3327 Dictee vrijdag 23-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (978) √ x

Dictee – dictees [3327]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee maart 2018 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (978)

Oefendictee maart 2018 (1)

1. Een drinkebroer hoeft niet per se een dronkenlap te zijn. Ik zou er een lief ding voor over hebben, als ik aan het eind van de maand meer geld zou overhebben. Leg eens uit, waarom je 'oud-Chinees porselein' niet aaneenschrijft ... [Leidraad, regel 6M – oud-Chinees is geen woordgroep, maar bnw.]. Dat wist je: GHB is
gammahydroxyboterzuur (ook: gammahydroxybutyraat). GBH daarentegen is hetzelfde [ook: grievous bodily harm], overigens een verkrachtings- of rapedrug. Een mondegreen [ie] is een mama appelsap [steevast verkeerd verstane passage uit een liedje]. Een collega-school is een zusterschool. We hebben alleen nog potloden 3B, 7H en 5HB. H5N1 is het vogelgriepvirus met hemagglutinine type 5 in de eiwitmantel en neuraminidase type 1 op het virusoppervlak, dat onder bepaalde omstandigheden ook besmettelijk is voor de mens. De Gallische haan is het zinnebeeld van de Franse Republiek.

2. Een andere naam voor Heintje Pik is haantjepik [de duivel]. Wat doet een grimeur-posticheur [grimeren en haarvlechten maken]? Een Engelse wet van 1679 garandeert het habeas corpus [= tegen willekeurige arrestatie en gevangenhouding: die altijd alleen via de rechter]. Een habibi is een dushi [schatje]. Bij haftung [verhaalsaansprakelijkheid] moet ik altijd aan een GmbH [Gesellschaft mit beschränkter Haftung – bij ons: een bv, besloten vennootschap] denken. Schotse haggis [schapenmaag. etc.], dat vind ik gewoon viesterij [viezigheid, smeerboel]. Heb jij gourde-effecten (HTG – munteenheid Haïti)? De Maori [o.a. Nieuw-Zeeland] zijn goed in haka's [ceremoniële dans]. Die gabbers gaan elk weekend 'hakkûh' [heftig dansen op housemuziek]. Ze had de boel maar halfhalf [zozo] gedaan. Een poester of halfom is koffie met cognac (pousse-café, poesje). Halfrijm is assonantie [klinkerrijm] of acconsonantie [medeklinkerrijm]. Onze-Lieve-Vrouwhalfoogst is een andere naam voor
Maria-Tenhemelopneming. Een aide de fourneau is een halfwas kok. Dat bekt niet: ze spreken daar Hagois. Voor hoerensjans (hoerenchance = buitengewoon geluk) heb je geen nymphe du pavé [straathoer] nodig. Haloform (een organische verbinding) heeft als formule CHX₃ [X is bv. chloroform]. Ze droeg een mooie karkant [halssnoer van edelgesteente(n)].

3. Een klaaf is een zeker halshout voor vee. Halverhoogte is te halver hoogte. In een hamam gebruik je een hamamdoek (pestemal, fouta). Weer wat geleerd: een maleo is een hamerhoen en een opus mallei een stippelgravure. Een hamsa is een handje van Fatima, beschermend amulet, vaak in de vorm van een hand, genoemd naar Fatima, de jongste dochter van Mohammed. Er zijn handen te kort (maar niet volgens VD, zei hij raadselachtig – VD, uitdrukking: er zijn handen tekort = er is heel veel werk – volgens mij fout; correct: er zijn handen te kort - 2025 oké! - of: er is een handentekort). Het boek over zijn faits et gestes [handel en wandel] in de e-business is hors (de) commerce [niet in de handel, h.c.]. In BE heet een handelaarsplaat [nummerplaat] een Z-plaat, in NL is die groen [autonummer]. Hij handelde [èh] dat probleem met veel tact [problemen oplossen]. Het staat immers in de Handelingen van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal (en niet in de Handelingen der Apostelen). Een ferman (firman) was een handelspas in het Ottomaanse Rijk.

4. Zeiden de NS [mv.] echt: beste (handels)reiziger, gij zijt een
commis-voyageur? Zoek maar eens op, hoe je hbs A schrijft. Hij bezat kimmel [Bargoens: drie] handjes [3 x 5 ...], vijftien dus, oldtimers. Hij had een heel complicekorps [n/s, medeplichtige]. Bij het (carpale)tunnelsyndroom moet je denken aan de handwortel, de carpus [mv. carpi, carpussen]. Een hanif is bij de moslims een monotheïst. Ondanks zijn hannesen komt Hannes mettertijd in het wammes [langzamerhand je doel bereiken]. Hij zat in zijn hansop in de hansom [èh uh] (rijtuig). 'Schrijfout' is een haplografie [weglaten letter], 'monnikken' een dittografie [dubbel schrijven van letters]. Zonde van het eten, dat hap-slik-weg. Bij een happy clappy [blijmoedige verering van de godheid, onder meer met zang en dans] bijeenkomst zal toch wel geen happy slapping [mishandeling willekeurige voorbijganger + filmpje op internet] voorkomen? Welke rol speelt de hara [plek twee vingerbreedtes onder de navel, in de yoga en zenmeditatie beschouwd als het centrum van energie] bij de zenmeditatie? Geen hard feelings is sans rancune, no hard feelings, even goede vrienden. Een hardoen is een hagedis uit de agamenfamilie. Een HWN'er is een hardwerkende Nederlander. De harmonia praestabilita is een grondbegrip bij Leibniz [overeenstemming, bv. van lichaam en ziel]. Wat hield de Akte van Harmonie in? Republiek: de onverenigbaarheid van het
kapitein-generaalschap met het stadhouderschap (1668-1670). Ze droeg een evaatje [morsschortje]. De eenheid hartree [atomaire eenheid van energie] heeft als symbool E_h. Een harzer is een kanarie. In zijn houtje-touwtje(jas) hieuw hij met één houw de gelede hauw [plantkunde: vrucht] in tweeën. Utrecht is een havenloze stad!

