3815 Dictee dinsdag 21-01-2026 (1) – dictee Groot Uithoorns Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3815]

3815 Dictee dinsdag 21-01-2026 (1) – dictee Groot Uithoorns Dictee 2026

Groot Uithoorns Dictee 2026 (auteurs: collectief)

Toelichting in blauw.

Ik heb net als vorig jaar de indruk dat de 70 rode items [ook nog tussen * en *] op een apart blad moesten worden opgeschreven en daarna werden nagekeken …

1. De Schans was een drukke winkelstraat die liep van de Raadhuisstraat tot aan de sluis bij café Vendrik aan de Amsteldijk-Zuid. Het *wijd en zijd bekende* hotel-café-restaurant “Het Wapen van Uithoorn”, zoals het etablissement officieel te boek stond, viel tot veler ongenoegen ten prooi aan de *naoorlogse* expansiebehoefte van de gemeente. 

2. Alleen het *cafeetje* bleef behouden en behield tot corona nog zijn functie en is nu een *archaïsch* woonhuisje aan de Amstel. Nóg wordt er verhaald van de vele fantastische feesten en evenementen in de feestzaal en de heerlijke kroketten of *satés* bij een *vieuxtje*. *Sjacheraars* van de vele markten op het Marktplein dronken er vaak een borrel of twee, of drie, in de mist van welverdiende bolknakken, na een dag *handjeklap*. Niemand vertrok er ooit *chagrijnig*.

3. Naast Vendrik bevond zich de sluis die het Zijdelmeer met de Amstel verbond. Van oudsher voerden vele kleine stroompjes water van het hoger gelegen veenland via het Zijdelmeer af naar de Amstel. Aan de overzijde van de sluis en de vaart van het Zijdelmeer naar de Amstel, lagen weilanden en verderop, aan de Boterdijk, sportvelden. Waar zich nu het winkelcentrum Amstelplein bevindt, stonden voorheen winkels van kleine neringdoenden en daarachter stond, aan het Zijdelmeer, de korenmolen met bijgebouwen, inclusief *secreet*, van molenaar Van Tol aan het water.

4. In de *twintigste-eeuwse* jaren zestig veranderde het aangezicht van Uithoorn ingrijpend. De *ideeën* omtrent de wederopbouw van Nederland, en een groeiende bevolking vroegen om uitbreiding van woongebied. De overheden besloten het gebied rond winkelstraat de Schans drastisch aan te pakken. Er moest een modern winkelcentrum *gecreëerd* worden voor het geplande Meerwijk-Oost ten zuiden van het Zijdelmeer. Dat ging ten koste van winkeltjes aan de Schans en voor de molen restte de *vergetelheid*. 

5. Maar ook het Zijdelmeer moest een flink deel inleveren en werd gedeeltelijk gedempt, evenals de vaart naar de sluis bij Vendrik. Voor uw beeld: het Zijdelmeer eindigde bij de huidige oprit naar de *garage-ingang* van *de tweedeks parkeergarage* [GB en VD: dubbeldeks = bnw., beide schrijven samenstellingen ermee aaneen!] boven het winkelcentrum en de vaart naar de Amstel liep *ruwweg* vanaf Kwalitaria naar de sluis.

6. Welnu, in de jaren zestig en zeventig werden alle voorbereidingen getroffen en in de vroege jaren tachtig kon begonnen worden met het realiseren van alle bouwplannen, waar overigens ook plaats was ingeruimd voor een eigentijds gemeentehuis, met nadruk op *eigentijdsheid*.

7. Wij steken de Laan van Meerwijk over en lopen *op z’n janboerenfluitjes* over de Korte Boterdijk richting De Kwakel. De naam Boterdijk herinnert aan de tijd dat in deze *contreien* boter en kaas gemaakt werd[en]. Deze kaas had zo’n goede naam dat handelaren uit Gouda en zelfs Rotterdam naar de kaasmarkt in Uithoorn reisden. Bij het Marktplein stonden enkele kaaspakhuizen waar boten konden aanmeren. Vóór de wegverharding van 1885 was de Boterdijk niet meer dan een veenachtige verhoging met plankieren waarlangs boeren en tuinders uit het achterland hun vee, boter en andere koopwaar per praam en roeiboot naar de markt en veiling in Uithoorn vervoerden. Om ook vee over water te kunnen transporteren moesten de bruggetjes een hoge rug hebben, de zogenaamde kwakels. Het dorp De Kwakel ontleent zijn naam waarschijnlijk aan de grote kwakel bij Vrouwenakker. Deze was een baken in het weidse landschap waar schippers bij de scheepswinkel van bruggenwachter Van Rijn proviand, scheepsgerei en een enkel jenevertje, of twee, konden inslaan. 

