zaterdag 29 augustus 2015

Dictee zaterdag 29 aug 2015 (2): dictee Column Volkslied [719]

Dictee - dictees [719]

Volkslied

Volkslied is een zelfstandig naamwoord (het): 1. lied dat leeft in de mond van het volk, met name een dergelijk oud, overgeleverd lied (kinder-, zeemans-, soldatenliederen enz.), antoniem: kunstlied, 2. vaderlands lied, 3. het bepaald daartoe aangenomen lied dat symbolisch een volk vertegenwoordigt en bij nationale gebeurtenissen gezongen en gespeeld wordt, nationale hymne (in Nederland sinds 1932 het Wilhelmus, vroeger ‘Wien Neerlands bloed’ van Tollens; in België de Brabançonne). Van Dale meldt nog: 1) het inzetten van het volkslied en 2) het eerste vers van het volkslied. Binnen artikelen treffen we aan: a) Alle Menschen werden Brüder, Duits, passage uit Ode an die Freude van Friedrich von Schiller, tevens de tekst die wel wordt gezongen bij het, eigenlijk instrumentale, Europese Volkslied: alle mensen worden broeders (soms als bron van toespelingen, waarin 'Brüder' dan meestal vervangen wordt door een ander woord), b) Brabançonne, het Belgische volkslied sedert 1830, door Jenneval gedicht en door François Van Campenhout op muziek gezet, c) Britannia rules the waves, refrein van het vroegere Engelse volkslied: Brittannië heerst over de golven (ter uitdrukking dat Groot-Brittannië altijd autonoom zal zijn; ook als bron van toespelingen, waarbij 'Britannia' wordt vervangen door een andere naam of een ander woord), d) Waar in 't bronsgroen eikenhout … (Limburgs volkslied), e) Deutschlandlied, Duitse volkslied: 'Deutschland, Deutschland über alles' (Duitsland, Duitsland, boven alles), f) God save the Queen: het Engelse volkslied, g) Altijd is Kortjakje ziek (bekend volksliedje), h) De Vlaamse Leeuw: officieel volkslied van de Vlaamse Gemeenschap, i) de Marseillaise, het Franse volkslied. j) The Star-Spangled Banner (letterlijk de met sterren bezaaide banier): woorden van F. Scott Key, het (sinds 1916 officiële) volkslied van de Verenigde Staten, k) Yankee Doodle: titel en begin van een Amerikaans volkslied dat vooral tijdens de Vrijheidsoorlog populair was en waarvan de oorsprong onzeker is (de beginregels luiden: 'Yankee Doodle went to town, ariding on a pony'), l) Waar de blanke top der duinen schittert in de zonnegloed (uit een Nederlands volksliedje), m) Ach, vaderlief, toe drink niet meer: eerste regel van een bekend volksliedje, n) schuintamboer = trommelaar, met name als personage in het oude volksliedje getiteld 'Drie schuintamboers', o) Als mijne pee [= vader!] 't schoenmaken dee (volksliedje), p) Zolang als de lepel in de brijpot staat enz. (volksliedje) en q) Wie zal dat betalen, zoete lieve Gerritje? (uit een volksliedje).
Ten slotte nog wat wederwaardigheden over ons eigen Wilhelmus: het Wilhelmus is inhoudelijk geschreven als een lied dat Willem van Oranje gezongen zou kunnen hebben. Het weerspiegelt Willem van Oranjes tweestrijd inzake de opstand in de Nederlanden. Enerzijds probeert hij trouw te zijn aan de Spaanse koning, anderzijds is hij boven alles trouw aan zijn geweten, dat hem voorschrijft God en het Nederlandse volk te dienen. Het lied bestaat uit vijftien coupletten die een acrostichon vormen: de eerste letters van de vijftien coupletten vormen de naam Willem van Nassov. De v is hierin als Romeinse letter een u, en de coupletten die destijds met een s aanvingen, zou men in modern Standaardnederlands met een z beginnen. Het Wilhelmus wordt soms toegeschreven aan Filips van Marnix van Sint-Aldegonde, maar dat is allerminst zeker.