donderdag 19 januari 2023

3115 Dictee maandag 23-01-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (827) √

Dictee – dictees [3115]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 030, geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (827)

De decembrist, het Koninklijk Ballet van Vlaanderen, DDT en dokter Beffie

1. Een dandyachtige en dandyeske dandy dandineert – hier staat niet dat hij dan dineert, maar bij een fat (dandy, modegek) is dat veel apparenter (duidelijker).

2. Het ex tempore (e.t.) (onvoorbereid uitgesproken) dankwoord stond bol van goddank, Gode zij dank en dankjewels (znw. – GB ook: tw.).

3. Een ileus is een darmafsluiting (miserere). Van Dale laat in het midden of dat de dikke, de dunne of de blindedarm betreft.

4. De dame zei schertsend: "Het dauwt al knapjes aan [= regent al flink door]. Het wordt tijd om zachtjesaan de en-tout-cas [paraplu] erbij te halen. Aju, paraplu!"

5. De dbc is de diagnose-behandelcombinatie, het dagelijks bestuur is het db, de decibel is de dB en dubnium of Db is een chemisch element met atoomnummer 105.

6. Is 'dec' de correcte afkorting van december? Antwoord: dat mag met en zonder punt erachter [van GB]! 'Debrailleren', brailleschrift in gewoon schrift overbrengen, en 'debrayeren', ontkoppelen, hebben dezelfde uitspraak.

7. De decaloog (decalogus), dat zijn de tien geboden. Duizendguldenkruid en tiengebodenplant staan daar helemaal los van.

8. De man, een declassé, en zijn vrouw, ook een declassee, waren beiden aan lagerwal geraakt.

9. Decielen verdelen een populatie gelijkmatig in tienen, decyl is echter een alkylgroep, afgeleid van decaan [chemie!].

10. De emeritus hoogleraar was met deeltijd-VUT en hield zich bezig met DNA-deeltjes.

11. Defenestratie is uit het raam gooien van tegenstanders, welk een gruwel, horreur (afschuw) en abominatie [gruwel] moet dat zijn!

12. Een niet-roker zit niet-roken, daar mag je niet roken. Twee derde van driekwart [ook wel los!] is de helft.

13. Een dekabrist (decembrist) was deelnemer aan de opstand van een aantal gardeofficieren tegen de tsaar in 1825.

14. De vrouwelijke slachtoffers van des, di-ethylstilbestrol, gebruikende moeders zijn desdochters.

15. Ballet kan extreem mooi zijn. Denk maar aan de basisbewegingen ervan als rond de jambe [met gestrekte voet cirkelbewegingen over de grond], retiré [voet langs standbeen tot aan de knie] en relevé [lichaam op de tenen], maar ook aan plié [knieën buigen], grand plié [knieën buigen tot gehurkte stand] en demi-plié [knieën buigen, hielen op de grond]. Een ballerina met balletbenen oefent vaak aan de barre [uitspraak: bahr/baar] en voert dan een battement [been gestrekt omhooggooien], grand battement [been zover mogelijk omhoog gooien: voor, achter of opzij], cambré [bovenlichaam naar voren, opzij of naar achteren buigen] of developpé [been optrekken en naar voren, achteren en opzij uitstrekken] uit. Soms wordt zelfs een waterballet of ijsballet als intermezzo, als entr'acte [in de pauze gespeeld tussenstukje], opgevoerd. Heel beroemd is het KBvV (Koninklijk Ballet van Vlaanderen). De choreografie (ontwerp van een ballet) bepaalt meestal het succes van een jazzballet.

16. Dextraan is een hoogmoleculair polysacharide gevormd door bacteriën en het vervangt bloedplasma.

17. De dharma is het geheel van grondregels voor sociaal gedrag in oosterse religies.

18. Bij diastole zetten de hartkamers verslappend uit en dan meet je de diastolische bloeddruk.

19. Bij systole is het net andersom; het hart trekt samen en je meet de systolische bloeddruk.

20. Bij scheikunde leer je diazoacetaat kennen en dibenzopyrrool. Dat laatste is hetzelfde als carbazool. Duidelijk?

21. Wist u dat het insectendodende DDT de afkorting is van dichloordifenyltrichloorethaan? DDT is ook ezelsbrug om lyddiet (ontplofbaar, melaniet, maar dat is DDT niet!) te onderscheiden van lydiet (kiezellei en geen gevaar).

