donderdag 26 februari 2015

Dictee woensdag 25 feb 2015 (7): dictee Indiaantje spelen [532]

Dictee - dictees

Indiaantje spelen

Eigenlijk best jammer dat 'indiaantje' hierboven voor in de titel stond, want normaliter schrijf je het met een kleine letter. Het valt in de categorie rassen, verzamelnamen etc. zoals een indiaan(se), een zigeuner, een gipsy, een bedoeïen en een mulat(tin) (persoon geboren uit een zwarte en een blanke). De namen van volken etc. worden met een hoofdletter geschreven: Kelten, Eskimo's, Hunnen, Palestijnen en West-Vlamingen. Overigens worden ook specifieke zigeuners als Roma en Sinti met een hoofdletter geschreven. Dat geldt ook voor specifieke indianen zoals Apachen (ook: Apaches), Cherokees (Cherokee-indianen), Cheyennes (Cheyenne-indianen), Mohawks of Mohikanen ( u weet wel: de laatste der Mohikanen = de laatste van een bepaalde groep of partij; de Mohikanen zijn een uitgestorven indiaanse stam) en Zwartvoet(en) (Zwartvoetindianen).

Maar goed, ik wilde eens kijken naar '*indiaan*'. Wat kom je dan zoal tegen? Inderdaad ook (cowboytje en) indiaantje spelen en je uitdossen als een indiaan, maar ook: de Azteken (oud indiaans volk in Mexico met hoge beschaving), caboclo (caboclo-indiaan: halfbloed van een blanke en een indiaan in Brazilië), dondervogel (in de indiaanse mythologie een grote en machtige mythische vogel), hevea (aan een indiaans woord ontleende benaming van een plantengeslacht), hickory (aan een indiaans woord ontleende benaming voor een zekere notenboom met taai hout, o.a. gebruikt voor hamerstelen), kasiri (indiaanse, zwak alcoholische drank uit cassave), marron (ten tijde van de slavernij ontvluchte zwarte dan wel indiaan of een nakomeling daarvan), mesties (ook: metis, afstammeling van een blanke vader en een indiaanse moeder of omgekeerd), piaiman (indiaanse sjamaan = priester-tovenaar bij de indianen), potlatch (indiaans feest, waarbij iedereen geschenken uitdeelt waarvan de grootte bepaald wordt door iemands sociale positie), roodhuid (verouderde, vaak minachtend gebruikte naam voor een indiaan; tegengestelde of antoniem: bleekgezicht), sequoia (reuzenpijnboom, genoemd naar een zekere Cherokee-indiaan), sachem (indiaans opperhoofd), squaw (indiaanse vrouw), tobogan (Canadees-indiaanse slee), terceroon (ook tercerone: West-Indische kleurling, kind van mulatten (blanke en zwarte) en mestiezen (blanke en indiaanse vrouw)), zambo (kind van een zwarte man en een indiaanse vrouw) en zweethut (lage, koepelvormige hut, bv. van met isolerend materiaal bedekte takken, waarin mensen, gezeten om met water besprenkelde gloeiendhete stenen, een oorspronkelijk indiaans reinigingsritueel ondergaan). Voor de volledigheid ook nog op '*indian*' gezocht (zoek zelf de betekenis maar op): all chiefs en no Indians, prairie-indianen en Indian summer(s). Meer smaken heeft VD niet!


Dictee woensdag 25 feb 2015 (6): dictee Franse meervouden [531]

Dictee - dictees

Franse meervouden

Meervouden van Franse (samengestelde) woorden vormen een onoverzichtelijke en ongrijpbare mêlee. Er zijn nauwelijks regels voor (doet het woord nog Frans aan of is het vernederlandst?). De verwachting is dat er op dit punt in GB en VD 2015 enkele veranderingen zullen plaatsvinden.

Los daarvan heb ik (voor de superspecialisten) een oefendicteetje gemaakt, waar de honden geen brood van lusten. Alles met alleen vormen, waarover VD en GB 2005 niet van mening verschilden!

En met dank aan Johan de Boer, die alles zorgvuldig gecontroleerd heeft!

De onderstreepte woorden zouden in een invuldictee van mij moeten worden ingevuld.

Hier is geen woord Spaans of Frans bij: alles komt uit Van Dale en/of het Groene Boekje.

1. Ik ben met mijn enfants chéris – lievelingetjes – met hun beider coupes soleils een weekend naar Parijs geweest.

2. Vanwege mijn alzheimer had ik een aide-mémoiretje bij me hoe beaux garçons zich moeten gedragen.

3. We zagen enkele grands hôtels en ook grand cafés.

4. In een daarvan dronken we pousse-cafés na enkele crêpes suzette genuttigd te hebben.

5. Ook zijn we naar ballet geweest: de grands pliés en ook de demi-pliés waren niet van de lucht.

6. We hoorden enkele diseuses à voix en aten diverse filets mignon bij meerdere grandes bouffes.

7. Enkele door de wol geverfde maître-chanteurs drongen ons twee dame-jeannes op.

8. Voor thuis kochten we nog twee heerlijke eaux de cologne elk in een eau-de-cologneflesje.

9. Ze hadden geen enkel eau de toiletteje!

10. Terug hadden we gevieren lits-jumeauxs in een van de wagons-lits.
 

maandag 23 februari 2015

Dictee woensdag 25 feb 2015 (5): dictee 819 (3) [530]

Dictee - dictees

Dictee 819, alinea 7 t/m 10.

7. Ik kijk uit naar die moments suprêmes. Vooraf de warming-up, na afloop de coolingdown. Alles chill? Ja, coewl! De moderne vorm van 'cool' is 'coewl'. Die pavlovreactie hadden ze niet verwacht. De coq-à-l'âne nam die coq-au-vin (GB, VD: coq au vin) behoorlijk op de hak. Een coquette (kokette) kan heel koket zijn. Corduaans leer komt uit Córdoba. Die cordons bleus maken geweldige cordon bleus klaar. Een piston is wel een cornet-à-pistons, een cornet niet. Die tennisster behoort tot de top twintig (top 20), zij is een toptwintigspeelster (top 20-speelster). Het coronavirus kan SARS veroorzaken. We konden putten uit een cornu copiae. Goeie hemel, corpo di bacco! Onbegrijpelijk, die cosas de España. In die akte vond een coup de théâtre plaats. Het vlees mist een bite. De tripartite is in België een zekere driepartijenregering.

8. Het journaille trok zijn blocnoteje(s). Chapelure is paneermeel. De magnolia(boom) wordt ook tulpenboom genoemd. De oude man is aan het atrofiëren. De slachtoffers waren door CO2-inademing geasfyxieerd. Kom niet weer aan met die crambe bis cocta. Dat is plompe kunst, Crassa Minerva. Wij drinken graag een crémantje. Een cretonnen gordijn is van cretonne [mag zonder sjwa] gemaakt. Die overlast is echt een crime. Hij is veroordeeld wegens crimen laesae majestatis. Dat kussen is gevuld met crin végétal. Ze gaven geen acte de présence bij de cérémonie protocolaire. Het muziekblad telde heel wat double croches. Die crux interpretum blijft een bottleneck. Een sansculotte was echt wel gekleed. Hij heeft een cummetje gekregen. Een cummerband (GB, VD ook: cummerbund, fout?) is een Indiaas kledingstuk. Het gaat over India's munt.

9. Goed onthouden: de CFA is de Communauté Financière Africaine. Een sitoloog is een voedingskundige, een cytoloog een celbiologiekenner. Hier nog wat '*noom*': cervixcarcinoom (baarmoederhalskanker), hidradenoom (zweetkliergezwel), janoom (lommerd), monoom (eenterm), schwannoom (tumor die uitgaat van de zenuwschede, het buisvormige omhulsel van een neuriet) en theonoom (volgens de theonomie = richting binnen het calvinisme die geen onderscheid maakt tussen de zedelijke en de burgerlijke wetten van het Oude Testament, en meent dat ook de laatstgenoemde onveranderlijk in alle tijden gelden). En op '*loog*': anesthesioloog, assyrioloog, byzantinoloog, gynaecoloog, hydroloog, ichtyoloog, kremlinoloog, labyrintoloog, mytholoog, oftalmoloog, oneiroloog en rinoloog.

10. Verder: thracoloog, thyreoïdoloog, ziganoloog, zoöloog en zytholoog (bierkenner). En eigenlijk verschillen ze niet zoveel: een karyoloog bestudeert celkernen (het hart van de cel) en een cardioloog bestudeert het hart (de kern van een mens). Welke dag- en weekbladen kunnen we opzeggen? Ze reden met een à la Daumont bespannen voiture. Voorbeelden van een defenestratie (uit het raam gooien) waren de Defenestratie van Praag en die van Leuven. De stotteraar genoot van zijn deli deli. De man uit De Lier had een delier. Voor de delta-arm ligt een delta-eiland. Bij demasqué denk ik aan Démasqué der schoonheid (Menno ter Braak).


Dictee woensdag 25 feb 2015 (4): dictee 819 (2) [529]

Dictee - dictees

Dictee 819, alinea 4 t/m 6.

4. De cier is een soort plectrum voor de citer. Heb jij ook al last van moussejes (moussetjes), muscae volitantes, mouches volantes? De CJD is de Creutzfeldt-Jakob disease (GB: creutzfeldt-jakobsyndroom, lijkt op BSE, GB: boviene spongiforme encefalopathie, VD ook: gekkekoeienziekte). In Noord-Afrika kun je heerlijk chakchouka eten. Een choliambe is een hinkjambe. Alle toetsen samen vormen het klavier, de claviatuur. Wie aan tai chi doet, is aan het tai-chiën: ik tai-chi, jij tai-chiet, ik tai-chiede, jij hebt getai-chied. De cluniacenzers domiciliëren in Cluny. Exporteren de Cocoseilanden (met kokospalm in de vlag) veel kokos (handelsnaam: coir [koh-juhr])? De Code Civil is gelijk aan de Code Napoléon. De codex argenteus is het enige handschrift van Wulfila's Gotische Bijbelvertaling. Coërcitie is dwang.

5. Een samenloop van omstandigheden is een coïncidentie. Een cigarillo is een kleine sigaar. Hij schoot in een Franse colère. We spraken via een collectcallverbinding. Alles over '*coli*', beperkt tot de bacterie: colibacil, colibacterie, colitis (ulcerosa), E. coli, E. colibacterie, enterocolitis, poepbacterie, IBD: inflammatory bowel disease, inflammatoire darmziekte, zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn (crohn), EHEC(-bacterie), enterohemorragische E. coli (bacterie die besmettelijke dikkedarmontsteking met bloederige diarree kan veroorzaken) en darmontsteking. Neventreffers: broccoli, cognacolie, scoliose, acoliet, H. Colijn (spatie!), bucolisch, Coliseum (Colosseum), rococoliteratuur en niccoliet (kopernikkel).

