donderdag 10 december 2015

Dictee donderdag 10 dec 2015 (3): dictee Ditjes en datjes (77) [825]

Dictee - dictees [825]

Ditjes en datjes (77) 

A. VD nu: (een glas) beerenburg, GB beerenburger en berenburger.

B. Overal, nu ook bij V.D.M.: verbi divini minister.

C. VD heeft consanguïen, GB consanguien. Vanwege bij beide de uitspraak [gwie, niet guu-wie] lijkt me het laatste juist, het eerste niet. Zie ook verderop.

D. De Taalunie bevestigt dat, VD laat weten, dat deze wijziging te laat was voor opname in papieren VD. Wordt meegenomen bij volgende herziening oVD!

E. De hvm-ziekte is de hand-, voet- en mondziekte, veroorzaakt door het coxsackievirus.

F. Een bijna-ongeluk is een net-nietongeluk.

G. VD heeft CVS (chronischevermoeidheidssyndroom), maar GB cvs-patiënt (lijkt juist). Trouwens wel ME-patiënt = myalgische encefalomyelitis.

H. Vraag: leiding gevend of leidinggevend? Het laatste is juist. GB heeft het hele scala bij ww. 'leidinggeven' dus tegenwoordig deelwoord = bijvoeglijk naamwoord = 'leidinggevend'. VD heeft wel bnw. 'leidinggevend', maar (op slechts 1 plaats sub lemma) 'leiding geven' (lemma: leiding). Dat zal dus wel aangepast (moeten) worden.

I. Vraag: "Bezoekt Borsele!" of "Bezoek Borsele!"? Het laatste: gebiedende wijs krijgt bij één of meer personen altijd de enkelvoudsvorm (loop allen naar de pomp), behalve in enkele staande archaïsche vormen als 'bezint eer ge begint'.

J. Een leuke (naar Ruggespraak van Onze Taal gestuurd) uit de PZC van heden (9 december): Van Gaal wacht zware tijden. Moet natuurlijk 'wachten' zijn!

K. (Overgenomen uit het commentaar op het dictee:) In het
UvA-HvA-dictee kwam 'güira' voor. Daarover het volgende: het woord is te vinden op internet – maar dat is nu juist bij dictees een absoluut verwerpelijke spellingsbron! Een güira (internet) is net als de güiro (zo geschreven volgens internet!) een cilindervormig muziekinstrument, maar dan gemaakt van metaal en wordt bespeeld met een schraper in de vorm van een vork. De güira wordt gebruikt in de Dominicaanse merengue en bachata (beide in woordenboeken en dansen, op internet ten onrechte met hoofdletters) uit de Dominicaanse Republiek. Nu wil het geval dat Van Dale wel guiro kent (zonder trema, dus zou ik ook 'guira' schrijven). Als uitspraak wordt onder andere 'gwie-roo' gegeven. Dat brengt me in de woordenboeken op consanguien en consanguiniteit. Je zou bij deze woorden wellicht aan klinkerbotsing tussen de u en de i denken, maar wegens de uitspraak van dit van oorsprong uitheemse woord 'gwie' en niet 'guu-wie' komt er toch geen trema (op de i dan!). Zelfs met de woordenboeken in de hand blijft het moeilijk: Het Groene Boekje schrijft beide woorden correct, Van Dale heeft wel consanguiniteit, maar consanguïen ten onrechte (nog) met een trema. Desgevraagd deelde VD mee, dat deze wijziging bij GB hen te laat bereikt had, waardoor deze niet meer kon worden meegenomen bij de nieuwe papieren VD. Ze beloven dat in de eerstvolgende update van de online-VD dit wel zal worden meegenomen. Enne … dit is dan nog maar één woord uit het rijtje (van het UvA-HvA-dictee, wel het hardnekkigste overigens!