2832 Dictee donderdag 28-07-2022 (2) – dictee Oefendictee juni 2022 (3) √ x

Dictee – dictees [2832]

Oefendictee juni 2022 (3)

1. Bakso is soep met vleesballetjes, ei en mi, bakzo is een hoeveelheid kleine vis om te bakken. Zijn existentie was afhankelijk van excitantia [opwekkende middelen]. De hele modefinefleur [fine fleur, als vernederlandst beschouwd] was aanwezig. De flos is het vlossig uiteinde van bepaalde sigaren. Waar komt de uitdrukking ‘geen geld, geen zwitsers’ vandaan? Een zwitser is een (Zwitserse) huursoldaat. Een fourreur is een bontwerker. De frêle freule bezat freischwebende Intelligenz [niet primair doelgericht nadenken, ook: luchtfietserij] en behoorde tot de focolarini [gemeenschap van leken en priesters], die het ‘Werk van Maria’ deden. Is een calamondin of kalamansi, kruisingsproduct van mandarijn en kumquat, nou echt lekker? Een fylloxera is een druifluis die de wijnstok verruïneert. Zijn reactie was de bon augure, een goed voorteken.

2. In gruit [kruidenmelange] zit gagel. Op een autoped kun je autopetten. De sofer [VD - kopiist - overschrijven!] heeft een jaar geschreven aan de nieuwe thorarol. Na de solfège had je dus gesolfegieerd. Met trubbels ben je getroebleerd. Bariatrie is obesitaschirurgie. Wanneer stopte het UEFA-cuptoernooi [GB]? Voor ons drie gin-fizz graag. Verwar glycine (Gly of G) niet met glyceride
(+ n/s). Een goalgetter moet wel iets van een go-getter hebben. Een weide [n/s], het weideland of het weidelandschap, daarop laten de boeren – ze dragen vaak iets wijds – hun koeien weiden, in een weids landschap dus, met serene en gewijde rust. Tussen de sterren groeien geen sterrenetten [appel]. Ecarteren is écarté [2 personen, 32 kaarten] spelen. Een smousbaard of griffon [jachthond] is geen griff(i)oen
[grijp, grijpvogel]. Hardporno = harde porno(grafie).

3. Mooi woord: halfonderstandig = plantkunde: van een vruchtbeginsel ten dele met de kelk vergroeid en ten dele erboven uitstekend. Een heilbot mag je ook ijlbot noemen. Ze speelt het meisje dat zu haben is. Meerdere lettergrepen: syllabussen of syllabi, syllaben of syllabes. Hem trof een hard gelag, een hard lot. Leedvermaak daarover leidde tot een hard gelach. Een helmint is een helmins [ingewandsworm]. Rotwelsch is nu eenmaal geen Welsh. Op heterdaad = tijdens het plegen van een (strafbaar) feit = en flagrant délit, flagrante delicto,
in flagranti. Het IPA is het International Phonetic Alphabet [ook: India pale ale]. Een jaliefgevoel [geluksgevoel bij de derde partner] treedt op in een driehoeksverhouding. Hij houdt van jeu-de-boulen, hij is een
jeu-de-boulesspeler [jeu de boules (spelen)], hij jeu-de-boult vaak. Bij 'juggelen' is 'beat' weggelaten [scratchen - = een gram­mo­foon­plaat snel en rit­misch on­der de naald heen en weer be­we­gen - op de beat van muziek].

4. Wat is een T-helpercel of T-lymfocyt (ook wel: T-cel)? Me­disch: een uit de thy­mus af­kom­sti­ge lym­fo­cyt die an­ti­ge­nen her­kent en onschadelijk maakt. Wat hoort in dit rijtje niet thuis: amsoi, kaisoi, malgré soi, paksoi en tatsoi? Een cantele kan wel 34 snaren hebben. De schildersziekte – met tussen-s – is een beroepsziekte die voorkomt bij huisschilders en drukkers door het inademen van schadelijke dampen uit oplosmiddelen en die leidt tot onomkeerbaar verlies van hersenfuncties (ook: CTE = chronische toxische encefalopathie of OPS, organisch psychosyndroom). Wist je dat klip-en-klaar een germanisme is? Een chromen tafel is van Cr (chroom, atoomnummer 24) gemaakt. Een sbh is een stafbrevethouder. Le petit caporal
[2025 nog wel in VD] is bij VD ingewisseld voor ‘de kleine Napoleon’. Miosis is mydriasis [pupilvernauwing]. Wat een gedoe, je bent terecht gekomen! De vermiste trui is terechtgekomen. Een mondop is een mandapa (bouwkunde - zuilenhal).