22. De augustijn, de cicero en de didotpunt zijn typografische maten. Nee, we bedoelen hier geen vriendenclubjes.

23. De dieffenbachia is een Zuid-Amerikaans kamerplantengeslacht met groen-witte bladeren.

24. Dief en diefjesmaat speelden beiden samen diefje-met-verlos, voorlullopertje en ezeltje-prik (alle: spelletjes).

25. De hersens vormen een ingewikkeld systeem. Tussen de oren zitten onder meer het weivlies (bekleedt wanden van inwendige holten), de tractus (lang orgaan, streng – znw.!: tractus digestivus = spijsverteringsorgaan, tractus intestinalis = darmkanaal en tractus umbilicalis = de navelstreng), de pia mater (anatomie: het zachte of weke hersenvlies) en het cerebrum (de (grote) hersenen).

26. Snapt u dat: een dievenkrap is een wervel [draaihoutje, houten of ijzeren pen], waarmee men het opschuiven van een raam belet? Doet u aan golf? Dan weet u wat een dimple [deukje in golfbal – wind!], een swing [zwaaiende beweging voor raken bal], een slice [afwijking in de vlucht van een bal], scratch (zonder handicap), een pitch [korte slag – bal rolt niet door], de par [baangemiddelde] en een eagle [twee slagen onder par] zijn!

27. En dan kent u ook de ace [hole-in-one], het airshot [gemiste bal, whiff], de backside [niet meer in VD: tweede deel van de 18 holes], het chippen [met backspin even opwippen en over de green rollen], de dead ball [vlak bij de hole], de dormie (golf: stand bij matchplay, waarbij een speler of team evenveel holes voorstaat als er nog gespeeld moeten worden), de green (fairway, goed onderhouden gedeelte tussen tee – afslag – en green – gedeelte van een golfbaan rondom een hole, met zeer kort gras), de grip (handvat golfclub, golfstok), de handicap (golf: getal dat aangeeft hoeveel slagen meer dan par een speler gemiddeld nodig heeft, welk getal dat hij van zijn score mag aftrekken) en de hole-in-one (in één slag binnen).

28. Directklaarsoep dient als kant-en-klaarmaaltijd [kant-en-klaar]. Je koopt die in een cash-and-carrybedrijf [cash-and-carry]. Kun je in de doblispiegel [dode- en blindehoekspiegel] die doblo [dom blondje] zien, die op een met dobra's [Sao Tomé en Principe – STD] betaalde dobro [soort gitaar] speelt?

29. Een docent doceert. Doçuur is het gedoceerd-worden [zelfnoemfunctie]. Doe alles met mate: mèden agan. Dat moet niet door een kwakzalver (een Hongaarse dokter) behandeld worden, maar door dokter Beffie [= spottende naam voor geslachtsziekte]. De Dode Zeerollen zijn relicten [overblijfsels] uit het Middellandse Zeegebied, ze zijn archaïsch [betrekking hebben op zeer oud tijdperk] en stokoud!

30. Als je de pee (p – dat alleen in VD) inhebt, kun je de zwarte dood – het lemma 'gesel' in Van Dale leek eerst niet te kloppen, vergeet het! – sterven; na een lawine sterf je de witte dood. Achteraf is er niks mis: algemeen kleine letters (de zwarte dood), specifiek die in de 14e eeuw: de Zwarte Dood.

31. Het shakenbabysyndroom [shaken baby] wordt meestal veroorzaakt door iemand die doli capax is (toerekeningsvatbaar), voor wiegendood geldt zoiets absoluut niet. De Doopsgezinde Gemeenten (een Doopsgezinde Gemeente *) doen (doet) aan volwassenendoop. Een doopgeschenk is een pillegift.

* NB In feite 4 maal kleine letter, de organisatie heet: Algemene Doopsgezinde Sociëteit (ADS).

