Ditjes en datjes (43)
A. Ik was er niet uit, of in
Dictee - dictees [0675]
Oefendictee 843 (deel 3 van 3)
Dictee 843, alinea 7 t/m 10.
7. Acidofiel
is zuurlievend. In de SWOT-analyse staan de letters voor: strengths,
weaknesses, opportunities, threats. Een voorbeeld van een synaloefe is
'zevend'halfje' (pietje). Syndiceren doe je op de beurs, je syndikeren bij een
vakbond. Hij verkaste en vergastte mij op een housewarmingparty. De intrigante
zorgde in Vlaanderen door intrigeren voor veel intriges. Tachy- [snel] en bradycardie
[trage hartslag] zijn niet goed voor een mens. Taciti, soli, sanza compagnia: zwijgend, eenzaam,
zonder geleide (Dante, 'Inferno'). Ze loopt bij een tactiele [tastzin betreffend] therapeut. Met
veel tact legde hij de viertaktmotor uit. Tactel wordt veel toegepast in
sportkleding. De tabes (dorsalis) is de ruggenmergstering. Ik tae-bo, ik
beoefen het tae-bo. Nee, geen tai chi dus! Maar ik tai-chi wel!
8. Houden
taenia [lintwormen] je darmen schoon? Bij GB eten ze taboulé (met couscous!) of tabouleh, bij VD alleen dat laatste! Zij zijn taillables
et corvéables à merci: naar believen aan belasting en herendienst te
onderwerpen. Touw van rameevezels heet tali rami. Wat voor olie is tallolie?
Niet storen, ik tally [aantekenen wat gelost, geladen wordt in de haven], ben aan het tallyen. Hij gleed van het taludje af. Die
veldslag werd tam arte quam Marte (zowel door slimmigheden als door geweld)
gewonnen. Een tamboereerraam gebruik je bij borduren. Hoeveel borduren zou zo'n
schaker er al op hebben zitten? Een tanguero is een tangodanser. Hij heeft zijn
werk tant bien que mal
[zo goed en zo kwaad als het gaat] weer opgepakt. De tantebetjestijl wordt gekenmerkt door
tantebetjes. Tant pis, amen! Mooi, die tapestrywand [èh, uh, ie] (sterke geweven stof)! De tartuffe
[huichelaar] meende fair play te spelen.
9. Een
tapplaats is een tijdelijke arbeidsplaats, vgl. de TAP-regeling. Een taxus is een venijnboom.
In een taxfreeshop koop je taksvrije artikelen. Uit tazza's kun je drinken. De
teach-in werd druk bezocht en was dus drukbezocht. Het technetium (Tc) was het
eerste kunstmatig gevormde chemische element [43]. Die begin-n hoor je niet. Is dat
te judice (naar uw oordeel) correct? De spreker moest nog veel tekst verwerken. Zij is tele-,
foto-, en tv-geniek. Zijn teleologie [doelmatigheidsleer] en theologie nauw verwant? Nee. U koopt dit
cash-and-carry, tel quel [zoals het is]. Teloh [ee] omvat stukjes cassave. Temeer daar er een
lid afwezig was, was er een eter te minder. Hoe spreek je 'template' [èh pleet]
uit? Hij voelt zich ten achter gesteld. De int(e)rest bedraagt vijf ten honderd [t.h. - procent].
Nu ga je ten tweeden male in de fout.
10. Hij
moest in Ter Aar de bestelling afleveren: uitnodigingen voor de
teraardebestelling. Zijn alibi was teres atque rotundus [volmaakt]. Alle leven eindigt met
de terminus vitae [de dood], the debt which cancels all others. Een vaste burcht moet op
terra firma [vaste grond] staan. De terreur blanche is de Witte Terreur. Een tertiaris is een
derdeordeling. Als testis oculatus [ooggetuige] is hij een testis classicus [volkomen betrouwbare getuige]. In de Nepalese
loterij won ik een thar [himalayageit]. Een thrillseeker doet het voor de thrill. Kijk uit
naar the war to end all wars. Hij zal zijn trekken nog wel thuiskrijgen. De
ThUK is de Theologische Universiteit Kampen.
Dictee - dictees [0674]
Oefendictee 843 (deel 2 van 3)
Dictee 843, alinea 4 t/m 6.
4. (Tekst:
By the rivers of Babylon / there we sat
down / Ye-eah we wept / when we remembered Zion). Is deze snelheid sub- of
supersonisch? Hij werd bedreigd met een soaker [waterpistool]. Het suppedaneum:
(rooms-katholiek) verhoging waar het altaar op staat
(of ook: blokje hout
waarop de voeten van de gekruisigde Christus rusten). Een suppo (suppositoire,
VD ook: suppositorium) is een zetpil. In die haven gold een surchargé
[overladen?] surcharge [toeslag] . Vrijgeleide: sûreté de corps, safe conduct, sauf-conduit, sauvegarde
en een laissez-passer of geleibrief (voor geestelijken: een obediëntie).
In dat
stadsdeel wonen veel suri's [Surinamer]. Zijn optreden was verfrissend en surprenant [verrassend, vgl. surprise]. Surra
is een trypanosomenziekte. Een sati is een suttee (denk maar aan het
suttiisme - weduwe verbanden met lijk echtgenoot).
5. Op
staande voet: e vestigio, hic et nunc, illico, in continenti (incontinent is
iets anders), ogenblikkelijk, staandebeens, staandevoets, onmiddellijk, stante
pede, sur-le-champ en voetstoots. Suzanne met de mooie ogen kweekt heel graag de
suzanne-met-de-mooie-ogen [geen mv.]. Rein, wat is suzereiniteit [waardigheid of heerschappij]? En wat een suzonnetje [kleine suçon, insnijding kledingstuk]?
Die heersers voerden een sévère [streng] bewind. Een swagger is een zekere damesmantel.