5. De golfbal kwam in een hazard [èh uh] (hindernis, bv. zandkuil) terecht. Haze [heez] is een zeer kruidige wietsoort met een hoog
THC-gehalte [tetrahydrocannabinol: de psychoactieve stof in marihuana]. Het hb-kind [hoogbegaafd kind] tekende met een
HB-potlood [hard black]. Hij gebruikt veel: hij is een heavy user. Tahoe is tofoe [2025 ook: tofu!], een vleesvervanger, toch? Zo'n VR-film (virtualrealityfilm) vind ik nou bere-interessant. In SR zouden hebi's [hih-bie] (als last ervaren iets) een magische achtergrond hebben. Ter overdenking: 'God der goden' is een hebraïsme. Bij de operatie lag de hele agrafenverzameling [agraaf, agrafe + n: krammetje voor huidwond] gereed. De heckler [verstoort debat] verstoorde het debat voortdurend met vragen over de acceptatie van het heckrund. Eén mb (mbar, millibar) is hetzelfde als één hectopascal (hPa oftewel 100 pascal – 100 Pa). En verder rekenend is 1000 millibar = 1 bar (is de normale buitenluchtdruk) = ongeveer 75 cm kwikdruk (Hg-druk) = 750 mm kwikdruk. Conclusie: 1 mbar = (0,75 = ¾) mm kwikdruk. Ik heb daarbij de Dikke Van Dale niet op fouten kunnen betrappen.

6. Ik ben je heel niet vergeten. Hoe zou een heelgoedhollander [gebruikt in de papierindustrie] in het Hedenlands [hedendaags Nederlands] heten? Met een heely (sportschoen met een wieltje in de hak) kun je rolschaatsen. Let wel op: een wheelie [voorwiel in de lucht] maak je met een motor (net als een stoppy - achterwiel)! Een heemschutter is lid van de Bond Heemschut. De Drie-eenheid staat voor God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest. In de filosofie is de herrenmoral de heersersmoraal (ook: herenmoraal). De heiho's vormden de door de jappen gebruikte inheemse Indonesische militie (WO II). Van de heiliggeest trekken was een voorloper van van Drees trekken. Eigenlijk nooit wat van gemerkt: dat heitres Franzosenvolk [het vrolijke Franse volk, de fransozen]. Cladomanie is heksenbezem [woekering van takjes: door een parasiet]. Helcoses zijn verzweringen. Hoe vond je die tenore drammatico [heldentenor]? Een [cijfers] 9-to-5-job is een [letters] nine-to-fivejob [van-negen-tot-vijfbaan of van-9-tot-5-baan]. Moet je 'help' roepen bij het Hellp-syndroom * [zwangerschapscomplicatie]? Nee, dus. En heeft dat een hellmanngetal [nee: maat voor koude van winters]? Een helmbasilisk is een jezushagedis. Bij een helmmycena [witsporige, grijsbruine plaatjeszwam] moet ik altijd aan de duivel denken. Een helperwhitey [blanke die zich inzet voor de zwarten] wordt niet altijd gewaardeerd. Dat veeg ik aan mijn hemdsslippen af! Hoeneer komt die tante?

* En­gels Hemolysis [bloedafbraak], Elevated Li­ver enzymes
[le­ver­func­tie­stoor­nis­sen], Low Platelets [af­braak van bloed­plaat­jes].

7. Wie zitten er in de Olympische [berg Olympus] hemel? De Griekse goden! Ik ben dit jaar jarig op Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. Wat geeft de hemline-indicator weer? Grafiek die een (quasi) empirische relatie aangeeft tussen de lengte van de rokkenmode en de Dow-Jonesindex: als de rokken korter worden, stijgt die index, en omgekeerd. De hepivakantie [schoolvakantie tussen Hemelvaart en Pinksteren] begint: ik voel me heppiedepeppie [happy]. Een herculeswerk wordt ook wel Herculeus labor genoemd. Over heroïen [= heroïne] leert VD me: heroïne is diacetylmorfine, heroïne roken is chinezen en heroïne spuiten is shotten. Het Nederlandse cabaret leefde herop(! VD – GB heropleefde]). De uitspraak bij 'daim' [hertsleer] is 'dèhñ'. Geef mij maar Hervese kaas uit het Land van Herve. De hervormingstijd was de tijd van de Hervorming. Id of es [Freud] is het onderbewuste. Bij dieren heet heupdysplasie HD. Een Hib (Haemophilus influenzae type b) is een bacterie die meningitis en luchtweginfecties kan veroorzaken. Een hdtv is een high-definition television (hogedefinitietelevisie – tv, teevee – GB in toelichting ook: hd-tv, dan wel als samenstelling van hd en tv!). De (Verheven) Porte is de regering van het Ottomaanse Rijk. Joepie, het staat erin: hoefijzerverkeer is het verkeer tussen
Zeeuws-Vlaanderen en overig Nederland via België.

8. Het product van vruchten raspen is rasp, een hoefsmidsvijl is een raps. Het gaat er daar hoeks en kabeljauws aan toe. Wat is het verschil tussen hoeveboter [hoeve] en hoevenolie [hoef]? O.a. de tussen-n! Hbs'ers heten ook wel hogere burgers [GB - VD: hogereburgers]. Een h.o.h.-houtverbinding is hart-op-hart en h.o.h.-gehakt is half-om-half. Een dictee zonder 'høken' [ongeremd uit je dak gaan] is geen dictee. Het hokt [BE: hoger onderwijs van het korte type] duurt korter dan het holt [idem: hoger onderwijs lange type]. Zij barstten uit in een homerisch gelach. Die hommies [homo's] lusten er wel pap van: hominy [dikke pap]. De tweede regering van Napoleon wordt ook wel de Honderd Dagen genoemd. Zij heeft de Kunst met een hoofdletter K tot Doel met een hoofdletter D verheven. De titel van Prins Carnaval in Maastricht is Zijne Hooglustigheid. In de zestiende eeuw was er de Zwarte Hoop [bende onbetaalde soldaten]. Hij gooide de verzouten soep in het al verzoute boezemwater.