6. Een cocu geniet van cuckolden (denk aan koekoek). Zouden de Beefeaters vaak biefburgers eten? Toe, doe niet zo bigotterig! Je moet meer van je af bijten. De verf moet nog afgebeten worden. De BIAP is de Bond van Internationale Autoparasieten. Het is bijdehand als zo'n bijdehandje je bij de hand neemt. Mijn horloge gaat op de binkert. Die collega-econoom is ook mijn collega proximus. Cometten is comète spelen. Wat houdt de coming backservice in? Is dat nu een commuin [ui] delict? Een compascuum is een koppelweide, meent. De thesaurier moest een compte-rendu overleggen. De tijd moet je zien als continuüm. Het conto corrente is de rekening-courant, het conto (mv.: conti) a metà is een gezamenlijke, gedeelde rekening. Een conveyer is een transporteur, een convoyeur is de begeleider van een konvooi.

Dictee woensdag 25 feb 2015 (3): dictee 819 (1) [528]

Dictee - dictees

Dictee 819, alinea 1 t/m 3.

1. Zo'n bodebaan is gewoon een beambtenbaan. Van de balletbarre gingen ze meteen door naar de cafébar. Toen het bathmetaal afgeleverd was, gingen de vrouwen batikken en de kinderen punniken. Zijn beeltenis was in de beeldenaar verwerkt. Kom in het bedsteetje, mijn liefste. Ze kreeg het op een presenteerblaadje, op een kabaret, aangeboden. Daar zouden ze hemel en aarde voor willen bewegen: caelum et terras miscere [k]. De camelot leurde met kamelot. Rapaille is canailleus canaille. Ze was nog een candide bakvis. Let erop dat 'cañon' (canyon) niet na 'canon' komt maar na canzonetta! Een kanunnik vervult een canonicaat. Het H.R.R. (Heilige Roomse Rijk) is het S.R.I. (Sacri Romani Imperii). De restauratie van de catacombenschildering is aanstaande. Bij mij staat 'C&A'tje' tussen 'cathine' en 'CAT-scan'.

2. Het werd achteraf duidelijk waar de generaals mee bezig waren: ze bereidden een coupje (couptje [uitspraak!]) voor. Cave canem: pas op voor de hond! We hebben consensus bereikt over de census. De CFA is de Communauté Financière Africaine, de Afrikaanse Financiële Gemeenschap; die reguleert de CFA-frank en is het overkoepelende orgaan voor de CFA-frank-Centraal (CFA-frank BEAC, Banque des États de l'Afrique Centrale (Bank van de Midden-Afrikaanse Staten): Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Brazzaville,
Equatoriaal-Guinea, Gabon, Kameroen en Tsjaad) en de CFA-frank-West (CFA-frank BCEAO, Banque Centrale des États de l'Afrique Occidentale (Centrale Bank van de West-Afrikaanse Staten): Benin, Burkina Faso, Guinee-Bissau, Ivoorkust, Mali, Niger, Senegal en Togo). Een mondvol.

3. Een chanson de geste is een Oudfrans heldendicht. Een chapeau claque is een gibus. Wil je montagne russe of charlotte-russe? De chiasmenstructuur wordt niet veel gebruikt. Hoe zou je de chicagoblues omschrijven? Een bbb-training is een training voor buik, billen en benen. En een bbb-voorziening is een bed-bad-broodvoorziening. Ik dacht ook nog aan B&B, bed and breakfast (logies en ontbijt bij particulieren). Deze gevangene zit in cel O. Hij heeft duidelijk een sociaalpsychologische achtergrond. Het meervoud van 'bel-esprit' is 'beaux-esprits'. De BM-klasse (bergumermeerklasse) is genoemd naar het Bergumer meer. Het kleine Beiram (Bairam) is het Suikerfeest (Ied-al-Fitr), het grote Beiram is het Offerfeest. De CHU was de Christelijk-historische Unie. De gangbare taal daar was Tamazight (Tifinagh is Berberschrift).

Dictee woensdag 25 feb 2015 (2): dictee Lijstjes [527]

Dictee - dictees

Lijstjes

Dicteefanaten zijn dol op lijstjes. Ze hebben ze in alle soorten en maten: dranken, volken, woorden met 1 (2, 3) koppeltekens, woorden uit het Frans, Duits en noem maar op (zo komt 'pyjama' uit het Hindi), talen, woorden met en zonder tussen-n of -s en ga zo maar door. Ik ga hier geen tientallen columns mee vullen, maar beperk me tot één lijstje. Dat stamt nota bene uit 2006-2007 en ik kreeg het toentertijd van een dicteecollega. Het omvat zo'n 400 woorden in de categorieën Kleding, Hoofddeksels, Schoenen en Kapsels. Ik pak er te hooi en te gras maar wat uit: ze zijn leuk of hebben een moeilijke spelling. Kleding: atjehjas (in Indië: tot aan de hals dichtgeknoopte colbertjas met staande kraag), blazer (uitspraak 'ee', sportjasje), een C&A'tje, corselet (maar: korset!), en-tout-cas (kleine paraplu, die tevens tot parasol kan dienen, vandaar ook de naam: voor elk geval), hawaïhemd (alohashirt), hoelarokje, interlock(je) (ondergoed), jaegertje (idem), jodhpurs (meervoud, rijbroek), knickerbocker (kniebroek), kotomisi (Surinaamse vrouwenkleding), macfarlane (lichte overjas), mackintosh (regenjas), montycoat (houtje-touwtjejas), petticoat (onderrok), pijjekker (geen koppelteken!), pullover (maar: slip-over), shawl (ook: sjaal), slobkous (b), sweater (trui), T-shirt, tutu (balletrokje), ulster (overjas), vrijschijtertje (kort jasje), apenrok (oorspronkelijk: kort jasje waarmee men een aap uitdost, nu ook: (figuurlijk) nauwsluitend jasje met korte panden), peignoir (ochtendjas), babydoll, saharienne (mouwloos colbert), sarong, sari (Indisch vrouwenkledingstuk), evaatje (morsschortje), havelock (nekbescherming), ski-jack, toetoep (jasje), tompouce (kleine paraplu), (nette) kloffie (pak, kostuum), little black dress (zwart cocktailjurkje) en wetsuit (surfpak). In de categorie Hoofddeksels: Frygische muts (jakobijnenmuts), balaclava (bivakmuts), boerka (gezichtsmasker voor vrouwen), fez (meervoud: fezzen) of tarboesj (hoge Egyptische fez), gibus (klaphoed), hogehoed, kaffiya (hoofddoek voor Arabieren, ook: arafatsjaal), khimar (hoofddoek voor moslima's), matelotje (ronde strooien hoed), nikab (Arabische gezichtssluier), pillbox (dameshoed), sjako (militair hoofddeksel), stetson (cowboyhoed), pugree of puggaree (sluier om tropenhelm, die de nek beschermt) en zorrocape. Vervolgens in de categorie Schoenen: bootee (laars), cothurn (toneellaars), gympen, gympie, gympje, loafer (lage schoen zonder veters), molière (lage (heren)schoen met vetersluiting), queenie (damesschoen) en sneaker (sportschoen). Ten slotte vinden we in de categorie Kapsels: afrokapsel, bebophaar, bantuknots (kapsel van in kleine knotjes gevlochten kroeshaar), beatrixkapsel, coupe soleil (met plukjes geblondeerd haar), elviskuif, gullitpruik en rastafari- of rastakapsel. Zet dus niet je bokkenpruik op, maar kleed je als om door een ringetje te halen (dan ben je: tiré à quatre épingles).

Dictee woensdag 25 feb 2015 (1): dictee Russe [526]

Dictee - dictees

Russe

Ik wist dat het achtervoegsel 'russe' soms wél en soms ook niet een koppelteken kreeg. Laten we maar eens kijken. Ik zoek in VD op 'russe' en pak eerst bij de kop (oftewel: de koe bij de horens) wat ik zocht via '*russe*': 1) inderdaad, mét koppelteken charlotte-russe (uit het Frans): room(ijs)pudding met gelei en een rand van biscuits (geen meervoud!), 2) zonder koppelteken lait russe (uit het Frans, letterlijk 'Russische melk', (Belgisch-Nederlands, weinig gebruikt): koffie verkeerd (meervoud: laits russes) en 3) montagne russe (Frans, meervoud: montagnes russes) a) een achtbaan of b) een nagerecht van vanillevla met puddingbiscuits. Wel, die drie zocht ik. Maar wat krijg je verder nog 'cadeau'? Hele banale zaken: 1) Brussel = a) de hoofdstad van België, tevens het bestuurlijk centrum van de Europese Unie, b) (metonymisch) het bestuur van Europa, zoals in: 'Brussel' regelt alles voor ons, of we nu willen of niet (O ja, een metonymie (metonymia) = een stijlfiguur waarbij in plaats van een zaak een andere genoemd wordt, niet op grond van een overeenkomst, maar op grond van een andere betrekking die tussen beide bestaat, hier: het bestuur van Europa is in Brussel gevestigd. Een ander voorbeeld is: Vondel lezen, waarbij in plaats van de zaak de naam van de schrijver gebruikt wordt.), 2) Brussels = van, uit, betreffende, als in Brussel: a) Brusselse aarde, vettige zandaarde om houtwerk enzovoorts schoon te maken, b) Brussels lof, witlof, c) Brusselse spruitjes, synoniem: spruitkool en d) Brusselse kermis, een soort biscuit (en dus geen kermis, dat is – om en nabij – de Vlaamse kermis = volksfeest met kermisattracties, volksspelen en eetkraampjes), 3) jack russell (los!) of jackrussellterriër (aaneen!) = een van oorsprong Britse kleine jachthond met gladde tot borstelharige vacht, oorspronkelijk gefokt om vossen en dassen uit hun holen te jagen (John Russell was een Britse dominee die honden fokte en kruiste), 4) russen = a) (bnw. dat alleen vóór een znw. gebruikt mag worden, dat heet attributief gebruik) (gewestelijk) uit graszoden bestaande, denk maar aan een russen bedekking van een voetbalveld, b) van rus (in de betekenis: (plantkunde) elk van de biezen van het geslacht Juncus uit de russenfamilie) – dat ligt dus wel dicht bij het voorafgaande 'gras' (terzijde nog wel leuk: gewestelijk is trillen als een rus, beven als een rietje …), 5) verbrusseling = a) verschuiving van politieke beslissingen en beleid van nationale overheden naar de Europese Commissie, die in Brussel gevestigd is en b) (in België) expansie van de Brusselse agglomeratie, waardoor de Vlaamse rand rond Brussel meer en meer aansluit bij Brussel, bijvoorbeeld door verfransing. Enfin, afijn, u bent weer helemaal op de hoogte ...

woensdag 18 februari 2015

Dictee woensdag 18 feb 2015 (6): dictee Woerden 2015 [525]

Dictee - dictees

Het Groene Hart (Woerden 2015)
Geen geannoteerd dictee beschikbaar.