Hoe spreek je 'swap' [oh] uit (en hoe 'sweater' [èh])? Anno nu zijn er nog veel
swiebertjes [zwerver]. Kort: swipen is navigeren [oudst] en swypen is letters op een bepaalde
manier typen [nieuwer] op een touchscreen [vingers blijven op scherm]. Een symmachie is een oorlogsbondgenootschap.
SZL: lilangeni (munteenheid van Swaziland).
6. Er
was geen ziel te bekennen: typisch voorbeeld van een synecdoche. 'Schreeuwende
kleuren' is een synesthesie. De szechuanpeper heeft niets te maken met
indiapaper [dundrukpapier], al zou je anders vermoeden. Syzygie is samenstand. In de politiek noemen
we het afwisselend steunen op verschillende partijen (actueel in Nederland!) de
(het) système de la bascule. Niet in GB of VD, maar 'alles paletti' betekent
'alles oké'. Het coxsackievirus kan de hvm-ziekte veroorzaken [bedenksel Rein], de hand-, voet-
en mondziekte (vooral bij jonge kinderen). Het virus is vernoemd naar de plaats
Coxsackie in de staat New York, waar het voor het eerst bij een patiënt werd
vastgesteld. De zwart-New Yorkse inwoners krijgen het allemaal
zwart-op-wit.
Dictee - dictees [0673]
Oefendictee 843 (deel 1 van 3)
Dictee 843, alinea 1 t/m 3.
1. Ik heb zo-even gelezen dat er bij 'zoiets' sprake is van klinkerbotsing [maar uizondering, geen streepje]. We hebben zowat de hele middag maar zo wat aangerommeld. Vertel eens wat over lewiszuur en -base, en over zuur-basereacties en -titraties. Zou die noorderling ook ' zoögloea' [oi] hebben opgenomen in zijn top tien (top 10) aller tijden van moeilijk uit te spreken woorden? Terwijl er zouk [dansmuziek] gespeeld werd, hield hij op (noch) met zotteklap en zottenpraat, noch met zoute bollen eten. Leuk, zo'n kleine Antarctische adeliepinguïn. De noord-zuidverbinding verbindt de zuidoosthoek van Amsterdam met de noordwesthoek. Het zwart-Amerikaanse vuur wordt in zwart Amerika flink opgestookt. Daar moet hoognodig eens een zwabbertje over gehaald worden.
2. Die
zwansen (znw. GB - VD ook: z) hebben heel wat afgezwansd
[+ af, geen apert lemma] bij het zwanzen [GB, VD]. De katjoesjaraketten
zijn afgevuurd. Seitan is een vleesvervangend product, gemaakt van tarwe. Onder
de blote hemel: sub divo, sub Jove, sub Jove frigido, à la belle étoile of sub
tecto coeli. Successen: succès de ridicule (zelfde mv. - succes wegens belachelijkheid), succès
de scandale (zelfde mv. - succes door een veroorzaakt schandaal), succès d'estime (zelfde mv. - succes
dat alleen berust op de achting voor de naam van de maker of de voordrager,
niet op de innerlijke waarde van het werk of de voordracht) en succès fous
(mv. s - daverend succes, meervoud: succès fous). Such is life: c'est la vie. Sucrose
of invertsuiker kun je met sucres [munt Ecuador - ECS] betalen. Ik heb dochter in slaap gesuid [suien = neurend of zoemend wiegen] .
3. Hij
wist subiet dat subito een muziekterm is. Eigen haard is goud waard, sub parvo
sed meo: onder een klein dak, maar wel onder het mijne. Sub rosa is off the
record. Maar wel Deo volente =
sub reservatione Jacobaea. Pas in de suite kwam
zijn vuile suit [kostuum, pak] uit de suitcase. Een suisse [kerkwachter] had vaak een hellebaard en een
bandelier (draagriem sabel). So/umma
so/ummarum, tenslotte, geef ik hem de benefit
of the doubt. Aan de rivieren van Babylon (super flumina Babylonis) zijn de beginwoorden
van Ps. 137, het klaaglied der Israëlieten in hun ballingschap. Zoiets als
Psalmen 24 (afgekort: Ps. 24) moet je lezen, iets als psalm 33 (afgekort ps.
33) moet je zingen. Ik beluisterde met veel plezier via internet Rivers of Babylon van Boney M. (1978,
publ. 2012).
Dictee - dictees [0671]
Oefendictee 842 (deel 3 van 3)
Dictee 842, alinea 7 t/m 10.
7. Hij zou veel spie [geld] hebben. Een spijkboom (boom, of beter plant?) brengt nardus(olie) voort. Een openruglijder [open rug] heeft spina bifida. Een beetje atleet loopt op spikes. Een spiritijn is een pater van de congregatie van de Heilige Geest (Spiritus Sanctus - een orde). Het leidde ertoe dat zij aan weltschmerz, spleen [ie] lijdt. Een split-up lijkt het beste voor deze aandelen. Hij is spo-docent [vero:
sociaalpedagogisch onderwijs]. Een spoof is een zekere parodie, een spoom een zekere sorbet. Geef een voorbeeld van een spoonerisme (niet die eend graag!). De SS-20 [Sovetski Sojoez 20, Sovjet-Unie 20] is een Russische middellangeafstandsraket. Wil je dat echt in een dictee op laten schrijven, de naamgever van het psychologische begrip 'flow': de Amerikaanse hoogleraar psychologie Mihály Csikszentmihályi (of: Piet de Ruiter: toch niet te controleren!)?