 

 

3326 Dictee donderdag 22-06-2023 (2) – dictee Havendictee Maritiem Museum Rotterdam 2008 √ x

Dictee – dictees [3326]

Havendictee Maritiem Museum Rotterdam 2008

Geen titel, auteur: Bram Oosterwijk

1. De tijd is voorgoed voorbij, maar de bootwerkers van weleer gingen doorgaans ’s ochtends in alle vroegte aan boord van de schepen: via de gangway [gangboord], ook wel staatsietrap [m.n. op oorlogsschepen] genoemd. De knijverzak [zeildoekse zak] hadden ze bij zich. Tijd om over de reling te hangen was er niet. Het was werken geblazen. De uitvoerdersbaas was streng; de man die ook wel stouwer [stuwadoor], poehaan [voorman] of kras [onderbaas bij havenarbeiders] werd genoemd.

2. En dan had je ook nog de overloeker [niet in wdb.], die namens de stuwadoor het werk controleerde. De bootwerkers hadden hun eigen benamingen: je had de tallyman [tallyklerk, ladingschrijver], de ophouder [bij vissers: dobberlijn], de aanpikkelateur [maakt hijslasten los en vast] en nog veel meer. Het waren mannen die zich urenlang – op z’n Rotterdams gezegd – het schompes [te barsten] werkten. Luieren was er niet bij, voor jou een ander!

3. Had je twee joetjes [tientje] in de week dan was je een spekkoper [geluksvogel]. En je moest ook echt wat [nadruk:] kúnnen! Vandaag de dag heeft de havenarbeider – die meestal goed is opgeleid – de modernste outillage [uitrusting] tot z’n beschikking. De goederen die hij moet laden of lossen komen of gaan tegenwoordig vooral op pallets en in containers. Met de huidige laad- en losapparatuur een fluitje van een cent.

4. Maar vroeger, als er een tramper [tramp, schip voor de wilde vaart] of wat voor type schip dan ook binnenkwam – vaak tot aan z’n plimsollmerk [VD: uitwateringsmerk] geladen – moesten de presennings [geteerd zeildoek] zo snel mogelijk van de luiken. De winches [lier, met stoom of elektrisch] moesten worden bemand. Of het nu een schip was van de Halcyon Lijn [Rotterdam. 1920-1972, niet in wdb.], Herfurth [1899, bestaat nog, niet in wdb.], Furness [rederij, niet in wdb.] of Nicogo [niet makkelijk te vinden op internet] en of de cargadoor nu Kuyper, Van Dam en Smeer [eigennamen] of de stuwadoor Aegir [eigennaam] heette: het was aanpakken geblazen.

5. Als de kras [zie boven: onderbaas] ‘turn-to’ [VD: torntoe] floot – het sein om te beginnen! – dan [nadruk:] móést je wel. Iedereen wist hoe het werk moest worden gedaan; met allerlei gereedschap. Soms had je er een vijfschijfsjijn [jijn = gijn = takel], een trollyleng [trolley? – leng = strop voor vaten en zware voorwerpen], een bokkentuigie [bokkentuig(je) – strop] of een manillastrop bij nodig. Als er staaldraad moest worden gesplitst dan was het fijn als je iets van het schiemanswerk afwist.

6. De vooroorlogse bootwerkers hebben heel wat gevarieerde ladingen door hun handen zien gaan. Of het nu – alweer op z’n Rotterdams – een bos huie [huiden] was, die ook wel natte jassen [losse, ongedroogde, gezouten huiden] werden genoemd, castorzaad [ricinuszaad, voor wonderolie], cellulose, cokes of foelie [zekere specerij]: het maakte hen niet uit. Gemakkelijke karweitjes – de kat in ‘t bakkies – kwamen zelden voor. Het was aanpeunen [peunen = hard werken], in het zweet des aanschijns. Rotterdam is er groot mee geworden! Havenarbeider Hein Mol, de latere vakbondsman, heeft het allemaal zo indringend beschreven in zijn memoires. De tijden zijn – gelukkig – veranderd.

 

 

 

 

3325 Dictee donderdag 22-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (977) √ x

Dictee – dictees [3325]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee februari 2018 (4), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (977)

Oefendictee februari 2018 (4)

1. Hij is gepokt en gemazeld: hij heeft veel meegemaakt en alle ondervinding opgedaan. Zomaar wat oliën: chiliolie, neroliolie (neroli, ook: oranjebloesemolie), patchoeliolie (patchoeli), peterselieolie, salieolie en schalieolie (leisteenolie). Maar er is nog veel meer (olie): Delftse slaolie, plastic folie (plasticfolie)(!), Koninklijke (Olie) [de Koninklijke Nederlandsche Petroleum Maatschappij NV], een KB is een koninklijk besluit [GB, VD], het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut te De Bilt is het KNMI, het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap is het KNAG, het Koninklijk Nederlandsch Instituut (van Wetenschappen enz.), bij verkorting het Instituut = de voorganger van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), melancholie(!) en machtsmonopolie(!), vetiverolie (parfumerie), uviololie [lijnolie die lange tijd met een kwikdamplamp bestraald is], tallolie [bijproduct bij de fabricage van cellulose uit dennenhout], pyrolyseolie (= bio-olie), provenceolie (uit de Provençaalse Provence), petrolie en peterolie (beide: petroleum), Mongolië(!), makassarolie [pommade, haargroeimiddel], macisolie
[uit nootmuskaat], leliënolie en jojobaolie [cosmetische producten].