32. Tot besluit strooien we nog wat met predatoren, roofdieren: de poema (cougar), ocelot (pardelkat), de margay (gevlekt katachtig roofdier), de lynx (los), de panter (luipaard), de bunzing (bonzing, stinken als ...) en de jaguar (Zuid-Amerikaans katachtig roofdier), nee, niet die chique auto (= overigens als voertuig een Jaguar)!

33. De olifant met de dikke snuit zei: "Ieder diertje heeft recht op zijn (dictee)pleziertje" en blies vervolgens het verhaaltje uit. Yo, wow (wauw), attenoje, om met dat laatste een van de vele vormvarianten, die dat woord kent, aan te geven!

 


3114 Dictee zondag 22-01-2023 (2) – dictee Wekelijkse dicteetest 242 RL √

Dictee – dictees [3114]

Wekelijkse dicteetest 242 RL [elke zondag]

Welk van de 3 antwoorden is juist?

Oplossingen: hieronder!


Bron: Oefendictee (oud) 742


1. Was de bron voor die ……….. de …………..?

a. Koranfilm                                polder-Koran

b. Koranfilm                                Polder-Koran

c. koranfilm                                 polderkoran

2. Ook in ………… kunnen ze dronkenmannen ………….

a. Sjanghai                                   shanghaaien

b. Sjanghai                                   sjanghaaien

c. Shanghai                                  shanghaaien

3. De …………. droeg zijn ……….. met verve.

a. burgermeester                                 ked

b. burgermeester                                 ket

c. burgemeester                                   ket

4. Zouden ………… [slakken] echt ………. [kleefrijst] lusten?

a. gitons                                         chetan

b. gitons                                         ketan

c. chitons                                        ketan

5. Bij gewichtheffen kun je ………… gebruiken.

a. kettelbells

b. kettlebells

c. kettlebels

6. Een ……….. is geen pikstart en een ……….. wel een aftrap.

a. kikstart                                       kik-off

b. kickstart                                     kick-off

c. kickstart                                      kickoff

7. Een …………. is een ……………...

a. kijkepot                               kijk in de pot

b. kijkpot                                 kijk-in-de-pot

c. kijkepot                                kijk-in-de-pot

8. De …………. werd met de …………. vastgelegd.

a. koekoeksspog                                 kinescoop

b. koekoekspog                                   kinuscoop

c. koekoekspog                                   kinescoop

9. Op ………… werd de ………… zijdelings genoemd.

a. Clara                                clamshell

b. Klara                                clamshell

c. Clara                                 clamshel

10. Synoniemen van ‘ongeveer’ zijn ……….. en ……………..

a. plusminus                          à peu près

b. plus minus                         a peu près

c. plus minus                         à peu pres


Oplossingen [242]: zie hieronder.


--------------------------------------------------------------------


Oplossingen [242]

1a 2a 3c 4c 5b 6b 7c 8a 9b 10a


Contact: leentfaarrein@gmail.com

 


3113 Dictee zondag 22-01-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (826) √

Dictee – dictees [3113]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 031, geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (826)

Waarom komen er geen huskypuppy'tjes voor in dit dictee?

1. Hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt. De Dordtse Synode, de synode van Dordrecht, is gehouden in 1618-'19.

2. Een loerah (kepala kampong) is dorpshoofd van een kampong (negorij). Een tjot is een heuvel en tjintjangen is personen tot moes slaan.

3. Bij Newfoundland wordt de dory als open vissersboot voor de kabeljauwvisserij gebruikt.

4. Liggen Windows en MS-DOS (niet in wdb.), dat laatste was een disk operating system, dos-à-dos (rug tegen rug) in de pc-scene neergevlijd?

5. Was het dossier-Dutroux compleet in de zaak-Dutroux? Was er geen enkele méprise [vergissing, misvatting, dwaling], error facti [dwaling over een feit] of error juris [rechtsdwaling]?

6. Filariasis (draadwormziekte) is een besmetting met guineawormen, een draadwormensoort.

7. Dralon is een polyacrylonitrilvezel en wordt gebruikt voor onder meer stikgarens en kousen.

8. Een dreestrekker trekt van Drees (ook: krijgt Drees). Het is dus een AOW'er die AOW geniet (Algemene Ouderdomswet), geen vutter [VUT = vervroegde uittreding uit dienstverband] dus.