1. Als fervente dicteegangers op tournee gaan door het land, dan komen zij toerend over de achtbaanssnelweg van Utrecht naar ’s-Gravenhage of vice versa een geïllustreerd verkeersbord tegen waarop een oer-Hollands weids polderlandschap staat met de aanduiding het Groene Hart.

2. Dat door velen geprezen kloppend hart van Nederland heeft meer te bieden dan ingenieus geconstrueerde molens, boerenhoeven met hoogstamboomgaarden en hooimijten.

3. Zo heerst er in het waterrijke Groene Hart een sfeer van dolce far niente op de tienpersoons polyester huursloepen met chardonnay drinkende pensionado’s, die co-existeren met nijvere agrariërs, die een waar charmeoffensief hebben ingezet, wat zeker niet getuigt van een van-negen-tot-vijfmentaliteit.

4. Aan de Reeuwijkse en Nieuwkoopse Plassen kunnen gezelschappen zich tv’loos vermeien in huisjes die aan Russische datsjaatjes doen denken; hun stadse koters mogen de gehele dag naar hartenlust slootjespringen, door een maisdoolhof rennen of agrogolf spelen met een barbecuetje na afloop.

5. Op streekmarkten staan agro-ondernemers met hun verantwoorde, gecertificeerde producten; voor vega's is er uienchutney en de voedzame antioxidante koninginnengelei, die een vitamine-injectie vanjewelste geeft, alsook allerlei soorten kaas, zoals komijnekaas, geitenkaas en biologische fenegriek.

6. Bovendien zijn in menig à-la-carterestaurant de menu’s geüpgraded met een uniek assortiment aan ingrediënten waaraan voor de verstokte carnivoren het Waards rundvlees niet mag ontbreken, net zomin als een sukadestuk van onze oeros, het heckrund.

7. Ten slotte bieden projecten bij de vestingsteden uit het prenapoleontische tijdperk de amateurarcheoloog genoeg voer om zijn cultuurhistorische honger te stillen, zoals een bouwkundig onderzoek naar de historische inundatiesluis bij Nieuwpoort.

8. Zolang de authenticiteit van onze groene buffer tegen de opdringende Randstedelijke Vinex-agglomeraties gewaarborgd blijft, kunnen deze activiteiten nochtans toegejuicht worden; tezelfdertijd moet onze rikketik te allen tijde sneller slaan als we in het voorjaar de prematuur geboren lammeren door de madeliefjes zien dartelen, zwartbonte koeien met bokkensprongen hun eerste dag buiten zien beleven en veldleeuweriken horen tierelieren.
 

Dictee woensdag 18 feb 2015 (5): dictee 818 (3) [524]

Dictee - dictees

Dictee 818, alinea 7 t/m 10.

7. Hem vielen veel a.u.b.'s en ajb.'s ten deel. Die daad zal wel de nodige backlash oproepen. Is er bij die overname sprake van good- of van badwill? Ik houd niet van mannen met grote bakkesen en/of bakkebaarden. Maakt een balladedichter ook ballads? Er is een bava uitgeschreven. Bij het Braziliaanse carnaval hoor je vaak batucada. Hoeveel Hebreeuwse baths wijn kon je voor 2000 Thaise bahts kopen? Ken je de rijkbloeiende klaverzuring? Een bedektbloeiende plant is cryptogaam. De Thorastudie geschiedt aan de hand van thorarollen. Een behemoth is een groot en sterk viervoetig dier. Twee glazen beiers, graag. Zoek eens op, wat bekkensnijden is. Dat doet een bekkensnijder. Wanneer was het beleg van Leiden? De bel-etage (quasi-Frans, pseudo-Frans) ligt vaak boven het souterrain. Mijn bête humaine.

8. Bij het baanwielrennen vond een belle plaats. Op veel tennistoernooien spelen ze best of fives. Zij zijn de bêtes noires van de familie. Op Bevrijdingsdag wordt het bevrijdingsfeest gevierd. Een bezant komt uit de heraldiek of uit Byzantium. De bergamotten komen oorspronkelijk uit Bergamo. Mijn neefje is goochem en bij, maar hij is nog geen bij- of wijgoochem. Dat e-zine heeft nu een bijdetijds omslag. We willen bijeenzijn en dus een bijeen- of samenzijn, geen alleen-zijn. Een bilbord en een billboard: dat scheelt nogal wat. Een billfold moet je dubbelvouwen. Wij vallen onder het bisdom Brugge. Die kenden we nog niet: blefaroplegie (ooglidverlamming) en bleomycine (een antibioticum dat de eiwitaanmaak van kankercellen remt). Zou bloed zuigen hier helpen? Ik neem nog een paar bloody mary's.

9. Die blondjes stonden naar een wei vol blondes d'Aquitaine te kijken. Waar zeggen ze 'bloezen' en waar 'blouses'? Het is overigens 'bloesje' of 'blouseje'. Een bodhisattva is een aspirant-nirwanaganger. Een boeddha is een Boeddhabeeld. Het boerhaavesyndroom behelst een breuk van de slokdarm, bijvoorbeeld als gevolg van hevig braken. Er zit mij te veel boemboeboemboe op. Een bo-gesprek is een collect call. De Bondsrepubliek Duitsland (BRD, Bundesrepublik Deutschland) heeft een Bondsdag met een bondsregering en een bondskanselier. Daar komen we voor: bon souper, bon gîte et le reste, goed eten, goed logies en de rest. Er zullen toch niet veel Balinezen balienees zijn? Hoe moet je met een balaclava op, een baklavaatje verorberen? De bande noire bestond beslist niet uit blousons noirs.

10. Een buvard is een vloeiblad, een butoh is een moderne, zeer gestileerde Japanse dans en een bévue is een flater. Jij een bratsch, dat is quatsch! Zij zijn één pot nat: bras dessus, bras dessous. Ze noemen hem wel 'mister brankalie'. De wereldkampioen breakt de runner-up in de tweede set. Een afhangend lint aan dameshoeden heet bride. Broeder Jonathan personifieert de VS. Brood en spelen: panem et circenses. Heeft brønstedzuur ook praktische toepassingen? Onder het bonsaiboompje riepen de Japanners 'banzai'. De bas-bariton zong een basaria. Een bas-buffo is een buffobas. Hodierno die heerst het hodiëcentrisme. Haar kapsel is bop.
 

Dictee woensdag 18 feb 2015 (4): dictee 818 (2) [523]

Dictee - dictees

Dictee 818, alinea 4 t/m 6.

4. Andere namen voor argilliet zijn kleilei en schalie. Met veel aplomb werd de plomb in de plomp gegooid. De apgarscore geeft een cijfer op grond van appearance, pulse, grimace, activity, respiration. Hij is een man van ouderwetse deugd en trouw: antiqua homo virtute ac fide. Een sioniet is een zionist. Help me even, si placet. Alle antoniusbroeders zijn lid van de Antoniusorde. Het Anzus-pact (Australia-New Zealand-United States Security Treaty) werd in 1951 gesloten tussen Australië, Nieuw-Zeeland en de VS. De overwinning was à portée, lag voor het grijpen. Wijsheid après coup is niet zo moeilijk. Geef mij maar aqua pompa (aqua pumpaginis). Aquam a pumice postulare: iets onmogelijks willen en aquam infundere in cinerem: de put dempen als het kalf verdronken is. Biljartballen zijn vaak van aramith.

5. Haar werkstuk was à quatre épingles, om door een ringetje te halen. Met arma Christi worden de passiewerktuigen bedoeld. De langoor luisterde arrectis auribus. In de aron hakodesj bevinden zich de thorarollen. Onze artificialintelligenceafdeling floreert goed. In het oude Rome kon je met Oud-Romeinse asses betalen. Wat is het verschil tussen ascendanten en ascendenten? Wat doet men met asdics? Alleen in India vindt men ashrams. Schijnt heel bijzonder te zijn: a sheep in sheep's clothing. Het voormalige Spaanse rijk reikte van zonsopgang tot zonsondergang: a solis ortu usque ad occasum. Waar wordt aspidosperma-alkaloïde zoal aangetroffen? Het TARP-programma is het Troubled Asset Relief Program.

6. Zou de naam 'florijn' naar Florence verwijzen? Nee! Zijn a-stralen net zoiets als x-stralen? Au bain-marie koken doe je in een bain-mariepan. Dat athomegevoel ervaar je alleen thuis. Die jeugdige grijsaard is nog heel sthenisch. Met audax Japeti genus wordt het menselijk geslacht in het algemeen aangeduid. Hij is een kerel aus einem Guss. Dat au-pairmeisje bevalt hen goed. Dat ga je toch niet au sérieux nemen? Een autarkie is een zelfvoorzienende, gesloten staatshuishouding. Aut nunc, aut nunquam (ook: nunc aut nunquam): nu of nooit. Denk ook aan de nu-of-nooitmoeder, de nonmoeder. 'Autos epha': wel goed schrijven, hoor! Wat is het avoirdupoidsstelsel? Wij zijn citoyens van het Avondland. Het ging van kwaad tot erger, a verbis ad verbera. De rechter sprak een avas uit. Aut omnia, aut nihil: alles of niets.

Dictee woensdag 18 feb 2015 (3): dictee 818 (1) [522]

Dictee - dictees

Dictee 818, alinea 1 t/m 3.

1. Is zo'n mitraillette(t)je makkelijk te bedienen? Adouceren is meer doux maken. Lijfeigenen zijn adscriptus glaebae, gebonden aan de bodem. Hij deed dat ad speciem [s, s of s, k], voor de schijn. Deze klerk werkt heel zorgvuldig: ad unguem. Adverso flumine niti (letterlijk: tegen de stroom in roeien of zwemmen) is vergeefse moeite doen. Die affe schilderijen mogen verkocht worden. De advocatus diaboli en de advocatus Dei voerden een verbeten strijd. Was de affaire-Barabbas echt een affaire d'honneur? Bij zo'n Marsreiziger denk je toch: aeternum vale, marsmannetje worden? De afghalaine werd oorspronkelijk in Afghanistan wel met afghani's betaald. Hun bijdrage om dat à fond uit te zoeken, was duidelijk à fonds perdu. Afreien kan veel schaafsel geven. Ze besloten tot het afrijden van hun aftandse deux-chevaux.

