Dictee – dictees [2824]
Groot
Schoonrewoerds Dictee 2026 (auteur: Hans van Snippenberg)
Op vrijdagavond 6
maart was ik te gast in Schoonrewoerd bij de Gereformeerde Kerk (ze vinden daar
dat je de gemeenschap met hoofdletters moet schrijven en het gebouw met kleine
letters). Het was een aangenaam gebeuren met helaas maar
15 deelnemers (vorig
jaar 25, maar vanavond ‘was er iemand jarig …’). Het dictee bestond uit twee
delen (zie hieronder), die werden voorgelezen en waaruit [zie rood en vet] je op een blanco genummerd vel steeds
25 woorden moest opschrijven, totaal 50 dus. Ik had 6 [zie groene toelichting en I t/m VI] + 0 =
6 fouten: 1 onterecht, 1 wegens
het ontbreken van de context, zoals op een invulformulier, 2 hele domme fouten
en 2 ‘onbekende’ zaken, waar ik nog achteraan moet (zie de blauwe toelichtingen in de tekst). De nummers
2 en 3 hadden 9 en 11 fouten. Ik won een mooie beker en heb al gezegd, dat als
ik volgend jaar weer mag komen, ik dan buiten mededinging mee ga doen.
Deel
1
1.
We gaan voor de pauze met 1 zevenmijlslaarzen door de geschiedenis van
onze kerk en we staan onder andere stil bij het ontstaan en de bouw. Ook het
orgel staat in onze belangstelling.
2. De Gereformeerde
Kerk te Schoonrewoerd,
2 ressorterend [I
geen d gehoord – was met context of een invulformulier natuurlijk goed gegaan]
onder de classis 3 Zuid-Holland-Zuid, werd op 16 juni 1889 4
geïnstitueerd als Nederduitsche(!) Gereformeerde Kerk. Er waren landelijk al snel contacten ontstaan met de Christelijke Gereformeerde Kerk uit de
Afscheiding van 1834. De
naam van de verenigde kerken werd, zo was besloten, de Gereformeerde Kerken
in Nederland. Onze kerk sloot zich in 1892 hierbij aan.
3. Op 17 maart 1890 werd de bouwvergunning verstrekt voor de bouw van een
kerk voor de
5 dolerende gemeente,
onder de voorwaarde dat deze 30 meter van de weg kwam te liggen en 250 meter
van de hervormde kerk [gebouw]. Het gebouw
werd een jaar later 6 ingewijd. De
voorgevel heeft een tuitgevel, die geflankeerd wordt door overhoeks geplaatste 7 pinakels en die wordt verlevendigd door
lisenen met uitkragende pinakels en natuursteenbanden. Terzijde zijn
rondboognissen met siermetselwerk aangebracht. Boven de ingang zitten twee
gekoppelde rondboogvensters en een rond venster. In de zijgevels, die geleed worden
door twee maal versneden steunberen, zitten rondboogvensters. Er werd in 1909
een orgel gekocht van de Remonstrants Gereformeerde Kerk te Dordrecht. De
benodigde gaanderij was duurder. Het Dordtse Remonstrantse orgeltje uit 1909 had
al snel kuren, moest veel gerepareerd worden en het verlangen werd steeds
groter om een ander instrument aan te schaffen. De firma Spiering uit Dordrecht
plaatste het tweede orgel in 1922 in de kerk, dat trouwens óók geen lang leven
beschoren was. In 1961 werd het (derde)
8
elektropneumatische [II de jury had een streepje – verwisselbare begrippen –
maar dat lijkt niet juist, het zijn ‘aanvullende begrippen’ en internet heeft
bijna overal géén streepje * zie onder] orgel in de kerk geplaatst; het instrument
werd op 13 februari dat jaar in gebruik genomen. Het orgel omvat 2 klavieren,
560 pijpen en 8 registers, waaronder de prestant
[VD:
hoofdregister], holpijp [VD: orgelpijp van
wijde omvang], 9 mixtuur [VD: orgelregister],
10 salicionaal [VD: orgelregister, wilgenpijp],
11 sesquialter
[niet in VD, goed gegokt; = vulstem – dat wel in VD!]
en tremulant [VD: hulpregister].
* Het speelwerk is elektrisch t/m een elektromagneet die de wind (pneumatische werking van de pijpen) vrijgeeft.