9. Het meervoud driepoeders slaat op poeders van acetylsalicylzuur, fenacetine (van: ph) en cafeïne. Zijn dat gewoon apc'tjes?

10. Een drionpil is een laatstewilpil. Die moet je liever niet gebruiken bij verblijf in hospiesen (hospices).

11. Gaan we rijden, rijden, rijden in een wagentje? En in welk wagentje dan wel? In een vigilante [gesloten huurrijtuig] (ook: droschke = open rijtuig), een tilbury (licht tweewielig rijtuig op veren, met één paard, voor twee personen), een kibitka (ook: kibitke; kunnen beide ook een tent zijn!), een karikel (licht tweewielig rijtuig) of een faëton (licht open rijtuig op vier (later ook op twee) wielen)? Die laatste is trouwens ook een visetende keerkringsvogel.

12. Andere voertuigen zijn de betjak (betjah: fietstaxi in Indonesië), de boerensjees, de brougham [uitspraak: broo-wuhm] (vierwielig gesloten rijtuig voor twee personen, getrokken door één paard), de buggy (rijtuig, auto, kinderwagen), de cabriolet (rijtuig of auto met opvouwbaar open dak), de calèche (ook: kales: licht vierwielig open rijtuig) en de diligence (rijtuig voor geregeld personen- en postvervoer).

13. Ecgonine is een alkaloïde uit bladeren van cocastruiken, een hydrolyseproduct van cocaïne.

14. Een sint-bernard (sint-bernardshond) gedijt met zijn vaatje rum het best bij de Sint-Bernhardpas.

15. De weken door elkaar gehutseld leveren bijvoorbeeld – wel op volgorde – op: rozenzondag(!), koppermaandag, blikkendinsdag, Dolle Dinsdag, Aswoensdag, Witte Donderdag, quatertempervrijdag en Goede Vrijdag, paaszaterdag (zaterdag voor Pasen) en Stille Zaterdag.

16. Een edisonaccu is een nikkel-ijzeraccu, edelzwicker is een witte elzaswijn, maar wat is in godsnaam EDI?

17. Wel, dat betekent electronic data interchange. En wilt u een educated guess naar EDP doen? De P staat in ieder geval voor 'processing' (electronic data processing).

18. Ee is de naam van kleine rivieren, zie bijvoorbeeld de Dokkumer Ee. Dat verklaart tevens de naam Edam.

19. Het eemien, genoemd naar het riviertje de Eem, is de
Saale-Weichsel interglaciale tijd.

20. Het giorgistelsel, ook wel eenhedenstelsel van Giorgi genoemd, wordt ook met mks(a)-stelsel (meter, kilogram, seconde; k: zie ook: kg) aangeduid.

21. De a staat in zin 20 voor ampère (symbool: A). Eenheden van vermogen en weerstand zijn de watt (symbool: W) en de ohm (symbool: Ω).

22. Woon je eenhoog(-) of driehoog-achter? Je kunt ook vijf- of zeshoog wonen. Of vertoef je als pensionado [SR: penshonado] na je pensioen in een sick building (waarin het ongezond wonen of werken is – vgl. sickbuildingsyndroom)?

23. Iets uit de Vendée is Vendées. De Vendéeër en de Vendéese gaven elkaar het jawoord.

24. In Rome, de Eeuwige Stad, klonk urbanisten, aanhangers van de paus tijdens het (Groot, niet: Oosters) Schisma, het urbi et orbi [van de paus: aan de stad (Rome) en aan de (gehele) wereld] als muziek in de oren.

25. Het cruijff- en het michelseffect horen bij Koning Voetbal. Die mannen waren dan ook epochemachende [uitermate belangrijk] big bosses (leider, hoofdman in een kring, in het industriële of politieke leven), die wel bobo's [bondsbonze] maar ma foi (op mijn woord) figuurlijk beslist geen bijnummer of backbencher (minder belangrijk politicus) waren.

