3322 Dictee maandag 19-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (974) √ x

Dictee – dictees [3322]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee februari 2018 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (974)

Oefendictee februari 2018 (1)

1. Je kunt mijn reactie te gelegener tijd tegemoetzien. Die akelige subtropische virusziekte ken je toch wel: de chikungunya [subtropische virusziekte, spier- en gewrichtspijnen]? Waar is de goede oude (goeie ouwe) tijd, de tempo doeloe, van pijl-en-boog? Ik zocht 'texten', maar dat bestaat niet. Wel 'texen' als verkorting van latexen, en dat leidt dus tot hij 'texte' [en dus niet wat ik dacht ... en geen dubbel-t]. Er zijn veel woorden met *pyr*: [GB]: pyrex [zeker glas], papyrus, pyriet [gekkengoud, mineraal], copyright, pyrazine [C₄H₄N₂], pyridine [zit in teer, komt in nicotine voor], pyrolyse [= thermolyse, ontleding door verhitten], pyromaan [vuurzuchtige], pyroshow [vuurwerkshow], antipyrine [pijnstillend en koortswerend middel], papyroloog, papyrusrol, pyrexglas, pyromanie, pyrometer = pyroscoop [temperaturen boven 800 °C meten], ekpyrotisch [heeft met de oerknal te maken], papyrologie, pyridoxine [vitamine B6, adermine], pyrimidine [kristallijne verbinding], pyrronisme [aan alles twijfelen om de waarheid te zoeken - Pyrrho], papyrusplant, papyrologisch, pyrotechniek, pyroclastisch [door een vulkaan uitgeworpen] en copyrighthouder. Met dubbel-r ook: pyrronist [aanhanger pyrronisme], pyrrool [gebruikt in de farmaceutica, azool] en pyrrusoverwinning (cadmische overwinning, schijnbare - Purrhus). Verder nog wat interessante woorden uit VD: Pyrenese Schiereiland, berghond, wilde pyrethrum [plant, wilde bertram] en pyrogene gesteenten [stollings-]. Worden op de curbbeurs [buiten officiële beurstijd] kerbstones [stenen band racecircuit] verhandeld? Doe niet zo depri [depressief]!

2. Verder: pyruvaat [ester of zout van pyrodruivenzuur], pyrosis (medisch: zuurbranden), copyright(teken), pyro-elektriciteit, papyrusschip, PAN = [chemie] 1-(2-pyridylazo-)2-naftol (indicator bij titraties van metaalionen) en pyrograveren (houtbranden). Ten slotte wil je dat ook wel weten: de alpenkraai is de Pyrrhocorax pyrrhocorax. Menno ter Braak heeft Démasqué der schoonheid geschreven, dat gaat niet over het demasqué [zó in NL] der liefde. Hij spijbelt: hij is naar Bommelskonten (Bommerskonten). Als er geen s wordt uitgesproken, schrijf je [VD] hij kizzebizde en we hebben gekizzebizd (anders dan vroeger – kissebissen en kissebiste!). Uit inside-information weet ik dat ze nu een ki-station drijven. Een CDO is een collateralized debt obligation [lening met als onderpand een pakketje risicovolle hypotheekobligaties]. GB's eden (lustoord – (Hof van) Eden = paradijs) is bij VD een waar Eden, een hof van Eden, naast de Hof van Eden. Leg het verschil uit tussen een hidjab [hoofdbedekking moslimvrouwen en -meisjes] en een hijood [boerkini, bedekt lichaam van top tot teen].

3. Het bsn is het burgerservicenummer; dat was vroeger het sofinummer, het sociaal-fiscaal nummer. Een nikabi draagt een nikab [gezichtssluier]: logisch, toch? Confiscabel is confisqueerbaar. Vrouwenpraatjes kun je ook aanduiden met (des) histoires de femmes. Ik heb luistervinkje gespeeld en tekende het volgende op: "Ten langen leste begrijp ik dat jij ten diepste hoogtevrees hebt in de breedste zin des woords, in den brede dus." De loefzijde [windzijde] is aan de wind, de lijzijde onder de wind. Te loever(t) is aan of naar de loefzijde. Bakboord is links [gezien in de vaarrichting], stuurboord is rechts. De CPM, de critical path method [met netwerken] is ontwikkeld bij DuPont (chemiebedrijf, 1957), teflon [polytetrafluorethyleen] is in 1938 ontdekt door R. Dupont en kevlar (aramidevezel – mv) is een merknaam van DuPont.

