zondag 21 juni 2015

Dictee zondag 21 juni 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (41) [668]

Dictee - dictees [668]

Ditjes en datjes (41)

A. In het papieren GB staat Zuid-Nederlands, Zuid-Nederlandse. Mij werd gevraagd: slaat dat ook op de taal? Het antwoord is nee, en ik kan meteen een goede tip geven: kijk liever op www.woordenlijst.org (ook recenter en bijgewerkt!) dan in het papieren GB, want daar staat de woordsoort bij. In dit geval dus bnw. en geen znw. Achteraf was dat ook wel op grond van het papieren GB te concluderen geweest: als znw. had er natuurlijk nooit de verbogen (!) vorm
Zuid-Nederlandse (!) bij gestaan.
B. Een andere vraag: schrijf je honderdtwintigduizend (in letters) aaneen? Antwoord: ja. De regel is: alles t/m duizend en wat ervoor staat, aaneen, na duizend een spatie en verder alles (miljoen, miljard, etc.) helemaal los. Het handigst werkt een voorbeeld: het getal (in cijfers) 123.678.333.239 schrijven we in letters als honderddrie├źntwintig miljard zeshonderdachtenzeventig miljoen driehonderddrie├źndertigduizend tweehonderdnegenendertig.
C. Met dank aan Johan de Boer: 'kapotgaan' en 'kapotmaken' schrijven we aaneen. Echter bij de lemma's barbiesjes, filistijnen, gallemieze, ongerede en verfloddering schrijft VD nog 'kapot gaan'. De term 'kapotmaken' staat overal aaneen, behalve sub lemma 'ravelen': vuil en kapot maken (dubieus).
D. In het (nieuwste) Liedboek (voorheen: voor de kerken, thans: Zingen en bidden in huis en kerk) staat in lied 213:3 'tenondergaan'. Dat moet zijn 'ten onder gaan'. Het is wel 'tenondergang'.
E. Mij werd gevraagd: 'naar binnen' (en buiten) of 'naarbinnen'? Ik heb nergens in GB, VD, Onze Taal of Taaladvies 'naarbinnen' aaneen kunnen vinden, daarom moet het los. In zekere omstandigheden schrijven we wel 'vanbinnen' en 'vanbuiten', 'vanachter' en 'naartoe'.
F. Van 'Den Haag' hebben we kunnen leren dat je 'Groot Dictee der Nederlandse Taal' (GDNT) verkort tot 'Groot Dictee' en vervolgens tot 'Dictee'. Daarom is de verkorting van 'Tour de France' ook Tour. Dit is trouwens als lemma nu ook in de online-VD opgenomen!
G. Als je bij de Tour de France 'rondemiss' moet schrijven, krijgt dat (Ronde van Frankrijk --- > Ronde) dan geen hoofdletter in 'rondemiss'? Allereerst zijn er iedere dag meerdere van die rondemissen (soortnaam dus) en ik vraag me ook af, of het iedere dag dezelfde(n) zijn: bij de start (2015) in Utrecht zijn het vast niet dezelfde(n) als bij de finish in Parijs. Maar wat ik vind, telt niet: in VD komt alleen rondemiss (meestal een eendaagse ronde dus, denk ik) voor en dat is volgens de meeste dicteespelregels dus doorslaggevend … Het gaat me dus te ver om de miss Ronde van Frankrijk Rondemiss te noemen of de miss Tour de France Tourmiss.
H. Hoe zou VD 'bildung' schrijven en welke betekenis zouden ze eraan geven?