26. Van Shakespeare is uit 'Othello' de uitdrukking 'egregiously [ie] an ass': bij uitstek een ezel.

27. Eh bien (welaan, welnu), er was ook een EHBO'er van de
EHBO-afdeling [eerste hulp bij ongelukken] aanwezig bij de uiteenzetting over de EHS (ecologische hoofdstructuur). Hij was nodig vanwege de vele ecotoeristen [toerist in natuurgebieden zonder de natuur (al te veel) schade toe te brengen] die aanwezig waren, onder wie ook egosurfers (informatie zoeken op het internet met de eigen naam als zoekterm).

28. Als een nieuwsgierig aagje heb ik mij op het onderwerp diminutieven (verkleinwoorden) in de ANS [Algemene Nederlandse Spraakkunst] gestort. Het begon met een kattebelletje over het zoekgeraakte klingelende kattenbelletje. Verder kwam ik tegen: secretaressetje (ook: secretaresje), stewardessje, bijdehandje, vieruurtje, cd'tje, cd-rommetje, baby'tje, framepje, déjà vuutje, [in cijfers] 3'tje, crapaudje, tournedostje en deux-chevauxtje en [met cijfers en letters] 2cv'tje (VD: 2021 oké, wel: Fiat, T-Ford, Jaguar, MiG).

29. Maar dan zijn we er nog lang niet. Denk maar aan coulombtje, doucheje, jus d'orangeje, jongetje, cafeetje, haiku'tje, actricetje, solderinkje, zolderingetje, clowntje, reçuutje, bakske leut, balustradetje, dinertje, depotje, chaletje, relaistje, chassistje [ie] (ook: chassisje; uitspraak! [ihs]), vieuxtje, poppenkleertjes, kaftje, fetisje, zonneroosje, ijzertje, loodje, nikkeltje, kolombijntje en ten slotte diminutiefje.

30. Vervolgens noteren we een aantal lastig te schrijven woorden als havoleerling, havo 4-leerling, havoër, vwo'er, vwo-diploma, ABOP'er [vero: Algemene Bond van Onderwijzend Personeel, nu: AObAlgemene Onderwijsbond], kniller(!) (Koninklijk Nederlands-Indisch Leger) en de overgekarakteriseerde uhd'ers (initiaalwoord: universitair hoofddocent) en aioërs [letterwoord: assistent in opleiding].

31. Dit dictee wordt besloten met een aantal woorden, die in een shoot-out van een dicteewedstrijd niet zouden misstaan: Bunniker, tiener = teenager, chomskyaan – naar de computerlinguïst N. Chomsky (internet: Noam), aristoteliaan (volgeling Aristoteles) en Braziliaan, nietzscheaan [volgeling Nietzsche], brahmaan (volgeling god Brahma), bramahpers (o.a. voor bankbiljetten), de middelbareschooltijd van de middelbare scholier, het Joodse volk en de Kanaäniet. Basta, finito!

 

 


dinsdag 17 januari 2023

3112 Dictee zaterdag 21-01-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (825) √

Dictee – dictees [3112]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 032, geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (825)

De ziekte van Duchenne, de laag van Heaviside, een geel-rode appel en epoxyhars

1. De IJslandse is een eilandse en de IJslander een eilander. Onder de Eilanden verstaat men in Holland de Zuid-Hollandse eilanden. Er was daar een ponyfokker die IJslandse pony's, ook wel ijslanders genaamd, fokte. Zijn daarmee zuurverdiende spaarcenten liet hij langs de IJslandroute lopen om daarmee de btw [belasting over de toegevoegde waarde] te omzeilen. De Grote Van Dale sprak overigens vroeger van btw-belasting. Dubbelspaat is gekristalliseerde koolzure kalk met dubbele straalbreking oftewel IJslands kristal.

2. De uitvinder van dubbing [ww. dubben], nasynchroniseren, geniet een twijfelachtige reputatie (dubia laus).

3. De ziekte van Duchenne, kortweg duchenne genoemd, is een alleen bij jongetjes voorkomende erfelijke spierziekte, die gewoonlijk rond het vijftiende levensjaar eindigt met de dood.

4. Het duchennegen(! – niet: negen) veroorzaakt die ziekte. Iets anders is duchessekant [mv.: s], een soort van Brugse kant.