5. Deze oud-oudkatholiek is nu vrij-katholiek. Het woord ‘perpetuum’ is niet, ‘vacuüm’ wel ver-NL'd. Ik moet de was nog binnenhalen, wil jij het teiltje nog even binnenhalen? Die toestand blijve in statu quo, in de bestaande toestand [behoudt de status quo]. De ouvreuse begeleidde [geen aanvoegende wijs!] de religieuze naar haar plaats. Het is recommandabel om ‘remarquabel’ [enige met qua] en publicabel correct te schrijven. Ze hadden al meerdere rendez-voustjes gehad, die pince-neztjesdragers. Ken je die truc (van [de] jen) [geheim van de smid]? ‘Tetterettet’ is synoniem met ‘retteketet’ [let op de t's]. Een velocipedist rijdt op een vélocipède [= velo]. Hij vertelde een reuzemop over gebroken reuzenmoppen [baksteen]. Nieuwe update oVD geconstateerd op 10-07-2022: aantal lemma’s wordt 393.277
(was: 393.184).

6. Reintje (de Vos) en Reinaert de Vos verwijzen naar ‘Van den vos Reynaerde’. Met hoge frequentie frequenteert hij cafés. De RIAGG'er was RIAGG-cliënt of -klant bij een RIAGG-kliniek of -centrum. Dat was geen hardlopen, dat was gewoon hard lopen. Die skiester is een echte skister. Een SRBM is een short range ballistic missile (ballistisch wapen voor afstanden tot 800 km). Cs'en [cs] zijn chefs-staf, chef-stafs of chefs van staven (GB). Goed schrijven: teppanyaki, sukiyaki, teriyaki! Gedenk Brahma [Schepper], Shiva [Vernietiger] en Visjnoe [Instandhouder] [hindoegoden]! De Hawaïaan en de Jamaicaan ontliepen elkaar niet veel (qua spelling). Hé poppelepee, is me dat een mooie popelpee (pop-lp)! Een velocipedist berijdt een vélocipède
[velo, fiets] en bereidt dus geen maaltijden. Trikini: bh, slip, jas.

7. Een Vendéeër is een interessante Fransman. Een ofos is een opgeblazen fietsopstelstrook. Wat is juist: achenebbisj of oggenebbisj? Beide [het eerste: meestgebruikt]. Okkendollen bij scouts is purken [stukken snot uit de neus wegschieten]. Oliezuur is het (cis-9-)octadeceenzuur [uitspraak: s]. Oligemie [ver­min­der­de
hoe­veel­heid bloed in de bloed­baan] is geen onderdeel van de chemie. Oh la la kun je ook schrijven als olala (en omgekeerd). Beider clubs’ alv’s hebben dat besloten. De cafés zullen vollopen en vol zitten. Voor een gedeelde tramrit met je coupe soleil kun je één coupé, een coupeetje of meerdere coupés afhuren. Wil je de roerige rijing der dagen doorbreken? Die showlijders [raar woord] leidden toen de show. GB heeft ‘kaltgesteld’ (NL), maar VD ‘kaltgestellt’ (DE). ‘Bogey’ slaat op golfen [gegolft, gegolfd], ‘bogie’ op een loc(omotief) [draaibaar onderstel].

8. Gezocht op ‘omni*’: omnia cum Deo: bij alles rekening houdend met God, omnia fausta: alle goeds, alles wat wenselijk is, omnibus credere et nulli: allen en niemand geloven, omnibus et lippis et tonsoribus notum = lippis et tonsoribus notum: bekend bij Jan en alleman, omnibus idem: voor allen dezelfde, omni exceptione major: boven alle verdenking verheven, omni jure: met alle recht, omni mode: op elke manier, omnis homo: factotum, doeal, manusje-van-alles, omnium consensu: met aller instemming, eenstemmig, unaniem, omnium horaro homo = homo omnium horarem: aangenaam gezelschap, omnipracticus (BE): huisarts, omnipotent: alvermogend, almachtig, omnipresent: alomtegenwoordig, ubiquitair en omnivalent: voor alles geldig.