2. Veel brooche bij het aftroggelen van die spulletjes, waaronder brogues. De aleppo-inkt is van huis uit Aleppisch. Een aki is een overweg met een automatische knipperlichtinstallatie. Bij die alliancering past wel een nuancering. Dat verachtelijke wezen is een âme de boue (ziel van modder). Hoeveel bedraagt het agio-stockdividend? De ABN AMRO-bank is gered. Wanneer gaat die AMvB in? Amoxicilline is een veelgebruikt type penicilline. Mijn buurvrouw is geheel amuzisch. De ANBO-voorzitter heeft het machtswoord gesproken. Die anarithmon gelasma houdt nooit op: de eindeloze deining van de golven der zee. Anisocorie is de ongelijkheid in grootte van iemands pupillen. Hij zal zijn Ankariotische roots nooit ofte nimmer verloochenen. Hij is al lang mijn animae dimidium meae, echt mijn boezemvriend.

3. An sich een leuke ansicht gekregen. Hij is bekend als een anonymus in libro non edito: een ongenoemde in een niet-uitgegeven boek. Antifoulingverf [au] moet aangroeiing tegengaan. Antimitotisch is de celdeling belemmerend. De douairière droeg een echte Coco Chanel, mijn zusje maar een simpel chanelpakje. Wij kopen alleen in koosjere winkels. Wat betekenen al die afko's: BMI, QI, IQ, pig, Nikkei en Xetra DAX? Celadon is zeegroen en een telamon is een steunpunt of pilaar in de vorm van een forse mannengestalte. Over kleine maten gesproken: denk eens aan de ångström (symbool: Å) en de bohr (symbool:
ao). Wie kent die nog: de ARP, de Antirevolutionaire Partij? Beschouw dat maar als een a priorietje. After all, après tout, werd het après-skiën toch nog leuk. Bij het skiën tot aan de knieën in de sneeuw.

dinsdag 17 februari 2015

Dictee woensdag 18 feb 2015 (2): dictee Ditjes en datjes (25) [521]

Dictee - dictees

Ditjes en datjes (25)

A. Moet je bij een juridisch dictee 'conditio sine qua non' schrijven, dan doe je dat natuurlijk als eenvoudig hbs'ertje – VD slaafs volgend – zoals hiervoor. VD heeft ook nog de afkorting c.s.q.n. Blijken die juristen te willen dat je 'condicio' schrijft, want dát is Latijn (en hun afkorting is CSQN). Nou, dat was echt Latijn voor mij. Raadpleging van mijn eega, emeritus predikant en bedreven in vreemde en oude talen, fronste haar wenkbrauwen en wist ook niet beter dan dat het 'conditio' was. Dan maar opgezocht in het aloude woordenboek
Latijn-Nederlands. En jawel, 'condicio' gaf als betekenis 'voorwaarde' en daar ging het hier natuurlijk om. Het woord 'conditio' stond er ook wel in, maar dat betekent (iets van) inmaken van vruchten, kruiden van spijzen en ook nog 'schepping'. Raadplegen van Wikipedia levert op, dat de bestreden uitdrukking (met t) middeleeuws pseudo-Latijn is. Enfin, raar wereldje, die wondere wereld van de taal …


B. Weer wat bijgeleerd: hij was heel relaxed, leidde een relaxed leventje in een relaxte sfeer. Het bijvoeglijk naamwoord 'relaxed' blijft dus altijd ongewijzigd, tenzij het verbogen moet worden!

C. 'Theedrinken' of 'thee drinken'? Ziehier de belevenissen hierover bij een dictee in Epe. Voor mij het hoogtepunt van de avond! De jury vond dat het 'theezetten' moest zijn. In dat geval had ik inderdaad 'thee-' moeten schrijven omdat het een samentrekking was met het verderop staande 'zetten'. Dan had ik één fout gehad. Ik heb erover 's avonds nog een mailtje gestuurd. Dat kon, omdat ik natuurlijk ook bij mijn dochter in Apeldoorn – waar ik sliep die nacht – kon inloggen op het online-GB en de online-VD. Mijn bevindingen: 'theezetten' niet in het GB, dus als dat leidend is, moet 'thee zetten' los. VD heeft wel een lemma 'theezetten'. Om die reden zou je het aaneen moeten schrijven. Echter: bij lemma 'thee' staat nadrukkelijk 'thee zetten' (wel met erbij: zie 'theezetten'). Bij lemma 'zetten' ten slotte vinden we 'thee zetten' (met de toevoeging: ook als samenkoppeling en dan aaneengeschreven). Dat hele complex overziend, kan een jury weinig anders doen dan beide spelvormen hier goed rekenen. In dit geval heeft men dat dan ook – zij het achteraf – gedaan. Hoewel ook wel aanvechtbaar, was ik met 'koffiezetten' (vergelijk ook 'koffiedrinken' bij GDNT Den Haag 2013!) minder goed weggekomen, want laat 'koffiezetten' nou net wél in GB staan! Maar naast 'koffiezetten' in GB (en VD!) is het in VD al net zo dubieus: bij 'zetten' koffie zetten (met vermelding: ook als samenkoppeling en dan aaneengeschreven) en bij 'koffie' koffie zetten (vergelijk 'koffiezetten'). Ondanks deze verwarring zou ik dus bij 'koffiezetten' aaneen geen protest hebben laten horen … Ach, dat soort kwesties houden ons weer leuk van de straat …


Dictee woensdag 18 feb 2015 (1): dictee 21e Groot Eper Dictee 2015 [520]

Dictee - dictees

21e Groot Eper dictee 2015: Taalvaardig

Geannoteerd dictee: op verzoek via leentfaar@zeelandnet.nl of laat je op de automatische verzendlijst 'Annotaties' plaatsen.

1) De allesbehalve eenvoudige jubileumeditie van dit dictee – in tweeduizend veertien – kaartte de geweldige highlights aan van twintig jaar dicteegeschiedenis.

2) Het jaar ervoor was een dicteetekst over de geprivilegieerde en bevoorrechte employés van de Noordgouw toegezegd maar om opnieuw de woorden neervlijen, coupébanken, pauwenogen en kopieën te laten optekenen, zou rieken naar zelfplagiaat.

3) Daarom wordt dit jaar uw taalvaardigheid getest aan de hand van een aantal stijlfiguren zoals de antithese, het eufemisme, de hyperbool, ironie, sarcasme en cynisme. Appeltje-eitje dus.

4) Wellicht komen er ook nog een paar tautologieën, pleonasmen, zeugma’s, enumeraties, een enkel neologisme en een verdwaalde litotes voorbij.

5) Misschien heeft u qua taalvaardigheid nu al een diepte- in plaats van hoogtepunt bereikt en maakt zich als anticlimax reeds thans een deceptief chagrijn van u meester. Het valt wel mee toch?

6) Als u daarentegen nu nog steeds laaiend enthousiast bent en brandende van nieuwsgierigheid naar het vervolg verlangt, dan blijve niet ongezegd dat er waarschijnlijk minimaal één steekje bij u loszit.

7) Wie houdt er nou van deze zelfkastijding? U moet wel van lotje getikt en van de ratten besnuffeld zijn! Of herrijst u feniksachtig uit de as van uw pennenvruchten?

8) Inmiddels bewegen wij ons gezamenlijk naar het onontkoombare einde van dit dictee, de geenszins apocalyptische of extatische doch wel afsluitende slotzin.

9) Om bij dat slot te komen, dient echter eerst ten noorden van Antarctica de pont genomen te worden op de plek waar men thee, over-, maar helaas ook – in dubbel opzicht – afzet.

10) Zo is – om Herman Finkers’ bewerking van Shakespeares Macbeth te citeren – pas aan het eind de kop eraf.

zaterdag 14 februari 2015

Dictee woensdag 11 feb 2015 (10): dictee Japanse woorden [519]

Dictee - dictees

Japanse woorden

We hebben heel wat woorden aan het Japans ontleend. In deze column een vrij willekeurige selectie. De economische toestand van Japan wordt weergegeven door de Nikkei (Nikkei-index, Nihon Keizai Shimbun), de beursindex van Tokio. Met betrekking tot de sport heb ik opgetekend: aikido (oosterse vechtsport), judo (ontwikkeld uit het jiujitsu, zelfverdediging)), budo (verzamelnaam van judo, karate etc.), dan (een van de 10 meestergraden bij judo), dojo (budoschool), ippon, koka (afgeschaft), waza-ari en yuko (4 resultaten bij judo), judogi (pak bij judo), judoka (judoër), judojo (leslokaal voor judo), kempo (verwant aan karate), karateka (doet aan karate), kendo (stokschermen), kiyu (leerlingengraad bij judo), kodokan (sportschool voor budo), een ninja is een strijder en ninjutsu hun vechtsport, de obi is de gordel bij het judopak, sensei (meester) is de aanspreektitel van een leraar in de vechtsport, de tatami is de judomat en sumo is sumoworstelen (een beoefenaar ervan is een sumotori). Ten aanzien van bloemen, planten etc. vond ik: aucuba (sierstruik), azuki of adukiboon (kleine, rode sojaboon), bonsai(boompje), daikon (radijs), ginkgo (sierboom), gonbanzo (kekererwt), hiziki (zeewier), mango (vrucht), nashi (soort peer), natto (sojabonen), nori (zeewier), shiitakes (eetbare paddenstoelen), skimmia (altijdgroene plant) en umami (glutamaat, ve-tsin: smaakversterker). Bij voedsel etc. registreerde ik: hashi (eetstokjes, meervoud), koi(karpers), miso (pasta), sake of saki (sterkedrank), sashimi (rauwe vis), seitan (vleesvervanger), shabushabu (soort bouillon), shoyu (dunne sojasaus), soba (spaghetti van boekweitemeel), soja (dikke vloeistof uit sojabonen), sukiyaki (Japans gerecht van groenten, mi en plakjes vlees of vis die aan tafel in bouillon gaar gemaakt worden), surimi (fijngehakte vis), sushi (rijstballetje mét), tamari (sojasaus), tempura (gebakken voedsel), teppanyaki (voedsel bereid op ijzeren plaat), teriyaki (gerecht met soja), wagyu (rund voor het wagyuvlees), wakame (zeewier), wasabi (mierikswortelpasta), yakitori (spiesje met kip) en yakult (melkachtige drank). De laatste serie wordt een vreemd allegaartje: banzai (heilroep), biwa (soort luit), bunraku (poppenspel), geisha (gastvrouw, een maiko is een jonge geisha), go (schaakspel), harakiri en kamikaze (zelfmoord), keirin (wielerwedstrijd), moribana (bloemschikken in een schaal), ikebana, ikenobo en nageire (de laatste in een vaas), origami (papiervouwkunst), shamisen (3-snarige luit), sudoku (sudoku's, sudoku'tje), sodoku (rattenbeetziekte), tamagotchi (computerspel met knuffelbeest), tsunami (vloedgolf), taikoen (titel van de shogun) en tycoon (industriemagnaat). Ten slotte: een mekake (uitspraak èh, aa, èh) is een maîtresse en heeft een meervoud op n en s, en dus is het mekakegroep en niet mekakengroep. Meer weten? Maak een afspraak met me bij de japanner (restaurant, kleine letter - volgens GB), kom in uw japanner (auto), breng een echte Japanner (Japannees of andere jappen, scheldnaam, kleine letter) mee en vergeet vooral uw zakjapanner niet, want we delen de kosten! We doen het samsam. fiftyfifty, toch?

