Column: d, t of dt?
In het papieren Groene Boekje (dat kost geld) staat veel minder dan in de gratis digitale versie, die te vinden is via www.woordenlijst.org [geen punt]
Dictee - dictees [1066]
Groot
Dictee Ter Aar 2017
Het
dictee moest helemaal worden opgeschreven.
Alleen
de onderstreepte woorden werden nagekeken en telden mee.
Nostalgie
(auteur: Rein Leentfaar)
1.
Ter Aar heeft ook een cultuurhistorische vereniging, die ijvert voor het
in stand houden van het dito erfgoed. Daarvan doen de museale
ambities kond: in het museum zijn heel wat
oudelade-inhouden ter inbewaringgeving
en voor meer dan een vernissage op hun plaats terechtgekomen. Ernaartoe
rijdend vanuit Alphen aan den Rijn geldt voor de deelnemers: eropaf! De contouren
van het dorp zijn net zo rustgevend als sedativa [sedativum, sedatief: kalmerend middel]. De belastingdienst
(GB, VD, als eigennaam mogelijk ook met hoofdletter - ik zou nu Nederlandse Belastingdienst doen, zie lemma 'huurtoeslag' + veel andere plaatsen, naast 'belastingdienst) maakt giften aan de vereniging aftrekbaar: zij is door die dienst tot anbi-instelling
– je weet wel [algemeen nut beogende instelling] – gekatapulteerd, dus uw eurootjes komen übergoed
bij de gedachtenis aan de genesis van Ter Aar van pas.
2.
De vereniging heeft een onlinearcheologiekroniek.
Er was een oproep voor materiaal uit de pre- en postnapoleontische
tijd en aan hen die in Nederlands-Indië gediend hebben. Zijn dan Oostinjevaarders
bedoeld? Verder was er een verhaal over de jongedamesopleiding tot
perfecte dienstmeid (maarte, bij de Joden heet dat een sjikse).
De website is vergeven van geüp- en -downloade gegevens. Een
verhaal ging over Leidslakenwevershuisjes, een ander geüpdatet
bericht over een buiten een castellum [legerkamp langs rijksgrens] gevonden vicus. De kroniek weidde
ook uit over de hoop, diverse collector's items te verwerven. Op het
gebied van de sport gaven twee oud-voetbalkeepers een spektakelshow. In de winkel van de
vereniging kun je dvd's [digital versatile/video disk] en ansichten kopen.
3.
De expositieagenda mag er zijn, zoals '100 jaar polder in Nieuwkoop'.
Spreken ze daar trouwens Poldernederlands? Verder: "De teerling is
geworpen" (alea jacta est) en "Oorlog en vrede" (vrede
zij met u: pax vobiscum). Men zoekt amateurfilmpjes en ander
materiaal (inscannen of copy-pasten is mogelijk!), er is
beeldmateriaal van de opening van de groenteveiling in 1954 door de
toenmalige koningin Juliana. Men is ook aan de gang gegaan met het schip
Kagenaar. Dat roestte alsmaar verder, maar
ten langen leste is
het verroeste schip opgekalfaterd [opgekalefaterd, andere uitspraak]. Alles wat bruikbaar was, is gerecycled
(ook: gerecycleerd). Er zijn zelfs nieuwe picknicksets op het
schip gemonteerd. Op 's schrijvers archaïsche
verjaardag in 2008 vond de tewaterlating plaats en op Koninginnedag
van dat jaar werd door burgemeester Buijserd de naam ('De Vrijwilliger')
onthuld. Tot zoiets moois kan oudroest leiden!
4.
[Deze alinea telt alleen mee bij de specialisten.] Heel veel ouder dan Ter Aars
geschiedenis is de oerknal en de bijbehorende theorie van de big bang.
De wordingsstonde van planeet aarde ving daarmee aan. Bekende
periodes uit de geologie zijn het eemien – de Saale-Weichsel
interglaciale tijd
(VD: moet dat niet aaneen?) –, de triadische tijd, met neo- of kaenozoïcum
en het zechsteen. Pas in een laat stadium paraisseerde de species
van de Hominidae met als representanten type-exponenten als de homo
sapiens – niet te verwarren met de uomo universale –, de pithecanthropus
erectus, de java- en de neanderthalmens. Darwin bestreed
het creationisme.
Dictee -
dictees [1065]
Groot Amersfoorts Dictee 2017
Kunst-
en vliegwerk (auteur: Nynke Geertsma)
1. Asjemenou!
2.