8. Nu wandelen en fietsen er dagelijks vele mensen over de *geasfalteerde* dijk. Sinds 1820 vormden de *negorijen* De Kwakel, Thamen en Uithoorn bestuurlijk één gemeente. Thamen ging tamelijk geruisloos op in Uithoorn, maar De Kwakel bleef zich, ingegeven door *cultureel-religieuze* verschillen achter de natuurlijke barrière van het Zijdelmeer verzetten tegen de gevoelde overheersing door Uithoorn, een strijd om *plattelandsautonomie*. De *controverse* werd al snel zichtbaar: rond 1840 weigerde de gemeenteraad, hoewel wettelijk verplicht, mee te betalen aan de bouw van het eerste schooltje aan de Boterdijk 211. Het kerkbestuur schakelde uiteindelijk Provinciale Staten in en de raad moest bakzeil halen. Het schooltje werd in 1879 afgebroken en op nummer 189 kwam een nieuw schoolgebouw. Nu zitten daar
*drie-onder-een-kapwoningen* in. Sporen van de *eigengereide*, *antiautoritaire* dorpsaard zijn nog immer, en niet slechts *rudimentair*, aanwezig. Nog een voorbeeld: zo was daar aan de Boterdijk rond achttienhonderdtachtig de Kwakelse veehouder, ondernemer én wethouder Cornelis Conijn. Hij maakte zich sterk voor een betere verbinding over land met Uithoorn. De *zompige* [ook: sompige] Boterdijk en de Drechtdijk vanaf Vrouwenakker zouden verhard moeten worden. Dat was nog een hele kluif, want “waarom zou Uithoorn moeten betalen voor iets waar alleen De Kwakel profijt van zou hebben?” Uiteindelijk lukte het Conijn om met een aantal Kwakelaars bij alwéér Gedeputeerde Staten zijn gelijk te krijgen.  

9. Maar we vervolgen onze weg over de Boterdijk. Links liggen nu, achter de huizen, woonwijken op poldergrond van boer Van den Burg. Zijn woonhuis passeren we zo nog. Halverwege dit deel van de Boterdijk passeren we de geheel vernieuwde villa van Kooijman, nu een trainingscentrum voor bedrijven. Het *cultuurhistorisch* waardevolle
*oer-Nederlandse* *knotwilgenlandschap* is in Meerwijk-Oost goed vertegenwoordigd, zeker aan de linkerkant van de Boterdijk. Aan de rechterkant ligt beschermd, drassig natuurgebied en het restant van het Zijdelmeer. De rietwortels filteren het toestromende water en waterslakken als de grote diepslak, de *schijfhoren* [VD heeft schijfhoorn] en de poelslak zijn de grazers van de natuur. Zij voeden zich voornamelijk met algen, *biofilms* en dood organisch materiaal, waardoor zij helpen het water schoon en helder te houden. 

10. Het oeverland ligt er nog net zo bij als eeuwen geleden, dankzij vrijwilligers die al het gemaaide gras en riet afvoeren. De oever blijft zodoende schraal, met zo min mogelijk voedingsstoffen. We treffen er unieke soorten zegge en *zeggeachtigen* [zegge heeft wel alleen mv. zeggen, maar ik zie bij *achtig alleen vormen met een enkelvoud – toch suggereert de TH dat je hier bij ‘achtig’ - volgens de Leidraad te behandelen als een samenstelling - een tussen-n zou moeten schrijven … Taaladvies bevestigt mijn mening! Uit VD nog kaardenachtig en catacombenachtig ... Uit GB nog basenachtig] aan en ook weer *nachtorchis*. Er was een tijd dat die hier zo overvloedig voorkwam, dat je ze als snijbloemen kon oogsten! In het voorjaar horen we hier de roep van de kleine karekiet of de grote gele kwikstaart, getjilp van *rietgorzen*, mussen en mezen, het zoemen van libellen, muggen en *herfstmetaalwapenvliegen* achtervolgd door zwaluwen en vleermuizen. Reigers en ooievaars doen zich hier tegoed aan kikkers, kreeften en slakken. Op *beschoeiingspalen* aan de rand van het water drogen aalscholvers hun verenkleed of zitten in de winter meeuwen elkaar te beloeren voor voedsel. Op daarvoor speciaal aangelegde steigers beproeven vaak sportvissers hun geluk op karper, *blei* of *voorn*.

11. Bij goed winterweer kan er op het meer geschaatst worden. Nog 25 jaar geleden stonden er hoge palen met licht en geluid rond het meer voor de recreant én de wedstrijdschaatser. *Geshorttrackt* is er echter nooit. Aan de overkant zien we het voormalige Hotel Hengelsport, u raadt al waarom. Eens lagen daar plankieren in het water om het buitenzwembad aan te geven. Veel jeugd heeft daar leren zwemmen. Maar dit *terzijde*. Al het land
*ter linkerzijde* van het hotel behoorde ook aan boer Van den Burg. De villa’s die er nu staan, staan op kavels die hij stukje bij beetje verkocht. Alleen het woeste stukje moerasbos helemaal links, de Zijdelse Zomp, is nog in bezit van de familie.

12. Verder lopend komen we bij een groot vierkant pand: het *vroegtwintigste-eeuwse* Priesterhuis van boer Van den Burg. Hij had een groot gezin. Vier van zijn zonen bezochten het *seminarie* en hun vader zorgde voor vier grote kamers op de eerste verdieping, zodat elk van de jongens een eigen studeerkamer had. Zo’n 20 jaar geleden werd het al niet meer bewoond en raakte snel in verval. De nieuwe bewoners hebben het huis prachtig gerenoveerd en daarbij een *saillant* *detail* intact gelaten: opzij van de woning ziet u, niet ver onder de dakgoot, een oneffenheid in de gevel: schade door een granaatscherf uit de Tweede Wereldoorlog! Het kleine bruggetje naar de hoofdingang verkeert nog wel in *authentieke*, zij het *enigszins* *deplorabele* staat.