 

 

 

2831 Dictee donderdag 28-07-2022 (1) – dictee Dictee van de dag (648) √ x

Dictee – dictees [2831]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 209, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (648)

1. Op het Tweede Groot Breskens Dictee, 13 juni A.D., anno Domini 2009, waren er helaas geen shoot-outs. De auteur geeft toch zijn bedenksels prijs, volgend jaar verzint hij wel weer nieuwe … De elf shoot-outwoorden of -uitdrukkingen voor de liefhebbers, waren:
(a) beider clubs' alv's, (b) trainer-speler, (c) Johan Cruijff himself,
(d) een flip-over met de nodige sheets, (e) de kleiige klei-industrie,
(f) au pairs in au-pairgezinnen, (g) een gewürztraminer of een moezelwijntje, (h) vee van Laban is tuig van de richel, (i) het janhagel is overstag gegaan, (j) de captain is, nadat hij thuis onder kapitein Rondhemd gediend had, met het gft-afval mee naar kapitein Jas gegaan, (k) een oratio pro domo houden betekent prêcher pour sa paroisse [preken voor eigen parochie]. [(a) = 1, (k) = 11]

2. De elf supermoeilijke items voor de specialisten waren: (a) daar gaat(-)ie dan, dat is een enclitische uitdrukking, (b) de eagle of bogey bij het golfen en de bogie als onderstel van de locomotief, (c) whiffen, putten (een putt maken) en een hole-in-one scoren over de fairway heen, (d) tenniscourts van floid, tartan of gravel, (e) de cafés zullen vollopen en vol zitten, (f) veelvoorkomende angstkreten en gekrijt van elkaars gasten aftroggelende hotelbazen, (g) als welkomstgeschenk een coupe of coupeje champagne, (h) voor een gedeelde tramrit met je coupe soleil kun je één coupé, een coupeetje of meerdere coupés afhuren, (i) de roerige rijing der dagen doorbreken, (j) de pochhanzen, de showlijders, die leiden de show (k) de vervoeging van een der goed Nederlandse, nou ja, werkwoorden luidt: kaltstellen, stellte kalt, heeft kaltgestellt [Duitse uitspraak]! NB VD; GB heeft 'kaltgesteld' [Ned. uitspraak]. [(a) = 1, (k) =11]

3. In het AVRO-programma 'Tussen Kunst & (en) Kitsch' werden enkele interessante termen genoemd: de neo-Louis XVI-periode [spreek uit: sèh-zuh], crinoline (hoepelrok) en lapis lazuli (lazuursteen). Lapis infernalis staat bekend als helse steen. Bij het programma 'Blokken' noteerde ik quiche lorraine, dat is quiche met spek en kaas. Verder vloog daar een smelleken (dwergvalk, leeuweriksvalk) – een roofvogel – voorbij. Een preek in de Gedächtniskirche in Berlijn suggereerde ten onrechte dat de scheldnaam 'mof' voor Duitser een letterwoord was voor 'Menschen ohne Freunde'.

4. De inquisitie, het Heilig Officie, is de Congregatie [Rome, anders c] voor de geloofsleer. Het klein officie wordt in bepaalde actieve congregaties gebruikt. Was je oom nu Officier in de Orde van
Oranje-Nassau? En heeft hij indertijd een officiersmes gekregen in de officiersmess? De offshore-industrie vind je buitengaats. Offtopic [niets met het onderwerp te maken], bij cricket heb je offspinners [zeker effect] en legspinners [idem]. Ofossen dienen voor fietsers (opgeblazen fietsopstelstroken). Wist de of-ofgeneratie (of/of-generatie) dat al (antoniem: en-engeneratie – en/en-generatie)? Het ogam is het Oudiers alfabet. De missive gelastte zijn onmiddellijke terugkomst. Een ogenschaal is een Griekse drinkschaal, een kylix.

5. Helpt rode ogentroost [een plant] tegen rode ogen? Nee, dus. Welke schrijfwijze wordt meer gebruikt, oggenebbisj of achenebbisj [de laatste]? Wie verbindt het oginoïsme nog met de verloskundige Ogino [periodieke (seksuele) onthouding]? De ohm is de SI-eenheid [Système International d'Unités] van elektrische weerstand. De trilling vertoonde de sinusoïdevorm. De oio's [onderzoekers in opleiding] willen promoveren. Nederland kende ooit een Ministerie (instelling) van OK en W (Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen – gebouw met m). In België verleenden oki's (openbare kredietinstellingen) kredieten. Wat doen scouts als ze okkendollen? Antwoord: purken [stuk snot uit neus halen] wegschieten, duidelijk? Okra's (okers) vind je in de soep en (d)oksalen in de kerk. Volgt op een oksel-armzwaai en een
oksel-nekgreep vaak een houdgreep bij het judo?