2. Verder kolie (steengruis + stookolie), hasjolie, haarlemmerolie, eucalyptusolie, foezelolie, djarakpittenolie, dieselolie, catechumenenolie [op Witte Donderdag door een bisschop gewijde olijfolie, die wordt gebruikt voor de zalving van doopleerlingen], canangaolie, avocado-olie, bittereamandelolie, behenolie, bergamotolie, babyolie, absintolie, advocaatolie [uit vrucht advocaatboom], arachide- of arachisolie en alantsolie. Je kunt ergens de pest aan hebben, maar ook de pest (p, pee) inhebben. Harsspiritus is surrogaatterpentijnolie. Hadden we de kajapoetolie (kajapoetiholie) al gehad? Laurierolie is reumatiekolie. Juchtolie is Litouwer balsem. We kennen ook de melisseolie. Een obo is een oil bulk ore carrier: tanker voor het vervoer van ruwe olie, bulkgoederen of erts. Oliehoudend is olie bevattend. Je kunt figuurlijk de bloemetjes buitenzetten (feestvieren), maar ook letterlijk de bloemetjes (in het voorjaar) weer buitenzetten. Slangenolie is massageolie die, vermengd met ketjoeboengolie, tegen reumatiek wordt gebruikt (Engels: snakeoil). Vanilleolie is crème de vanille [vanillelikeur].

3. Ylangylang (de, het) is een etherische olie. Hydro- en biomassa-energie zijn zeer gewild. Honden heten soms Fikkie, Mops of Blom, ezels heten vaak Grauwtje. Ik mag Hans heten als het waar is [het is volstrekt onwaar]. Op een ochtend zullen we wakker worden en allemaal Ali heten (over islamisering, Gerrit Komrij). Dat zal Jaapje heten (dat zal waar zijn). Koeien heten vaak Blaar of Bles. We zullen malkander geen Liezebet heten (niet bedriegen). Met die Graveerstift [sterrenbeeld] kun je niet graveren. Met kanker van de niercel heb je een grawitztumor. Graxresten ontstaan bij bereiding van traan uit walvissen. Hij is greetneuzig [begerig, hebberig] en heeft ook nog een greetoor [nieuwsgierig oor]. Grège is ruwe zijde, greige is een kleur en een greinenbaard is een rozijnenbaard of krentenbaard [impetigo]. Waarvoor dient een g-rekening [geblokkeerde rekening voor sociale premies en loonbelasting]? Amerikaans grenen is pitchpine. De streek om de stedendriehoek Aken-Luik-Maastricht als één cultuurgebied gezien, heet Land zonder grens. Palynologie is pollenkunde.

4. Waar blijft het politiekordon? Buckystralen zijn de de stralen die tussen gewone röntgenstralen en ultraviolet licht in liggen. De twee kekuléstructuren van benzeen vormen een grensstructuur, nou ja ...,
je-weet-wel. Een grex venalium is een kudde huurlingen. Hij heeft zijn naam op de gribbelgrabbel [te grabbel] gegooid. GRID (gay related immune deficiency) was qua naam de voorloper van aids. Je kunt zowel met een griek [homo] als met een Griek [uit G.] naar een griek [Grieks restaurant] alsook een Griek [p.] gaan ... Dat klinkt deftig: ze lijdt aan een griepaal syndroom [is gegripeerd VD, heeft griep - GB: gegriepeerd]. We moeten elkaar geen Grietje noemen [niets wijsmaken, dingen bij de naam noemen]. De Gouden Griffel hoort bij het beste kinderboek. Als je een grizzly(-) en een ijsbeer kruist, krijg je een grijsbeer. Dat kan Bruin(tje) – meestal een paard – niet trekken. Grime [popmuziek] is beïnvloed door o.a. hiphop, drum-'n-bass, 2 step [muziek, twostep = dans] en reggae. Een serir is een grindwoestijn. Grisou is mijngas.

5. Hij werd aangeklaagd wegens grober Unfug [verstoring van de rust en orde of aantasting van de eerbaarheid]. Kan dat wel: je voelen groeien? Ierland wordt het Groene Eiland genoemd. Als het even kan, gebruiken we groene-energiebronnen [de energie is groen als de bron groen is: groene energiebron]. De geel- en groenhart [beide: bomen] moet je niet door elkaar halen [dooreenhalen]. Deze gro(e)ninger [groenvink, groeninkel] kan vliegen. Een groufie [van: group] is een groepsselfie. Hij bracht de engelse groet(enis) [Ave Maria = naam gebed]. Ik heb de vis gegromd [schoongemaakt]. Gromoe en -pa pasten op. Het ondiepe gedeelte van de Atlantische Oceaan bewesten het Kanaal wordt de Gronden genoemd. Hij heeft grondkwekwe
[een hypotheek] op zijn land. Dat zegt nu eenmaal de Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden. De peuter was er best groos [grozig – groots] mee. Het Grootboek der nationale schuld [verkorting: Grootboek] moet niet te dik zijn. Hij draagt het Grootkruis van de Nederlandse Leeuw. De vrijmetselaars (maçons) hebben een Provinciaal Grootmeester. De eertijdse Staten van Holland bestonden uit de Edel Grootmogende Heren Staten. Een grootpenitencier [ie] is een penitentiaris (hoofd van de penitentiarie = hoogste kerkelijk gerechtshof dat in gewetenszaken uitspraak doet in geval van zonden waarvan de absolutie aan de Heilige Stoel is voorbehouden). Toen gruit [kruidenmelange voor bier], nu hop.

