Dictee – dictees [3283]
Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com
Oefendictee september 2017 (18), geheel herzien naar situatie 2023
Dictee van de dag (946)
Oefendictee september 2017 (18)
1. Ergocalciferol [vitamine D2, in boter – D3: cholecalciferol] werkt niet [of juist wel?] ergotroop [het werken bevorderend, de activiteit opvoerend]. Wat is het: Erasmus'er of Erasmusser [eigenlijk apostrof, maar het letterwoordkarakter – European Community Action Scheme for the Mobility of University Students – raakt langzaamaan op de achtergrond, dus ook wel zonder – niet in GB/VD]? Hij is epris van [verzot op] epsomzout [magnesiumsulfaat, Epsom = stad in Surrey]. ESR = elektronenspinresonantie = EPR = elektroparamagnetische resonantie. Een epub(!) [electronic publishing] wordt volgens het bestandsformaat EPUB gepubliceerd. Toen ze eropuit gingen, bleek hij erop uit te zijn om haar te versieren. Dit is een expressebestelling [n/s]. Zij heeft een faible [zwak] voor fäh, petit-gris [bont van het Siberische eekhoorntje]. Die fade [feet] [vervloeien van film- of televisiebeelden, overgang] maakte een einde aan de fade [faa-duh] (slap, zouteloos) vertoning. We gaan feestvieren, een groot feest vieren. Dat schilderij vind ik flou [gewild onscherp]. Is dat fonduetje al besteld? Het is frips [schertsend: fris] buiten. Krulandijvie heet ook wel frisee. Op '*leman': (Jan en) alleman, belleman (BE, omroeper in straten - GB ook bellenman en VD bellenmeisje), bieleman (schutterij), bolleman (bolman = klaverenvrouw en -boer), Brutus is an honourable man, deleman (in Indië: (huur)rijtuigje op twee wielen), dolleman (onbesuisd mens), every inch a gentleman (van top tot teen een heer), frulleman (knoeier), gentleman, lulleman (babbelaar – lullenman: brandweer), pieleman (o.a. penis), en would-begentleman.
2.
Op '*lenman': billenman, borstenman, bollenman (SR:
broodjesverkoper op straat, ook: bollenvrouw),
brillenman (brildrager
of opticien), bullenman
(bulloper, gaat
met de stier rond),
jollenman (vaart
met de jol – overzetveer; ook: vletterman),
kielenman (kielman,
witkiel, sjouwer), kolenman
(kolenboer),
lullenman (pijpgast
bij brandweer – lulleman = babbelaar
– ook: penis), pielenman
(uithaler van
ovens), prullenman
(prulvent),
schillenman (haalde
groenteafval op) en bellenman
(znw. bel, ww.
bellen leidt tot belleman).
Krijg nou de ftisis (lekker
eufemisme – tering)! Hij heeft
op zijn autoped geautopet (ook morgen gaan we autopetten). Gekwantiseerd
is uitgedrukt in quanten. Na al dat
gestres [ww. - in de stress zitten] volgde iets relaxeds
[we hebben gerelaxt]. In
de geüpgradede versie zongen ze een geuzenlied
en dronken ze een geuzelambiek.
3.
De geuite beweringen logen er niet om. Dit product is geoctrooieerd.
Hebben jullie die goedevrijdagdienst bezocht [Goede Vrijdag]? De Gouwenaar kreeg de
gouwenaar [Gouda,
soort van buikloop] van het
IJsselwater. In de namiddag wordt het goûter, het vieruurtje,
gegouteerd [gebruikt]. Zo'n gortenteller
[gierigaard, vrek] kan weinig met
gortepap. Hij viel op door zijn gratuite [twie] [onverplichte] gratuïteit [tuu-wie] [belangeloze
vrijwilligheid]. Gratias, dank u!
De gramineae [nee-jee,
ook: gramineeën] zijn graanachtige
planten, de Hominidae zijn de mensachtigen [hominiden,
hominoïden, vb. mensaap]. Zet die stoel maar bij het
grofvuil. Hij guetteerde [gèht
– g van goal – bespieden, beloeren]
de laborant of die bij de guttatie (het
uitdruppelen) geen fout maakte.
Kunnen jullie een guiro [goe-wie-roo,
g van
goal – klein slaginstrument]
bespelen? Om haar haar droeg ze een gimpje (ook:
guimpe [gèhmp
– g van goal]
– tulen halsbedekking met baleintjes – staafje),
aan haar voeten gympjes [ook: gympies,
gympen]. In de hafttijd
rond Sint-Jan moet je oppassen voor die insecten [haft,
haften] , die eendagsvliegen. Rond de Haarlemmerdijk – in
Amsterdam – kon je heel wat soorten haarlemmerdijki/jes
[praatjes, drukte, Haarlemmerdijks = tongval =
dialect aldaar] gewaarworden. In de dierenfabel werd geroepen:
haasje, rep je – en wel: haastje-repje – met het haasje-over
[spel = bokspringen]. Hij was
halfdronken, aangeschoten, entre deux vins. Voor dat bericht over die
hasjhond moet je onder andere een
hashtag gebruiken.
4. Aan
zijn hardvochtige optreden had ik een hart(s)grondige
hekel. De heibeiige [snibbig, kijfziek]
croesus [zeer rijk man] werd
achternagezeten door de heilige hermandad, at een hijlikmaker
[=
heiligmaker, kruidkoek voor bruiloften] en had de neiging om
van het ene uiterste naar het andere te gaan: van de hei in de fij.
Als de schildklier overmatig werkt, is dat hyperthyr(e)oïdie.
Een ichtyologe is een viskundige (vr.).
Is isoniazide een middel tegen tbc, een isocyanide bevat een
isocyaangroep. 25 juli is het Jakobsdag,
de feestdag van de Heilige Jacobus,
geloof het of niet. Op de vierde zondag in de advent zingen we '
Rorate coeli desuper' ofwel 'Dauwt [archaïsch],
hemelen, uit den hoge'. De japanologie houdt zich o.a. bezig met
japannerieën, japonaiserieën, zeg maar: japonisme. Na dat mislukte
joppie [job, baan] was ik weer Joppie
(kleine Job). Als dicteeër zou je
moeten weigeren ju-ju te spelen (paardje
spelen – juju: iets met magie).
De meeste Kaapstatters [Kaapstad]
nuttigen graag Kaapse wolken [vla met dotjes
geklopt eiwit]. Een Kamper steur is een kampersteur
[dolle geschiedenis] en een Kamper ui
is een kamperui [idem, dwaze streek].
Ken je Grieks: kat' exochen [èhn]
(bij uitstek, per
definitie), kalos k'agathos
(rechtschapen naar
lichaam en ziel, samenvatting van het Griekse cultuurideaal)
en to kalon k'agathon (het
mooie en het goede).