13. Meteen rechts na de Elzenlaan passeren we de interessante Tuin van Bram Groote met een indrukwekkende *variëteit* aan fauna en flora. Moet u zeker eens bezoeken. Vanuit de hele wereld kreeg Bram zaden en stekjes toegespeeld. Oude appel-, peren- en pruimenrassen dragen vrucht. Kersen- en walnotenbomen bieden schaduw. Een imker houdt er een bijenvolk, bij de paddenpoel kunt u een bosje *gagel* aantreffen. Voor creatieve geesten levert de kruidentuin vaak bijzondere ervaringen op, waarbij geuren vertaald worden naar prachtige, *synesthetische* [denk bv. aan schreeuwende kleuren ...] omschrijvingen. De tuin is elke eerste zondagmiddag van de maand open voor publiek. 

14. Tegenover de tuin van Bram zien we twee kleine huisjes. Een daarvan kreeg in de oorlog een blindganger door het zolderraam en die veroorzaakte brand. De bewoonster kwam daarbij om het leven. Bram en de buren wisten de brand met water uit de sloot te blussen. Voorbij Theijssen en De Jong Hoveniers, passeren we de Watsonweg en betreden wij het Kwakelse domein.

15. Meteen links zien we de prachtige boerderij Nooitgedacht, nu Rijksmonument, waarvan de historie teruggaat tot 1772. Het bijbehorende land werd in 1991 verkocht aan de gemeente, die er in 1993 de woonwijk Meerwijk-West realiseerde. Voorbij de woonwijk zien we de monumentale boerderij Leeuwarden, meer bekend als Poldersport.
*’s Zomers* zien we busladingen bedrijfsuitjes moeite doen om elkaar zo snel mogelijk in de plomp te laten vallen om uiteindelijk, na een bezoekje aan de wasruimte, heerlijk te gaan *barbecueën* in de daarvoor *goed geoutilleerde* [VD] *barruimte*. Maar los van Poldersport is de Leeuwarden nog steeds een boerenbedrijf. Albert Blommestijn boert met zijn zorgboeren van het Tweede Thuis biologisch. Opvallend is de ronde *vrijloopstal*, jong en oud vee loopt er door elkaar, waartussen ook
*vrije-uitloopkippen*. De oudste vermelding van boerderij Leeuwarden dateert uit 1678.

16. Tegenover de boerderij ligt het geheel gerenoveerde Rode Dorp, zo genoemd naar de rode dakpannen die vroeger op de kleine arbeiderswoningen lagen. We naderen de *cultuurhistorisch* [was al eerder invulwoord!] waardevolle dorpskern. In de verte zien we de *rooms-katholieke* kerk, waar nog steeds *plechtigecommuniefeesten* plaatsvinden, maar voor we bij de Kerklaan zijn passeren we eerst nog de oude politiepost op nummer 131. Op nummer 135 stond het geboortehuis van de latere *Nederlandselftalcoach* Cookie Voorn, assistent van Bert van Marwijk. In de bocht van de Boterdijk, tegenover het *hospice*, zien we in de gevel van nummer 205, de originele eerste steen van de openstelling van de verharde Boterdijk in 1885. Die openstelling genereerde een druk verkeer door De Kwakel vanuit het achterland naar Uithoorn.

17. Jasper Leenders zag zijn kans schoon en kocht een boerderij in het dorpscentrum. Hij vestigde er een bakkerij en een café. Al het verkeer op de routes Gouda-Amsterdam en Haarlem-Utrecht kwam nu door De Kwakel. Aan *klandizie* geen gebrek, ook de Kwakelaars zelf dronken hier hun borreltje. Of twee. In het achterdeel was ruimte voor een feestzaal annex toneelzaal. In 2012 mocht Leenders het *predicaat* Koninklijk dragen, als eerste van Uithoornse bedrijven. In 2013 verhuisde het bedrijf naar Badhoevedorp.

18. We staan nu in het geheel vernieuwde centrum van het dorp. Alleen de winkelgalerij met bakker en slager herinnert nog aan vroeger dagen. We zien veel nieuwbouw en centraal ligt het dorpshuis waar we ons nu bevinden. Hiernaast wordt in maart een prachtige nieuwe supermarkt van de Coöp geopend, gerealiseerd door de vasthoudende *gezamenlijke* inzet van de Kwakelse bevolking. Want in De Kwakel geldt het motto: “Voor elkaar, met mekaar!”

19. Ter informatie: het dorp De Kwakel dook 450 jaar geleden voor het eerst op in de *annalen*. Dat wordt dit jaar herdacht en gevierd middels een groot aantal activiteiten, georganiseerd vanuit het rijke verenigingsleven en Stichting De Kwakel Toen & Nu.

 

3814 Dictee zondag 18-01-2026 (1) – dictee Shoot-out Groot Bennekoms Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3814]

Shoot-out Groot Bennekoms Dictee 2026

Zie voor het dictee zelf blogpost 3813!

