zaterdag 11 april 2015

Dictee zaterdag 11 april 2015 (1): dictee Lopikerwaard 2015 [595]

Dictee - dictees

Dictee Lopikerwaard 2015

1. Veilig achter de sterke Lekdijk ligt de bekoorlijke Lopikerwaard, een gebied met een rijke flora en fauna waar leeuweriken, grutto's, smienten, patrijzen, kleine plevieren en kieviten foerageren [niet: ou] in de waterrijke uiterwaarden. Maar ook de Vlaamse gaai laat zich er regelmatig zien. De waard was oorspronkelijk een venig moerasgebied dat vanaf de elfde eeuw werd ontgonnen. De copeverkaveling [geen koppelteken] met langgerekte sloten en weteringen dateert uit de middeleeuwse tijd en is nog steeds manifest.

2. In de 15e [geen superscript] eeuw was het drooggelegde veen door oxidatie dusdanig ingeklonken dat het noodzakelijk werd om water weg te malen. Zo ontstond in de loop der eeuwen een ingenieus watersysteem met molens, polders en later gemalen, beheerst vanuit de oudste democratische bestuursvorm die ons land rijk is: het waterschap.

3. Voorzitter van het waterschap is de dijkgraaf. Vroeger een man met adellijke titel, tegenwoordig meestal een man of vrouw die zijn of haar sporen in de politiek verdiend heeft bijvoorbeeld in het college van Gedeputeerde Staten van een provincie. Een dijkgraaf wordt net als een burgemeester bij Koninklijk Besluit, voor zes jaar door de Kroon [k?] benoemd.

4. Alle molens en gemalen ten spijt, was er tot in de zeventiger jaren van de vorige eeuw dikwijls sprake van wateroverlast. Met een grootschalige ruilverkaveling is de waterhuishouding echter verreikend veranderd. Zestien verschillende bemalingsgebieden werden samengevoegd tot vier, bemalen [niet: bemaald] door evenzoveel grote gemalen. Het [niet: de – dat is een echtgenoot] grootste, gemaal De Koekoek, uitgerust met twee schroefcentrifugaalpompen met elk een capaciteit van 5,6 kubieke meter per seconde, bemaalt maar liefst de helft van de landstreek en loost het overtollige water op de Lek.

5. In dezelfde periode werden de waterpeilen structureel verlaagd. Dat kon echter niet overal. De veelal houten funderingspalen van de oude boerderijen moesten nat blijven, om paalrot te voorkomen. Daarom werden plaatselijk hoogwatervoorzieningen aangelegd: langs de karakteristieke boerderijstroken wordt het waterpeil in de sloten met behulp van inlaten, stuwen en dammen hooggehouden [niet los!]. In de polders erachter is het peil veel lager.

6. Inmiddels hebben de vier grote gemalen alweer groot onderhoud achter de rug. De elektrische installaties werden geremplaceerd, daarbij geƫquipeerd met frequentieregelaars, waarmee de gemalen toerengestuurd kunnen draaien, met een variabel debiet. De bijbehorende kroosreinigers zijn gepoedercoat in onze eigen RAL-kleur saffierblauw.

7. Begin juli 2007 was er voor het laatst wateroverlast in de Lopikerwaard, nadat er meer dan honderd millimeter regen viel. Bij de hevige regenval van juli vorig jaar waren er in deze contreien geen problemen. Op een steenworp afstand, in het pittoreske dorpje Kockengen, was dat heel anders. Daar klotste het water enige etmalen door de straten. Net als in 2007 in de Lopikerwaard zette het waterschap hoofdpompen in, maar tegen de exceptionele regenval was geen kruid gewassen.

8. Klimaatverandering noopt ons tot robuuster maken van het watersysteem, zodat we minder afhankelijk zijn van de pompcapaciteit. Zoals in de Hooge Boezem achter Haastrecht, waar een oud boezemgebied in ere is hersteld en waar water tijdelijk kan worden opgeslagen. Waterberging, cultuurhistorie en natuur gaan hier hand in hand.

9. Maar hoe goed je de waterhuishouding ook op orde hebt, ook dijkgraaf en hoogheemraden kunnen de weergoden niet temmen!