vrijdag 13 februari 2015

Dictee woensdag 11 feb 2015 (9): dictee Groot Juridisch Dictee Utrecht 2015 [518]

Dictee - dictees

3e Groot Juridisch Dictee Utrecht 2015
Geen geannoteerde versie beschikbaar.


De rechtsstaat wordt geattaqueerd. Aanslagen op de media, journalisten, functionarissen en politici door guerrillastrijders, wij noemen ze terroristen, zijn zonder meer verwerpelijk. Deze aanslagen zijn te beschouwen als een vorm van disrespect voor onze fundamentele waarden. De door deze strijders gehanteerde retorica, neemt abjecte vormen aan en getuigt van een enorme versimpeling van het bestaan. Zij, de martelaren, staan aan de goede kant. Wij, die niet onvoorwaardelijk aan hun kant staan, zijn het kwaad en verdienen niet anders dan hel en verdoemenis.

Zijn deze terroristen te kwalificeren als rechts-extremistisch of zijn ze eerder linksgeoriënteerd? Geoutilleerd met kalasjnikovs, molotovcocktails en bomvesten scheppen zij sowieso chaos en paralyseren ze de samenleving. Soms getuigt hun aanpak van een zeker professionalisme, vaker stuit men op amateurisme en dilettantisme. Hun gedachtegoed is dermate rigide, dat andersdenkenden niet worden verstaan. Men lijkt te lijden aan een extreme vorm van xenofobie.

We moeten echter niet larmoyant worden. De kwestie is nu wat onze wereldleiders kunnen stellen tegenover deze fluïde en moeilijk te detecteren strijdtroepen. In dit globaliserende tijdsgewricht volstaat een nationale aanpak niet. Maar werkt een internationale? Het gaat hier immers niet om vormen van statelijk geweld. Wat schiet men dan op met multilaterale verdragen? Een verdrag is een belangrijk rechtsinstrument, maar krijgt men daarmee vat op terroristische bewegingen?

Men kan duizenden attachés bij elkaar brengen met volle attachékoffers, die zich buigen over niet-aanvalsverdragen, gewapende interventies, ad-hoctribunalen, conflicterende rechtsmachtclaims en internationale allianties, de effecten van hun constructieve overleg blijken uiteindelijk abominabel. Terroristische strategieën en tactieken doorkruisen de interstatelijke aanpak. Men damt het terrorisme onmogelijk in. Dit intoxicatieverschijnsel vindt zijn weg via een ingewikkeld capillairsysteem waartegen kanonneerboten, luchtaanvallen of ander militair ingrijpen ook maar iets vermogen uit te richten.

Wellicht moet men het zoeken in een moreel tegenoffensief. Laten we de beelden van de verschrikkingen inzetten via de sociale media om zo de grote leiders te demaskeren. Kalifaat of heilstaat: een fascinerende ideologie kan uiteindelijk niet een barbaarse praktijk verhullen. Elk inhumaan regime zal onderuitgaan door zijn eigen ‘Goelag Archipel’.

We moeten internationaal de handen ineenslaan. “Volkeren aller landen verenigt u.” We zijn echter niet langer slechts aangewezen op internationale militaire exercities of economische sancties. Elke burger heeft een wapen in handen. Uw berichten kennen geen grenzen. Ook al bent u niet mediageniek, op u rust een zoete plicht anderen te informeren. Want vergeet niet: kennis is ook macht!
 

donderdag 12 februari 2015

Dictee woensdag 11 feb 2015 (8): dictee Parcours of parkoers? [517]

Dictee - dictees

Parcours of parkoers?

Er zijn veel woorden die op 2 manieren geschreven kunnen worden, zoals 'chagrijnig', dat het dichtst bij de Franse herkomst ligt ('chagrin'), en 'sacherijnig' dat nog verder vernederlandst is (en minder 'chic' klinkt). In een dictee geven deze twee woorden geen problemen, want ze worden (heel) verschillend uitgesproken en bij een dictee moet je nu eenmaal opschrijven wat er wordt voorgelezen. Lastiger zijn woorden die (bijna) dezelfde uitspraak hebben, maar verschillend geschreven worden. Een mooi voorbeeld daarvan zijn (het) débris en (het) debris, die allebei met 'ee' en 'ie' worden uitgesproken: débris is puin (massa vergruizelde steen) en debris zijn/is 1) zeer fijne materiaaldeeltjes die ontstaan door slijtage en breuk, 2) ruimteafval. Moet je bij een gewoon dictee dus zeker niet gebruiken, bij een superspecialistendictee zou ik het wel aandurven, immers: bij debris ligt de klemtoon op de eerste lettergreep en bij débris op de tweede! Even tussendoor: in 1995 had je voorkeurspelling (compromis tussen Vlaanderen en Nederland): 'productie' en 'produktie' mochten allebei, alleen had 'productie' de voorkeur. In 2005 is men daar gelukkig van afgestapt. Voor de rest gaat deze column over parkoers en parcours. Volgens VD zit het met de uitspraak zo: bij 'parcours' is die 'pahrkoer' of 'pahrkoers', bij 'parkoers' mag alleen de tweede uitspraak. Dat heeft voor een dictee gevolgen: wordt er 'pahrkoers' gelezen, dan zijn beide vormen goed, wordt er 'pahrkoer' gelezen, dan mag je alleen 'parcours' opschrijven. De Nederlandse vorm 'parkoers' heeft verder weinig geheimen: het meervoud is 'parkoersen' en het verkleinwoord 'parkoersje'. Bij 'parcours' ligt het heel subtiel: bij het meervoud wordt het (vernederlandst) parcoursen als je de eind-s wel uitspreekt en blijft het (op zijn Frans) 'parcours' als je die niet uitspreekt. Ook bij het verkleinwoord gebeurt iets opvallends: spreek je de eind-s niet uit, dan is de laatste letter een r en komt er op zijn Nederlands gewoon 'tje' achter: 'parcourstje', spreek je de eind-s wel uit, dan komt er op zijn Nederlands 'je' achter: 'parcoursje'. Echt fijnproeverijwerk voor dicteefreaks dus. Als uitsmijter nog wat dingen over verkleinwoorden: machientje en machinetje mogen allebei (afhankelijk van de uitspraak), net zoals disketje en diskettetje. Enne … circuit heeft sinds 2005 als verkleinwoord 'circuitje' (vroeger: tt) en crapaud als verkleinwoord 'crapaudje' (vroeger dt). Ten slotte: veel succes op uw schrijf- en dicteeparcours, pardon: dicteeparkoers! Latere
toevoeging: volgens VD is 'parkour': een acrobatisch spel waarbij men al rennend, springend enz. zo snel mogelijk een bepaald parcours met hindernissen in de stad, in de vrije natuur of indoor aflegt, synoniem: freerunning.
 


Dictee woensdag 11 feb 2015 (7): dictee 817 (3) [516]

Dictee - dictees

Dictee 817, alinea 7 t/m 10.

7. Even in herinnering roepen: een marque is o.a. een gedenkteken, een marqué is een toneelspeler en een marquee loopt over het beeldscherm. Wil je de radio even aanzetten? Er is een programma over het aanzetten van knopen. Een cliquet is een tourniquet en een kliko is een afvalcontainer op wielen. Cava is alleen maar schuimend, kava (kawa) is bedwelmend. De matroos was overboord geslagen. Het Haagse Bos ligt niet zo ver van de Haagse duinen, eigendom van het Zuid-Hollands Landschap. Opvallend, hoe snel hij die gewoonte afwende. Voordat hij de helling af skiede, had hij al heel wat afgeskied. Een afrodite is meestal een onbereikbare liefde, een princesse lointaine. Droeg Aida in de opera van Verdi aïdakleding? Wie slecht horen, zijn slechthorenden. Vooruit maar, à la bonne heure, jij je zin dan maar!

8. Die pierlala zou eruitzien als de dood van Pierlala. Een aldislamp is geen Aldi-lamp. Volgens mij horen Ali B-petjes thuis in de alibabataalschatkamer. Het woord 'orfisme' verwijst in zijn beide betekenissen naar Orpheus. De philonisten hangen de leer van Philo aan. Wat is nu eigenlijk het verschil tussen china- en Jeruzalemsyndroom? Leg precies het verschil uit tussen peronisme (denk aan Perón) en pyrronisme (denk aan Pyrrho). Ik was allang blij dat hij deed, wat hij al lang beloofd had. De aanduiding voor alfanumeriek is A/N. De naam 'abaca' (manillahennep) komt uit het Tagalog. Het abachi is een houtsoort. Ab alto ad altum is excelsior. Een abaja is een zeker moslimvrouwengewaad. Ik zal het je haarfijn, ab acia et acu, uitleggen. De uitdrukking ' a baculo ad angulum' betekent ongerijmd. De ångström: erg klein!