6. In Vlaanderen heet Maria-Hemelvaart ook wel
Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaart. De heilige oliën worden op de vooravond van Witte Donderdag gewijd. Volgens Van Dale bevat een olie-en-azijnstel impliciet ook een peperbusje en zoutvaatje. Het werkwoord oliepeilen [ww. alleen in VD] kan niet vervoegd worden. Een olie-watermengsel komt als regel niet uit een oliewatermolen. De rooms-katholieke oliewijding staat ook wel bekend als chrismamis
(een mis!). Het oliezuur is het cis-9-octadeceenzuur [s], een vloeibaar vetzuur dat wordt verkregen uit  natuurlijke vetten en oliën.

7. Een kornak is een olifantsleider. De olifantsvogel behoorde tot de familie van de madagaskarstruisen. Oligemie is geen onderdeel van de chemie, maar duidt een verminderde hoeveelheid bloed in de bloedbaan aan. Wie kent niet het 'ollekebolleke, rubisolleke, ollekebolleke knol' [aftelrijmpje, Drs. P]? De Surinaamsen droegen hun oloysiketi's [VD: ketting]. Goethe wordt de olympiër van Weimar genoemd. De verheven dichter is even van zijn Olympus afgedaald naar het plebs. De timmerman verrinneweerde [verruïneerde] met zijn ojiefschaaf [met zeker profiel] de ogiefboog [op kruisribgewelf]. Oh la la kun je ook schrijven als olala (en omgekeerd). Olewesjolem [wijlen] Menachem Begin leeft voort in onze herinnering. Was deze klassenpatiënte, geheel gekleed in ombré [zeker weefsel], nu oligo- [zwakzinnig] dan wel schizofreen [gespleten van gemoed]?

8. De FIDE, de internationale schaakfederatie, is een afkorting van Fédération Internationale des Échecs (nee, geen NL-echecs!). Het
fideï-commis is een erfstelling over (uit) de hand. Fidelisme is hetzelfde als castroïsme [Fidel Castro, Cuba]. Zijn er nog steeds kolengestookte elektriciteitscentrales? Krijg de kolere (koleire, klere)! Omeprazol doet dienst als maagzuurremmer. De spanten van een in aanbouw zijnd schip kun je een sent omleggen (fluitje van een cent! - tijdelijk om de spanten in vorm te houden). Het verkeer werd via een bypass omgeleid. Brengt zo'n korteomloopbos [korte omloop] nu veel geld op? De gebeds- en toverformule der noordelijke boeddhisten en lama's is 'om mani padme hum' (niet meer in VD – ik eer de parel in de lotus). De Ommelanden zijn de landstreek die zich om de stad Groningen uitstrekt, omvattende de drie kwartieren van Hunsingo, Fivelingo en het Westerkwartier, anders gezegd: de Ommelandse gebieden. In andere gevallen: ommelanden. Het Brug­se Om­me­land is de de toe­ris­ti­sche
re­gio rond de stad Brug­ge. 

9. Het picot (omoog) is een oogje dat aan de buitenzijde van het kantwerk is aangebracht. Veel oma's lijden aan omatitis. Dat leidt tot verregaande bemoeizucht. Een ombiliek is in de wiskunde een navelpunt. Ombrelles [vgl. umbrella's] zijn parasols. Het omein
(nee, niet: o, mijn God, OMG, oh my God – GB/VD) is het amen van de joden. Omfalitis is navelontsteking. Omissis jocis, alle gekheid op een stokje, nu even serieus graag. De kennelijke hoofdverdachte was omni exceptione major [boven alle verdenking verheven]. Een omnis homo is een soort van factotum, een allround man [allroundman]. Omnium consensu, eenstemmig, werd de beul achteloos ter dood veroordeeld.

 

 

2830 Dictee woensdag 27-07-2022 (1) – dictee Dictee van de dag (647) √ x

Dictee – dictees [2830]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 210, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (647)

1. De once-eenheid is het twaalfde gedeelte van het vroeger gebruikte medicinale pond [= ca. 9 drach­men = ca. 540 grei­nen]. U wist, dat onchocerciasis rivierblindheid is? Wat is het nu: onconformistisch of non-conformistisch? Onze specialisten zijn on demand (op afroep) beschikbaar. Een onderbalk, een architraaf, bevindt zich onder de (het) fries. Een onderflens is het onderste gedeelte van een [kapitaal!] I-profiel [zoals L-profiel]. Onderhuids is subcutaan, hypodermaal. Waarom heet een onderdoortje ook wel een achterommetje? Waar is mijn (gele of rode) lieb? De Onderwijsraad is door de minister van Onderwijs ingesteld. De onderwijswethouder (wethouder – van – Onderwijs) van Rotterdam sprak hem daarover trouwens aan.