4. Onze organisten
begeleiden de gemeente bij het zingen van psalmen maar ook liederen uit diverse
bundels, maar het 12 Liedboek [v/h van de kerken, eigennaam] uit 2013 staat centraal in de gemeentezang. Over de melodieën van de psalmen kunnen we het volgende melden: de 150 psalmen zijn getoonzet op 124 13 melodieën,
alle afkomstig uit het Franse psalmboek, dat in 1562 te 14 Genève gereed kwam. Calvijn was
aanvankelijk zelf begonnen met het berijmen van de psalmen, maar later riep hij
de hulp in van dichters. Voor de melodieën werd een beroep gedaan op de
Straatsburgse componisten zoals
15 Louis
Bourgeois [niet in VD] en Maître
Pierre [idem].
5. Hoe zij te werk gingen en welke melodieën zij gecomponeerd hebben, is
lang niet altijd duidelijk. Wat het karakter van de melodieën betreft, geven aanduidingen
als dorisch, frygisch, 16 mixolydisch
of 17 ionisch [III, IV onbekend – ik had Myxolinisch en Ionisch – in de
wdb. ionisch alleen met een kleine i als het een ion – zie natuur- en
scheikunde – betreft] de toonsoorten aan [internet:
er zijn zeven kerktoonladders: aeolisch, dorisch, frygisch, locrisch, ionisch,
lydisch en mixolydisch]. Elke ladder heeft een eigen patroon van hele en
halve tonen en daardoor een eigen klank. Opvallend daarbij is dat bepaalde
toonsoorten gebruikt werden bij bepaalde psalmen. Zo vinden we de strenge
dorische toonsoort vaak bij psalmen die Gods koningschap bezingen, de smekende frygische
toonsoort bij
18 klaag- en boetepsalmen,
de krachtige mixolydische toonsoort bij psalmen waarin de eeuwige 19 godsstad [V niet zo geslaagd – G – staat echt wel goed in mijn
lijsten] [Jeruzalem of het nieuwe Jeruzalem,
de hemel] bezongen wordt en de feestelijke ionische toonsoort bij
psalmen van lof en aanbidding. Hoewel er nog veel onduidelijkheid bestaat over
de herkomst van de Geneefse psalmmelodieën, heeft het 20 musicologisch onderzoek
in elk geval één ding duidelijk gemaakt: onze psalmmelodieën zijn diep
geworteld in de muzikale traditie van de 21 middeleeuwse kerk en daarachter zelfs in die van de synagoge. Tot
zover het orgel.
6. In 1972 werd de kerk
opnieuw 22 gerenoveerd en door deze restauratie veranderde de aanblik
van de kerkzaal ingrijpend. Er werd een binnenmuur gemetseld, omdat de
kerkmuren slechts enkelsteens waren. Verder werd de opstelling van de banken
helemaal veranderd en in de achterwand werden de 23
symbolen van de 24 Drie-eenheid [VI – ook niet zo
geslaagd – trema! – die staat echt wel in mijn lijsten] aangebracht: de Vader (zonlicht),
Jezus de Zoon (kruis)
en de Heilige Geest (in de vorm van een duif).
In 2008 werden de omringende gebouwen – De Oude School [eigennaam, ook van een huidige bed and breakfast] en
de 25 consistorie – gesloopt en vond de huidige aanbouw plaats. De
kerkzaal werd opnieuw gerenoveerd en op 20 juni 2009 werd De Lichtkring in
gebruik genomen.
Deel
2
7. In deze eerste
maanden van 2026, die
1 geteisterd werden door
sneeuw en verraderlijke ijzel houdt menigeen zich ’s avonds bezig met het
uitzoeken van een attractieve vakantiebestemming. Bijeengeraapte toeristische 2 paperassen bieden een 3.caleidoscopisch mozaïek van stereotiepe beelden: weidse panorama’s,
onvermoede strandtaferelen, pittoreske dorpsstraatjes – de hele
4 santenkraam. Velen prefereren verre, avontuurlijke
reizen; de een zet zijn zinnen op een tournee kriskras door de woestijn van 5 Saudi-Arabië [voor u mag ook oe], de ander kijkt 6 reikhalzend uit naar de steilten van het Costa
Ricaanse hooggebergte en tóch denken sommige mensen in Schoonrewoerd aan
Saarmund. Veel 7 luieriken stellen zich
halsstarrig teweer tegen 8 exotische uitstapjes met alle risico’s van dien;
zij zijn volmaakt gelukkig wanneer zij zich bij een temperatuur van zo’n dertig
graden Celsius kunnen 9 neervlijen op
een zonovergoten strand, maar volgens sommigen hier aanwezig haalt ook dat het
niet bij Sáármund.