Toelichting in blauw.

De beste drie Bennekomse deelnemers met allen 6 fouten moesten onderstaande shoot-out helemaal uitschrijven, waarbij uiteindelijk alleen de zinnen 1 en 2 gebruikt werden, omdat het anders te lang duurde. Dat duurde het toch al, ook het nakijken kostte veel tijd en toen de uitslag bekendgemaakt werd, was de kerk al helemaal leeg en zat iedereen in de foyer. Deelnemers en publiek waren er dus niet (meer) bij betrokken!

Dat moet dus anders. Het beste is het systeem van de penalty’s na een onbesliste voetbalwedstrijd. Laat betrokkenen elk 5 woorden opschrijven (er zitten er genoeg in onderstaand verhaal). Zijn er daarbij meerdere kandidaten met het minste aantal fouten, dan gaan die door; daarna steeds één nieuw woord en wie dat fout schrijft, valt af. Blijven er ex-aequo’s dan komen we steeds met één nieuw woord et cetera.

1. De voor dit project benodigde pecunia [enkelvoud – VD, GB, dus:] werd bijeengegaard mede met de verkoop van oliebollen en exquise appelbeignets [uitspraak: /bèhn-jees/ – maar in Vlaanderen, en in (de online-)GB ook: /bèhn-jèhs/].

2. Op audiëntie in de chic gepavoiseerde residentie van de districtsgouverneur, gelegen aan een van de lieflijkste alleeën en omgeven door bosschages vol exotische planten, werden wij ontvangen in een feeëriek geïllumineerde rococozaal. Wij fêteerden hem op een facsimilekaart [nabootsing, reproductie] van het hertogdom * Gelre en een doos tompoezen [uitspraak met z, ook zou kunnen tompoucen of tompouces, maar dat heeft een - andere - uitspraak met s ...], het iconische Nederlandse patisserieproduct, terwijl uit de luidsprekers zachtjes Sjostakovitsj’ [niet in wdb., wel op internet – bezittelijk en sisklank … dus apostrof] eerste celloconcert ten gehore werd gebracht en de oscillerende ventilatoren enige verkoeling brachten.

* Kijk bij de lemma's 'erfhertog' en 'Nassaus' in de online-VD!

3. Er werd door een vexilloloog [vlaggenkundige] een toelichting gegeven over de symboliek van de Malawische vlag.

4. Dit verteld hebbende, komen we aan het eind van dit Malawidictee, gecoucheerd [coucheren = te boek stellen via een teboekstelling] door twee 70+’ers [niet: -, met cijfers en plusteken schrijven], een consciëntieuze oud-neerlandicus en een erudiete anglist [kenner, beoefenaar van de Engelse taal], door wie verscheidene woorden werden gecontribueerd [bijgedragen].

Ik meen dat de 'winnares' van de shoot-out [in zin 1 en zin 2] 'maar' 4 fouten had: dat zou heel knap zijn!

 

 

 

 

 

 

 

3813 dictee zaterdag 17-01-2026 (1) – dictee Groot Bennekoms Dictee 2026 √ x

Dictee – dictees [3813]

Groot Bennekoms Dictee 2026

Commentaar in blauw.

Spannende strijd in de kerk! Ongeveer 120 deelnemers (plus veel publiek). Een niet al te moeilijk dictee. Rein 0 fouten (alweer een Parker!), nummer 2 had 1 fout, nummer 3 had 2 fouten, nummer 4 had 4 fouten en de nummers 5 t/m 10 hadden 6 fouten. Daarbij waren de beste 3 Bennekommers, die een shoot-out voorgeschoteld kregen.

Zie voor die shoot-out blogpost 3814!

De winnende teams hadden resp. 6,5 – 11,5 en
12, 25 fouten!

Van Bennekom naar Malawi (auteur: Nico Vos)

1. Bennekom bruist alweer enige tijd van jeugdig elan en sociaal enthousiasme voor een baan als arbeidsmigrant in het Zuidoost-Afrikaanse Malawi.

2. Onze Bennekomse arbeidsmigranten verschillen echter wel op enkele essentiële en interessante punten van de buitenlandse werknemers die in ons land de talloze ondergewaardeerde baantjes ambiëren, uitbuiting en onderbetaling trotseren en zich nochtans een slag in de rondte werken.

3. Onze Afrikagangers verrichten hun werk komende zomer geheel pro Deo en worden vast en zeker met open armen ontvangen, want het is bekend dat een Malawiër zijn bezoekers te allen tijde gastvrij onthaalt.

4. Het zal inmiddels duidelijk zijn dat we het over een groep plaatselijke adolescenten hebben, die deel uitmaakt van de wereldwijde organisatie, genaamd Werelddienaren [World Servants] en die men direct herkent aan hun rode T-shirts.

5. Iedere rechtgeaarde taalpuritein zal met instemming geconstateerd hebben dat we in de vorige zin niet het Engelstalige equivalent voor die sympathieke wereldorganisatie gekozen hebben. We hebben ons laten vaccineren tegen die zeer besmettelijke Engelse ziekte.