8. Mag ik die sijpe [sappig] peer? Wat moet ik nu schrijven:
stadhouder-koning en koning-stadhouder (GB - algemeen) of
Koning-Stadhouder (VD - specifiek: Prins Willem III van Oranje, die van 1689-1702 behalve stadhouder van Holland, ook koning van Engeland was)? Volgens GB loop je stafylokokken op, volgens VD ook wel stafylococci. Dat was een sta-in-de-weg voor een staakt-het-vuren. Weet je het nu: stalactiet en stalagmiet (g = grond)? Een stampede [stèhm-pie:t] is een stormloop of juist een vlucht (van dieren). Zo'n reptiel heeft een squameus [schubachtig] uiterlijk. Bezat Stanley al zo'n stanleymes? De State of the Union is een soort presidentiële troonrede. Is er verschil tussen de status quo en de status quaestionis [niet echt: stand van zaken, stavaza]? Van stearine maakt men kaarsen. De paus is de stedehouder [stadhouder] Gods op aarde. Duurloopatleten lassen soms een versnellende steigerung
[tijdelijke versnelling] in.
9. Welke ziekte is naar Stendhal [ah, ah] genoemd [toeristenziekte, stendhalsyndroom]? Na de STER-spot [Stichting Etherreclame] gaan we sterrenkijken. Een stichomythie is een zekere passage in een drama. Steun zoeken en dan steun vinden bij iemand die geen kik geeft: dat geeft een kick! Die veteraan is still going strong. Zo'n stoepier [pjee] wordt rijkelijk beloond. Een spijkerbroek is stonewashed. Een stowaway is een verstekeling. De straddle [rolsprong] werd met een strad [Stradivarius] begeleid. De krullenkop moest gestraight worden. De inbraken vinden volgens een vast stramien plaats. Als stratagème had hij een blondine met strapless jurk gestuurd. Hij zat met een stretch broek [GB ook: stretchbroek, znw.] in de stretched limo.
Strijk-en-zet was het zo: moeder aan het strijken en vader en zoon aan het dammen. Ik wil graag stroganoffsaus.
10. Dat meisje heeft een grote studie-ijver. Hij is overleden aan het nuttigen van strychnine. Geef mij maar zo'n lekkere apfelstrudel. Ze spreidde veel suaviteit [lief(e)lijkheid - GB] tentoon. Voor een puber komt ooit de sturm-und-drangperiode. 'Sub specie' is onder de gedaante van, een subspecies is een ondersoort. Een bloeduitstorting (sugillatie, hematoom, ecchymose) is een subcutane bloeding. Het slachtoffer werd gesuffoqueerd [ge/verstikt]. De super-pg [voorzitter van het college van procureurs-generaal] won de super-G [super-giant, skiwedstrijd]. De surah [weefsel] omvatte de suramin [zeer giftig
geneesmiddel tegen slaapziekte]. Syzygie is samenstand en een sweeper is een libero [voetbal]. Het 'süsser Pöbel' is het lief gepeupel.
Dictee - dictees [0670]
Oefendictee 842 (deel 2 van 3)
Dictee 842, alinea 4 t/m 6.
4. De meest verraderlijke dicteewoorden, het is al eerder gezegd, zijn die, welke je anders uitspreekt, dan je ze schrijft. Daarbij behoren golauyoek (Chinees gerecht van gefrituurde beignets met varkensvlees en een zoetzure saus) [goe-loo-joek], giaur (Turkse scheldnaam voor alle niet-moslims) [gah-voer], chaebol (Zuid-Koreaans industrieel conglomeraat) [dzjèh-buhl], abscisinezuur (plantenhormoon met groeiremmende werking) [ahp-sie-zie-nuh-zuur]. en shinto ryu (Japanse vechtkunst met stokken en wapens) [sjihn-too-rie-joe]. De jandoedel speelde 'Yankee Doodle' op zijn doedelzak. Je moet tekst wel met de juiste interpunctie interpungeren. "Denique coelum", riepen de kruisvaarders: eindelijk de hemel, wij zullen die verwerven.
5. De zazou [modern, excentriek jong mens] bewonderde de zeboe [bultrund]. De man met de baard als een Zwitser (Helvetiër) was zo zat als een zwitser. De meeste 60-plussers [cijfers, verder letters] hebben een 60 pluskaart [idem]. Ik geef je een 7-plusje [cijfer, verder letters] voor deze scriptie. Doorsneegraven [graaf] wisten niets af van grafen [graaf, wiskunde]. Mijn ouders' huis staat in Rhoon. Rozijnen- en cocakauwers kunnen we missen als kiespijn. Een zeiklijster lijdt aan bangschijterij en dat leidt tot bangerikengedrag. Kunnen kauwen ook zoetekauw zijn? De afkorting Zm [10^+21] staat voor zettameter, zm [10^-21] voor zeptometer. Hij ziedt van woede, als hij het ziet gebeuren. Zo-even dacht hij: in een zoutwaterbekken zit geen zoet water.
6. Zo'n sparringpartner is klasse! Hij heeft een spartaanse opvoeding genoten. Wanneer gaan we weer spearfishen [ie, ih]? Spijen is spuwen (spijers zijn gedijers) en speieren is schitteren. Dat speiten (spuiten) zal je nog spijten. Ik wil dat weleens terug horen. Het vermogen van Jan is het 80-voud [cijfers] van wat Piet bezit. Deze doorsnee-Belg is belgziek. Ze stak een speld in het speltbrood. Een spencer is een
slip-over met V-hals. Zit in dit parfumerieartikel spermacetiolie? Spem mentitae segetes: gewassen die niet aan de verwachting hebben voldaan en spemque metumque inter dubii: zwevend tussen hoop en vrees. Hij zou zijn mond wijd open sperren (ook: opensperren). Spiccato is op de viool met springende stok.
Dictee - dictees [0669]
Oefendictee 842 (deel 1 van 3)
Dictee 842, alinea 1 t/m 3.
