zaterdag 4 april 2015

Dictee zaterdag 04 apr 2015 (1): dictee Het paradijs [586]

Dictee - dictees

Het paradijs

Eerst maar eens zoeken met 'paradijs': 1) (meervoud: paradijzen) a) Hof van Eden, de verblijfplaats van het eerste mensenpaar, zou in Mesopotamië gelegen hebben (let op: in algemene zin is een lustoord – buiten de Bijbelse context – een hof (!) van Eden, een waar Eden, ook: tuin van Eden), b) het verloren paradijs, naar John Miltons ‘Paradise Lost’ (1667), c) hij slaapt als Adam in het paradijs = ongestoord en vast, d) het aardse paradijs, antoniem: het hemelse paradijs, 2) de hemel, als woonplaats van God, Christus en de engelen 'heden zult gij met Mij in het paradijs zijn' (Lucas 23:43), 3) (figuurlijk) verblijfplaats van uitzonderlijke bekoorlijkheid en lieflijkheid, synoniem: lustoord, lusthof: een toeristisch paradijs, ook als tweede lid in samenstellingen als de volgende, waarin het eerste lid datgene noemt in welk opzicht een plaats een paradijs is: allesinclusiefparadijs, belastingparadijs, duikparadijs, winkelparadijs, witwasparadijs en woonparadijs, 4) (bouwkunde) hof voor of opzij van een kerk, soms kerkhof, 5) leenbetekenis ontleend aan Frans paradis
(Belgisch-Nederlands, weinig gebruikt) engelenbak = hoogste en goedkoopste rang in een schouwburg, (metonymisch ook wel) publiek in die engelenbak en 6) paradijsappel = a) grote appel met een mooie, rode kleur (Malus pumila paradisiaca), (verouderd) tomaat, c) kolokwint (soort bittere appel) en d) cederappel.
Vervolgens gezocht met '*paradijs*': kinderparadijs, paradijsachtig, paradijsboom (Bijbeltaal: boom der kennis (van goed en kwaad)), paradijselijk, paradijshof (Hof van Eden), paradijshout (aloëhout), paradijskorrel (kardemom), in paradijskostuum (geheel naakt), de paradijsslang (die Eva verleidde), paradijsvogel (op Nieuw-Guinea), Paradijsvogel (sterrenbeeld, op het zuidelijk halfrond), paradijsvogelbloem (de strelitzia), smaragdparadijsvogel en zwemparadijs.
Om helemaal niets te missen, ook nog even gezocht op '*parad*' (met i.h.a. voorbijgaan aan 'paraderen' etc.): gayparade, parade-uniform, paradis artificiel = onecht paradijs, m.n. tijdelijke toestand van gelukzaligheid die door roesmiddelen kan worden teweeggebracht, paradise-by-the-dashboardlight (seksueel verkeer in de auto), paradise lost (verloren paradijs), paradisiaal (paradijselijk) en als uitsmijter: Eric Clapton treedt vanavond unplugged (= zonder elektrische versterking) op in Paradiso (Amsterdam).
Een en al gelukzaligheid dus, zoals op de Gelukzalige Eilanden (de Canarische Eilanden).
O ja, en laat ik vooral
het shangri-la niet vergeten (letterlijk: heilig en vreedzaam land), denkbeeldig afgelegen oord van uitzonderlijke schoonheid en lieflijkheid (vergelijk: paradijs), het woord komt uit het Tibetaans. En kijk verder zelf nog even naar mekka, Mekka, eldorado, Eldorado, het Elysium (de Elysese velden), walhalla en Walhalla en betrek ook 'hoeri' nog even in uw beschouwingen.