9. Linksom of rechtsom: à bis ou à blanc. Bij 'ab incunabilis' moet ik aan wiegendrukken denken (incunabelen, incunabels). Ze keuvelden over van alles en nog wat, ab hoc et ab hac (zeg maar: van de hak op de tak). Dat noem ik geen achternarijden meer, dat is achterna-ijlen. Stro dorsen is actum (acta) agere. Hoe hoog is dat premie-inkomen? Een amfitryon is een gulle gastheer. Klassieke versvoeten zijn de amfibrachys, anapest, dactylus, jambe, spondee en trochee. Op internet vond ik anderhalf miljoen anderhalfduizend treffers. Een anthologie is een bloemlezing (anthos = bloem). Heb je hem weer met zijn amphigouris. Hij voelde zich à son aise met zijn capote anglaise. Gebak van laagjes biscuit en crème au beurre is javanais. Onderling spraken ze Franglais. Een charentais is een cavaillon: een kleine gele meloen met geribbelde schil.

10. Die deelnemer met dat groene ski-jack, kreeg die de kwalificatie d.n.s. of d.n.f.? We gaan straks BBQ'en [bee-bee-kuu-wuhn]. Bij de moderne communicatie heb je geen bellenman meer nodig. Helpt hydrotherapie bij anhidrose? Een ank vind je bij de goudsmid, ankhs zijn Egyptische sleutelkruisen. De antiloop behoort tot de antilopesoort. Hij werd à demi vrijgesproken. Hij heeft een Addis Abebitische vriendin, zijn vriend een Adenitische. Was die nu pangeran adipati of raden adipati? Adipocire (adipocera) is lijkenvet. A.M.D.G. staat voor: ad majorem Dei gloriam. Ad modum Minellii betekent: vertaald en/of geannoteerd.

Dictee woensdag 11 feb 2015 (6): dictee 817 (2) [515]

Dictee - dictees

Dictee 817, alinea 4 t/m 6.

4. In zijn santenkraam heeft hij heel wat gezant. Hij zweedde wat af in de leerbereiding. Wie kan me uitleggen wat nou precies het verschil is tussen een baksis en een baksjisj? Het balletje-balletje leverde een unieke win-winsituatie op. Hoe is dat geregeld bij de vigerende Zondagswet? De bedrieglijke bankroetier werd bij de kladden gevat. Vanmiddag zal de priester biecht horen. Het Bijbelboek Openbaring vormt het Bijbelslot. Het ontstaan van de samenstellingen 'bigbangtheorie' en 'bigbandmuziek' is niet helemaal identiek … In de wolken moet de piloot blind vliegen en blindvaren op de instrumenten. Bloed zuigen doet een bloedzuiger. Voor de Playboyfoto's moest ze bloot liggen (blootliggen). Wat, rijdt hij op een Bodo? Heb jij het laatste bouquetreeksboek al gekocht? De brandmeester gaf zelf het sein 'brand meester'.

5. Als je de breeveertien opgaat, zit je niet op die zandbank. Achter iemand aan lopen is iemand achternalopen. Een apsis is een abside (zekere nis of uitbouw). Een synoniem van à bout portant is à brûle-pourpoint. Hij was een abominabele ABN-spreker. Een acre [aa-kruh] is maar 9,5 are meer dan een acre [ee-kuhr]. De abderieten zijn genoemd naar een onnozelehalzenstad. Het abc leer je uit een abc-boek. Waar is het ab'tje van mijn tv'tje? Ze kwam me achterophinken. Wil een voetbalploeg achterstaan, dan moet die eerst achter komen. In Marokko draagt men fezzen: een fezje of een tarboesje. Deze gegevens worden in een matrixje weergegeven. Een metis is een mesties. De Chaldeeuwse vrouwen.

6. Ik dank u, milord. Een ADHD-achtig ADHD-kind is een ADHD'er of ADHD'ster. Bekende affaires zijn de affaire DSB en de affaire-Galilei. Een ad-valvaspublicatie wordt ad valvas gepubliceerd. Geef een voorbeeld van een apokoinou. Adipocera (adipocire) is lijkenvet. Kamelotten (kamelots) zijn zekere fraaie, kostbare weefsels. Een kakemono is een Japans schilderij. Hij is starnakelzat [bijwoord], stomdronken. Er was sprake van een onverwachte coïncidentie. De biljarters moesten queueën om te kunnen keuen. Zijn paarden poikilotherm (koudbloedig)? Een beetje studentencorps heeft een muziekkorps, een preses, een abactis en een quaestor. De meerderheid van het docentenkorps is tegen. Men schrijft: één promiscue mens, twee promiscue mensen, één continu spectrum, maar twee continue spectra.

Dictee woensdag 11 feb 2015 (5): dictee 817 (1) [514]

Dictee - dictees

Dictee 817, alinea 1 t/m 3.

1. Moet je dit nu een symfonie- of een filharmonieorkest noemen? Het valt niet mee, terdoodveroordeelde te zijn. Wil je tijm meebrengen? Ik typ een typefout, zie ik nu. Hij verafgoodde het al veel verafgode idool. Hij danste driemaal in de rondte. Weet je überhaupt wel wat ubiquiteit betekent? Wij sleeden en gleden van de heuvel af. Het boaatje lag op de loer. Het aiootje studeert erop af. In die formule komen een rho'tje en een pi'tje voor, maar geen omegaatje. In 'reikwijdte' komt één ei'tje en één ij'tje voor. 'Goud' schrijf je met een ou'tje en 'gauw' met een au'tje. Een chemise-enveloppeje is een hemdbroek(je). Drie kwart van de bezoekers had een driekwartbroek. De adjunct-directeur vervulde zijn adjunctschap goed. Dat is een interimkantoor. Vroeger had je vaak een zusters- én een patersschool.

2. 'Ten algemenen nutte' heeft de ten-vorm. Hij kreeg een ja-antwoord. De bird's eye viewjournalist had een writer’s blocksyndroom. Met een Wii kun je wiiën. Jan Rap en zijn maat was te hoop gelopen. Wij gaan aloë's (aloëetjes) kweken. Ik vind dat jullie iets extra's moeten doen. Waar vindt men die nog, de 2pk'tjes? In een [cijfers, symbool] 30km-zone staan veel [cijfers] 30 kilometerborden, geen [letters] vijftigkilometerborden. Heel erg veel [cijfers] 65-plussers draaien nog [cijfers] 78 toerenplaten. Het vermogen van dit apparaat is [cijfer] 2 pk, niet meer. Een lelijk eendje heette van origine [basisbegrip in 3 tekens] 2CV'tje of voluit geschreven: deux-chevauxtje. Een aanbodcurvestudie leert ons dat. Ons eerste korfbalteam heeft een aanvoerder, het tweede een aanvoerster. Ik had al een donkerbruin abdomengevoel.

3. Accumulatie is geen accommodatie. Spring maar achterop (achter op mijn fiets). In het kort geding werd de à-la-minute-eis door de kortgedingrechter afgewezen. Hij ging al gelijk in de tegenaanval. Het was alle hens aan dek toen hij vrijkwam. Was dat je allerallereerste keer? Amahs zijn au pairs uit lagelonenlanden. In het Andesgebergte vliegen andesgieren. De Angelsaksische anglicaan ging lelijk onderuit. Die antilopeaankoop was een goeie. De smokkelaars zijn anti narcoticabrigade. De bhv is onthand, want Jacco moest daarstraks naar de apk-keuring. Die arbeidster was een fervent fietsster. Met yaws, de Engelse benaming voor framboesia, moet je oppassen. Wie wonnen de laatste Academy, Emmy en Grammy Award? Het ypresien is een onderdeel van het eoceen. Ze spoot per ongeluk zaan op de Zaanse klok.

Dictee woensdag 11 feb 2015 (4): dictee Amersfoort 2015 [513]

Dictee - dictees

Vijfde Groot Amersfoorts Dictee - Geen geannoteerd dictee!
Auteur: Guido de Wijs

Een exodus

Generositeit overheerste, toen door Belgische militairen die in Nederland geïnterneerd waren, tijdens de Eerste Wereldoorlog het markante Belgenmonument werd gebouwd. Toch kennen slechts weinig keientrekkers dit gedenkteken met de reliëfs, plaquettes en allegorische tableaus.

Al lang (allang) wilde een rooms-katholieke Vlaamse architect, die zich bezighield met religieuze bouwwerken in de stijl van de vrije gotiek, samen met een goedgeïnformeerde stedenbouwkundige geen ideeëloos monument bouwen. Gezamenlijk ambieerden zij functionele structuren.

Stupéfait was men, want binnen een halfjaar construeerden consciëntieuze soldaten een symmetrisch hoofdgebouw met een belvedère op buxushagen met eromheen grindpaden. Stucwerkers creëerden een met druiventrossen behangen aartsengel Gabriël die pico bello het vredesideaal verbeeldt.

Toch duurde het nog twintig jaar, na gekrakeel over declaraties en indexering, met vilein gedelibereer over de Schelde en met
hink-stap-sprongclaims op Zeeuws-Vlaanderen, voordat koning Leopold koningin Wilhelmina officieel bedankte voor de compassie, sympathieën, et cetera

Vlaams- en Franstalige zuiderburen vluchtten in 1914 met paard-en-wagen vol karbiezen naar Nederland en twintigduizend vluchtelingen werden in Amersfoort door burgercomités respectvol opgevangen. Wel van lotje getikt, die madammekes. Ze dronken te veel koffie en aten Bossche bollen zomaar uit de hand.

Regelmatig ontstonden er gênante scènes, maar de meeste vluchtelingen verrichtten goeiig corvee in de barakken van het Elisabethdorp, verschenen loyaal op het appel en verkochten zelfvoorzienend zelf vervaardigde sieraden van paardenhaar als souvenir.

IJzersterk is ons geheugen. We waren niet grenzeloos gastvrij en het verstrekken van voedselpakketten aan vluchtelingen wekte jaloezie. Ten slotte onze hoogmoed: het bekende verhaal over een hinnikende pallieter die een tilbury’tje met twee volgevreten ordonnansen trekt, is uiteraard een Belgenmop.
 

dinsdag 10 februari 2015

Dictee woensdag 11 feb 2015 (3): dictee Groot Juridisch Dictee 2014 UvA Amsterdam ELSA [512]

Dictee - dictees

Groot Juridisch Dictee Amsterdam 2014 ELSA (geen geannoteerde versie)

1. dictee opschrijven, 2. taalfouten onderstrepen, 3) moeilijke woorden opschrijven.

De advocatuur onder de loep

Veel mensen irriteren zich eraan dat advocaten te allen tijde de belangen van hun cliënten moeten behartigen. Zij verlangen daarentegen dat advocaten zich zo nodig van hun clientèle distantiëren en consciëntieus waken voor de belangen van de samenleving. Alleen zo kan het recht volgens deze ingezondenbrievenschrijvers op de meest optimale * wijze worden gediend.