1. Het was niet nogal wiedes dat ze die weed (wiet) wegwiedden als ware het wied. Van een whisky-, cognac- en punchgrog wordt je gezelschap zo groggy als een dronkenman of dronkenlap. Een wildwestfilm speelt zich in het Wilde Westen af. De wolkenkrabber stak scherp af tegen het wolkeloze zwerk. De deur stond wijd open, zeer wijd open, zeg maar: wagenwijd open. Je moet die wagenwijd openstaande ramen maar sluiten. Wordt vervolgd, naar verluidt. Die twee hebben een woprelatie: wippen, ontbijten, pleite. Met middle of the road wordt middle-of-the-roadmuziek bedoeld. De benadering van die politicus is middle-of-the-road. Zo'n mysteryguest is best sneaky [geheimzinnig]. Met (de) afro wordt het afrokapsel bedoeld. Hij is
Afro-Surinamer.
2. Hij heeft een beeldschone afrodite aan de haak geslagen. Hij heeft gescratcht [grammofoonplaat onder de naald hen en weer], ge(beat)juggeld [scratchen op de beat van muziek]. Het Divali is het lichtjesfeest, het chanoekafeest is het Lichtfeest. De piesemopsantee [toilet] komt van 'puis-je m'absenter?' Als je de beste kamer in een hotel krijgt, is dat niet de bestekamer [wc]. Ik las een waarlijk houellebecqiaans (Houellebecq, pseudoniem van Marcel Thomas - niet in wdb.) [geen h uitspreken] meesterwerk. Hij is een Martinikaanse martinidrinker uit Martinique. Bij studenten zijn adjes [ad fundum, atten] heel gewoon, doodgewoon. Dat briefje, weet je wat erop staat? De aardappelen zullen al wel opstaan. Sommige kledingstukken moeten echt bloezen. Zie je die middeleeuwse wüstung [verlaten middeleeuwse nederzetting] daar in het landschap? Het spookt bij hem op de vliering (toegang krijg je via de vlizotrap - vliering - zolder).
3. Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering wordt afgekort tot WvBR of Rv. Het writer's blocksyndroom ken je toch wel? Zijn wreedaardig optreden was wrevel wekkend. Laat het bijzaathout tekenen van verval zien? Het WWF is het World Wide Fund for Nature (ook: WNF = Wereldnatuurfonds). Een rastaquouère, een vreemde snoeshaan, zou die aan xenomanie [blinde ingenomenheid voor al wat vreemd (buitenlands) is] moeten lijden? Wat is er nou zo bijzonder aan een whitworthschroefdraad, een WW-draad? Niet te verwarren overigens met een Y-draad! Jij yelt [yellen, een yell] ook nooit, hè? Een speciale golfterm is yips [gemakkelijk punt missen door stress]. Kun je van yam [= yamswortel] jam maken? Nee. Wat hoor ik daar? Yankee Doodle [een Amerikaans volkslied, het officiële is: The Star-Spangled Banner]! Ik ken die zagenzetter alleen als zageman. Op kinderfeestjes zie je heel vaak zakdoekje leggen en boompje verwisselen spelen.
Dictee - dictees [0668]
Ditjes en datjes (41)
A. In het papieren GB staat Zuid-Nederlands, Zuid-Nederlandse. Mij werd gevraagd: slaat dat ook op de taal? Het antwoord is nee, en ik kan meteen een goede tip geven: kijk liever op www.woordenlijst.org (ook recenter en bijgewerkt!) dan in het papieren GB, want daar staat de woordsoort bij. In dit geval dus bnw. en geen znw. Achteraf was dat ook wel op grond van het papieren GB te concluderen geweest: als znw. had er natuurlijk nooit de verbogen(!) vorm Zuid-Nederlandse(!) bij gestaan.
B. Een andere vraag: schrijf je honderdtwintigduizend (in letters) aaneen? Antwoord: ja. De regel is: alles t/m duizend en wat ervoor staat, aaneen, na duizend een spatie en verder alles (miljoen, miljard, etc.) helemaal los. Het handigst werkt een voorbeeld: het getal (in cijfers) 123.678.333.239 schrijven we in letters als honderddrieëntwintig miljard zeshonderdachtenzeventig miljoen driehonderddrieëndertigduizend tweehonderdnegenendertig.
C. Met dank aan Johan de Boer: 'kapotgaan' en 'kapotmaken' schrijven we aaneen. Echter bij de lemma's barbiesjes, filistijnen, gallemieze, ongerede en verfloddering schrijft VD nog 'kapot gaan' [dat is in 2020 nog zo]. De term 'kapotmaken' staat overal aaneen, behalve sub lemma 'ravelen': kleren vuil en kapot maken (dubieus). 2020: blijft hier los! 'Vuilmaken' schrijven we aaneen.
D. In het (nieuwste) Liedboek (voorheen: voor de kerken, thans: Zingen en bidden in huis en kerk) staat in lied 213:3 'tenondergaan'. Dat moet zijn 'ten onder gaan'. Het is wel 'tenondergang'.
E. Mij werd gevraagd: 'naar binnen' (en buiten) of 'naarbinnen'? Ik heb nergens in GB, VD, Onze Taal of Taaladvies 'naarbinnen' aaneen kunnen vinden, daarom moet het los. In zekere omstandigheden schrijven we wel 'vanbinnen' en 'vanbuiten', 'vanachter' [3 voorzetsels] en 'naartoe'.
F. Van 'Den Haag' hebben we kunnen leren dat je 'Groot Dictee der Nederlandse Taal' (GDNT) verkort tot 'Groot Dictee' en vervolgens tot 'Dictee'. Daarom is de verkorting van 'Tour de France' ook Tour. Dit is trouwens als lemma nu ook in de online-VD opgenomen!