4. 3 [cijfers] brt is drie [letters] bruto registerton. Iets spuugzat zijn, is het meer dan beu zijn. En spuuggenoeg is meer dan genoeg. Een potentiële spuger [spuwer] krijgt in de rechtszaal een spuugkap op. Het is riskant om van glas-in-loodraam terug te redeneren naar glas in lood. Ik ging naar de garderobe, maar mijn jas was foets(ie). Punt uit: Fohi is Fo [Chinese naam voor Boeddha]. Is 'fok jou' een correcte vertaling van 'fuck you' (want 'fokking' is toch ook 'fucking')? De foks [fuchsia] bloeit! Het FOL is in de Nederlandse Antillen het Frente Obrero de Liberashon. Die nagebouwde Griekse tempel is een folly (folie). Ook elektronici en elektromonteurs moeten 'electrofolk' goed kunnen schrijven. Heel letterlijk is de folle du logis [benaming van de verbeelding] de malloot van het huis. Fomo (fear of missing out) is de verzamelnaam voor infobesitas en socialbesitas [angst om iets te missen - vgl. jomo - joy - ervan bevrijd zijn]. Een fondue bourguignonne [geen 'nuh' uitspreken] is een vleesfondue en een fondue savoyarde een kaasfondue (vgl. fonduetje). Een fond de teint is een foundation. Foodies, gourmets en culi's zijn stereotiepe stereotypevoorbeelden binnen het voedisme: zij zijn trouwens voor de fret [houden van goed en veel eten] en overigens niet voor de poes [niet mis].

5. Dit gsm'etje is foolproof (en die voetballer fullprof). In die banlieue [voorstad] hebben ze vaak nog een vaste (tele)foon. In die nieuwe film zit veel found footage [historisch beeldmateriaal]. Spelen jullie weleens voetgolf (footgolf – voetbal trappen richting hole)? Footers [voettekst] zijn geen headers [koptekst]. Een footie is een sneakersok [zonder schacht]. We blijven bij elkaar for better (and) for worse [in voor- en tegenspoed, in lief en leed, Engelse huwelijksformulier]. Een forelschimmel [paard, snoekschimmel, wit met rode plekjes] gaat niet vaak te water. De golfspeler riep 'fore' [foor – waarschuwing voor aanvliegende bal]. Wat is sterker: 'for God's sake' of 'for heaven's sake'? De for intérieur is het oordeel van het geweten. Het formyl is een acrylgroep afgeleid van mierenzuur. We tolereren hen alleen for old times' sake [omwille van vroeger]. Een dicteejuweeltje is de afkorting f^or^o – ook: ro of r. – van folio recto (los van bar.es(se) – wat is de winst met '.' i.p.v. on? – of Bsse voor barones – zou dat niet B^sse moeten zijn, vgl. B^onne voor baronne [VD: vr. van baron?], barones?). For shame (schaam je, schande!) dat de politie zoveel forsie [kracht, geweld] gebruikte! We zijn geen forts (zier) opgeschoten! For the record (bedoeld als officiële mededeling): het is verboden om mededelingen off the record [vertrouwelijk] te doen!

6. Gij, fortunate senex [gelukkige grijsaard], zijt een Fortunae filius (een gelukskind)! Een baardmannetje of grijsaard is een grijsaardcactus. Drink jij nou fosco [koude drank, bereid door water, suiker, cacao en vanille te koken, en daarna met melk, water of spuitwater aan te lengen]? Ze riepen: forza [hup, kreet ter aanmoediging] PSV [forsa, znw. is kracht - dat alleen in GB]! 't Is maar dat je 't weet: fosfatiden zijn fosfolipiden [vetachtige stoffen]. De fotische zone komt in het zeewater tot 200 m diep. Er had zich een foule [menigte] van mensen verzameld. Een fouta [oe] is een hamamdoek [oosters badhuis] (ook: pestemal – omslag- en droogdoek). Je zult maar een foutnegatieve [medisch: valsnegatief, ten onrechte] prognose krijgen ... Een foutspotter [fouten zoekende filmfanaat] is een nitpicker. Ik vind haar een foxy [aantrekkelijk] chickie [meisje]. De fowrudoti is een halfparasitaire plant [op planten en struiken, letterlijk: vogelpoep, de zaden worden nl. verspreid door vogels die de bessen eten]. Dat heeft de fraîcheur [frisheid] van limoenen. Ben je Fransdol, dan ben je anti-Vlaams. Hij is Fransonkundig, want hij kent Frans als een koe Spaans. Ik ben een freaky [bizar] dicteefreak. Freekehbrood [frie-kuh tarwe], bestaat dat? Freerunning is parkour [in stad of natuur]. Snapt u dat: een fregatkwal is een Portugees oorlogsschip [wel dier!]? Heeft onze leguaan zijn fricot [eten] al gehad? Een fritvlieg is een gele halmvlieg.

 

3321 Dictee zondag 18-06-2023 (2) – dictee Wekelijkse dicteetest 263 RL √ x

Dictee – dictees [3321]

Wekelijkse dicteetest 263 RL [elke zondag]

Welk van de 3 antwoorden is juist?

Oplossingen: hieronder!