6. Die rode shirts, waarin de dienaren zich manifesteren, zagen we de laatste tijd steeds frequenter bij het uitvoeren van allerlei nuttige karweitjes en dat betekent dat hun campagne goed op gang is gekomen, hetgeen essentieel is voor het bereiken van hun hooggestemde doel: het bijeensprokkelen van honderdduizend euro en als het enigszins mogelijk is nog wat extra.

7. Wie hun webplek raadpleegt, ja [werd met enige nadruk en een kleine pauze voorgelezen – daarom zou een komma hier niet misstaan] we zijn goed ingeënt en gebruiken voortaan dit Nederlandse alternatief voor website, vindt al snel een fascinerende opsomming van activiteiten en evenementen waarmee ze de Bennekommers willen verrassen en van dienst zijn, vanzelfsprekend tegen een royale vergoeding.

8. Zo was de pubquiz een eclatant succes, met pittige vragen en hilarische momenten voor onze slimmeriken, evenals het Italiaanse viergangendiner met tomaten- of courgettesoep vooraf, lasagne of tagliatelle [er werd ‘tach-lie-laa’ voorgelezen, maar dat moet ‘tal-jaa’ zijn, Italiaans! – aan het eind is zowel de uitspraak ‘tèh-luh’ als ‘tèh-lee’ correct – volgens GB, mv. daar dus met s of ‘s – VD heeft alleen de uitspraak ‘uh’ en zegt: geen mv.] als hoofdgerecht en een grand dessert als toetje voor onze fijnproevers.

9. Deze intensieve en vaak spectaculaire manier van geld vergaren heette vroeger een heitje voor een karweitje, maar onlangs had de blinde cabaretière, die hier ter plaatse optrad om onze kerkelijke vrijwilligers te bedanken, een veel originelere en eigentijdse typering: werk verzetten voor eurobiljetten.

10. Komende zomer zal blijken wat de reikwijdte van alle inspanningen is, als onze wereldreizigers in Malawi gaan bouwen aan verandering, zoals hun motto luidt, of concreter geformuleerd: gaan bouwen aan Malawische lerarenwoningen. Het lijdt geen twijfel dat ze huiswaarts zullen keren met dierbare herinneringen en een breed scala aan indrukken van de ongerepte berggebieden en weidse plateaus met rondtrekkende kuddes zebra’s [geciteerd uit toeristische informatie over Malawi op internet], maar ook van een bevolking die lijdt aan chronische ondervoeding.

Totaal aantal fouten: 2186, gemiddeld 18,7. Een simpele deling geeft dus (afgerond) het juiste aantal deelnemers: 117!

 

 

 

 

3812 Dictee dinsdag 09-12-2025 (2) – dictee Groot Dictee Rijssen-Holten (volwassenen) √ x

Dictee – dictees [3812]

Groot Dictee Rijssen-Holten (volwassenen)

De rode en vetgedrukte items moesten worden ingevuld.

Commentaar in blauw. 

De kunst van het lummelen (auteur: Margreet Koster)

1. Er zijn van die dagen waarop de tijd zich uitrekt als een nonchalant elastiek, traag rekbaar. Je agenda is leeg, die irritante vergadermeldingen zijn verstomd en zelfs de to-dolijst lijkt op vakantie. Je kijkt gedesoriënteerd uit het raam, veegt de chipskruimels van je trui, hoort een merel secondelang fluiten en denkt: “Ach ja, productiviteit is ook maar een mening.”

2. Dát zijn de momenten waarop we ons vergeten talent herontdekken: onvervalst lummelen. Tijdverspilling? Geenszins! Denk niet: ”Dit raakt kant noch wal!” Want dat pierewaaien is niet iets voor verloederde dromers en lanterfanters zonder ambitie. Volgens een recent neuropsychologisch onderzoek is juist dat gelummel goed voor ons. Je hersenen worden er hartstikke soepel van, kortom: cognitieve     plasticiteit. In normaal Nederlands: wie zich af en toe laat ronddobberen in de tijd, denkt uiteindelijk rigoureus scherper.

3. De Bibliotheek Rijssen [eigennaam] begrijpt dit gedachtegoed al zeventig jaar. In de jaren vijftig [letters], bij het leeszaalwezen in het gebouw van Stichting Jeruël [= Gebouw van God], was stilte nog verplicht. De bieb [in BE: bib] was een tijdloos toevluchtsoord van rust en cultuur, volgens de nieuwste ideologieën. Kattenkwaad bleef consistent buiten de deur.

4. Wat begon als een door vrijwilligers gerunde leeszaal vol relikwieën, stoffige catalogi en boenwasaroma, groeide uit tot een multifunctioneel kenniscentrum waar zelfs de cadans van het koffiezetapparaat fluisterstil is. Die weeïge ‘leeszaallucht’ verdween. Het enige wat nog muf is in de hele santenkraam, is de krant van gisteren.

5. Het interieur aan de Kerkstraat [eigennaam] oogt als haute-couturecollectie van inspiratie door Moeder Natuur [terra mater]. De bezoeker kan er evengoed een cursus volgen, kennismaken met nieuwe culturen en hindoetempels of naar hartenlust netwerken. Heerlijk als het hondenweer is!