G. Als je bij de Tour de France 'rondemiss' moet schrijven, krijgt dat (Ronde van Frankrijk --- > Ronde) dan geen hoofdletter in 'rondemiss'? Allereerst zijn er iedere dag meerdere van die rondemissen
(soortnaam dus) en ik vraag me ook af, of het iedere dag dezelfde(n) zijn: bij de start (2015) in Utrecht zijn het vast niet dezelfde(n) als bij de finish in Parijs. Maar wat ik vind, telt niet: in VD komt alleen rondemiss (meestal een eendaagse ronde dus, denk ik) voor en dat is volgens de meeste dicteespelregels dus doorslaggevend … Het gaat me dus te ver om de miss Ronde van Frankrijk Rondemiss te noemen of de miss Tour de France Tourmiss.
H. Hoe zou VD 'bildung' schrijven en welke betekenis zouden ze eraan geven? Kleine letter: algemene ontwikkeling.
Dictee - dictees [0667]
Groot Utrechts Kerkdictee (auteur: Ruben van Gogh) 2015
1. Sapperdebleu, het startschot echoot nog na, als het
peloton, met renners van alle gezindten, en masse richting eindtijd dendert.
Het parcours [ook: parkoers, uitspraak] is de weg die zij moeten gaan, een richtingenstrijd bijkans: van
het horizontalisme in de laaglanden [laaggelegen landen], tot het ultramontanisme van de Pyreneeën.
2. Was het hoogste voorheen volledige overgave, thans weet
de wieleratleet pas van Maria-Tenhemelopneming, wanneer hij zich het gele tricot van de
velo-ecclesiadrie-eenheid aanmeet. Eén nummer een, of twee, of drie,
daarbuiten telt geen tittel of jota. Geen sobere albes of extravagante
kazuifels, maar truien, en dan met name die ene.
3. In een processieachtige line-up vliedt de menigte langs
's heren wegen, over een spoor van votiefgaven, dat de reclamekaravaan als
processiestrooisel in haar kielzog achterlaat. Zij dient de mammon, nietwaar?
Zeker langs deze brede weg, waar geëmailleerde reclameborden op extatische
wijze een andersoortige heilzame heilszekerheid prediken. Om nog maar te
zwijgen van al die
ge-e-mailde selfies met wielerheiligen, als iconen après la lettre. IJdelheid
der ijdelheden, zo oud als Methusalem.
4. Tijdens deze Tour telt alleen het vooruitgangsgeloof.
Zie, hoe de meester-technicien, als diaken ex cathedra, draconisch het
classicistisch klinkende minigetinkel van angelusklokjes uit de derailleur van
de meesterknecht poogt bij te stellen. Dan mogen 's knechts benen als alabasten
zuilen het zware werk doen, gezalfd als zij zijn met chrisma – soepel lopend
raderwerk scheidt hier het kaf van het koren.
5. Schisma's treden op: het dogma van
Maria-Onbevlekte-Ontvangenis raakt achterop, het nieuwe is een zoen van de
rondemiss. Maar de wielerbijbel kent ook zo zijn apocriefe werken vol zondige
bloedwonders, waar urinemonsters een salomonsoordeel over moeten vellen.
6. Godzijdank, want zoveel ongelovige thomassen zijn
dienaangaande naar de filistijnen gegaan. Vanwaar Gehazi * [NBV 2020: Gechazi,
2 Koningen 4], wordt nu die
flagellantische dopegebruikers gevraagd, want men streeft nochtans naar een
zuivere leer.
* Gehazi is de knecht van de profeet Elisa.
7. Zonder lijden alleen geen overwinning. De jakobsladder
kent zijn hoge sporten, die zonder jeremiëren niet te nemen zijn. Maar eenmaal
bovenaan staat dan de leider in het volle licht, daar leidt hij zijn bijrijders
de weiden door, en weidt, wijduit stichtelijk, over weidse weiden uit. In het
geel, dat spreekt.
Dictee - dictees [0666]
3e Groots Dordrechts Dictee
De kalle [prostituee] op de beemd [weiland] (auteur: Caty Groen)
1. Was zij kassiewijle of lazarus?
2. Het lichaam in de hoogstamboomgaard gaf geen sjoege.
3. Rechercheur Rick Benson stond voorovergebogen bij de ogenschijnlijk ter ziele gegane jonge vrouw toen hij geluid hoorde uit de nabije twee-onder-een-kapwoning.
4. Kuifleeuweriken zongen in de annapaulownaboom toen Rick zijn semiautomatisch pistool trok.
5. Het was (een) sisyfusarbeid alle entrees van het huis te controleren.
6. In het souterrain was niemand.
7. Het geluid dijde uit en leek te komen vanuit de entresol.
8. Consciëntieus spurtte Rick de traptreetjes op waar het laweit [lawaai] aanzwol.
9. De corridor was leeg op twee piëdestals [voetstuk] na met daarop vlijtige liesjes.
10. Achter een deur hoorde Rick een kakofonie aan timbres [karakteristieke geluid] in diverse nuances.
11. Plotseling vloog een deur open en verscheen een bejaarde man in een maliënkolder.
12. Hij richtte een kalasjnikov op Rick en zei: "Welaan, een koddebeier zonder secondant.
13. U bent solitair, ik ben een anachoreet en dat terwijl ik cytologie studeerde. [kluizenaar, cel, celkunde; sit(i)ologie = voedingsleer]
14. Maar ik verdiepte mij ook in de leer der nikolaïeten * [niet in wdb., internet, zowel c als k!] en weet alles over de Drie-eenheid, Boeddhabeelden en het Keltisch kruis.
* Sekte, soort vrijzinnigen, genoemd in Bijbelboek Openbaring (2:6) - NBV 2020: Het pleit echter voor u dat u net als ik de praktijken van de nikolaïeten verafschuwt.
15. Kom binnen amice, dan vertel ik u over de kalle op de beemd die coûte que coûte de paso doble met mij wilde dansen.
16. Welk een hypocrisie!
17. Maar neemt u toch een hors-d'oeuvre, een stukje gruyère of wat papaja-ijs.
18. Als u mij arresteert, wat is dan de tenlastelegging
[ook: telastlegging]?