 

Bron: Oefendictee (oud) 763

 

1. ………. is tekenschrift en ………… snelschrijfkunst met verkortingen.

a. Pasigrafie                                         brachygrafie

b. Passiegrafie                                     brachygrafie

c. Pasigrafie                                         brachiegrafie

2. De ………. bekommeren zich om de ………..

a. BGD's                                           BGZ

b. BGD’s                                           bgz

c. bgd’s                                              bgz

3. Bij zijn ………… zit ook een ………... (aapje, das strikken).

a. bibelootjes                                bidelootje

b. bibelootjes                                bidelotje

c. bibelotjes                                  bidelotje

4. De bietenberg ………… is de mist ………....

a. op gaan                                   ingaan

b. opgaan                                    ingaan

c. opgaan                                    in gaan

5. Hij moest beslist alle zeilen ……….., de zeilen ………….

a. bij hebben                                       bijhouden

b. bijhebben                                        bijhouden

c. bijhebben                                        bij houden

6. Hij moet van zich ………… en de verf ………....

a. af bijten                                    af bijten

b. af bijten                                    afbijten

c. afbijten                                     afbijten

7. In dat …………. werden er …………. verhandeld.

a. bilaatje                                        bildtstars

b. bila'tje                                         bildtstars

c. bila’tje                                         bildstars

8. …………… is ……………....

a. Biodynamisch                    biologisch-dynamisch

b. Bio-dynamisch                   biologisch-dynamisch

c. Biodynamisch                     biologischdynamisch

9. In ………… betaal je met de …………..

a. Ethiopië                        bir

b. Etiopië                          birr

c. Ethiopië                        birr

10. Een ……….. is een zekere wissel, een ……….. een zekere peer.

a. blanket                                       blanket

b. blanket                                       blancet

c. blancet                                        blanket

 

 

Oplossingen [263]: zie hieronder.

--------------------------------------------------------------------

Oplossingen [263]

1a 2c 3c 4b 5b 6b 7a 8a 9c 10c

Contact: leentfaarrein@gmail.com

 

3320 Dictee zondag 18-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (973) √ x

Dictee – dictees [3320]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee januari 2018 (4), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (973)

Oefendictee januari 2018 (4)

1. GB schrijft 'skaifauteuil', van VD mag ook: 'skai fauteuil'. Op een skraki (skratjie – soort SR-trommel) kun je skrakipoku [skratjie pokoe – traditionele creools-Surinaamse zang begeleid door drums, voorloper van kaseko] begeleiden. Op de medische beurs was ook een stentstand aanwezig. Bij elkaar insteken is gearmd gaan. Je kent Pinocchio [Italiaans] wel: een ledenpop, hoofdfiguur van het bekende kinderboek van Carlo Collodi (1883) – VD: een pinokkio is een grote leugenaar. Eén Inuk (Eskimo), twee en drie Inuit (die spreken Inuktitut). Een bovenlandse aak komt van de Weser of de Boven-IJssel, bovenlandse hengsten uit Holstein, Oost-Friesland. Meum et tuum is mijn en dijn. Hoe schrijf je 'te werk gaan' en 'tewaterlating' [vgl. te water laten]? De Japanse term voor harakiri is seppuku. De
oud-FIOD-medewerker [in NL: Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst – voor 2010: FIOD-ECD – Economische Controledienst] liep tegen de lamp. De latah [laa-taa] is een dissociatieve stoornis, waardoor de patiënt gemakkelijk schrikt en van streek raakt. Juridisch is lata culpa grove schuld. Als je belatafeld bent, ben je bekotebikkerd [niet goed wijs].

2. Doneer aan de AzG (Artsen zonder Grenzen, eigennaam, donorprincipe – VD heeft 2 x Z – 2023 nog fout, weer gemeld - in NL! - in BE wel AZG!), in het Frans: Médecins Sans Frontières (MSF, niet in wdb.). Die hoogspringer kon hoog springen en zeker hoogspringen. Hoeveel erytrocyten (rode bloedlichaampjes) heb jij? Een hospice is volgens GB en VD een bijna-thuishuis voor terminale patiënten; VD heeft ook nog het woord 'hospies': dat is een gastenverblijf of een (zoals dat vroeger heette) bejaardentehuis. Wat je in depot geeft, is en dépôt. De weggaande man haalde de al eerder weggegane man gaandeweg in. Bij de vogeltelling hebben we ze weer niet gezien: Blyths rietzangers, Cetti's zangers, nachtegaalrietzangers (snorren), rivierrietzangers, trimtrampjes (tjiftjaf = duimpje of rietzanger), gras- of waaierstaartrietzanger, waterrietzanger, de grote, noordse en zwarte stern, koningsstern, kaugek (of: zeezwaluw) en Dougalls sterns (sternen).

3. Even repeteren: IChThUS: Jezus Christus, de zoon van onze God, (is onze) redder (Ièsous Christos Theou [H]uios Sotèr). De advocaat pleitte voor het avas [in NL: afwezigheid van alle schuld]. De precieuses [damesgezelschap, Parijs, 17e eeuw] stonden om hun precieze preciezerigheid bekend. Een vriend van Tijl Uilenspiegel was Lamme Goedzak. Bedenk wel: astheen is asthenisch [met zwakke constitutie], distheen is de stof cyaniet, neurastheen (neurasthenisch, neurastheniek) is lijdend aan een depressieve neurose en psychastheen (psychasthenisch) is lijdend aan psychasthenie (zielszwakte, overgevoeligheid). Bij *theen* geeft GB polytheen, polyetheen en etheen; VD verder nog [selectie]: fenyletheen,
(E)-1,2-dichlooretheen, (Z)-1,2-dichlooretheen,
trans-1,2-dichlooretheen (en trans-1,2-dichloorcyclohexaan), de psalmen van Datheen (liederen – in diens berijming), trichloorethyleen, tetrachlooretheen en vinylchloride (= chlooretheen). Acquiesceren en quiëscentie, VD [die trema lijkt echt fout – Taaladvies – goed! – eerste voelt nog als Latijn aan, tweede is ‘vernederlandst’ – betekenissen: berusten c.q. innerlijke rust]?

