zaterdag 14 november 2015

Dictee zaterdag 14 nov (3): dictee Ditjes en datjes (70) [785]

Dictee - dictees [785]

Ditjes en datjes (70)

A. Ik kreeg de vraag, waarom hocus-pocusachtig (en shish-kebabtent) met een koppelteken geschreven moeten worden. Driedelige samenstellingen schrijf je immers in het Nederlands en Engels aaneen, in andere talen met een koppelteken: kleinekinderenbedtijd, grandslamtoernooi (maar: grand-prixwedstrijd, Frans). Nu is 'hocus pocus' wel schertslatijn en 'shish kebab' niet echt Turks (daar schrijven ze 'kebap'). Dat alles is echter geen reden om die uitdrukkingen meteen maar tot 'goed Nederlands' te verklaren. Taaladvies heeft me doen weten, dat je in samenstellingen met deze uitdrukkingen wel degelijk een koppelteken dient te zetten.
B. Reactie van de auteur op sommige zaken uit Gent die ik aan de orde stelde: in de gauwigheid kon ik niet meer vinden dan een Van Dale uit 1992. Zegt genoeg, dunkt me.
C. Vraag van een lezer: is het HEMA-spullen, hemaspullen of nog anders? Antwoord: HEMA-spullen is juist (koppelteken wegens de hoofdletter). Volgens de donorprincipe moeten we eigennamen schrijven zoals de eigenaar ervan dat doet. Dus Philipslamp (geen koppelteken nodig) en PvdA-lid (daar wel). Op de website noemt HEMA zichzelf HEMA en zo moeten we het dus ook schrijven!
D. In Gent kwamen enkele woorden voor in het dictee, die er niet in zouden moeten staan, immers niet in de wdb.: 1) d├ęclic (gewoon een klik), 2) een gilberke (paaltje, amsterdammertje, zelfs op internet nauwelijks te vinden) en 3) de Ig Nobelprijs (een schertsprijs voor literatuur, alleen bij de literair onderlegden bekend).
E. In het Gentse dictee kwam ook fijten (meervoud van fijt) voor. Maar VD 2015 vermeldt bij dat woord nadrukkelijk 'geen meervoud' en het online-GB 2015 alleen 'enkelvoud'. Dat was dus niet goed. Verwijzing naar WB is natuurlijk uit den boze!
F. Ook niet goed was, dat 'orvietaan' (zeker tegengif) als 'ohr-vie-taan' werd uitgesproken. Volgens VD is de juiste uitspraak 'ohr-vie-jee-taan'. Misschien raar, dat dit woord geen trema krijgt, maar het is nu eenmaal een van origine buitenlands woord (het komt van de plaatsnaam Orvieto, de geboorteplaats van de uitvinder ervan).
G. Een ander foutje: Path├ębioscoop moet echt met een hoofdletter, in tegenstelling tot pathefoon, dat wel een soortnaam geworden is.
H. Allemaal best jammer, want het was heel gezellig en de tekst op zich was ook heel leuk! Voorbeeld van een aardige vondst: iets wat jaarlijks werd bijgehouden, gebeurt door annalisten en niet door analisten, hoewel … 100% hardmaken lukt hier ook niet echt.
I. Zo, bij de audicien geweest en begin december naar de kno-arts. Dus begin 2016 hoop ik wel een goed hoorapparaat te hebben. Dan mag iedereen z'n borst weer natmaken, temeer daar ik dan ook mijn lijst na lange tijd weer eens ga doornemen (daar staat terracottakleurig echt wel in, hoor!).