6. Zo ergens tussen de filosofische boeken en het aed-apparaat [au­to­ma­ti­sche ex­ter­ne
de­fi­bril­la­tor - hartstarter] buigt een gepensioneerde herenboer zich – Oost-Indisch doof – over Couperus. Een curlingouder     beklaagt zich over Maurice’ [voorlezen: moo-ries, bij moo-rie-suh zou het Maurices worden!] verlopen abonnement, alweer geconfisqueerd bij de balie. Een puber uit een middenklassengezin droomt bij de leestafel over een avontuurlijk leven als F-16-piloot of vicestafchef: vol excessen en ondoordachte eenmansacties.

7. En zo blijft de bieb, anno 2025, een plek waar het algoritmische lawaai buiten blijft en waar men met boeddhistische kalmte durft te vertragen. Niet uit luiheid, maar uit levenswijsheid. Je zou het niet
een-twee-drie verwachten maar – en dat lijdt geen twijfel – soms is het dolce far niente [het zalig nietsdoen] het verstandigste wat je kunt doen.

 

 

 

3811 Dictee dinsdag 09-12-2025 (1) – dictee Jeugddictee Rijssen-Holten 2025 √ x

Dictee – dictees [3811]

Jeugddictee Rijssen-Holten 2025

De rode en vetgedrukte items moesten worden ingevuld.

Commentaar in blauw.

Luieren in de bieb (auteur: Margreet Koster)

1. De bibliothecaris van de Bibliotheek
Rijssen-Holten [eigennaam] had het Spaans benauwd. Niet door de aangebrande     kaassoufflé uit de kantine, maar omdat de bieb haar [letters] zeventigste verjaardag vierde. De briljante leerlingen van groep [cijfers] 8 kwamen langs voor het Jeugddictee [eigennaam] [cijfers] 2025.

2. “Rustig blijven,” zei haar collega, terwijl hij een microfoon     testte die klonk alsof er een ambulance in reed. Voor de gelegenheid was de bieb omgetoverd tot een moderne accommodatie vol schermen, lampen en apparatuur.

3. De enthousiaste kinderen zaten keurig op stoelen, met frappuccino vol karamel, een verrukkelijke banaan of een stukje biscuit. De mevrouw van de bieb begon: “Vandaag schrijven we over het ontstaan van hypes – van fidgetspinner [handspinner, stukje speelgoed, kan rondtollen op het uiteinde van een vinger] tot TikTok [eigennaam].”

4. Volgens haar lag het geheim bij de algoritmes. Met militaire     discipline bepalen die wat je leuk vindt en wat je leest. “Ze kennen meer details over wie je bent, je identiteit dus, dan je ouders,” grapte ze. Een meisje reageerde geschokt: “Dus ook hoe vaak je op je telefoon zit of exorbitant niets aan het doen bent?”

5. Daarmee ontstond een discussie over de vraag of kinderen vaak mogen luieren. “Lummelen is fantastisch, juist goed voor je,” zei een jongen die sinds kort in het belofte-elftal van
Noordoost-Nederland speelde. “Het is gewoon hersengymnastiek zonder inspanning!”

6. Na afloop kregen de leerlingen een mini-enquête waarin gevraagd werd of ze vandaag iets hadden opgestoken. De meeste leerlingen schreven onmiddellijk: “Absoluut.” Alleen één jongen riep: “Ik heb vooral geleerd dat ‘pierewaaien’ veel moeilijker is dan het lijkt. Gelukkig kun je het combineren met een spelletje Pokémon [niet in wdb.].”

3810 Dictee woensdag 03-12-2025 (1) – dictee Twenteranddictee jeugd 2025 √ x

Dictee – dictees [3810]

Twenteranddictee jeugd 2025

De 42 rode woorden moesten worden ingevuld. Bij tweetallen zijn wat spaties tussengevoegd.

Commentaar in blauw.

ChatGPT (auteur: Daniëlle Bakhuis) 

1. We gaan beginnen met een kleine test, oftewel een examen. Weet jij welke van de volgende zinnen door een chatbot zijn gemaakt?

2. Optie één [beter: een – je kunt hier geen 'uhn’ lezen …]: kunstmatige     intelligentie wordt steeds belangrijker in onze samenleving en veel kinderen vinden zo’n digitale     assistent maar wat handig.

3. Optie twee: deze technologie is vooruitstrevend, maar iedereen moet wel kritisch blijven nadenken en niet alles klakkeloos overnemen. 

4. De verrassende     oplossing hoor je nog niet onmiddellijk, maar aan het einde van dit dicteetje. Ondertussen gaan we eerst heel verantwoord lastige spelling(s)woorden [opschrijven wat er voorgelezen wordt ...] opschrijven.

5. Volgens ChatGPT zijn woorden als stethoscoop, herinnering en melodieën    bijzonder   ingewikkeld.

6. En wanneer gevraagd wordt naar nog vijf uitdagende woorden, komt hij met woorden als avontuurlijk, klimop, parcours [geen s uitspreken, anders zou ‘parkoers ook kunnen], appetijtelijk en culinair.

7. Het is ongelooflijk en tegelijkertijd     fantastisch hoe eenvoudig het allemaal gaat.

8. Toch is een heel dictee schrijven nog geen appeltje-eitje voor ChatGPT. De schrijfstijl is soms nog oubollig of krakkemikkig.