6. Growlen [van zangers] is screamen, toch [gebrom, diep keelgeluid]? Deze fundering is gegrout [waterdicht gemaakt]. Grumus merdae: stronthoop (achtergelaten door dieven op de pd – plaats delict). Met het cubitaletunnelsyndroom heb je een telefoon- of gsm-elleboog [niet carpale tunnel – dat is in de hand!]. Een guanabana is een zuurzak (vrucht). De guave [boom] levert de djamboe bidji [groengele vrucht]. Een guidon is een muzikale custode [notenwijzer]. Laat hem toch met zijn guilty pleasure [stiekem genoegen aan iets dat eigenlijk niet hoort]. Een guiro [goe-wie-roo] is een klein slaginstrument. De gulab jamun [oe dzj oe] bestaat uit Indiase sponzige vleesballen. Hij is een gutmensch [oe] met gutfeeling [uh] [(onder)buikgevoel, intuïtie]. Ik zou zeggen: g-voetbal [gehandicaptenvoetbal] en G'tje [geen categorie als A'tje, A-team, B'tje, B-team - maar wel hoofdletter volens VD - met de gewone teams A, B, C ... kom je meestal niet tot de G]. Ik zie hem niet: bezit hij de ring van Gyges [maakt onzichtbaar]? We gaan naar de vierjaarlijkse gymnaestrada [internationaal gymnastiekevenement, om de 4 jaar]. Het gynaeceum is de harem. De gyre [zekere stroming] vind je in een oceaan. Bij het GZP (in NL: Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten) hebben ze geen gz-psycholoog (gezondheidszorgpsycholoog) nodig.

 

3324 Dictee woensdag 21-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (976) √ x

Dictee – dictees [3324]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee februari 2018 (3), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (976)

Oefendictee februari 2018 (3)

1. Met John Bull's Mother wordt de Engelse staatskerk aangeduid. Waar komt het paragummi vandaan? Juist: van de Pararivier. Bij het freestylen (freestyle skiën, freestyleskiën, de, het big air) krijgen de knieën het zwaar te verduren, zeker bij het moguls [ww., mogul = buckel] over een buckelpiste, thans op de Olympische Winterspelen. Een mentor heeft het mentoraat over een mentee [ie]. Ik loop heen en weer, ik heb heen en weer gelopen: van al dat heen-en-weergeloop word ik doodvermoeid, doodmoe. Dat citaat komt uit het Hooglied [van Salomo; O.T., Lied der Liederen, Canticum Canticorum, Hgl., Hl., Cant.], niet uit Jeremia: het is iets vrolijks, geen treurlied. De voerman wilde hot [rechts] en de paarden haar. Ik heb mijn blogposttekst aangepast. Een rekwisitoor [mag nu ook], dat is toch niet om aan te horen (zien)! In de tempo doeloe schreef je immers requisitoir. Met the call of the wild [romantisch verlangen naar de wildernis] kun je in het Amazonegebied wel terecht ... Een hansworst is een Jack Pudding of jean potage [lang = los] (ook: janpotage, bouffon, clown, dagbroer, nar, gek, harlekijn, paljas, poli(chinel), potsenmaker, scaramouche of zot).

2. Een narrowescapeverhaal [narrow escape] verhaalt over een kantjeboordontsnapping [Taaladvies: OK! – kantje boord]. De Jakobsstaf is de Gordel van Orion, de middelste drie sterren van het sterrenbeeld (en niet: drie middelste, zoals VD zegt … – 2023: aangepast!). Het land van Bruegel is het Pajottenland, ten zuidwesten van Brussel. Het brugadasyndroom is een erfelijke hartritmestoornis. Het Land van Waas [Waasland] ligt in Oost-Vlaanderen; de Wase hoofdstad is Sint-Niklaas. Een shamisen is een met een groot plectrum bespeelde, driesnarige luit, vooral bekend als het begeleidingsinstrument van geisha's. Een koto is een op een citer lijkend Japans snaarinstrument. Een shakuhachi is een traditionele lange Japanse bamboefluit. En shabushabu is een Japans gerecht van groenten, vis en deegslierten in bouillon. Dat op-en-neergespring
[op en neer] hangt me mijlenver de keel uit!

3. Dat raad je nooit: moethond [nee, niet de sint-bernardshond, hoor] is een volkse naam voor de zeelt. Van die snertsnert moet ik geen tweede kop meer! Doe mij maar rajayoga (het woord komt uit het Oudindisch). Hij heeft giardiasis, een voedselinfectie. De gifsumak [een sumak is een plant] of poison ivy kan huidirritatie veroorzaken. GIFT is een bevruchtingstechniek: gameta intra-fallopian transfer. Een theropode is een op twee poten lopende soort dinosauriër, voorloper van de vogels. Een megaton (Mt) is een miljoen ton [1.000.000 t = 1.000.000.000 kg = 10⁹ kg], een kiloton [kt] is 1.000 ton (1.000 t =
1 miljoen kilogram = 1.000.000 kg = 10⁶ kg) en een gigaton [Gt] is een miljoen kiloton (kt) of 1.000.000.000.000 kg (10¹² kg). Zij dansten de gigue [zjie-guh]. Gij kwaamt en gij naamt mijn geld en goed. Ik viel ten offer aan een gijzelhack (met ransomware – op te lossen met 'losgeld').

4. Verwar de grote GIMB (Gewestelijke Investeringsmaatschappij voor Brussel) niet met de kleine Gimv (Gewestelijke Investeringsmaatschappij voor Vlaanderen). Gingellikruid levert nigerzaad (negerzaad – vooral vogelvoer) op en gingang is een katoenen weefsel met strepen. We moesten hem gispen [streng berispen] vanwege zijn slechte gipsen [pleisteren, van bv. plafon(d)]. Er wordt een nieuwe giraffengazelleverblijfplaats gebouwd. Een beetje mariachi [Mexicaanse straatmuzikant] bespeelt de gitarron [basgitaar]. Let wel: een chitarrone [k] is een soort van lange, als bas gestemde luit. Waar blijft mijn collega-gitarist? Een gîte is een vakantiehuisje. Bij guttaperchapapier [uh èh goal] moet ik altijd aan gittegom = guttegom [zekere hars] denken. Een GIW-garantie is in NL een garantie van het Garantie-instituut Woningbouw. De GKV zijn in NL de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. De zwaartekracht is de G-kracht, maar wat is de
g-factor? De waarde voor de dwarsversnelling van een vaar-, vlieg- of voertuig. Bij de pijpenfabricage zijn glaassters [glazen = de pijpen polijsten met een agaatsteen] werkzaam, maar ook glanssters [glanzen = glans geven aan]. De glänzendes Elend is de stralende ellende. In een vliegtuigromp kan glare [zeer lichte kunststof] zitten.