5. Een einstein kan een genie zijn of [de einstein] een niet-officiële eenheid van fotochemische energie.

6. De laag van Heaviside buiten de stratosfeer wordt ook wel e-laag of ionosfeer genoemd. Beide niet meer in VD, 2023!

7. Electroclash is een stijl in de housemuziek met daarin elementen van de elektropop.

8. Het Elfstedencomité organiseert de Elfstedentocht inclusief het klunen voor Elfstedenrijders, maar niet de Elfmerentocht.

9. Een elliottgolf is de aankondiging van een omvangrijke koersval, maar niet direct een beurskrach.

10. Met eloquentie (welsprekendheid) hield de retor (redenaar, leraar in welsprekendheid), pratend als Brugman (franciscaanse redenaar), een éloge [VD, GB: eloge, niet geschikt voor dictee] (lofrede) op de elorating (berekening van het schaakniveau naar prestatie – naar de Amerikaan A.E. Elo) bij het schaken.

11. De elstar is een zoetzure geel-rode (geel en rood dus) appel, een kruising van de golden delicious en de ingrid marie.

12. De in eigen land éminence grise [eerbiedwaardige grijsaard, leider op een bepaald gebied – graue Eminenz] was nu in Burkina Faso emigré en zijn vrouw dus emigree.

13. Uit het dal van de Emme, het Emmental, komt de emmentaler, een soort van gruyèrekaas [Zwitserse plaats: Gruyère].

14. Zouden na een emp (elektromagnetische puls) onze pc's en emo-tv
(met dus tv-programma's die sterk appelleren aan de emoties van de kijker) het nog wel doen?

15. Vol empathie [inleven in de belevingswereld van een ander] volgde hij de gedachtegang van een kokhalzende vrouw op het empiretoilet [Empire: het Franse keizerrijk van Napoleon I (1804-1815)].

16. De propria manu [eigenhandig – ook manu propria] gemaakte encas (lichte maaltijd) was geen remplaçant [vervanger] voor de verwachte enchilada [opgerolde en vervolgens gebakken tortilla].

17. Het kostte veel moeite de geëncodeerde [coderen] boodschap te decoderen tot een tekst en clair [in gewone taal, niet in code].

18. Het schandaal en détail (tot in detail): de kleren van de streaker (naaktloper) waren en dépôt (in bewaring). Hij was gekleed in deshabillé (nachtgewaad). Je kunt ook 'en déshabillé' (ongekleed) zijn!

19. Je zal ze maar en famille [in de familie] hebben: het enfant chéri (lieveling), het enfant gâté (verwend), het enfant perdu (verloren), het enfant prodige (wonderkind), het enfant prodigue (Bijbeltaal: verloren zoon) en last but not least het enfant terrible (mv. enfant(s) terribles, brengt door vrijmoedige uitspraken zijn groep in verlegenheid). Een horrorstory [griezelverhaal] was het zeker!

20. De engelen worden als zangers in negen engelenkoren verdeeld, waaronder Serafijnen, Cherubijnen, Aartsengelen en Engelen.

21. Het engels is ook een oud goud- en zilvergewicht, een twintigste van een oud-Hollands ons.

22. Zij was enig kind. Klaas was de enigste(! – leukste) van de drie boys en daarom altijd in voor een grap en een grol.

23. Wat is het verschil in schrijfwijze tussen een malade imaginaire (ingebeelde zieke), een pensionaire [vrouw die in pension is] en een questionnaire [vragenlijst bij enquête]? Het aantal n’en, n’s! Denk ook aan: n’etje!

24. Negenennegentig is 99 in Arabische cijfers en [lees: 99] XCIX in Romeinse cijfers.

25. In de Enkhuizer almanak staat hoe je een enkhuizer [zekere slag] op het touw moet leggen.

26. En masse (in groten getale, massaal) ging men en marche (op weg) om en nage (geheel bezweet) enne en négligé (= in negligé!) het miraculeuze mirakel te aanschouwen.

27. En passant (ondertussen) voerde de schaker en pantoufles (in huiselijke omstandigheden, niet-officieel) een en-passantslag [en passant – e.p.zekere slagzet met een pion in het schaakspel] uit en petit comité (vertrouwelijk, in besloten kring).