4. Wat is effectiever: rokkenjagen of hartenjagen? In Amsterdam bij de Zuidas weten ze dat wel: de Noord/Zuidlijn is niet zomaar een
noord-zuidverbinding. Sommigen namen zuccotto, anderen cappuccino toe. Zouden rawahs [moeras] ook als sawa's [rijstveld] kunnen dienstdoen? Nee, dus. De taolu [tau-loe] is een Chinese 'sport' [met wapen en denkbeeldige tegenstander]. Er was weer zo'n ddos-aanval: distributed denial of service. Met karyolyse wordt het oplossen van een celkern bedoeld. Onze onderbuurman heeft hyperacusis: hypoacusis ware [voor ons] beter! Idées reçues zijn algemeen aanvaarde ideeën. Hij was verbannen en uitgestoten [hem was water en vuur ontzegd]: aqua et igne interdictus. De Gezegende [met G niet in VD – aanduiding van Mohammed] zegene het: Benedictus benedicat. Ik neem afstand van sommige van onze partijideeën. Dat sta (S.E.) Son Eminence [evt É] (Zijne Eerwaardigheid) mij toe. Dat zal er nooit en te nimmer [nooit ofte nimmer] van komen. Deze goederen zijn confiscabel [remarquabel is de enige vorm met qu], confisqueerbaar [verbeurdverklaarbaar]. Een 3 vwo-leerling is een 3 vwo'er. Waarom wil je toch altijd açaibessen [aa-saa-jie]?

5. Hij auditte [organisatie van een bedrijf kritisch doorlichten] daar en stuurde zijn rapport naar het geaudite bedrijf. Als banlieusard was hij barista [werkzaam in espressobar] in zijn banlieue [voorstad]. De
BES-bestuurders [Bonaire, Sint-Eustatius & Saba – GB] aten rode bessen en dronken rodebessensap [rode bessensap]. Bij bikramyoga is het 40 graden Celsius (in cijfers en symbolen: 40 °C = in technische teksten, daarbuiten vaak zonder spatie). Hij droeg een goatee [sik, kinbaardje], zij droeg bootees en had een meer dan opvallende booty [kont, achterwerk]. Die tuttebol geilt op berliner-, engelse-, Bossche, smoute- en krentenbollen. In VD gaat dat niet: *ç'* geeft (ook) alle woorden met een gewone c. De zoekactie in GB levert op: reçu, maçon [vrijmetselaar], aperçu [kort overzicht, resumé], façade [voorgevel, schijn], garçon [vrijgezel], açaibes [van açaipalm], cachaça [Braziliaanse sterkedrank – GB in toelichting ook: sterke drank – op basis van suikerriet], curaçao [likeur], Curaçaos [van Curaçao], Française [vrouw, VD ook: française, dans, gewone quadrille], façadisme [voorgevel van oud gebouw behouden], maçonniek [des vrijmetselaars], Provençaal [inwoner Provence], bagagereçu, commerçant [gewiekste, op winst beluste handelaar], façadebouw [voorgevel domineert], remplaçant [vervanger], Brabançonne [Belgisch volkslied], Provençaals [van de Provence], Curaçaoënaar [met een c is … een penis], façadepolitiek [etalagepolitiek], potemkinfaçade [potemkindorp – alleen gevels], salade niçoise [maaltijdsalade] en Provençaalse [uit de Provence] kruiden.

 

3319 Dictee zaterdag 17-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (972) √ x

Dictee – dictees [3319]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee januari 2018 (3), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (972)

Oefendictee januari 2018 (3)

1. Bij het F-belastingbiljet (NL) staat de F voor 'Finale' (bij overlijden). In NL is de FBO de Federatie van Betaaldvoetbalorganisaties. Voor februari hebben we de volgende vier afkortingen: febr, feb, febr. en feb. De laatste twee komen van GB. De Fed is de Federal Reserve Board. De officiële naam van Rusland is Russische Federatie. Het 1 meifeest wordt ook Dag van de Arbeid (BE: Feest van de Arbeid) genoemd. Een ramadanmoslim heeft veel weg van een feestchristen (alleen nog met Pasen, Pinksteren, etc. naar de kerk). Het feestgelag leverde veel feestgelach op. De kleur was felmauve. Met felix Austria wordt het gelukkige Oostenrijk bedoeld. De felo de se [zelfmoordenaar] pleegde felo de se [zelfmoord]. Dat wist je toch wel: een femcee is een vrouwelijke mc [master of ceremonies, ceremoniemeester]. Een fenakistiscoop is een optisch apparaat met spleten [illusie van bewegende figuren]. Fencyclidine [narcosemiddel voor koeien en paarden] wordt ook als drug gebruikt. Spreek uit: 'feng shui'
[fèhng-sjwee – ook: fèhng-sjoe-wie - GB/VD]? [NL] Fenylanaline of [vaktaal] phenylanaline [een aminozuur] heeft als symbool Phe of F. Fenylketonurie is PKU [erfelijke stofwisselingsaandoening: ook phenylketonuria].