9. De beide zinnen in het begin zijn daarom samengesteld door een schrijver én ChatGPT.

10. Conclusie: een samenwerking is wél een verfrissend idee.

 

 

 

 

3809 Dictee dinsdag 02-12-2025 (1) – dictee Verslag Groot Waterlands Dictee 2025 √ x

j

Dictee – dictees [3809]

Verslag Groot Waterlands Dictee 2025 en Biebfiets voor de VoorleesExpress en de bibliotheek (overgenomen van website Rotary Purmerend)

Het is zover, 23 november 2025. In de aula van het Jan van Egmond Lyceum in Purmerend wordt de derde editie van het Groot Waterlands Dictee gehouden. Dit keer niet op de bekende locatie van de bibliotheek, want het aantal aanmelders was te groot om die daar te kunnen huisvesten.

Een kleine groep Rotarians van Rotaryclub Purmerend-Waterland in samenwerking met enkele enthousiastelingen uit de Rotaryclubs Purmerend,
Purmerend-Polderland en Monnickendam, heeft dit, in samenwerking met een aantal medewerkers van de bibliotheek georganiseerd als onderdeel van het Letterfestival, een aantal activiteiten die aandacht moeten vestigen op (laag)geletterdheid.

Naast het dictee zijn er in de herfstvakantie voor de kinderen die deelnamen aan buitenschoolse programma’s workshops georganiseerd die in het teken van taal stonden. Zo’n 200-250 kinderen namen deel aan workshops die uiteenliepen van het schrijven van een gedicht, een verhaal, een liedtekst, het maken van kleine theatervoorstelling of het maken van een rap.

Vandaag is het dan de beurt aan de liefhebbers die precies weten hoe alles gespeld wordt en voor wie de taal weinig geheimen heeft. De middag begint voor de organisatoren zoals gebruikelijk met het inrichten van de dicteelocatie. Uiteraard met de ontvangst van de deelnemers. Dit jaar hebben we geluk, de tafels zijn al neergezet door de leerlingen van het Jan van Egmond Lyceum. Dat scheelt een hoop sleepwerk en we hebben de beschikking over goede faciliteiten voor de uitgifte van koffie, thee etc.

De dicteeformulieren en pennen worden over de tafels verdeeld. Nadat de deelnemers zijn ontvangen en iedereen is doorverwezen naar de dicteelocatie nemen de 51 aanwezige deelnemers plaats op de plek die voor haar of hem gereserveerd is met een deelnemersformulier voorzien van een inschrijfnummer en de naam van de deelnemer.

Pepijn van Halderen presenteert vandaag, net als bij het eerste dictee, en begint met een leeftijdscheck van de deelnemers en de groep 60/70 vormt een groot deel van de aanwezigen. Maar gelukkig zijn er ook deelnemers van 20/30 jaar. Mooi te zien dat een dictee dus ook iets is voor de jongeren. Vervolgens vraagt Pepijn Wouter van Waardt (voorzitter Rotary Purmerend-Waterland) naar de reden van dit dictee. Wouter vertelt dat de Rotaryclub laaggeletterdheid of beter het verminderen daarvan als belangrijk thema heeft gekozen.

Naast de al eerdergenoemde workshops daarom ook een dictee met als doel om geld in te zamelen voor de VoorleesExpress, de DoorleesExpress en dit jaar in het bijzonder voor een Biebfiets. Daarmee kan ook bij allerlei locaties worden langsgegaan om te lezen en voor te lezen. De boeken gaan dan in de bakfiets. Een Biebfiets en geen Boekfiets omdat de fiets ook voor andere bibliotheektaken kan worden ingezet. Herkenbaar, vrolijk en milieubewust komt de bibliotheek zo naar iedereen toe. De mogelijkheid voor kinderen uit de gezinnen die deelnemen aan de VoorLeesexpress om zelf een boek uit te zoeken blijft door de grote opbrengst van voorgaand jaar gelukkig ook behouden.

Na Wouter van Waardt is het de beurt aan de introductie van Abdelkader Benali, de schrijver van het dictee. Het was ook voor Abdelkader een uitdaging om het dictee te maken dat moeilijk genoeg maar niet te moeilijk zou zijn. Abdelkader heeft de Beemster en nabije omgeving gekozen als inspiratiebron voor het dictee. En uiteraard is het schrijven van een dictee een uitdaging op zich. De eerste reactie op de vraag om het dictee te schrijven was “o, nee”, want na afloop is de schrijver altijd de gebeten hond en ben je niemands vriend meer. Maar toch de uitdaging aangegaan en zo is er nu hier het dictee over de Beemster.

Ten slotte legt Pepijn van Halderen de spelregels nog een keer uit en stelt de jury, Piet van Mourik en Candy Duinker, voor. En dan is het tijd voor het dictee. Abdelkader begint met een testzin. Vorige edities hebben namelijk geleerd dat het tempo vaak onderwerp van discussie is. Dus eerst even een opwarmer om het tempo en de geluidssterkte juist te krijgen voor we echt beginnen. En hij meldt ook vast dat er een aantal buitenlandse eigennamen in het dictee voorkomen die niet zullen worden beoordeeld omdat spelling hiervan heel divers kan zijn.