28. De ziekte van Crohn (kortweg: crohn) heet ook enteritis regionalis. Een entente cordiale is een vriendschapsverdrag.

29. Een entre-deux is een tussenzetsel, het entre deux guerres is een interbellum en entre deux vins is volgens Van Dale halfdronken.

30. Na het entremetstje [tussengerecht] werd entre la poire et le fromage, heel terloops dus, de vrede gesloten.

31. De eolusharp [windharp] werd eolisch (door de wind) bespeeld. De drie eonen [enkelvoud eon = tijdperk] zijn azoïcum, proterozoïcum en fanerozoïcum. Eonisme is travestie en een épagneul is een soort van hond, te weten een spaniël.

32. Een epistolarium is een boek met daarin alle niet-evangelische perikopen van de mis (in kalendervolgorde).

33. Epoxeren [met epoxyhars behandelen] doe je met epoxy (epoxyhars). Epoxide [meervoud: n, s] echter is een chemische verbinding.

34. Mijn vriendje Eppie was een eppo oftewel een malle eppie. Hij rommelde met epsomzout [magnesiumsulfaat], hij was een goede equilibrist (evenwichtskunstenaar, jongleur) en hij genoot van de equinox, de dag-en-nachtevening.

 

 


maandag 16 januari 2023

3111 Dictee vrijdag 20-01-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (824) √

Dictee – dictees [3111]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 033, geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (824)

Inuit, zich dood ergeren, pyurie, exacerbatie, eupneu versus apneu en potje-met-blommen

1. Ergernis is het zich ergeren. Je kunt je dood- en blauw ergeren. Ergerlijk is odieus.

2. De Eskimo's, ook wel Inuit(s) of Inuk (geen mv.), zijn Inuktitutsprekende inwoners van Groenland.

3. Wist u dat essetee een eufemisme is voor stront, zoals académie d'amour dat is voor bordeel?

4. Zijn hibernatie en lethargie woorden die de winterslaap aanduiden, de zomerslaap heet estivatie.

5. Een estouffade is een stoofschotel, een estrade is een verhoogde plaats. Een estrapade is een slippertje, een escapade trouwens ook.

6. Met zijn claudicatio intermittens, zijn etalagebenen, rustte hij eerst uit alvorens de etagère te kopen.

7. Welke kennis verschaft 'étang is een hafachtig zoutmeer' je? Dan moet je wel weten, dat een haf een strandmeer is.

8. Op de oorlogsbodem kwam de état-major [alle officieren van een oorlogsbodem] bijeen. Moest de crew soms etc-onderwijs (eigen taal en cultuur) krijgen?

9. Dit rappel sprak hij opnieuw uit: "Hou 'm in de rojem [gaten]". Mijn man mag buiten best hongerig zijn, als hij maar binnen komt eten.

10. Ethaan is C2H6, ethaandial is glyoxaal, ethanal is aceetaldehyde en etheenoxide oxiraan (oxiran).

11. Is er etherstilte als de ether-tv kapot is? Zullen we maar overgaan op kabel-tv? Wat zegt de media-ethiek daarvan?

12. Deze mondvol moet je niet in de mond nemen: EDTA =
ethyleendiaminetetra-azijnzuur.

13. Geëtioleerde [door wering van licht (bleek) opgegroeid] planten leven in somber isolement, zoals een oosterse krijger, een ninja, in duisternis.

14. Bleekscheet en roetmop zijn etnofaulismes [scheldwoord voor iemand met een andere etnische afkomst]. De uitdrukking
'potje-met-blommen' verbloemt een vloek.

15. Korte metten werden met de opstandelingen gemaakt bij de Brugse metten, de volksopstand tegen het Franse bewind.

16. In de Guldensporenslag versloegen Vlamingen in 1302 het Franse leger van Filips de Schone.

17. Schalmei (houten blaasinstrument), hobo (idem: hoog-), fagot [idem: laagklinkend], dulciaan [in de renaissance] en kromhoorn [halvemaanvormig] zijn blaasinstrumenten met een dubbelriet.