2. Na zijn bezoek aan China heeft hij fernweh ['heimwee naar verre landen']. Ken jij de formules van ferro-oxide [(rode) ijzersteen, hematiet, ijzer-III-oxide – Fe₂O₃ – vergelijk ijzer-II-oxide = FeO] en ferroïne [te moeilijk]? Het nieuwe bedrijf gaf een start-upfeest [opstarten nieuw bedrijf]. Ook bèta's houden van feta (kaas), fettuccine (lintpasta) en fettunta (It. voorgerecht). Een FEU [forty feet equivalent units – 40 voet, feet, ca. 12 m lang] bevat tweemaal zoveel als een TEU [twenty feet equivalent units, 6 m lang – afmeting van containers]. Zo'n feuille de chou [minderwaardige krant] mist gewoon het feu sacré [heilige vuur]. Een fez is een tarboesj [hoofddeksel]. Tot het geslacht Ficus behoren de Ficus elastica [Indische rubberboom] en de Ficus benjamina [waringin, treurvijg, baniaanboom]. Noemt GB VD's saudifiel ook saoedifiel? Nee; GB heeft geen van beide. Hij stond erop dat ik fiebelefors (fiemelefors – op stel en sprong, overhaast) meeging. Ik ben je fieselemie [gezicht, tronie, fysiognomie, fysionomie] meer dan beu. Er zijn zelfs al fietsfiles op de fietsostrade. Een foodie [vgl. voedisme] is een culi, een fijnproever. Veel honden heten Fikkie [Mops, Blom] en veel koeien Blaar [Bles]. Kom, we gaan nog even naar de
fish-and-chipsstand. Hij heeft last van een five o'clock shadow [stoppelbaard].

3. Ot(o)akoestiek is de kunst om de gehoorzin te versterken, de acustica (akoestiek) is de geluidsleer. Een ostrakon [mv. ostraka] is (neutraal) een oude scherf [o.a. om op te schrijven], een ostracisme is een schervengericht en het bijbehorende werkwoord is ostraciseren. "Flabben zijn conferven" [draadwieren] zei de man zonder spraakgebrek. Zelfs bij 'flamboos' [volksnaam framboos] had hij dat niet. De flakka is een zombiedrug [hallucinaties, agressiviteit]. Hij belaagde me per e-mail en heeft me geflamed [verbaal – met woorden – geweld bij het e-mailen]. Heerlijk, zo'n flammkuchen [koek uit de Elzas]! Je moet me geen flousjes (flauwsies, flauwtjes, smoesjes) verkopen. Bij flebile ludibrium (droevig geval dat niettemin aan het lachen maakt) denk ik vaak aan Don Quichot of aan een pierrot of pierrette als semitragische figuur. Zou 'en flèche' (bespanning van paarden) van flèche (pijl, vgl. pijl-en-boog) komen? Geen idee! Ook bij flegmasie [kraambeen bij kraamvrouwen] kan flegma [onverstoorbaarheid] van nut zijn. Bij flensen denk ik aan walvissen en mensen, bij flenzen aan ruwe zeelui [lading neersmijten]. Geef die kerel die aan de flep [de drank] is en flerecijn [jicht, reumatiek, podagra] heeft, maar een paitje [borreltje]. Het vroegere ununquadium [Uuq, atoomnummer 114] heet nu flerovium [Fl].

4. Een flespompoen heet ook butternut. Een flessenbom is een croftybom. Zij werken onder een flex-cao [collectieve arbeidsovereenkomst]. In BE heb je flexi-jobs. Geweldig, die fliffis [trampolinespringen: tweevoudige salto met schroef]! Een flikflak is een handstand-overslag. Het was Flip en Jacob [past niet bij elkaar], maar nu is Jacob zelfs naar Flip [overleden]. De intrigant [g niet zj, vgl. arbitrageant] zorgde voor een storm in een glas water: fluctus in simpulo. Spreek goed uit: kwalitaria [goede frietzaak] en fluitaria [aria]. Met fMRI wordt medisch functional magnetic resonance imaging bedoeld: een scantechniek voor het maken van hersenscans. Dat moet je nu maar eens van je af zetten. Hier nog wat met *katholiek*: cryptokatholiek [in het geheim], katholiekendag [landelijke jaarlijkse bijeenkomst], katholiekheid [katholiciteit], natuurkatholiek [van nature], oudkatholiek [oudkatholieke kerk], oud-katholiek = ex-katholiek, voormalig, Romeins-katholiek [nadruk op positie Rome],
rooms-katholiek [r.-k.], vrij-katholiek [Liberal Catholic Church, Engeland], antikatholiek, antirooms-katholiek, katholiekenhaat, hardcorekatholiek, hyperkatholiek, neokatholiek, oerkatholiek en ultrakatholiek. In GB nog: niet-katholiek, streng katholiek en duikbootkatholiek [feestdagkatholiek]. Denk ook aan streng gereformeerd en strenggelovig.