En dan wordt begonnen aan het eerste van 14 tekstblokken die, achter elkaar gelezen, het verhaal vertellen van het jaarlijks bezoek van Abdelkader met zijn gezin aan de Beemster en de verwondering die zij hebben over het landschap en de associaties met vervlogen tijden. Na het dictee nog eenmaal geheel te hebben voorgelezen is het tijd voor de gezamenlijke check. Alle dictees gaan een plek naar links en de buurman of buurvrouw kijkt het dictee na. Helaas dit jaar weer veel discussie over de spelling wat het voor de jury niet makkelijker zou maken en de tweede nakijkronde aanzienlijk langer liet duren dan gebruikelijk.

Na de eerste keer nakijken verhuizen de deelnemers naar de andere kant van de aula om te genieten van een drankje, een goed gesprek en de muziek. Omdat de tweede nakijkronde veel meer tijd in beslag neemt dan verwacht wordt het programma omgegooid en heeft Pepijn eerst een interview met Ilonka Erhardt over de VoorleesExpress waarin nogmaals het belang wordt benadrukt van het voorlezen aan kinderen en dat er niet genoeg vrijwilligers kunnen zijn om dat te doen. Dan uiteraard de vraag aan de zaal of er nog mensen zijn die vrijwilliger willen worden, maar daarop komt niet direct reactie, waarop Pepijn constateert dat iedereen dus al vrijwilliger is.

Daarna is het de beurt aan Ellen Otten over het gebruik van de Biebfiets. Nadrukkelijk een Biebfiets omdat er meer in mee kan gaan dan alleen boeken. Ook digitale middelen van de bibliotheek kunnen met de Biebfiets naar locatie worden meegenomen. En die locatie kan van alles zijn, zoals scholen, evenementen, voorstellingen, bso’s [buitenschoolse opvang]. Inmiddels is ook de Biebfiets, die alvast op voorhand werd aangeschaft, naast de aula geparkeerd en kunnen de deelnemers bij vertrek het boek “.......” [zie verderop!] hieruit meenemen. 

Na nog een intermezzo van Vleppye Auwurs is het dan toch eindelijk tijd voor de uitslag. Het nakijken heeft wel wat meer werk gekost dan verwacht en zal mogelijk ook niet altijd overal 100% goed gegaan zijn door de vele uitzonderingen die tijdens de 1e correctie naar voren kwamen. De nummer 1 is ook dit jaar wel weer duidelijk. Rein Leentfaar is net als voorgaande jaren van de partij en heeft het minste aantal fouten (5). Dan volgt er enige tijd niks en liggen de volgende deelnemers allemaal dicht bij elkaar (waarschijnlijk ook het gevolg van het feit dat veel bijzondere zaken buiten beschouwing zijn gelaten). Met deze winnaar is afgesproken dat de prijzen naar de lokale deelnemers gaan. De lokale nummer 1 heeft 10 fouten en met 11 fouten zijn er 3 nummers 2 waarna er ten slotte nog een nummer 3 is met 12 fouten. Het totaal aantal fouten is 907, wat het gemiddelde op 18,5 fouten per deelnemer brengt. Het grootste aantal fouten dat is gemaakt, is 36. Dan is er ten slotte nog een prijs voor de jongste nog aanwezige deelnemer. Deze krijgt een eigen aanmoedigingsprijs.

Het mooie bedrag van 6280 euro is bijeengebracht door bijdragen van Rotaryclubs en verschillende goededoelenorganisaties. Daarnaast is van een van de deelnemers een gift ontvangen van 4000 euro als bijdrage aan projecten om de laaggeletterdheid te verminderen. Over de besteding daarvan zal nog moeten worden nagedacht. Wouter is dan ook verheugd dat we deze ondersteuning kunnen aanbieden. Ellen Otten en Ilonka Erhardt nemen de fiets namens respectievelijk de bibliotheek en de VoorleesExpress in ontvangst en hij is ook nu al gevuld. Alle deelnemers kunnen een exemplaar van het boek “Onder de Paramariboom” van Johan Fretz gratis bij de Biebfiets ophalen.

Terugkijkend op deze derde editie is het dictee een activiteit om voort te zetten. Hopelijk met ook dan weer meer deelnemers dan het jaar ervoor (er hadden zich nu 14 deelnemers meer aangemeld dan vorig jaar). En ook dan weer hopen we uiteraard niet alleen op een leuke middag maar door hun deelname ook op een mooie bijdrage aan het goede doel. Met dank aan iedereen die heeft bijgedragen aan deze mooie middag en in het bijzonder het Jan van Egmond Lyceum dat haar aula hiervoor beschikbaar stelde, Abdelkader Benali voor het schrijven van een bijzonder dictee, Pepijn van Halderen voor de presentatie en de improvisatie die deze middag nodig was, leden van de Rotaryclubs Purmerend,
Purmerend-Polderland en Monnickendam die dit jaar hebben geholpen bij de organisatie en natuurlijk ook Vleppyie Auwurs die het wat lange wachten plezierig wist te omlijsten.