woensdag 11 maart 2015

Dictee woensdag 11 mrt 2015 (1): dictee Hipo, hippo, hypo of hyper [548]

Dictee - dictees

Hipo, hippo, hypo of hyper?

Zowel hipocras als hippocras is kaneelwijn. En samen met boerenjongens (en boerenmeisjes) behoort die drank tot de zogenaamde bruidstranen. De eerste drank is genoemd naar Hippocrates, u weet wel: die van de eed van Hippocrates (die artsen afleggen), de artseneed of hippocratische eed. Verder is de hippocampus een deel van de hersenen (anatomie: hoornvormig uitsteeksel in de zijventrikels van de hersenen) en is de hypothalamus (deel van de tussenhersenen onder de thalamus = grijze stof van de tussenhersenen ) dat ook. Vast even terzijde: hypo is meestal onder, weinig en hyper boven, over, veel: hypotensie = verlaagde bloeddruk, hypertensie = verhoogde bloeddruk.
Is er enige systematiek aan te brengen in het complex hipo, hippo, hypo en hyper? Een poging!
Zoeken op 'hipo*' ('hip*' levert te veel op …) geeft alleen hipo [uitspraak: haai-poo] high potential (jonge, veelbelovende werknemer).
Met 'hippo*' vinden we: hippo = overjarige hippie, Hippocreen of Hippocrene = (Griekse mythologie) de aan de muzen gewijde bron op de Helicon, ontstaan door de hoefslag van het gevleugelde paard Pegasus, synoniem: hengstenbron, ook: hoefbron (Als je uit de hengstenbron gedronken hebt, heb je dus veel dichterlijke inspiratie opgedaan!), hippodroom = paardenrenbaan of paardenspel, een hippoloog beoefent de hippologie = kennis van het paard, een hippopotamus is een nijlpaard of (figuurlijk) een log persoon, hippotherapie = fysiotherapie met behulp van paarden om bepaalde bewegingsfuncties van patiƫnten te oefenen of te behandelen en hippopotomonstrosesquippedaliofobie ten slotte = de angst voor lange woorden (raar, VD heeft ook: sesquipedalia verba = ellenlange woorden!).

We zoeken verder naar 'hypo*' (heel veel, een keuze): hypochondrie = zwaarmoedigheid, ziektevrees, hypodermis = onderhuid (onder!), hypomnesie = abnormaal zwak herinneringsvermogen, hypotenusa = in rechthoekige driehoek de schuine zijde, hypotheek = lening van geld met als onderpand (onder!) een registergoed (zoals een huis), synoniem: onderzetting (onder!) en hypothese = veronderstelling (onder!).Zoeken op 'hyper*': hyperactief = overactief (over!), hyperinflatie = buitengewoon grote inflatie, (hyper)link = internet, computerterm: gemarkeerd tekstgedeelte dat een onderliggende verwijzing bevat die leidt naar het document of de locatie waarnaar wordt verwezen, hypermnesie = verhoogd herinneringsvermogen, hyperouder = helikopterouder, overbezorgde ouder en ten slotte hypertekst = computerterm: geheel van voorzieningen voor koppeling van tekst(gedeeltes), geluid, beeld en grafische voorstellingen.