8. In vroeger eeuwen
was het strand het domein van strandjutters, die bij nacht en ontij eropuit
trokken; alleen als een potvis het 10 loodje had gelegd, kwamen op sensatie
beluste pottenkijkers
11 in groten getale
erop af om het 12 kolossale kadaver
minutieus in ogenschouw te nemen. Heden ten dage worden de stranden op zomerse
dagen bevolkt door horden 13 partieel
of compleet ontblote zonaanbidders, gebronsde lijven ingesmeerd met
beschermende crèmes. Ten gevolge van het massatoerisme heeft de strandliefhebber
wel
14 concessies
moeten doen; maar desondanks is er bijna niets idyllischer dan een prachtige
kamer met wijd openslaande deuren, een majestueus balkon en bovenal een 15 feeëriek uitzicht op de eindeloos deinende
zee. We zeggen bijna, want volgens sommige Schoonrewoerders is het absolute
toppunt van je 16 bucketlist een bezoek aan Saarmund
[ligt
dus duidelijk aan de mond(ing) van de Saar], de partnergemeente van onze
kerkgemeenschap.
9. Saarmund, gelegen in de Duitse deelstaat Brandenburg nabij Potsdam, is
een rustig dorp dat vooral dient als uitvalsbasis voor natuur en cultuur in de
omgeving. Het dorp ligt aan de rand van het natuurpark Nuthe-Nieplitz, een
prachtig gebied met uitgestrekte bossen, meren en moerasland, ideaal voor
wandelaars en fietsers.
Hier volgt een korte beschrijving van een blikvanger in deze
17 fascinerende locatie in het voormalige
Oost-Duitsland: de kerk van Saarmund. De slanke, rechthoekige toren, die net als de kerk
zelf van rode baksteen is gebouwd, is een opvallend
18
oriëntatiepunt, dat van verre zichtbaar is. De kerk werd gebouwd als
een 19 basiliek met een plat dak en
drie beuken in de Italiaanse 20 neoromaanse
stijl.
Het interieur bestaat uit een
middenschip van circa zes meter breed. De twee zijbeuken zijn met het
middenschip verbonden door vijf
21 rondboogarcades die op pilaren rusten. De ramen, eveneens
rondboogvormig op galerijniveau, zijn geplaatst langs de zichtlijnen van de
arcades. In de klokkenkamer van de toren bevindt zich een
driekwartklokkenspel. Elke klok draagt een
22 inscriptie:
de grootste, "Eer aan God in de hoogste hemel"; de middelste,
"Vrede op aarde"; en de kleinste, "Goede wil jegens de
mensen". Tijdens de laatste dagen van de oorlog werd de noordmuur
beschadigd door een granaatinslag, waardoor ook de torenklok schade opliep. In
2016 werd een nieuwe torenklok, vervaardigd volgens een historisch model,
ingewijd. De klok werd gefinancierd door donaties van inwoners en vrienden van
de stad als bijdrage aan de viering van het 23 800-jarig
[ook:
achthonderdjarig] bestaan.
10. Saarmund, een perfecte vakantiebestemming. Laat je verleiden tot
een wandelavontuur in de schitterende ongerepte natuur en met indrukwekkende
vergezichten met bosrijke heuvelruggen en 24 idyllische
beken. Na een inspannende dag kom je in het viersterrenhotel heerlijk bij in de
sauna of de jacuzzi. Hier geniet je
’s avonds van culinaire hoogstandjes. Interesse?
Voor meer informatie kun je terecht bij de leden van de 25 Saarmundcommissie.