Mocht
je heden ten dage alles willen zien wat de keistad aan kunst en
cultuur biedt, van beeldendekunstroute tot a-capellakorenfestival en
van 033Fotostad
tot muurpoëzieonthullint, dan merk je al snel dat een
vierentwintiguursdag ten enenmale tekortschiet.
3. Er
zijn zo veel [zoveel]
must-sees
en
pop-upexposities, dat de to-dolijst van zelfs de allergrootste
kunst- en cultuurfreaks bekant [bijkans]
explodeert.
4. Regelmatig
vraag ik mij en plein public vanachter een, door een gepiercete,
getatoeëerde en bebaarde hipster met liefde bereide cola-tic,
caipirinha of cappuccino, vertwijfeld af waar ik hierna met gezwinde
spoed naartoe moet.
5. Soms
zijn er tezelfdertijd (terzelfder
tijd)
wel tien openingen, vernissages en Gluren bij de Burenachtige
(gluren-bij-de-burenachtige hoofdletters wegens unieke karakter van de uitdrukkung)
performances in de stad, waar je zonder al te veel
heen-en-weergewandel acte de présence zou willen geven.
6.
Festiviteiten
als deze brengen geëngageerde vrolijke fransen nooit voor Piet Snot
of jandoedel op de been, maar de echte diehards komen ook voor
serieuze besognes tezamen.
7.
Oktober
was de maand van De (ook
wel: de internet: 'De' hoort bij de eigennaam)
War, de veelbesproken broedplaats van kunst, milieu en techniek in de
voormalige lucifer- en kleurstoffenfabriek langs de Eem.
8.
Ongeveer
driehonderd licht ontvlambare
[niet aaneen, niet in wdb., niet-gelexicaliseerd], kunstminnende bon(s) - 2025! vivants begaven zich
op een herfstavond haastje-repje in colonne naar het stadhuis, alwaar
zij door ludiek actievoeren vurig protesteerden tegen het besluit van
B en W om het zogeheten Warner
Jenkinsonterrein
aan Rovase
(afvalverwerkingsbedrijf Amersfoort) te verkopen.
9. Radeloos,
ontstemd en chagrijnig (sacherijnig - andere uitspraak),
zo voelden velen zich na het politieke geharrewar dat volgde, maar
weinig opleverde en enkele kunstenaars gingen naar verluidt over tot
rigoureuze actie: ze begroeven hun Sint-Jorispenning [gemeentelijke onderscheiding Amersfoort] of boden dit
kleinood op Marktplaats te koop aan.
10.
Tja,
tegenvallers zullen er nochtans altijd zijn, maar ware creatieve
whizzkids zullen nooit ofte nimmer opgeven en halsstarrig nieuwe
wegen blijven vinden om naast alle middle-of-the-roadkunst
[middle of the road = eenvoudig, gewoon, met streepjes is het popmuziek] hun
excentrieke werk te tonen aan de rest van de wereld, ook vanuit
Amersfoort.
Acrostichon:
Amersfoort [beginletters alinea's]
Dictee - dictees [1064]
Oefendictee
februari 2017 (2)
1. [N.a.v.
verslag Diest] De erealgemeendirectrice, vroeger ook déléguée naar
vakbondsvergaderingen was te gast bij de
adjunct-secretaris-generaal, soms wel
iets weg hebbend van een dégénéreetje, en vertelde dat zij naar de classicale
kerkvergadering op een lokale locatie ging, waar het in de vergadering klassikaal
eraan toeging. [Wekelijks dictee] Ziek melden houdt in, dat je ziek gemeld
bent. Een doyennépeer heet voluit doyenné du comice en is verre familie van de
poire belle Hélène en de karmijn de Sonnaville [2025]. Snapt u hoe hier met de
hoofdletters wordt omgegaan? [Kampen] Achteraf heb ik vrede met – alloniem 'De
Sint' – omdat dat nou precies is wat je onder je rijmelarijen schrijft. Alleen
vind ik dat de aanhalingstekens wel hadden moeten worden voorgelezen. Nu ik ook
nog 'van' gehoord meende te hebben, leek me 'alloniem van de sint (GB)' een
prima alternatief. Een gemene instinker: sectaire (BE), maar wel sekte en
sektarisch (zelfde betekenis). Er was ook nog discussie over
carnaval(l)istisch. Edward legt uit, hoe het moest: carnavalist (klemtoon in
grondwoord carnaval vooraan, dat is bepalend voor het niet verdubbelen
van de l), vergelijk duellist (klemtoon achteraan in grondwoord duel,
dat is bepalend voor het wel verdubbelen van de l). Ook was er nog een probleem
met – 's rijks – dat stond 3 keer met kleine letter (rijks) in VD en eenmaal
met hoofdletter. Inmiddels heeft ook dat 4e geval een kleine letter gekregen.