5. Die glas-in-betonfantasie [glas in beton] is heel mooi. Het glasal [z] is een formica-achtige kunststof. Hij is geboren in de Glazen Stad (het Westland). Het GLB is het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Traditioneel IJslands worstelen heet glima. Voor glitch [muziek] heb je kapotte instrumenten nodig. Best lastig: glokale [globaal + lokaal] politiek! In deze bajes zit geen gajes, maar Hollands glorie, potverdorie [WO II: uit Scheveningse gevangenis verspreid rijmpje]! Wat is een glow- of lightstick [plastic buis met 2 chemicaliën – speelgoed]? Glutamine wordt aangeduid met Gln of Q en glutaminezuur met Glu of E. Coeliakiepatiënten volgen een glutenvrij dieet. Een gmo is een genetically modified organism (ook: ggo = genetisch gemodificeerd organisme). De GMT (Greenwich Mean Time) is de WET
(West-Europese tijd). Hij lijdt aan gnathoschisis [medisch: kaakspleet] en leidt een teruggetrokken leven. De Bijbel, Gods Woord, is het goddelijke Woord [Woord Gods]. Ik heb godetia's [tuinsierplant uit de teunisbloemfamilie] en gaultheria's [bergthee] besteld.

6. Een godzilla [g van goal] is een afschrikwekkend groot monster. Het volk Gods, dat zijn de Joden, de Israëlieten; de r.-k. kerk noemt haar gelovigen het godsvolk. Dat komt te(r) goeder ure. A heeft bij B € 1000 (1000 euro) ter goede(r) rekening (van hem te vorderen dus). Spreekwoord: goed Zeeuws, goed rond (ook: goed rond, goed Zeeuws) [Ik hoorde trouwens ook: de Zeeuwen zijn goedrond (openhartig).] Ook: wie goeddoet, goed ontmoet. Alle gutmenschen en policors [overdreven politiek correct – BE: poco's] zijn goedmensen. goeddoeners, deugmensen. Niemand wilde voor hem goedspreken, prouveren. Een goenoeng api [Maleis] is een vulkaan. Een goezla is een eensnarige viool. Gog en Magog zijn vreemde volkeren die volgens de profetie vanuit het noorden Israël zouden binnenvallen (Ezech. 38:2). Een specifiek geval van chochme [wijsheid] is voetbalgogme [voetbalwijsheid]. De Vlaamse overheid gaat voor gelijke onderwijskansen [GOK]. Je zult toch maar een Razzie [Golden Raspberry Award] [ah, uh] winnen ... Met een gvb [golfvaardigheidsbewijs] kun je nog maar een beetje golfen.

7. Een GOM is in BE een Gewestelijke Ontwikkelingsmaatschappij. Gordelen is in BE deelnemen aan de Gordel [een jaarlijks wandel- en fietsevenement in de Vlaamse gordel rondom Brussel]. De Gordel van Orion telt drie gordelsterren. Na veel ambras [ophef, drukte] wilde hij de embrasse [gordijnophouder] wel repareren. Het was gorgonisch (ijzingwekkend) wat de Gorgonen onder wie Medusa bij mensen bewerkstelligden. De gothique [ook: style (ie, uh)] rayonnant is de rayonante gotiek, zo genoemd naar de straalvormige traceringen in de roosvensters [vensterrozet, rozetvenster]. Duitse letters zijn bijbelletters. De Duitsers verwoorden de god-is-doodtheologie [God is dood] met 'Gott ist tot'. Dat boek is goud op snee verguld. Wanneer wordt in NL de Gouden Film uitgereikt? Zij is idolaat van die gouwe ouwe [plaat, film, ...]. Montes auri polliceri: gouden bergen beloven. Hoeveel is een achtentwintig, een zilveren florijn, waard [28 stuivers, goudgulden]? Gouverner, c'est prévoir: regeren is vooruitzien. U hebt wel enige vrijheid, maar dit is te uwer gouverno (governo – richtsnoer – malgoverno is slecht bestuur). Hij bezit de graad van bachelor of arts (BA).

8. De heilige graal zou stammen van het Laatste Avondmaal. Heerlijk, die graanbouillon! Ik ben gered: grâce à Dieu! Een graphic novel, een grafische beeldroman, is een soort strip. LLM achter de naam staat voor Legum Magister, master of laws [LLB = Legum Baccalaureus, bachelor of laws]. Gramineeën zijn gramineae [graanachtige planten]. Een grampie is een growing retired active monied people in excellent state (welgestelde, gezonde oudere). Shrapnel en schrapnel: allebei goed, andere uitspraak [granaatkartets]! Een granmorgu [oe] is in SR een itajara (zeer grote zaagbaars). Granuliet [gesteente] is geen granulocyt [witte bloedcel met korrels in het cytoplasma]. Leven wij in een grassrootsdemocratie [komt voort uit de burgers, niet uit de overheid]? Gratias, dank u! De Gratiën of Charites zijn de drie Bevalligheden: Aglaia, Euphrosyne en Thalia. Zij zweert bij het gerecht gratin dauphinois [gegratineerde schotel van aardappelen, melk en kaas]. Grauwak wordt ook wel grauwacke [kiezelzandsteen] genoemd.

