen voldoening, denk maar aan: le goût de la perfection qui stérilise. Ik vind dat mooi: le geste auguste du semeur. Het leggen van het leiendak ging van een leien dakje. Waar komt 'Leier und Schwert' (lier en zwaard) vandaan? Hij bedient zich te vaak van le mot de Cambronne. Zonder les défauts de ses qualités was hij volmaakt. Ik mag ze wel, die paysans du Danube. Bij een leonina societas (societas leonina) worden de leones wel erg eenzijdig toebedeeld.

3. Hij spreekt vloeiend Letzeburgs. Zijn leven kabbelde voort in een letale lethargie. Bij leukose is er iets, meen ik, met de leukocyten. Wie schrijft er nou 'leviathan' met een kleine letter … Twee li's is ongeveer een kilometer. Een libellus aureus is een gulden boekske. Met deze Libra kun je niets wegen. De gitarist gaf een lick toe. Die twee lichtmissen passen goed bij elkaar. Het Lichtfeest is het chanoekafeest en de term 'lichtjesfeest' wordt heel algemeen gebruikt, zoals bij Chanoeka en het joelfeest bij de Germanen. Een liebelei is een flirt, een amourette. Onze-Lieve-Heer – die van de vele kostgangers – verhoede dat deze lieveheer aan diggelen gaat bij het transport. Ze streden lijf aan lijf in een lijf-aan-lijfgevecht. Zij bezit veel Ligurische kunst. Er waren toen veel ligues. Ook limbo's hebben een limbisch stelsel.

maandag 4 mei 2015

Dictee maandag 04 mei 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (36) [620]

Dictee - dictees [620]

Ditjes en datjes (36)

A. Ik twijfelde tussen Westsemitische talen en West-Semitische talen. Internet vertelde al dat er ook Zuid- en Oost-Semitische talen bestaan. Voor de zekerheid ook nog gevraagd aan Taaladvies. Zij bevestigen dat 'West-Semitische talen' de juiste schrijfwijze is. Anders dan Platengels en Plathaags. Die schrijfwijzen gelden dus niet voor windrichtingen. 

B. Deze week barstte er een flinke discussie los over 'jong Oranje'. Zo staat het althans in VD: lemma Oranje' (1). Echter: op Wikipedia én op de site van de KNVB én op de site van 'mijn eigen' korfbalbond KNKV wordt vrij consequent gesproken over 'Jong Oranje'. Het lijkt er dus op dat dit een foutje in VD is. Ik heb het voorgelegd aan GB en VD. M.i. kun je het (als eigennaam) ook nog vergelijken met Radio Oranje in GB, maar daarvan heeft VD geen weet. Ik houd u op de hoogte.

C. Ik meen al eerder gemeld te hebben dat '65 plus' in een samenstelling bijv. 65 plusgroepje wordt, maar in een afleiding 65-plusser(s). Je kunt wel '65 plussers' hebben, maar dat is dan een flink gezelschap dat aan het piekeren is … Zo is het ook met '4 havo': dat wordt '4 havoleerling' en '4-havoër'. Dat brengt me op het volgende zinnetje: die 5 havoërs zijn allemaal 3- en 4-havoërs. Volgt u het nog?

D. Breskens 2015, specialisten. Daarin kwam voor 'expogee', volgens VD ex-politieke-gevangene. Maar dat tweede streepje is natuurlijk onjuist. VD laat weten dat dit aangepast is/wordt.

E. Idem. De woorden wheelie, qualy, corpus vile en tenden stonden wel degelijk al in de papieren VD. Zoek ze maar op! Daarmee heb ik dus niet tegen de gangbare dicteeregels gezondigd. De uitdrukking 'op en tenden' kende ik uit mijn jeugd, maar mij lijkt er weinig op tegen om deze uitdrukking te gebruiken, want 'tenden' vermeldt VD gewoon als 'aan het eind, figuurlijk: uitgeput'.

F. Idem. De woorden die van de 'preciezen' niet hadden gemogen, zijn: stoppy (2007: het rijden op een motor met het achterwiel in de lucht – bij het remmen), aios(sen): 2013, arts in opleiding tot specialist, spritzer (2014): drankje van witte wijn (of vruchtensap) aangelengd met koolzuurhoudend mineraalwater, helaba (2013): (Belgisch-Nederlands) hé, jij daar (als begroeting of om de aandacht te trekken) en wiiitis (2008): (medisch) blessure van de schouder, het schoudergewricht als gevolg van het veelvuldig gamen met een Wii. Ik had me voorgenomen: maximaal 5 van die woorden (op 100). Volgens mij klopt dat dus.

G. Een lastige was 'Gijsje Goochem' (zonder 'een' in VD 2005) en een (!) gijsje goochem in VD 2015. Ook die vrijheid heb ik me maar gepermitteerd …

H. En ook een heel gemene: oud-katholiek (en dus niet: oudkatholiek) als 'voormalig katholiek'. Bij het dictee (men moest opschrijven '… als protestant en oud-katholiek …') heb ik niet het achterste van mijn tong laten zien, wetende dat VD mij dekt: oudkatholiek: iemand die behoort tot een katholiek kerkgenootschap in Nederland dat zich in 1723 afscheidde … Als protestant kun je dus moeilijk ook nog oudkatholiek zijn … Echter, de waarheid is weerbarstiger: een emeritus predikant uit mijn naaste omgeving beweert met grote stelligheid, dat de oudkatholieken wel degelijk tot de protestanten behoren (mogelijk is dat een andere kerkelijke club). Gooi dat maar in mijn pet …