vrijdag 23 oktober 2015

Dictee vrijdag 23 okt 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (65) [758]

Dictee - dictees [758]

Ditjes en datjes (65) 

A. In de eGB staat heao'er. Dat is beslist fout, want de uitspraak is niet haa-ee-aa-oo, maar hee-aa-oo. Het is dus geen initiaalwoord (zoals pc), maar een letterwoord (zoals vip). De juiste schrijfwijze is heaoër. Vergelijk havo, havoleerling en havoër ('havo' is letterwoord), maar hbs, hbs-leerling en hbs'er ('hbs' is initiaalwoord).

B. Vraag van een lezer: is het WMO of wmo? Voor eigennamen geldt het zgn. donorprincipe: die moet je schrijven zoals de organisatie of persoon het zelf doet: PvdA (in België is er wel een PVDA!) mag je dus niet anders schrijven. Het geldt ook voor merknamen en namen van wetten, waarvan in dit geval de overheid de 'eigenaar' is. En die schrijft voor: Wmo = Wet maatschappelijke ondersteuning. In dictees wellicht discutabel, maar zelfs áls VD en/of GB het anders en verkeerd schrijven, is dat de enig juiste schrijfwijze. Overigens heeft VD Wmo, GB kent alleen de Wmo-raad. Iemand die van de Wmo gebruikmaakt, is een Wmo'er (het is een initiaalwoord, dat we als letters uitspreken).

C. U zocht nog wat aardige woordjes voor in een dictee? Kies maar uit: havo, havo's, havootje, havoër, havoleerling, vwo, vwo's, vwo'tje, vwo'er, vwo-leerling, havo 4-leerling (havovierleerling),
vwo 5-zittenblijver (vwo-vijfzittenblijver), dorpshavootje, stads-vwo'tje, ex-vwo 5-leerling, ex-onderwijzer, mijn ex-ex, etc.

D. Vraag van een lezer: is het 'eersteklas presentatie' of 'eersteklaspresentatie? De eerste en goede gedachte is dat 'eersteklas' (GB, VD) een bijvoeglijk naamwoord is: de schrijfwijze 'eersteklas presentatie' met de klemtoon op 'presentatie' is dus correct. Echter: VD vermeldt bij lemma 'klasse' echter dat je 'eersteklas' (ook: tweede- en derde-) mag samenstellen met andere woorden: aldaar bijv. eersteklasvertaling. De eindconclusie is dus, dat ook 'eersteklaspresentatie' correct is, met de klemtoon op 'eersteklas'. Beide schrijfwijzen zijn dus juist.

E. Nog een vraag: hoe schrijf je 'HBO werk en denkniveau'? Het juiste antwoord was 'hbo-werk- en -denkniveau'. Onderwijstypen met kleine letter, na hbo een koppelteken omdat het een initiaalwoord (uitgesproken als letters) is, na 'werk' een weglatingsteken (niveau is weggelaten) en voor denkniveau een weglatingsteken (daar is hbo weggelaten).

F. Is het cao of CAO? GB en VD schrijven 'cao' voor. Let er wel op dat het aan het begin van een zin 'Cao' wordt!

G. Is het (na) scholing of na(scholing)? Het antwoord is (na)scholing. De regel is, dat als je de haakjes weglaat, dat er dan iets 'goeds' moet overblijven, en 'na scholing' los (na scholing kan hij die baan wel aan) kan zó wel in een zin staan (in een andere betekenis), maar hier is natuurlijk 'nascholing' bedoeld en dat schrijf je niet met een spatie, maar aaneen.

H. Hoe schrijf je 'niet patiënt gebonden'? Antwoord: niet-patiëntgebonden. Het woord patiëntgebonden is een bnw. dat in GB en VD staat, en samenstellingen van niet met bnw. en znw. krijgen i.h.a. een koppelteken (niet-benutte capaciteit, niet-roker).