5. Waarom is de Poolwachter een niet langer erkend sterrenbeeld op het zuidelijk halfrond? Een kalketrip is een plant. Houd die mannen maar uit elkaar: Huntington [ziekte, erfelijke vorm van chorea, dansziekte] en Hutchinson (hutchinson-gilfordsyndroom = progeria, veroudering] [huntington = ziekte van Huntington en hutchinson = ziekte van Hutchinson]! Wat is moeilijker: Protogrieks of Proto-Iraans? Dat prutske [klein kind of dier: puk] heeft wel iets van een Pietje Pu(c)k [spotnaam]. Die coupe-eters bleken coupplegers te zijn. Gezocht op *eretitel*: aartsabt (titel van oversten van sommige orden (ook alleen eretitel)), aartspriester (r.-k., voornaamste priester bij een kathedrale kerk, vooral als er geen bisschop is (alleen nog als eretitel)), Zijne Allerchristelijkste Majesteit (eretitel van de vroegere Franse koningen, door paus Paulus II in 1469 aan Lodewijk XI verleend), de Allergetrouwste Zoon der Kerk (eretitel van de voormalige Portugese koningen, door paus Benedictus XIV in 1748 verleend), bei (Turkse eretitel), Dame [deem] (tegenhanger van Sir), doña (eretitel dame Spanje), donna (eretitel dame Italië), generalissimo (eretitel opperste bevelhebber), grand old man (eretitel voormalig leider, vgl. grand old lady), hafiz (eretitel van iemand die de Koran uit het hoofd kent), kamerzanger en kammersänger (door vorst verleend), de leeuw van Juda (zelfgekozen eretitel van de vroegere Ethiopische keizer Haile Selassie (1892-1975)), maharishi (grote ziener, wijze), mahout
[maa-hout] (geleider van een olifant, kornak), minister van staat,
Onze-Lieve-Vrouw(e), pangeran(g) (hogere inlandse ambtenaren – Java), patriarch, pontifex maximus (de paus), serenissimus (Venetië, ook: serenissima), s.t.deb. = salvo titulo debito: met weglating van de verschuldigde eretitel, Vader des Vaderlands (Prins Willem I), dichter des vaderlands, etc. en Eerwaardig vat of Schoon vat van godsvrucht: eretitel van Maria.

6. Gezocht op *knikker*: GB geeft knikker, jaknikker, knikkeren, knikkerzak, knikkerspel, knikkertijd, maagknikker [koeien, elektronisch], knikkerprinter [knikkers gevuld met inkt i.p.v. patronen], knikkerjetprinter en VD ertsknikker = pellet, knikkergal = galnoot, omknikkeren, ootjeknikkeren (doel: knikker die in het ootje = kringetje ligt), stuitknikker = stuiter, iemand eruit knikkeren = ontslaan, albast = allebas = basje, alikas (albasten of witmarmeren knikker), bonket, daai, klits, kogel (stalen knikker), kuis (stenen knikker), kuuk of kuulk (knikkerputje), kuutjeknip (zeker spel), lavoor (glazen of porseleinen knikker), loch (knikkerkuiltje), marbel en marmel (knikker), merbel (knikker), mexicaantje (op een bepaalde wijze gekleurde knikker), spelen voor het onechie (verliezers krijgen knikkers terug) en pebblebedreactor (kernreactor met door uranium verrijkte knikkers).

7. Met pic*: pic = picca [webafbeelding; niet meer picaa dus!], pica [typografische eenheid], picador [stierenvechter te paard], picaresk [als van schelmen], picaro [bandiet, schelm], picasso – tong picasso, picassovis, piccalilly, piccola morte [tijdelijk verlies van bewustzijn door narcotica of extase], piccolofluit, piccoloïst, piccolosaxofoon, pickel [pikhouweel], pickelhaube [punthelm, WO I Duitsland], picketline [stakerspost], (mixed) pickles, picknickkoffer, pick-uppers [pers!] en
-truck, pickwicksyndroom [apneu], picoseconde [tien tot de min twaalfde], pico bello, piconet [netwerk in woonomgeving], picot [band, oogje], picoteren [mijnbouw] met picoteerijzer, picpus(pater), picrinezuur geeft als zout picraat, picryl is – toe maar –
1-chloor-2,4,6-trinitrobenzeen, Pictenmuur [Hadrianus], pickleschips [chips!] en -saus, Pictisch [Picten, Schotland, Romeinse tijd], in de picture [VD - GB: the], pictoraal [schilderkunstig], pictorial [fotoreportage] en pictogram [icoon, icon, icone].