 

 

3323 Dictee dinsdag 20-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (975) √ x

Dictee – dictees [3323]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee februari 2018 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (975)

Oefendictee februari 2018 (2)

1. Ook de EU zit in de G20, de Groep van Twintig (1999). Wat krijg je als je een gaap [geit x schaap] en een scheit [schaap x geit] kruist? Vast schapen en geiten! Zadelmakers hebben een gaatels [els = priem]. Vind jij jezelf ook zo'n goocheme gaatjesneus [goochemerd, slimmerik]? Mooi, die ajour trui [VD ook: ajourtrui – naaiwerk met netwerk van kleine openingen]. Hij droeg een gabardine regenjas [ook: gabardineregenjas; feitelijk dubbelop]. Verwar niet het gaberiet [vorm voor het kunststoten] bij het biljarten en gabarit [lichaamsbouw] in sport en bouwwerken. Gad, chet, ged, gadsie, gadver, chetsie, getsie, gadverdamme, gatverdamme, getver, wat een ellende! Gadodede
[2x ih] is in SR commelina, een lastig te bestrijden onkruid. Uit Chaos is Gaea [ook: Gaia – de aarde als godin] ontstaan. Een gaffelbuis is een Y-buis [ei]. Het atoomnummer 64, dat heeft gadolinium [Gd], een van de lanthanoïden [ook s: zeldzame aarden]. Hij is helemaal gefixeerd op de match van morgen. Een gaganaute [Indiase vr. ruimtevaarder] is een vyomanaute. Bij de gaillarde [dans] begon de gaillardia [tuinsierplant, kokardebloem] te trillen, geloof het of niet. Is dat D- of
L-galactose [monosacharide – enkelvoudig koolhydraat (bv. glucose en fructose)]? Dat wist je vast niet: galamboter heet ook karitéboter of sheaboter [vet uit zaden boterboom]. Een galantuomo is een gentleman en een uomo universale is een homo universalis. Garoeda wat? In het hindoeïsme mythisch wezen (half mens, half adelaar) dat dient als rijdier voor de god Visjnoe.

2. De malafide crimefighter probeerde de notaris te verleiden een uiterst dubieuze akte te verlijden. Wat is de uitspraak van souvlaki [Grieks gerecht] en sirtaki [dans]? Galblaasontsteking is cholecystitis. Een galeas (galjas) is een groot Venetiaans oorlogsschip. Die reddingsactie is als een pleister op een houten been. Galanga is laos oftewel (g)alant. De woorden 'galiameloen', 'galimettihout' en 'galimatias' (wartaal, onzin) worden vaak verkeerd geschreven. Ook onder de galeiers had je wel gallijers. Die koe heeft een [spreek snel uit] galoog (en galvet). Een gamin [gaa-mèhn – goal] is een straatjongen of kwajongen [vergelijk: gamine = vr. gamin]. Gamofobie is geen angst voor games, maar relatievrees. Ik vind die nepganzenneb [snavel] heel kunstig. Zijn dat nou garen handschoenen of garenhandschoenen? Het slachtoffer was gegarrotteerd [wurgen met touw - een garrot is een ijzeren band].

3. Kreeg ik alweer zo'n GAS-boete [in BE een gemeentelijke administratieve sanctie]. Een gasmotor is bv. een cng-motor [compressed natural gas]. Een gastric bypass [maagverkleining + spijsverteringskanaal] is nogal ingrijpend. Ze zeilden het Brielsche Gat uit. Niet elke jangat komt uit Rotterdam: alleen Jan Gat [beeld Zadkine] himself. Vormen de amish [mennonieten VS, streng geloof] een gated community? Ja: hekwerkwijk (of -gebied). Ik laat me nog liever voor gaur [gau-wuhr, rund] uitschelden dan voor giaur [gaa-voer, scheldnaam niet-moslims]. Zo'n, vooral Amerikaanse, redevoering heet een filibuster [eindeloos]. Hij reist veel en heeft dus al veel rijstvelden gezien. Wat vinden we met *rijst* [alleen interessante zaken]: in GB cargorijst [ruw gepeld] en basmatirijst [met aromatische smaak], in VD halfvrijstaand(!, etc.), rijst-met-krentenhond (dalmatiër, dalmatiner, Dalmatische hond), rijstebrij, Oranje-Vrijstater(!), bosjesmannenrijst [termieten] en arborio(rijst) [voor risotto], Chinese of Indonesische rijst en parboiled rijst [snelkookrijst].

4. Ik zat ooit in een B en W-college [opgevat al spatiewoord], maar het Bestuurscollege is het dagelijks bestuur van het Openbaar Lichaam BES [GB: Bonaire, Sint-Eustatius & Saba – vergelijk Openbaar Lichaam Rijnmond en Openbaar Lichaam Eurode]. Een agrégé is in BE een geaggregeerd leraar [met academische bevoegdheid]. Een gebang [ee] is een soort waaierpalm. Voorbeelden van gebedskapjes zijn keppeltje, solideo, kalotje en taqiyah. Dubbelgebeide is dubbel gebeide jenever. In deze zinsconstructie is de gebiedende wijs een gebiedende eis. Ik vind dat te geblingpimpt (oppimpen). Een mammisi is een geboortetempel. In de berm stond een ghostbike (gedenkfiets). Een oude gediende of oudgediende is een oud-soldaat. Geduw en getrek is duw-en-trekwerk 2025. Chemisch geel is mineraal geel, maar mineraalgeel is Kassels geel en Indisch geel is trouwens kobaltgeel. Deze Vlaming komt van Geel [plaats]. Pakoeli is geelharthout. Bij 'geen aanvang nemen' is bedoeld 'niet een', bij geen sterveling is bedoeld 'niet één' [niemand]. Heb ik toch altijd gedacht dat er 3 lidwoorden waren (de, het en een), leer ik net van VD dat ook 'geen' een lidwoord [van onbepaaldheid] is ...