De idee om de advocatuur onder publiek toezicht te plaatsen, vindt zijn oorsprong in hetzelfde sentiment. Doordat advocaten burgers in veel gevallen juist moeten beschermen tegen de alomtegenwoordige overheid, is die panacee voor dit dilemma niet acceptabel. Toch zal de advocatuur haar geprivilegieerde positie slechts kunnen behouden indien zij adequaat reageert op faliekante misstanden. In het verleden zag  de balie fouten binnen haar gelederen immers niet per se als reden tot ingrijpen. Disfunctionerende beroepsgenoten konden tot in lengte van jaren hun professie blijven uitoefenen.

Zo had ik eens een raadsman die zich niet realiseerde dat de Hoge Raad het in haar recente arrest had toegestaan elektronisch te appelleren. Dit bracht volgens het Openbaar Ministerie met zich mee dat zijn beroepschrift tardief aan het bureau van de
rechters-commissarissen was overlegd. Voor mij leidde dit tot schade, maar dat leek mijn raadsman weinig te interesseren. “Bijgaand treft u mijn declaratie aan”, schreef hij in het e-mailbericht waarin hij mijn klacht afwees.  De deken van de plaatselijke orde van advocaten * weigerde zich van zijn ambtsgenoot te distantiëren en verwees mij per expresse naar een pro-Deoadvocaat *. Het bleek een pyrrusoverwinning, want ten slotte werd de declaratie op nihil gesteld door de Geschillencommissie Advocatuur. Dat ik daar mijn heil zou moeten zoeken, had ik van tevoren niet kunnen bedenken.

Lastige woorden

ad-hocbeslissing * toernooi * allriskverzekering * soevereiniteit *apotheose *stante pede * biatlon * wiiën (op de Wii spelen) * cappuccino * debacle * decharge verlenen * langverbeide * mêlee * ongebreideld * opiniepeiler * pyjama * papaja-ijs * paparazzi * vacuüm * vernachelen * versjteren
 

Dictee woensdag 11 feb 2015 (2): dictee Ditjes en datjes (24) [511]

Dictee - dictees

Ditjes en datjes (24)

A. Ik las na het verhaal over de 'a-snaar' in VD: 'C-klarinet'. Dat vond ik raar. Navraag bij de NTU leert me dat het zelfs fout is: we spellen c-sleutel, f-sleutel, g-sleutel, g-snaar (muziek). Wel: V-snaar, en T-sleutel (naar de vorm, geen muziekterm!). Gangbaar zijn overigens a-klarinet en besklarinet. Vanaf nu dus geen C-klarinet meer, maar c-klarinet (muziek).
B. Het normale meervoud van woorden op i is in het Nederlands als regel apostrof-s. Voorbeelden (ik beperk me even tot woorden op ri, anders wordt het te omvangrijk): arassari's (tropische vogel uit de familie van de toekans), awari's (buidelrat, gewone opossum), azmari's (Ethiopische griot), bistouri's (operatiemes), kukri's (wapen van de Gurkha's), pekari's (navelzwijn), sumotori's (sumoworstelaar), uchiki kuri's (feloranje, eetbare pompoen met tamelijk zoet vruchtvlees), waza-ari's (judo: score van een half punt), wibocri's (witteboordencriminelen), yakitori's (in de Japanse keuken: spiesje met (op houtskool) geroosterde stukjes kip) en Zanzibari's. Let echter heel goed op een categorie Franse, nog niet vernederlandste woorden, waarbij de apostrof er in het meervoud niet komt. Voorbeelden daarvan: amphigouris (letterkunde: geschrift, met name gedicht, dat goed klinkt maar niets betekent), derniers cris (nieuwste, laatste modesnufje) en enfants chéris (lieveling). Wel vernederlandst (uit het frans) zijn o.a.: abri's (wachthuisje), potpourri's (medleys) en charivari's (herrie, ketelmuziek). Regels zijn er helaas niet voor, je moet het gewoon opzoeken in het woordenboek.
C. De NTU deelt mij mee, dat in het nieuwe GB twee meervoudsvormen komen van fait accompli, te weten faits accomplis (Frans, zie ook B hiervoor) en fait accompli's (vernederlandst). Er komt geen verkleinvorm, dus concludeer ik maar op mijn feitelijke (!) vraag, dat de verkleinwoorden fait(s) accomplietjes allebei goed zijn.
D. Vraag aan de NTU: gêne en gênant, maar generen, dat is toch niet logisch, als je op de uitspraak let? Antwoord: 'gênant' wordt inderdaad met een sjwa uitgesproken, en ooit (!) zal het dakje op 'gênant' vast wel verdwijnen ...
E. Wil je de eerste 800 oefendictees ontvangen? leentfaar@zeelandnet.nl!
F. De leer der verkortingen: Groot Dictee der Nederlandse Taal --- > Groot Dictee --- > Dictee. In lijn daarmee schrijf ik nu ook (de Haagse) Kamer met een hoofdletter (voorheen: Nederland 'kamer', België 'Kamer'). Ik beschouw het als verkorting van Eerste en/of Tweede Kamer. Bij het Juridisch Dictee in Amsterdam weer wat bijgeleerd: het is Staat der Nederlanden en als je in die context de verkorting wilt hebben, moet je dus ook 'Staat' schrijven.

Dictee woensdag 11 feb 2015 (1): dictee Groot Juridisch Dictee 2015 Amsterdam ELSA UvA [510]

Dictee - dictees

Groot Juridisch Dictee UvA Amsterdam ELSA
Geannoteerd dictee aanvragen: leentfaar@zeelandnet.nl of laat je op de maillijst 'annotaties' plaatsen.

Van oude mensen …

De minister van Justitie dronk chagrijnig de laatste slok van zijn cappuccino en pakte zijn blocnote. Hij kon er van tevoren weer geen peil op trekken. Zou het Kamerdebat een guerrillaoorlog worden met die sperzieboon van een SP’er? Zouden de coalitiepartijen weifelen hem te beschermen; zouden zij zich van hem willen distantiëren? Hun steun was voor zijn aanblijven conditio sine qua non. De littekens van zijn vorige optreden waren nog niet verdwenen. Langzaam liep hij naar de dichtstbijzijnde ingang van het Tweede Kamergebouw.

De rechtszaak was natuurlijk een echec geworden voor de Staat. Een heilig boek verbieden wegens zijn gewelddadig karakter was wellicht consciëntieus geweest, maar mensenrechtelijk geen sterke zet. De NJV had zijn wet kritisch onder de loep genomen, en diverse advocaten hadden aangeboden kosteloos te procederen. Een exploot van dagvaarding was dan ook al snel binnengekomen. Dat daarin subsidiair zijn vertrek werd geëist, was typisch iets uit de publicitaire trukendoos van die linkse dommeriken. Hij vond het niet chic.

De Haagse rechtbank had zich niets aangetrokken van de opinie van de abonnees van ’s lands grootste dagblad en had zich faliekant tegen zijn wet uitgesproken. Vervolgens was het beroepschrift met producties te lang in een bureau van een rijksambtenaar blijven liggen, waardoor het gerechtshof het beroep niet-ontvankelijk had verklaard. Cassatie bleek zinloos; de landsadvocaat had hem ervoor gewaarschuwd.

Nu moest hij zich voor de volksvertegenwoordiging verantwoorden. Zo-even had zijn secretaris-generaal hem de tekst ge-e-maild die hij zou moeten uitspreken. Zij was de pijler onder zijn ministerschap. De minister-president had haar per se op Justitie willen hebben, en het gerucht ging dat zij onder zijn directe controle stond. Als koek zou haar tekst erin gaan. De minister verheugde zich erop terwijl hij het spreekgestoelte beklom. “Voorzitter”, zo las hij tot zijn eigen ontsteltenis voor, “er is een tijd van komen, en er is een tijd van gaan”. Zijn verdere woorden gingen verloren in luidruchtig gejuich en geklap uit de zaal. Zo kreeg hij ten slotte toch een waardig afscheid, al was het niet helemaal vrijwillig.

vrijdag 6 februari 2015

Dictee woensdag 04 feb 2015 (12): dictee Han Juridisch Dictee 2014 [509]

Dictee - dictees

HAN Juridisch Dictee 2014

Geen geannoteerde versie voorhanden. De dictees van 2011, 2012 en 2013 zijn eventueel op aanvraag verkrijgbaar: leentfaar@zeelandnet.nl

Doe mee, doe vooral mee

Op Prinsjesdag, de derde dinsdag in september, wordt de troonrede voorgelezen. Ex-premier Lubbers heeft de tekst hiervan eens gekenschetst als een coproductie tussen de vorst en hem. Anno Domini 2013 mocht Willem-Alexander in de Ridderzaal in 's-Gravenhage deze immense voorleesexercitie uitvoeren. Er werd door het journaille vooraf druk gespeculeerd of hij hierbij een iPad zou gebruiken. Deze verwachting werd gelogenstraft, want al bladerend kweet hij zich van zijn taak.

Hij kon niet bevroeden dat een door hem uitgesproken woord later door de illustere leden van het Genootschap Onze Taal gekozen zou worden tot het woord van het jaar. Onder andere de feestelijk uitgedoste leden van de Staten-Generaal en van de Hoge Colleges van Staat hoorden hem declameren dat mensen in onze huidige netwerk- en informatiesamenleving mondiger zijn geworden en dat dit, in combinatie met noodzakelijke beknotting van overheidstekorten, ertoe leidt dat de klassieke verzorgingsstaat langzaam maar zeker verandert in een participatiesamenleving.

Daarnaast werd opgemerkt dat eenieder die dat kan verantwoordelijkheid dient te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving. In 1991 heeft Kok, destijds de primus inter pares van de ministerraad, tijdens een PvdA-bijeenkomst hierover al een enthousiast pleidooi gehouden. De essentie van deze boodschap was reeds enkele decennia eerder tijdens zijn inaugurele rede door John F. Kennedy verwoord. "Vraag niet wat uw land voor u kan doen: vraag wat u voor uw land kunt doen."

Zou er door de koning gerefereerd zijn aan de uitspraken van Rutte die tijdens een interview een appel deed op de burgers teneinde ze te bewegen over te gaan tot de aankoop van een huis of een fonkelnieuwe bolide? Ik prefereer dan, zoals wijd en zijd bekend is, een snelle auto, bestand tegen tegen- en zijwind, waarmee ik mij regelmatig al accelererend, slalommend en drempels vermijdend over 's heren wegen spoed. Ben ik bij vervanging hiervan dan al een participerende burger? Niemand die het weet.