 

 

3318 Dictee vrijdag 16-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (971) √ x

Dictee – dictees [3318]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee januari 2018 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (971)

Oefendictee januari 2018 (2)

1. In 2010 is VenW opgegaan in IenM [thans: IenW = Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat]. Met *bour* (alleen interessante zaken): rebours (tegendraads, averechts), boeuf bourguignon (reepjes gesneden rundvlees), bourbon (Amerikaanse whiskey, gestookt uit mais – maïs – en gerst), bourdalou (damespo), bourdon (o.a. zwaarste luidklok), bourdonné (heraldieke, heraldische term – knoppen, aan een kruis), bourette (znw. + bnw. – afval van natuurzijde), bourgeois satisfait (behoudend burgerman), een bourgondiër (joyeus, zwierig, uitbundig mens) is geen calvinist (sober), calembour (naam- of woordspeling), deboursement (uitbetaling), pour épater le bourgeois (om te overdonderen), faubourg (buitenwijk), fondue bourguignonne (vleesfondue - fon­due savoyarde = kaas­fon­due), labour (arbeid), Labour(stemmer) (partij), een rembourstikster (stikt niet – maar tikt – typiste dus) en tambour-maître [tamboer-majoor – eerste tamboer of commandant van de tamboers]. Een fâcheux troisième [derde aanwezige die de intimiteit van twee anderen stoort] is hinderlijk. Doortrapte leugenaars hebben een Bourgondisch geloof.

2. Het undinedom [n/s] omvat vrouwelijke watergeesten. Is een coup de force een gewelddaad, een tour de force is een krachttoer, een tour à bec een snavelbektoren, een tour de bâton een handigheidje, een trucje, een tour de chant een rondreis van een zanger met optredens, een tour de passe-passe een goocheltoer, een tour d'expression een zinswending, een tour d'horizon het afspeuren van de horizon of figuurlijk de stand van zaken en een tour d'ivoire een ivoren toren. De naar de aanvaller gekeerde zijde van een bastion, ravelijn (demi-lune), lunet [brilschans: klein gedetacheerd vestingwerk met twee facen – een facestel [n/s], flèche [klein veldwerk bestaande uit twee facen] of redan [twee facen met uitspringende hoek] heet face [fahs]. Je moet die boel nog wel façonneren [fatsoeneren]! La mort sans phrase geeft uitdrukking aan de volstrekte verwerping, bv. m.b.t. een wetsvoorstel. Hij is een eersteklas barista (eersteklasbarista – medewerker espressobar). Een philosophicum is een r.-k. opleiding [tussen kleinseminarie en theologische studie in].

3. Hij is in ongenâ [ongenade] gevallen. Het kruidje-roer-mij-niet
[GB ook: me] heeft als meervoudsvormen: kruidjes-roer-mij/me-niet of kruidje-roer-mij/me-nieten. Ik word steeds weer aan de zonden van mijn jeugd [delicta juventutis meae] [ie 2 x oe ie mee-jee] herinnerd. Sommige zaken zijn malum in se (maa-loe-mihn-see) [kwaad van nature], andere malum prohibitum [kwaad omdat het bij de wet verboden is]. Mooi werkwoord: doorzijgen [filteren met poreuze stof]. Je kon koffie vroeger filteren: laten doorzijgen in een percolator. Een drabzak is een druipzak waarin men de olie laat doorzijgen, zodat de drab erin achterblijft. Een mooie Bijbelse uitdrukking: de mug uitziften en de kemel [kameel] doorzwelgen = een onschuldige zaak veroordelen en een zondige daad, een grove vergissing schaamteloos begaan of niet veroordelen; vergelijk: muggenziften. Ook: het is lichter, dat een kemel ga door het oog van een naald, dan dat een rijke inga in het Koninkrijk Gods (Matth. 19:24 (Stvt.)). Even herhalen: hij kijkt naar (de) Klundert of Willemstad in brand staat: hij is scheel. Gynaefobie is angst voor vrouwen. Dat kan een gynaecoloog niet gebruiken ...

4. Zoeken op *orches*: orchestra (halfcirkelvormige ruimte voor de koren, onderaan de zitplaatsen, voor het toneel midden in een Grieks theater), ABO (Amsterdam Baroque Orchestra (Nederlands kamerorkest, opgericht in 1979)), achterporches (mv. van achterporch: veranda, terras achter een huis – porch(es) = veranda op de Antillen), écorchés (mv. van écorché: tekening of beeld van een figuur zonder huid, waardoor de spieren, pezen en botten goed zichtbaar zijn), orkest, orkestraal, orkestratie, orkestrator, orkestratrice, orkestreren, orkestzetels (stalles in het theater) [alle verwijzend naar Engels, Latijn, Frans of Grieks], orkestrion (mechanisch muziekapparaat waarop alle blaasinstrumenten van het orkest kunnen worden nagebootst) en parodos (zijingang van een Grieks theater naar de (het) orchestra).