18. Zoeken op woordvormen met '*ette' in de elektronische Van Dale levert nogal wat op: afval van natuurzijde is bourette [ook bnw.], baguette is stokbrood [verkleinwoord: baguetje], ariëtte is een kleine aria [ariëttetje], [de bloem] esparcette is de hanenkam, crêpe suzette [mv. crêpes suzettesof] is een flensje met likeur, een coquette is een behaagziek meisje, fouetté is een verlengde pirouette [mv. n/s, verkleinwoord: pirouetje, pirouettetje], een guinguette is een buitencafé, liquette [n/s] is een weinig gebruikt woord voor hemd, nankinette [ook: nankinet] is een katoenen stof en lijkt op nanking [ook bnw.], een madame-jeanette is een soort van grote, rode of gele Spaanse peper, een oubliëtte [GB n, VD n/s, oubliëttetje] een kerker, een soort 'vergeetput', een plaquette [mv. s; plaquetje, plaquettetje] is een penningvormige gedenkplaat, een salopette [mv. s, salopettetje] is een tuinbroek, een sanisette [mv. s, sanisetje, sanisettetje] een openbaar toilet, een serinette [serinettes],een kanarieorgeltje of zingorgeltje – een mondorgeltje dus – en een soubrette [mv. s] is de hoofdrol van een operette [mv. s, operetje, operettetje] , een towelette [mv. s, toweletje, towelettetje] een tissuetje en een vinaigrette [mv. s, vinaigretje, vinaigrettetje] is ten slotte een saus.

19. Ettering is purulentie, ettervergiftiging is pyemie, etterwateren is pyurie, maar wat is e.t.q.? E tutti quanti: en alle(n) van die soort; en alle(n) die erbij horen!

20. Eupneu – geen apneu (tijdelijke ademstilstand) – is gewone ademhaling, euploïd betreft chromosomen en het euphuïsme is de barokstijl.

21. Bij exacerbatie [verergering] is de patiënt zeker niet in remissie (vermindering ziekteverschijnselen). Een weikuur (kuur met melkwei) kan in dat geval de oplossing zijn.

22. Exantheem is huiduitslag, vaak als symptoom van mazelen, roodvonk of rodehond.

23. "Excusez-moi" zei ik tegen de excuus-Turk, die excusez le mot (vergeef me de uitdrukking) een vuile tyfuslijer [rotzak, een tyfuslijder heeft de ziekte] zou blijken te zijn.

24. De Vlaamse deelregering was tot 1993 executieve [regering van een gewest]. Een multinational heeft een executive (topman van een multinational).

25. Exhibitionisme is potloodventerij, het te koop lopen met iets oneervols of afstotends.

26. Wat is dat een projectiel zeg, die exocet- of zijderupsraket! Is die te bestrijden met een antiraketraket?

27. Een antisemiet is een Jodenhater. Antisemitisme komt bij expogees
(ex-politiekegevangene; deze was behept met middenjarenzestigslang) beslist niet voor.

28. Heeft de dolle mina dat expressis verbis [nadrukkelijk] zo gezegd, dat zij sirdar [baas] van de sherpa's in eigen tummytub [zeker kinderbadje] wilde zijn? Waren die postnatale [na de geboorte] depressie en de striae [zwangerschapsstriemen] na de keizersnede dan nog niet genoeg voor haar?

29. In Numeri 22:28 (22 vers 28) staat: je kunt Bileams ezel slachten (spreken voordat men iets gevraagd wordt). Franciscus van Assisi was Broeder Ezel.

30. Een fabriekswinkel is een (factory)outlet. Leveringsvoorwaarden kunnen zijn: franco thuisbezorgd en affabriekprijs.

31. ‘Pf’ is een affricaat. Een gutturaal is een keelklank, een faryngale klank komt uit de keelholte.

32. De tweeletterige ISO-landcode voor Nederland is NL, die voor de monarchie Saint Vincent en de Grenadines VC. De internetextensies voor beide landen zijn overigens respectievelijk: nl en vc.

33. Face to face (in een direct contact) is hetzelfde als vis-à-vis. Er bestaan face-to-facecontacten en face-to-face-enquêtes.