19. Wacht, ik verruil mijn wapen voor een uzimitrailleur zodat u een vuurwapenballistisch onderzoek kunt uitvoeren.
20. Helaas laat de telecommunicatie-infrastructuur in mijn domicilie te wensen over.
21. De dode temeier op de beemd beaamde dat zo-even nog.
22. Ze zei dat ze mij had ge-e-maild en wilde in een café een coffeïnerijk cappuccinootje of latte macchiatootje met me drinken.
23. Wat een laag-bij-de-gronds individu.
24. Zodra zij acte de présence gaf heb ik haar letterlijk te gronde gericht.
25. Een dergelijke attitude vind ik tenhemelschreiend.
26. Heer Benson, laten wij ons ten burele van de officier van justitie vervoegen.
27. Het recht moet zegevieren, nietwaar?".
Dictee - dictees [0665]
Oefendictee 841 (deel 3 van 3)
Dictee 841, alinea 7 t/m 9.
7. De sla-uil zat in de slaolie. Odin reed op Sleipnir [Wodan, Germaanse mythologie]. Ik wil na de slöjd graag een slivovitsj. Ze gingen over op slowen [intiem, m.n. zeer dicht tegen elkaar, en
langzaam dansen op romantische muziek = schuifelen, slijpen]. Mijn broek zat onder de sludge [olieresten machinekamer]. De sémillon dient voor de productie van sauternes. Waarom schrijf je 'snaredrum' [snèh:r] zó? GB en VD hebben ook snaardrum. Met die smurfenspray [spuitbus met zelfverdedigingsmiddel] op vinden ze hem wel. Hij beende snellijk weg. Via een snellius [meten 2 hoeken tussen
3 bekende punten] werd de plaats bepaald. De snib [snibbe, snibbige vrouw] kijfde me toe. Dat zijn bloemen voor de snij. Kom, we gaan snorkelen. Die oude snorrenbaard met al zijn snorrepijperij … Snuf en Snuitje zaten in de snuffmovie aan de snow [cocaïne]. Het is een sobstory: so be it. Hij is gesocialized en zelfs in staat tot een social talk. Wat gebeurt er in een societas leonina [samen delen, de een alles, de ander niets]? Moet je dit als sociocultureel of socio-economisch kwalificeren? Een knijpbril, lorgnet, so easy, pince-nez, dat is toch geen monocle? Dat soepterrientje [soepterrinetje] zat vol soezen.
8. Hij was soi-disant [zogenaamd] niet thuis. Morgen beginnen de solden [uitverkoop]. Dat lijkt me sole clarius [zonneklaar]. Hij is betrouwbaar: solider [ook: solieder!] dan soliedst. Welke sollwert is hier van toepassing? Solo e pensoso [alleen en in gedachten verzonken: De Denker [evt. d] van Rodin (Le Penseur). Daar stinkt iets: something rotten. So/umma so/ummarum [kortom], we beginnen gewoon weer van voren af aan. Een son et lumière is een klank-en-lichtspel. Wie of wat sophisticated is, is wereldwijs, mondain, verfijnd. Dat is een sordide [smerig, vuil, gemeen] streek! Zijn sottisearsenaal [domme streek, zotheid, dwaasheid] is vrijwel onbeperkt. Hij is een rare souger [kwibus] en bijna altijd de souffre-douleur [zwarte schaap]. Hij is een soumis [gedwee] volgeling. De soukous is een zekere muziekstijl. Ze wonen in het souterrain. Opzoeken: soutien [gaas ter ondersteuning, beha], souvlaki [Grieks gerecht], sovchoz [staatslandbouwbedrijf SU], sovereign [Engels gouden pondstuk, soeverein], Spartakiade en spaniël. Op wie rust de soupçon [verdenking]? Wat is een souter [psalmboek]? Is een sotternie [kluchtspel] een zotternij? Spadille [schoppenaas of hoogste troef] of spadrille [lichte schoen met zool van touw]? Hoezo, welgemanierd?
9. Als je een stepperund en een zeboe [oe] kruist, krijg je een watoessi [oe]; een watusi heeft lange hoorns. Waternood is watergebrek, watersnood is waterovervloed (letterlijk!). 2025: De Februari- of Watersnoodramp! Tgov. is de afkorting van tegenover [ook: t.o.]. Wierdt gij daar niet hoorndol (ook: horendol) van? Het zou veel weg hebben van 'terug van weggeweest'. Hij had echte bierbrouwerswenkbrauwen. Hij weekendt altijd uitgebreid. Je zult hem niet meer weerom zien, hij zal niet weeromkomen (weer - opnieuw - omkomen zou een rare uitdrukking zijn). Ik heb je wel verstaan. Ik wil u dat beloven, ter wille van hem, welteverstaan. We zullen het probleem werkende weg oplossen. Zijn weifelen versterkte onze twijfel. De weeïge geur gaf me een slecht gevoel. Kwam het wauwelen [kletsen] van de wauwe [gunstig] wind?
Dictee - dictees [0664]
Oefendictee 841 (deel 2 van 3)
Dictee 841, alinea 4 t/m 6.
4. Vrij lustig, vrijlustig stel! Na zijn vrijspelen had de spits vrij spel. Geldt dat ook voor vroegrijpe meisjes: vroeg rijp, vroeg rot? Hij bezong de chihuahua op zijn wahwahgitaar. Dat is even wennen: wadi's
[droge bedding woonwijk] in een Vinex-wijk. De vriezeman heeft zich al gemeld in de voutenkamer. De V-wapens zijn de V1 en V2; het V8 is iets anders [commerciële tv-zender, thans Veronica]. Vergelijk de
V8-motor: V-motor met 8 cilinders. Zijn er nog wannabe's in de zaal? Ik gebruik vaak ellenlange woorden: sesquipedalia verba. Ik teken met: servus observantissimus, uw gehoorzaamste dienaar. Na de sixties kwamen de seventies. Ze zocht een sexcuus. De shakshukamaaltijd [ook: chakchouka - niet voor dictee!] werd begeleid door een shakuhachi [Japanse bamboefluit]. GB zegt 'shiitakes' [uh], VD 'shiitake's' [ee] (2020: allebei beide vormen). Kinderarbeid wordt shitty [waardeloos, slecht] beloond. Het shinto ryu: Japanse vechtkunst met stokken en wapens. Shamponeren is shampooën. Daar zag je veel sheddaken [met flauw en steil dakschild].