Het zit zo: we schrijven wel in voorkomend geval 'het Rijk' (en in sommige
gevallen van eigennaam een hoofdletter: Rijkswaterstaat, Romeinse Rijk, Hemelse
Rijk (China), Verborgen Rijk (Ethiopië), Heilige Roomse Rijk [H.R.R.] of Eerste Rijk,
Tweede Rijk (Duitse Keizerrijk tussen 1871 en 1918), Derde Rijk (Hitler),
Britse Rijk en Rijk van Nijmegen) maar verder krijgen alle samenstellingen en
afleidingen een kleine letter (een selectie): rijksacademie, rijksaccountant,
rijksadministratie, rijksadviseur, rijksafslag, rijksambt, rijksambtenaar,
rijksarbeider, rijksarchief, rijksarchitect, rijksarchivaris, rijksautoriteit,
rijksbanier, rijksbedelaarsgesticht, rijksbediening, rijksbegroting,
rijksbelang, rijksbelasting, rijksbelastingambtenaar, rijksweg,
rijkswegenbelasting, rijkswegennet, rijkswegenplan, rijkswerf, rijkswet,
rijkswoning, rijkszegel, rijkszorg, rijkszuivelinspectie en rijkszuivelstation.
Ook levert bij mij 'solitair reiend gehos' wat problemen op: je moest kennelijk
denken aan een rei vormen, een reidans uitvoeren, maar daar zijn meerdere
personen voor nodig, dat doe je m.i. niet solitair (reien is een groep vormen).
Er is ook een ww. rijen = een rij of rijen vormen, maar ook dat kan m.i. niet
solitair. Zeg het maar ... Ook kwam (de afkorting) NB – midden in een zin –
weer aan de orde. Niet fout, maar het blijft er raar uitzien ... [Zaltbommel]
Daar kwam de gemeentewet voor
(GB, VD: kleine letter), maar wel als Gemeentewet
(van) 1851. Dat moet dus wel een eigennaam zijn en dus met hoofdletter te schrijven:
zeg maar een combinatie van het donorprincipe en dus welke naam de overheid
zelf aan een wet geeft. Vergelijk: Wajong = Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening
Jonggehandicapten. Let op: Wajonger [donorprincipe], maar Wajong-uitkering.
2.
[Allerlei] Let op: papier collé en papier-maché. Wie van de gergem [gereformeerde gemeenten] is, verzendt
of aanvaardt uitnodigingen sub reservatione Jacobaea (D.V. = Deo volente of
V.D. = volente Deo). Het went nooit hoe die schipper de steven wendt. Je mag
rustig schrijven dat het aantal hits duizend en zeven is en niet
elfhonderdveertien (in beide gevallen is 'en' slechts toegestaan t/m
12 (volgens
de ANS, de Algemene Nederlandse Spraakkunst). Een Hannoveraan kan Hannoveranen,
maar ook hannoveranen
[niet in wdb. - warmbloedpaard Duitsland] fokken ... Van het docentenkorps wilden enkelen door het
politiekordon heen breken, anderen wilden volstaan met een cordon sanitaire; de
cérémonie protocolaire [wel: protocollaire ceremonie] was aan hen niet besteed. Ze wilden ervantussen gaan.
Dictee - dictees [1063]
Voorronde
dictee Amersfoort 2017 (auteur: Nynke Geertsma)
De
Sint (GB: sint) heeft allang de benen weer
genomen.
Een
Spaanse boot, hij is erop gesprongen.
een
handvol kindjes heeft hem toegezongen,
blij
dat hij voor hen hierheen was gekomen.
Nu
is de Kerstman in de Lage Landen.
Die
kwam niet door de Eem gemanoeuvreerd (gemaneuvreerd).
Heel
chic is hij in arrenslee gearriveerd.
Men
draagt hem als een heilige op handen.
Zo
gaandeweg is iedereen voor Kerstmis klaar.