5. Wat was die meid hitsig, zeg! Let op: de Bijbel van deux aes, de Deux-aesbijbel, is beslist geen bajesbijbel. De rand van zonnevlekken is de penumbra, het donkere middengedeelte is de umbra (en de umbra Dei is de schaduw van God). De picknickweide [n/s] werd overspoeld door pickpockets [zakkenrollers]. Jan droeg een loden [jas, mantel, cape van loden], Piet een havelock [mouwloze herenjas], Klaas een zorrocape en Annie een pelerine [kraagmanteltje, pelerinetje, pelerientje]. De oude witte man had capites nives [sneeuwwit haar]. Een capibara is een waterzwijn. Van capellini (pasta) kan ik echt genieten. Een capermovie (heistfilm) is een kraakfilm [diefstal of verovering van iets heel kostbaars]. De capex zijn de capital expenditures (bedrag dat een bedrijf uitgeeft aan investeringen). Gezocht op *gris* (GB): integrist(e) [aanhanger integrisme = islamitisch fundamentalisme], podagrist [lijdt aan podagra = voetjicht, pootje], agrisector, finoegrist (*), grisaille [grauwschildering], integrisme [zie eerder: integrist], weggrissen, Fins-Oegrisch (* = m.b.t. de
Fins-Oegrische talen) , finoegristiek (*), éminence grise [graue Eminenz, grijze eminentie], laagrisicoafval en hoogrisicogebied [GB]. Een ichtyofaag is een piscivoor [viseter]. Met de app FaceTime kun je facetimen [een gesprek voeren].

6. Ook nog in VD: aegri somnia (dromen van een zieke, hersenschimmen), allegrissimo (bnw., znw.: heel snel), gris de lin
(lila-achtig blauw – gris-perle is parelgrijs), grisette (naaistertje, scharreltje – o ja, dat naaien ...), grisou (mijngas, niet jouw gas ...), grissini (It. soepstengels), gristen (met duidelijke g-klank – orthodoxe protestant), ontgrissen (weggrissen), pinot gris [wijnstok], petit-gris (grijze pelterij = pelzen en daaruit vervaardigde kledingstukken = bontwerk – van de huid van Siberische eekhoorntjes) en vervolgrisico etc. Met *pill* (GB – je krijgt ook alles met *pillen – o.a.): D-pupil,
GHB-pil [gammahydroxybutyraat, gammahydroxyboterzuur], PMA-pil [paramethoxyamfetamine], chippil [ingebracht voor metingen aan een organisme], hasjpil, boorspil(!), drionpil [laatstewilpil], gangspil(!), kleefpil, afkickpil, draaispil(!), ecstasypil (xtc-pil), daterapepil [verkrachting, onbekende persoon, eerste afspraak], antialcoholpil, antikaterpil, antipiekerpil, en amfetaminepil. Die groep is nu wel tv- en Carréfähig [theater Amsterdam].

7. In VD ook nog: tijd(s)verspilling, pupillenploeg(!), en papillote (bereid in bakpapier of aluminiumfolie – aluminium folie, papillotten gaan in het haar), gangspillied(!), in statu pupillari (als, in de toestand van een onmondige), een pillamp is een zaklamp [BE] en een pillbox een hoedje, een pillegift [doopgeschenk] kun je in een pillendoos doen. Kan spillage [gaat bij verzending verloren of wordt gestolen] ook diefstal van een poisonpill (gifpil – nee, niet: fipronil!) zijn? Nee, poisonpill slaat op bedrijven. Bij een spilleleen kan ook een spillebeen erven. Wat is de relatie tussen een spillemaag [in feodale erfrecht: bloedverwant van moederszijde] en een spillenwervel [deel weefspil]? Geen, dus! Ook aan de spillezijde [vrouwelijke linie] vindt men spillepoten [(iemand met) lange en dunne voeten] die soms spillevoeten (ww. = met de benen slingeren). Jammer, dat het antibioticum terramycine [antibioticum tegen vele infecties] niet werkt bij tb(c) [tuberculose – tuberkelbacillen]. De croupier riep: "Faites vos yeux!" – uw inzet graag!

8. Frans: faire bonne mine à mauvais jeu = lachen als een boer die kiespijn heeft, faire de la prose sans le savoir = proza schrijven zonder het te weten en faire sans dire = handelen zonder er verder over te spreken. De fajita [ch] is een Mexicaans gerecht. Het café van een faculteitskring noemen ze in BE fak(bar). Als je heel deftig doet, kun je tot de familje [faa-miel-juh] behoren. Een fanion is een klein vaantje. FAP (familiaire adenomateuze polyposis) kan leiden tot dikkedarmkanker. De farma-industrie gaat voor de winst. Een farmahuis is een pharmaceutical [sjoe]. Het farnasol ruikt naar
lelietjes-van-dalen. De tuin der Hesperiden lag in het verre Westen, dat is niet de Amerikaanse Far West, het Verre Westen. Het FAS is het foetaal alcoholsyndroom. Fasciitis is ontsteking van het bindweefselvlies. In SR is fasyong Chinese worst.