Veel criticasters hebben inmiddels hun opinie geventileerd in dag- en weekbladen. Participeren is, zo wordt beweerd, niet het uitvoeren van re-integratieverplichtingen die opgenomen zijn in diverse socialezekerheidswetten, niet het wellicht antifeministische standpunt dat vrouwen meer bezig dienen te zijn met hun zorgtaken en niet het overdragen van bevoegdheden aan decentrale overheidsorganen. Wat het wel is, blijft diffuus. Is het simpelweg de bedoeling dat men zijn eigen boontjes dopt? Zou de titel van dit dictee de lading dekken?

donderdag 5 februari 2015

Dictee woensdag 04 feb 2015 (11): dictee 816 (3) [508]

Dictee - dictees

Dictee 816, alinea 7 t/m 10.

7. Bij ivf-et vindt ook nog een embryotransfer plaats. Het was een beetje flauw, dat essaytje over dat butterfly'tje. Kijk, een trein met dubbele tractie. Hij ging terug naar het
à-proposonderwerp. Zijn arabeskenproductie vond zijns gelijke niet. Zullen we een Bacardi drinken? Of heb je liever een bacootje voordat we met onze bahcootjes aan de slag gaan? Heb je een beeltenis, een konterfeitsel van hem? In een Belgenmop mag je wel wat belgicismen gebruiken. Die bête bèta houdt van feta. In dat cabaret werden de moppen je als het ware op een kabaret aangeboden. Schrijf je 'cedille' nu met of zonder cedille? Er zijn tien chaises longues besteld door de twee chef-koks. Chefs-staf zijn chefs van staven (GB). Een copywriter, krijgt die het copyright? De censors bereikten in eerste instantie geen consensus. Een cum-suisaanduiding.

8. Als aandenken bracht hij een didgeridootje mee. Het toppunt: aan dovemans deur voor dovemansoren spreken. Mooi stel die twee: doorsnee-Vlaming en volbloed Nederlander. Zij verkopen diverse variëteiten hoofdeau-de-cologne. Willen alle dames en heren dames blanches? Elke EHBO'er moet een EHBO-diploma hebben. In haar jurk zat een entre-deuxtje en ze smikkelde van haar entrecoteje. In Eurazië kun je genieten van Euraziatische vergezichten. Wat die flapuit al niet op de flip-over (flap-over) durfde te schrijven: dat wil je niet weten! Daar gebruik je nu pâte de verre voor. Iemand goedendag zeggen wordt in werkwoordsvorm goedendagzeggen. Wat kom je tegen in huis, tuin en keuken? Je ziet dat ongedierte in steeds groteren getale. We hebben gejeu-de-bould op de jeu-de-boulesbaan.

9. Vanuit de keeper beschouwd, was die goal niet nodig. Pas op voor dat 'convoi exceptionnel'. Wat hebben côtelettes suisses, wat koteletten niet hebben? Antwoord: ham en kaas! Wat, een Indochinees die Indo-Germaans spreekt? Zó'n indo? Leg nu eens haarfijn uit, het verschil tussen extreemlinks en links-extremistisch. Het przewalskipaard en de lipizzaner kwamen weer eens voorbij. Pas op voor die maffioze maffiosi. De judoscheidsrechter riep 'mate' en dorstte al naar de maté die in de pauze geserveerd wordt. Ook een ménage à trois moet er een menage opna houden. Hij baalde er ontiegelijk van, onverrichter zake te moeten terugkeren: hij verwenste Onze-Lieve-Heer daarvoor. Je zou er het je-ne-sais-quoi,
ik-weet-niet-wat van krijgen. Hij had een heel mooi jeu de mots en vertoonde een magistraal jeu de théâtre.

10. Welke beesten hebben een snavellel? Een peper-en-zoutstel bestaat uit een peper- en zoutvat. Mooi, dat poëma over die poema. Hé poppelepee, een mooie popelpee! Kun je wat pre's van deze aanpak aangeven? Wees op je qui-vive bij het quizzen. De Rapaljepartij bestond uit rapaljanen: allemaal rapaille! Een remplaçant remplaceert iemand en Provençaalse kruiden komen uit de Provence. In haar rêverie maakte ze een reverence voor de prins op het witte paard. De Rode Halve Maan doet goed werk. Safe sex is veilige seks. Ook de sylvester vierde silvesteravond. Wordt ook het lot van sidderalen echt in het siderale jaar beschreven?

Dictee woensdag 04 feb 2015 (10): dictee 816 (2) [507]

Dictee - dictees

Dictee 816, alinea 4 t/m 6.

4. Een inductieklos is een ruhmkorffse (!) klos. Aan dat bedrijf is indult (respijt) verleend. Pas na elk dictee blijkt dat het een infans in utero matris, een onvoldragen pennenvrucht, was. Infectief schelden is smaden met ziekte-invectieven als klerelijer. Knap: hij leegde de laars bier in einem Guss. Is het 'infectieus' of 'infectueus'? De infideles moeten nodig bekeerd worden. In het inferno heersen infernale toestanden. Hij is geïnfluenceerd door de rococoschilders. Iemand met infofobie moet zich niet bezighouden met infobesitas op de infobahn. We zullen u de informatie-cd toesturen. Mag een SD-kaart ook? Hou je dat staande in foro conscientiae? Hij vindt dat infra dig(nitatem). Hem wacht een in-morastelling, hij is in gebreke gebleven. Die ingénue ingénue draagt een ingénuekapsel. Die gedachte heeft de Boze hem ingegeven.

5. Wie zijn er ingezetene(n) van het Rijk? Een ingot [uh] is een baar. Er wordt wat afgeleden in hac lacrymarum valle, in dit – aardse – tranendal. In de naam van Jezus, in nomine Iesu, I.N.I. De iniquiteit werd ongedaan gemaakt. Hier is een CO2-injectie noodzakelijk. Dit wordt in octodecimo gedrukt. Het barstte er van de BN'ers (bekende Nederlanders) en BV's (bekende Vlamingen). Leg eens uit wat de vergelijkbare begrippen ki, k.i.d. en kie inhouden. Begrijp ik het goed: één inseparabel, twee inséparables? In silvam ligna ferre: water naar de zee dragen (letterlijk: hout naar het bos dragen). In sudore vultus tui, in het zweet uws aanschijns, zult ge uw brood verdienen. Australisch Insulinde is de Papoease eilandengroep. Het insz-nummer.

6. De intangible is de immateriële waarde, bijvoorbeeld de waarde van een merknaam. Met veel IQ en wat AI kom je tot een verantwoord ID. Het begrip 'intelligence du coeur' en de uitdrukking 'intellegenti pauca' intrigeren me. Hij had de intentie de intensie van dit begrip te expliqueren (expliceren). Hou op met die interessantdoenerij. Heb je mijn interlockje gezien? Inter pocula zullen we het wel eens worden. Inter nos gezegd en gezwegen: ik twijfel altijd weer over de schrijfwijze van 'transoceanisch' en 'interoceanisch'. Intituleren is van een intitulé voorzien. Een introïtus is wel iets anders dan een introitus vaginae. Spreek uit: 'invalsas'. Waar ging de Investituurstrijd over? Wat bedoel je met cis-trans-isomerie? Daar heb je weer zo'n it-girl. Eindelijk kon hij naar zijn ithaca terugkeren. Zijn cum-laudepromotie.

Dictee woensdag 04 feb 2015 (9): dictee 816 (1) [506]

Dictee - dictees

Dictee 816, alinea 1 t/m 3.

1. Het Huis ten Bosch staat in het Haagse Bos. Met huil-tv worden vast smartlappen, tranentrekkers en tearjerkers bedoeld. De Huisorde van Oranje is in 1905 ingesteld. Mao Zedong was verantwoordelijk voor de hukou, een zeker sociaal systeem in China. Op de SEH wordt spoedeisende hulp verleend. Een hulpkok, een aide de cuisine, is verantwoordelijk voor de mise-en-place in de keuken. Een hulprib is een tierceron. Wat is het e-mailadres van die hulpsinterklazen- en -pietenpool? In het hulzebos lagen nog hulzen van de Eerste Wereldoorlog. De hummus wordt wel als tussendoorhapje gegeten. Valt er nog wat te huttemannen? Wie wil er nog hüttenkäse? Tegen een bravo ga je toch niet 'bravo' roepen? De god van het huwelijk is Hymen. Moet uitgesproken ik het huwelijksbed rein houden?

2. Hij is behoorlijk kritisch, maar ook hypocritisch. Het iaido is de Japanse schermkunst. Een i-ad is een interactieve reclamespot, uitgezonden via een (digitaal) tv-kanaal. Met ideeënarmoede ben je ideeëloos. Een idee-fixe is meestal geen idée reçue. Op-en-top is identiek aan op end' op. Zijn er nog idisten in de zaal? Mijn opoe ging naar het openluchtspel in Diever (Drenthe), mijn beppe ging naar het iepenloftspul in Jorwerd (Friesland). In Leeuwarden is er tijdens de zomer onder de iepen een iepenloftspul dicht bij een loft, waar voortdurend spul is. Vergelijk ietsisme eens met niksisme. De Grote IJsbarrière is de loodrechte muur van ijs in de Rosszee, het begin van de ijskap van de Zuidpool. De ijzerhart ontnam de (het) ijzerhard alle zonlicht. Waar staat die IJzertoren? Bij een ik-bv zijn alle aandelen in handen van de eigenaar-grootaandeelhouder. Wat is een ik-opatestament? In die ik-roman hadden ze het soms over iksterns. Mosterd na de maaltijd is zoiets als een Ilias na Homerus.

3. Een synoniem van ikz is TQM. Hadden we nu croquembouche of île flottante besteld? Instant messaging wordt afgekort tot IM. Implacabel is onverzoenbaar. Klinkt verheven, is banaal: impotentia coeundi. Dat lijkt me een imprakticabel plan. Imprudent zijn, en dan nog impudent ook? Zij waren kompanen in Baccho et Venere. Karel is in between jobs. Succes met je examen: in bocca al lupo. Die beslissing van Napoleon Bonaparte was in bonam partem. Incarnatie en reïncarnatie, importeren en re-importeren. Bij het comptoneffect vindt incoherente verstrooiing plaats. Indices (aanwijzingen, vingerwijzingen) zijn geen indices (zoals daar is de prijsindex). Dat Indo-Maleise indomeisje is heel mooi en houdt van indorock. Zo'n touche-à-tout dringt zich overal in en drinkt zich vervolgens behoorlijk in.