Deel
3 – Extra ronde bij gelijke stand [niet gebruikt dus – 5 invulwoorden]
11. In deze
eerste maanden van 2026, die geteisterd werden door sneeuw en 1 verraderlijke ijzel houdt menigeen zich ’s avonds
bezig met het uitzoeken van een attractieve vakantiebestemming. Bijeengeraapte
toeristische paperassen bieden een caleidoscopisch mozaïek van stereotiepe
beelden: weidse panorama’s, onvermoede strandtaferelen, pittoreske
dorpsstraatjes – de hele santenkraam. Velen prefereren verre, avontuurlijke
reizen; de een zet zijn zinnen op een 2 tournee
kriskras door de woestijn van Saudi-Arabië, de ander kijkt reikhalzend uit naar
de steilten van het Costa Ricaanse hooggebergte en toch denken sommige mensen
in Schoonrewoerd aan Saarmund. Veel luieriken stellen zich halsstarrig teweer
tegen exotische uitstapjes met alle risico’s van dien; zij zijn volmaakt
gelukkig wanneer zij zich bij een temperatuur van zo’n dertig graden Celsius
kunnen neervlijen op een zonovergoten strand, maar volgens sommigen hier
aanwezig haalt ook dat het niet bij Saarmund.
12. In vroeger eeuwen
was het strand het domein van strandjutters, die bij nacht en ontij eropuit
trokken; alleen als een potvis het loodje had gelegd, kwamen op sensatie
beluste pottenkijkers in groten getale erop af om het kolossale kadaver 3 minutieus in ogenschouw te nemen. Heden ten
dage worden de stranden op zomerse dagen bevolkt door horden partieel of
compleet ontblote zonaanbidders,
gebronsde lijven ingesmeerd met beschermende crèmes. Ten gevolge van het massatoerisme
heeft de strandliefhebber wel concessies moeten doen; maar desondanks is
er bijna niets idyllischer dan een prachtige kamer met wijd openslaande deuren,
een
4 majestueus
balkon en bovenal een feeëriek uitzicht op de eindeloos deinende zee. We zeggen
bijna, want volgens sommige Schoonrewoerders is het absolute toppunt van je
bucketlist een bezoek aan Saarmund, de partnergemeente van onze
kerkgemeenschap.
13. Saarmund, gelegen in de Duitse deelstaat Brandenburg nabij Potsdam, is
een rustig dorp dat vooral dient als uitvalsbasis voor natuur en cultuur in de
omgeving. Het dorp ligt aan de rand van het natuurpark Nuthe-Nieplitz, een
prachtig gebied met uitgestrekte bossen, meren en moerasland, ideaal voor
wandelaars en fietsers.
Hier volgt een korte beschrijving van een blikvanger in deze fascinerende
locatie in het voormalige Oost-Duitsland: De kerk van Saarmund. De slanke, rechthoekige toren, die net als de kerk zelf
van rode baksteen is gebouwd, is een opvallend oriëntatiepunt, dat van verre
zichtbaar is. De kerk werd gebouwd als een basiliek met een plat dak en drie
beuken in de Italiaanse neoromaanse stijl.
14. Het interieur bestaat uit een
middenschip van circa zes meter breed . De twee zijbeuken zijn met het
middenschip verbonden door vijf rondboogarcades die op pilaren rusten. De ramen, eveneens
rondboogvormig op galerijniveau, zijn geplaatst langs de zichtlijnen van de
arcades. In de klokkenkamer van de toren bevindt zich een
driekwartklokkenspel. Elke klok draagt een inscriptie: de grootste, "Eer
aan God in de hoogste hemel"; de middelste, "Vrede op aarde"; en
de kleinste, "Goede wil jegens de mensen". Tijdens de laatste dagen
van de oorlog werd de noordmuur beschadigd door een granaatinslag, waardoor ook
de torenklok schade opliep. In 2016 werd een nieuwe torenklok, vervaardigd
volgens een historisch model, ingewijd. De klok werd gefinancierd door donaties
van inwoners en vrienden van de stad als bijdrage aan de viering van het
800-jarig bestaan.
15. Saarmund, een perfecte vakantiebestemming. Laat je verleiden tot
een wandelavontuur in de schitterende ongerepte natuur en met indrukwekkende
vergezichten met bosrijke heuvelruggen en idyllische beken. Na een inspannende
dag kom je in het viersterrenhotel heerlijk bij in de sauna of de 5 jacuzzi. Hier geniet je ’s avonds van
culinaire hoogstandjes. Interesse? Voor meer informatie kun je terecht bij de
leden van de Saarmundcommissie.
