zaterdag 12 december 2015

Dictee zaterdag 12 dec 2015 (1): dictee Ditjes en datjes (78) - Amsterdam [829]

Dictee - dictees [829]

Ditjes en datjes (78) 

A. In het UvA-HvA-dictee kwam voor 'aloë vera': is dat correct? De wetenschappelijke naam van planten heeft volgens het systeem van Linnaeus (het linneaanse systeem) altijd 2 componenten: het eerste deel (linneon of grote soort, mét hoofdletter, gebruikelijker: geslachtsnaam) en jordanon (of ondersoort met kleine letter, gebruikelijker: soortnaam). In VD honderden voorbeelden zoals (willekeurig) het blauw glidkruid (de huis-tuin-en-keukennaam) dat volgens de wetenschap Scutellaria galericulata heet, en het maarts of welriekend viooltje, dat officieel Viola odorata heet. Nu is het wel het een of het ander: normaal schrijven we plantennamen met een kleine letter, maar als je voor de wetenschappelijke naam kiest, moet je dat ook goed doen! Op het gebied van de aloë (aloë's, aloëetje) vertelt VD ons het volgende: nergens komt zoiets als 'aloë vera' voor (wel andere Latijnse namen als de echte lavendel (Lavandula vera) en de pistacheboom (Pistacia vera). Het kan dus geen huis-tuin-en-keukennaam zijn, nee het is echt in het Latijn: Aloe vera. Wikipedia bevestigt dit. Bij mijn eerste correctie van Amsterdam had ik wel 'Aloë vera' en dat is dus écht fout. Overigens: zou je die plant 'Aloe vera' wellicht toch niet mogen vernederlandsen tot 'aloë vera'? Wikipedia en mijn tuincentrum sluiten dat in ieder geval niet helemaal uit …

B. Ook Amsterdam: waarom moet er in 'culinair-fetisjistische clownerieën' een koppelteken? Wel in populairwetenschappelijk is populair een toevoeging aan wetenschappelijk, daarom geen koppelteken, en niet: populair-wetenschappelijk: het zijn geen verwisselbare begrippen, want wetenschappelijk-populair kan hier niet. In het geval van culinair en fetisjistisch bijten de begrippen elkaar, ze staan los van elkaar en zijn verwisselbaar, dus culinair-fetisjistisch(e); immers fetisjistisch-culinair(e) zou ook gekund hebben. Dat alles nog los van het feit dat grammaticaal 'culinair fetisjistische clownerieën' m.i. 'culinaire' zou moeten zijn, vanwege het ontbreken van elke band tussen de twee bnw. zodat culinair dan niet zou slaan op fetisjistische, maar op clownerieën. Misschien ook nog wel een komma dan!

C. En waarom zou ik in multiple-sclerosepatiënten een koppelteken gezet hebben? De vraag is of dit een Nederlandse en/of Engelse drieledige samenstelling is. In dat geval geen koppelteken, anders wel. Sinds Taaladvies mij bevestigd heeft dat shish-kebabtent met een koppelteken moet (geen echt Turks, maar toch maar als zodanig te beschouwen …) zet ik in dit soort gevallen vaker wel dan niet een streepje. Nu is multiple = multipel wel een ingeburgerd woord (vergelijk ook in het Engels (!) multiple choice en multiplechoicetest), net als sclerose, maar multiple sclerose zou ik toch als quasi-Latijn willen betitelen. Vandaar het streepje. Maar ook hier is wellicht enige discussie mogelijk, hoewel de anorexia-nervosapatiënte mij weer behoorlijk sterkt in mijn mening …

D. Het hele verhaal ga ik niet doen. Via via begreep ik wel dat ze in Amsterdam behoorlijk boos op me zijn en dat ik daar ammenooitniet meer mag meedoen aan het dictee. Nou, die boosheid is dan wederzijds: door me ongevraagd (delen van) het dictee toe te sturen, werd mij abrupt de onmogelijkheid ontnomen om zelf mee te doen. Wakker lig ik er niet van: er zijn nog zoveel andere (en wel – qua spelling – correcte) dictees, moet je maar denken …