5. Een shockjock heeft als handelsmerk choqueren. Ken je de stijl shoegaze [sjoe-gee:z - Britse alternatieve rockstijl] al? In die short story drijft de uitbater een shop-in-shop. Dat kan meteen in de shredder. De siamees, de Siamese kat, zat op het siamois, zekere Siamese stof. Nee, sibi manus inferre [de hand aan zichzelf slaan], dat is beslist niet van de handwerkersvriendenkring zijn … Dat doe je si en la, zus en zo. Ik vind je een schat tussen al die barbaren: een lilium inter spinas. De overheid moet het sigillum confessionis [biechtgeheim] respecteren. Lekker, zo'n sijpe [sappig] pruim! Hij heeft silicose, een steenlong: kan de Silicosewet hem helpen? Die muren zijn niet gespachtelputzt, maar gesilicaat. Op silvesteravond [oudejaarsavond] scoorde hij bij het futsal de silver goal. Sinds kort slik ik simvastatine [cholesterolverlagend]. Een skratjie [skraki - trommel] doet van rombom(bom).
6. Hij is kampioen simultaanschaken. Dat document is sine loco et anno [s.l.e.a. - zonder plaats of jaar]. De pgb-maatregelen [persoonsgebonden budget] zijn sine causae cognitione, zonder kennis van zaken, getroffen. De inbewaringstelling is sine die, voor onbepaalde tijd, opgeschort. Singelen is een single spelen. Sikker is het zinklood aan een surfplank. Antwerpen is de sinjorenstad. Wie noemden ze op Bali een singkè [Europeaan die voor het eerst in het voormalige Nederlands-Indië was]? De sinofiel was wars van Sinn Féin. Sint-Bureaucratius bepaalt heel hautain wanneer sint-salarius gevierd wordt. Schrijf correct: sint-maartensvogel en Sint-Lucasgilde. Si placet, na u! Zij baden het sjema jisraël [een van de belangrijkste
joodse gebeden, o.a. voorkomend in het ochtend- en avondgebed,
bestaande uit drie Thoragedeelten (Deut. 6:4‑9; 11:13-21 en Num. 15:37-41)]. De Vlaamse jongens waren aan het sjotten [voetballen, trappen, schoppen]. Hij zit in een skifflegroup [met primitieve, zelfgemaakte instrumenten]. Er was een voetbalmatch tussen skateboarders en skeetschieters. Hij skydivede [parachute laat openen] onvervaard. Waar is je skiuitrusting? De een skottelbraait [schotel op gasfles], de ander barbecuet.
Dictee - dictees [0663]
Oefendictee 841 (deel 1 van 3)
Dictee 841, alinea 1 t/m 3.
1. Scapham scapham dicere [k]: het kind bij de naam noemen. De jongens hebben schaakgespeeld. Ze warmden zich bij het schaddenvuur [zode heidegrond]. Schabouwelijk: het kind was alleen in een oude schab [oude lap] gehuld. Hij is behoorlijk schadeloosgesteld. Met veel schalkenwater [jenever] word je vanzelf wel een schalkse schalk. Waartoe dient een schallanalyse [klank]? Met de Schapeneilanden worden de Faeröer aangeduid. We hebben gedronken op Maaike in 't schapraaike [aanstaande bevalling]. Zo'n scheit [schaap x geit] produceert extra veel schijt. Met een schellenboom [beiaard, halvemaan, rinkelboom] kun je de Turkse bellen laten rinkelen. Een schemeroorlog [niet echt, maar alles paraat] is een phoney war, een drôle de guerre. De Schepper heeft volgens het scheppingsverhaal de schepping geschapen. In een steengroeve kun je scheizen [stenen uit groeve houwen. Jouw schicksalsstunde [noodlotsuur] komt heus nog wel. Dat leverde veel schadenfreude, leedvermaak, op.
2. Verbiedt de Scheurwet [graslanden!]om te hard met een auto te scheuren? Nee. Vertel eens wat schijfnaaien [een Hollandse heistelling installeren] is. Dat schillerhemd kostte ooit 30 schilling [Oostenrijk, Engeland: shilling]. Wie maakten deel uit van de Vlaamse schilderschool? Schizofrenie is het gespletenpersoonlijkheidssyndroom, niet te verwarren met MPS, de meervoudigepersoonlijkheidsstoornis. Zo'n Duits-militair optreden noemen we schneidig. Een estheet, een man van schöngeisterei, is meestal ook een schöne Seele [(persoon met) een gevoelige inborst]. Het schorrenkruid is een ganzenvoetachtig plantengeslacht. Hij heeft maar een klein schrabbetje [krab, schrap] opgelopen. Bedoelde je een schroefsnijijzer of een schroei-ijzer? Zo'n schreibtischmörder zal de schrödingervergelijking wel niet kennen. Met een scooper kun je grond verzetten. Ik ga schuitjevaren. Beter schuldeloos dan een schuldenlast. De Schutterijwet is van 1815.
