vrijdag 16 oktober 2015

Dictee vrijdag 16 okt 2015 (3): dictee Presentatie GB (2) [752]

Dictee - dictees [752]

Presentatie GB (2) 

De nieuwe woorden in het Groene Boekje

De nieuwe woorden in het Groene Boekje zijn in verschillende categorie├źn in te delen. Er zijn natuurlijk veel algemene woorden bij die in het hele taalgebied gebruikt kunnen worden, zoals aan-en-uitknop, ad-hocoplossing, budgetneutraal, factuuradres, heuvelop, luxeproduct, offerteaanvraag, stenen tijdperk, verjaardagskalender en wegmeubilair.

Sommige woorden zijn algemeen in een deel van het taalgebied, maar worden op andere plaatsen niet of beduidend minder gebruikt. Dat geldt bijvoorbeeld voor woorden als 10 eurobiljet/tieneurobiljet en 2 euromunt/twee-euromunt, die uiteraard alleen daar veel gebruikt worden waar de euro het wettige betaalmiddel is.

Tot de neologismen in de algemene woordenschat behoren bijvoorbeeld woorden als fairtradeproduct, gunfactor ‘de mate waarin je iemand iets gunt’ en speeddaten. De betekenis van dit laatste woord heeft zich inmiddels verbreed van heel specifiek ‘een reeks van korte afspraken achter elkaar hebben om een geschikte partner te vinden’ tot ‘een reeks van korte afspraken achter elkaar hebben’ in het algemeen, dus bijvoorbeeld om een geschikte baan te vinden of de leukste oppas.

Specifiek voor Vlaanderen

Een deel van de toegevoegde woorden wordt alleen in Vlaanderen gebruikt. Dit zijn niet alleen nieuwe woorden, zogeheten neologismen, zoals fluovest ‘fluorescerend vest voor verkeersdeelnemers’ en Vlaams woord van het jaar 2012 frietchinees ‘Aziatisch uitbater van een frietkot’, maar ook reeds langer bestaande woorden als 100 dagen ‘feest op school, 100 dagen voor de zomervakantie’, kloklezen ‘aflezen hoe laat het is’, recycleerbaar ‘herbruikbaar’ en rundstong ‘tong van een rund’.

Het is aardig om te zien dat het gevoel voor het los of aaneenschrijven kennelijk per land kan verschillen. Zo bleek dat men in Vlaanderen kortgeding aan elkaar schrijft en fijn stof los, terwijl dat in Nederland juist omgekeerd is. Omdat geen van beide spellingen fout is, zijn hier steeds beide mogelijkheden opgenomen. Overigens is er geen spellingverschil bij de met fijn( )stof en kort( )geding gevormde samenstellingen. Woorden als fijnstofgehalte en kortgedingprocedure worden zowel in Vlaanderen als in Nederland volgens de regels aan elkaar geschreven.