De
verlichte dennenbomen staan fier te stralen.
Bij
de open haard vertellen we verhalen
en
dromen we samen van een gelukkig nieuwjaar.
Jan
en alleman popelt om oud en nieuw te vieren.
Misschien
komt de Elfstedentocht weleens weer
met
koek-en-zopie, schnaps, glühwein en zo meer
en
kunnen we klunend door Plantsoen Zuid [eigennaam] heen zwieren.
Ik
wens u heel fijne, feestelijke weken
en
tevens weinig fouten in dit dictee.
Succes
alvast en superveel sterkte ermee!
Hopelijk
is uw kans op deelname niet verkeken.
Dictee - dictees [1061]
Groot
Dictee van Kampen 2017
Clowneske
carnavalisering (auteur: Leo Schelhaas)
1.
Schoon [hoewel] niet per se [voortvloeiend uit het wezen van de zaak], ipso
facto [noodzakelijkerwijs] nochtans stamt
carnaval, zij het enigszins gekerstend, uit een mix van libidineuze [wellustige] orgiastische [wulpse]
seizoenvieringen, zoals onder andere de losbandige Latijnse bacchanalen met
bandeloze, sans gêne schranzende (ook: schransende),
brassende, sjansende en lascief [wellustig]
dansende mensenmassa's.
2.
Ondanks anticarnavalistische tendenzen (ook:
tendensen) floreren deze ecclesiastische [kerkelijke]
zottenfeesten, getypeerd door uitzinnigheid, vermomming, rolverwisseling en
omkering der hiërarchische pikorde, in het oerkuise rooms-katholicisme in Zuid- en ten slotte ook in het dito [evenzo: oerkuis dus] preutse calvinisme in
Noord-Nederland.
3.
De hieruit emanerende [voortvloeiende] carnavaliseringsmanie
neemt thans allengs groteske vormen aan. althans op Koningsdag, waar niet
zozeer de [cijfers] 49-jarige vorst, maar
vooral folklore, volksspelen, vrij- oftewel rommelmarkten en geordend, gerijd [in rijen], gearmd of solitair reiend [een rei vormen, een reidans uitvoeren] gehos gek
genoeg centraal staan [mv.!].
4.
Prinsjesdag, symbool der monarchale democratie is het carnaval van het elitaire
politiek establishment: een potsierlijke en peperdure poppenkast, één groot
staatscircus met glazen koets en kabinets- en Kamerleden in jacquet [nadruk:] óf de bijzonderste en bizarste
concurrentiële hoofdtooisels showend.
5.
Even eclatant als die megalomanie is de trivialiseringsdrang in de presentatie
van 's rijks (wel: het Rijk, maar in alle samenstellingen een kleine letter: VD) tot in detail uitgelekte begroting, in een koffertje als uniek
decorstuk zonder ceremoniële omlijsting, met [afko]
NB een premier, die aan stuivertje-wisselen deed met een onderdaan: het lek in
levenden lijve.
6.
Bij de [cijfers] 4 meiherdenking van bovenal
de doden in de Tweede Wereldoorlog ontbreekt te onzent veelal, anders dan in
andere landen, een focus op de verzetshelden, van wie er een zelfs is geëerd
met een te zijner nagedachtenis opgericht standbeeld vanjewelste (GB in toelichting ook: van jewelste, van je welste): een
omgevallen boom in brons.
7.
Mede door staatsruiveniersclubjes [zie: staatsruif]
versjteert een sectaire [BE,
uit Frans: sektarisch,
van sekte!] polychromeringspolemiek [pennenstrijd over de veelkleurigheid] het feest
van Sint-Nicolaas en Zwarte Piet, dat niettemin spirituele gezinshygiëne
sanctioneert door met het alloniem [de naam van
iemand anders gebruikt] 'De Sint' [dat zet je immers onder de rijmelarijen - dan moet je wel de aanhalingstekens meelezen!; voor wie meende
'van' gehoord te hebben, lijkt ook 'van de sint (GB)' denkbaar!] gesigneerde
correctieve rijmpjes alle met dezelfde teneur: doe maar gewoon!
8.
Hollands carnavalesk is het minutieus gelijkwaardigheidsstreven door
transitoire ecartering [verwijdering] van
het beschavingsvernisje in concessies aan stiekeme wensdromen als uitlaatklep
in status quo affirmerende [bevestigende] carnavalsrituelen.