3. Die scones [rond broodje of cakeachtig gebakje] vind je vast lekker. Het sciëntisme [alleen wetenschap als bron van kennis] is in flagrante strijd met de scientology. Een scotist volgde John Duns Scotus. Scopolamine wordt tegen zeeziekte gebruikt. Een scuba
[self-contained underwater breathing apparatus
(onderwaterademhalingsapparaat dat niet van elders gevoed wordt)] gebruik je onder water, dat kan ook in het onderwater zijn. Secreta haec murmura vulgi: dat zachte gefluister van het volk. SPQR: Senatus Populusque Romanus, senaat en volk van Rome. Hij was senior manager van de senseititeldragersorganisatie. Septies [lid 7]: een septic tank moet septisch zijn. De Siënese schilderschool was in Siena gevestigd. Vroeger had je een voorkeurspelling. Ze had driehonderddrieënveertig voorkeurstemmen. Ze zou er verder alleen voor staan. Ik zorg ervoor dat de auto voorstaat. Ken je het sprookje van de vos en de ganzen [vgl. een gebed zonder e(i)nd]. In de film had die Vopo-voorpost een rol. Hij behoort al lang tot de vrij-katholieke denominatie.
Dictee - dictees [0662]
Oefendictee 840 (deel 3 van 3)
Dictee 840, alinea 7 t/m 10.
7. Noem eens een vlamisme. De kinderen speelden met de vliegende hollander [vierwielig wagentje - krukas - hefboom]. Uw donatie, die vlijt mij bijzonder goed. Vlei ik u daarmee? Wat is het verschil tussen een vliegerarts en een arts-vlieger? Leentje leerde Lotje (zus van dat vlijtig Liesje op haar fietsje) lopen langs een lange lindelaan [vlijtig liesje = plant]. Volbloed Europeanen zijn er steeds minder, zeker zij die volbloedprzewalskipaarden fokken. Omdat ik mijn handen vol heb aan andere zaken, zal ik maar beperkt commentaar leveren en geen A4'tjes volpennen. Die politicus staat bekend om zijn volte-faces [ommezwaai]: hij zou zelfs zijn huik naar de wind willen hangen. Het volschip [fregat] zou het volle vrachtschip torpederen. Wat is het verschil tussen een volt-ampèremeter [meet V en A afzonderlijk] en een voltampèremeter, die vermogens [VA] meet? Zij moet dagdagelijks vitamine B12
[2020 - geen subscript meer] gaan slikken.
8. Het is maar goed dat een curriculum vitae (cv) niet je complete vita ante acta [je hele levenswandel] bevat. Zij is een Stier en hij een Vis [sterrenbeelden], samen een zeemeermin of -man? In die vogelaarwijk [probleemwijk, kansenwijk] hebben ze alle jihadgangers [islam: heilige oorlog] vogelvrij verklaard. Met die vogelvrijverklaring is hij nu dus een vogelvrijverklaarde. Bij het labyrint groeide voorjaarslathyrus. De voorbijtrekkende stoet is gestopt: het defilé zal voorbij zijn. Ik zal je 's [uhs] verrassen met die verassing. Wil je ook 'ns [uhns] een keer rodelen? De zevendedagsadventisten zijn sabbatariërs [wekelijkse rustdag op zaterdag]. Je weet wel, die Sabijnse maagden. De Sabena was de Société Anonyme Belge d'Exploitation de la Navigation Aérienne. De synoniemen van sabayon [nagerecht] zijn zabaione en zabaglione. Wie en wat is de Saceur? Supreme Allied Commander
Europe - hoogste bevelhebber van de NAVO [Noord-Atlantische
Verdragsorganisatie (militair bondgenootschap) in Europa]. Het woord 'sacoche' [tas] is een belgicisme. Hij heeft het sacrum [heiligbeen] gebroken, zij het ijs. Ja, het is vandaag Sacramentsdag.
9. Ga je mond spoelen na dat 'sacre-nom-de-Dieu' [sacredieu - bastaardvloek]! De sadducese en farizese disputen hadden wel iets van de Hoekse en Kabeljauwse twisten: het ging er in ieder geval hoeks en kabeljauws aan toe! Ze kregen een safe conduct [vrijgeleide] naar het safedeposit [safe, kluis]. Hoeveel s'en heeft 'saisisseren'? Als voorafje hebben we salade niçoise [mv. (s) s]. Op de Salomonseilanden werd een salomonsoordeel uitgesproken. Wat kun je zeggen over het meervoud van 'salto mortale' [3 x!]? Met 'salut' [geen t uitspreken] bracht hij een saluut. Waarom verwar ik altijd 'salve regina' [lofzang ter ere van de Heilige Maagd] met 'victoria regia'
(ook: victoria amazonica, reuzenwaterlelie) [2020]? De salvadorthee is niet naar Dalí genoemd. Wat? Jullie samenkooien? We hebben samen de Samische Samengewoonten over het samenwonen bestudeerd. Samenzijn is plezieriger dan het alleen-zijn. Hij bezat sangfroid [koelbloedigheid], maar had wel een opmerkelijke sang-de-boeufkleur [znw., het dieprood].
10. De myioloog [muggen, vliegen] leed zelf aan myiasis [parasitisme vliegenlarven]. De sangoma [genezer-waarzegger] had de sangriadozen met sanguine gekrijt. El caballero de la trista figura [ridder van de droevige figuur, Don Quichot] was er een sans peur et sans reproche = zonder vrees en blaam. Vlekke- en zorgeloos: sans tache et sans souci, zelfs niet met een tache de beauté. Ik denk dat hij van zijn santé niet af weet [nergens van bewust is]. Zij is Santomese. Een sapientum octavus is een wijsneus. Jouw sardonische grijns is hinderlijk. Met SARS heb je het severe acute respiratory syndrome (GB, VD). De mens – homo homini lupus – is de sartor resartus (volgens Carlyle) - door alle eeuwen heen hetzelfde, ondanks de veranderende mode. De saturnaliën (GB) of saturnalia (oVD), die wilden de slaven wel - volksfeest - slaven door meesters bediend. We dronken een sauternes [wijn, zelfde mv.]. Een sauvegarde is een
sauf-conduit, een vrijgeleide.