5. Een jonker van Geenhuizen is een heer van Geenland en die woont in Nergenshuizen of Niemandsdorp, zeg maar: in niemandsland [in de oorlog: no man's land]. Een geenzinner is een balen-van-het-werker [balen van het werk]. Reken dit even na, VD: een bunder = 1,5 [anderhalve] morgen, een gars/geers = 1/3 [een derde] bunder = dus 0,5 [een halve of een tweede] morgen. Geernaat, geernaart en gernaat betekenen allemaal garnalen (als voedsel). Nee, geen hoornaar [horzel, hoorntje]: dat is een 1) grote wespensoort [of zou het 2) grotewespensoort zijn?- 1) grote soort, 2) grote wespen ...]. Wacht u voor de geest van de Boze (de Gehoefde), maar leef in de Geest van Christus. De geest van Voltaire waarde rond, of was het Isaäc da Costa? Hij geertte vaak: dat is verkeerdjassen. Een voorbeeld van elan is het élan vital. Een apparitie kan een geestverschijning zijn. Op een gegeerd wapenschild vind je driehoekige vlakken. Met EDP wordt electronic data processing bedoeld. Marie is gegripeerd [heeft griep -VD - GB: gegriepeerd!]. Ik kocht een pond gehakt half om half, ook wel half-om-half(gehakt).

6. Hij zet zich in voor de g-sport. Geheel Amsterdam was op de been: le tout Amsterdam. Waar je ook komt, het is alles toetmem [hetzelfde]. Dat geheibei [geharrewar] ontaardde in smeerpijperij [vuilspuiterij]. Een allemansgeheim is een secret de Polichinelle. Geheugenzwakte is mnemasthenie. Zie die sukkelaar nou, met z'n gehob en getob. Een ingeland [eigenaar van land] kan een gehoefslaagde [ingeland die met het onderhoud van een stuk dijk of weg belast was] zijn. Waar vind ik hier de geiger(-müller)teller? Geitenwollen sokken (pers.) zijn van het geitenwollensokkentype. Een marot is een geksstok. Ze hebben hem gejost [zj], gesjareld [bedonderd]. Zij drijven een drukbeklante, druk gekalandeerde, zaak (nering, nerinkje). De drie Gestrenge Heren zijn de ijsheiligen Pancratius, Servatius en Bonifatius [soms + Mamertus]. Getijenergie is getijdenenergie. Ik citeer: Leentje (of Liesje) leerde Lotje lopen langs de lange lindelaan; ze leek wel van lotje getikt. Een ouwe getrouwe is een oude gediende. Zijn geest was behoorlijk getroebleerd, vol met trubbels. Een troubleshooter [probleemoplosser] was dringend vereist, maar die leek (in de kou) wel verijsd.

7. Die gettonovelleschrijver debuteerde in gettotaal (Jiddisch, Jiddisj). In SR nodigde men mij uit voor een get-together [gezellige bijeenkomst]. Die gft-geur [groente-, fruit- en tuinafval] leek wel een
wc-geur [watercloset, toilet]. De Geünieerde Gewesten of Provinciën zijn die, welke de Unie van Utrecht gesloten hadden. Een geuzenpartij is een niet-r.-k.(-) partij. Eén [letters] GeV is een giga-elektronvolt. Een p.i. [penitentiaire inrichting] is een cachot. Een combatlaars, is dat een zogenaamd kistje? Ja. Hij lijdt aan het gevechtsstresssyndroom. Gevederte wordt ook geveert [de vogels zijn gevederd] genoemd. Gevelouteerd papier is velouté [fluweelachtig]. Een werkgever is iemand die werk geeft. De Gever van alle goeds is God. Dat schild is écartelé en sautoir (schuin gevierendeeld). Een moiré-effect is gevlamd. Dat kun je gevoeg(e)lijk [e alleen GB] aannemen. De (Zeven) Verenigde Gewesten vormden de Republiek der Verenigde Nederlanden. Ankylose is gewrichtsverstijving.

8. Tokehs zijn gekko's. De gekrookterieters vormen de uiterste rechterzijde van de Gereformeerde Bond in de [vroegere] Nederlandse Hervormde Kerk [nu: PKN]. Pecunia non olet: geld stinkt niet. Hij lijdt aan cupiditeit, gelddorst. Het is nog maar kort geleên [geleden]. Het 'kopie conform' wordt afgekort tot cc [carbon copy, ook geïnterpreteerd als Frans: copie conforme]. Wat houdt het wiccageloof [heksengeloof] in? Het depositum fidei is de geloofsinhoud. VD, wat zou een tjuikgeluid zijn? Een fluitend geluid van vogels [tjuiken]. Een akoe is een geluidsalarm. Kijk, dat is nou een geluids-cd. Voorbeeld van een geluksgod is Ganesha [hindoegod]. Hij gaat naar de zusters des gemenen levens [geen kloosterling, gaven onderwijs]. Gepingpong (pingpongen) is over-en-weergepraat. Gerstewijn is barleywine. Geschubd leer is veau écaillé. Spreek snel uit: gespriem [gesp].

9. De Frontbeweging vond je in WO I aan het IJzerfront. Die bracht trouwens de Frontpartij voort. Een frownie is een emoticon met een somber gezichtje. Namaakslagroom in WO II heette frumona. Een Frygische muts is een jakobijnenmuts. Hij lijdt aan dissociatieve fugue [geheugenverlies, vluchtgedrag]. Fumu [van functionele muziek] is muzak [muzikaal behang]. Fustbier zit in een fust bier. Mijn bank verleent fygitale [met fysieke kantoren] dienstverlening. In het wintigeloof is de fyofyo [fjoh-fjoo] een magische ziekte. Daarnaast overigens ook een bedwants.