2. Ondeskundig is niet ter zake kundig. Een on-dit is een gerucht. Een onduline is een golvende kromme lijn waarvan de bochten elkaar zeer dicht benaderen, een slangenloop. Dat onechie [volkstaal: onecht kind, bastaard] van jullie is toch nog goed terechtgekomen. Het betreft een in onecht geboren kind. One for the road [afzakkertje, 'eentje voor onderweg'], en hij klokte het glas jenever naar binnen. Het begrip oneirisch heeft betrekking op dromen, oneirodynieën zijn nachtmerries. Ongelijkstijligheid is heterostylie [van bloemen]. Een ongeluksvogel vliegt niet, maar is een porte-malheur (onheilsbode). De Satan is de zoon der ongerechtigheid.

3. Soldaten noemen tomatenpuree een blikje ongesteld. O ja, de oneet (niet meer in VD) heet gewestelijk de lidrus. De slaaf viel bij zijn heer in ongenâ. Een  ongle-bleu is een cultuursnob. Mijn vrouw lijdt aan oniomanie, koopziekte. De onnozele [beter: bekende schilder] Hals [betwistbaar, met dat 'beter' niet!] verkocht zijn eigen schilderij voor veel te weinig. De onnozele-kinderendag is de feestdag van
Onnozele-Kinderen [kindermoord Bethlehem (VD; NBG: Betlehem)]. Een onomasticon is een naamboek. Wie aan onomatofobie [ziekelijke angst voor woorden en namen] lijdt, is zelfs bang voor de onomatopoësis [woordvorming door klanknabootsing – vb.: koekoek]. Ben je niet oprecht, dan ben je deloyaal. Met de Onoverwinnelijke Vloot bedoelen we de Spaanse Armada van 1588. Een iniquiteit is een onrechtvaardigheid.

4. Onrein is besmet, on-Reins, wat Rein niet geschreven heeft
(on-Rijns betekent dat iets niet van de Rijn is). Een tevreden roker is geen onruststoker, geen stokebrand. Voor de onzen geldt 'ons kent ons'. Die zou men Ons Heer (de heilige hostie) geven zonder biecht(en) [ziet er vroom uit, maar is dat niet]. Bij osm (ons soort mensen) [oo-wèh-zèhm] geldt de ons-kent-onssfeer. De entartete Kunst [kon niet als nazipropaganda dienen] vinden wij geen Kunst met een grote K. De Koning [grondwettelijke aanduiding] heeft het recht de Kamers der Staten-Generaal te ontbinden, dat is dan een Kamerontbinding. Hij nam voor zoete koek aan, dat ontbijtkoek als zoete koek geslikt wordt. Ontgoocheld constateerde hij dat de gegevens ontgoogeld [van: Google] waren.

5. Off the record, on the spot, on the rocks, het leven on the wild side: zwart-op-wit onthoudt wel. Ik geniet zeer van mijn DAF'je van het merk DAF. Ik heb heel wat wild gedood en de niet-sacrale beesten daarna zelf ontweid [ontweien = uitweiden!]. De kerk werd door de politie ontwijd. Waar heb je dat ontwerp van wet tot regeling van het hoger onderwijs [VD: vroeger hoofdletters – 2022 oké - h.o. = hbo + wo]? Exsecratie is ontwijding. De onus probandi is de bewijslast. Hij keerde onverrichter zake terug naar de basis. De onychia is een ontsteking van weefsel rond de nagel. Onychitis is ontsteking van het nagelbed. De begrippen 'onychofagie' [nagelbijten] en 'onycholyse' [loslaten nagel] zoeke men op in de Dikke Van Dale.

6. De ring aan de hand met onyxis [dwangnagel] bevatte een onyxen steen. Houd toch op met die zotteklap, nonsens, quatsch en larie(koek). Een oogbedrieger is een trompe-l'oeil. Wat is
Onze-Lieve-Vrouwhalfoogst [15-08: Maria-Tenhemelopneming] ook weer? De nystagmus is de oog(bol)siddering (oogbeving). Het collyrium is de oogwassing. Het zal je familie maar wezen: Oom Jan
(= Jan oom; Oom Jan leerde zijn neefje schaken), Ome Hein (de dood), Oom Kool, Ome Jan (= janoom, de lommerd) en ome Gevert is dood, ome Hebbert leeft nog. Een otorragie is een oorbloeding. De uitdrukking 'zijn laatste oortje [GB: ook verkleinwoord van oord - VD ook: oordje] versnoepen' komt van een oud koperen geldstuk, het oord [= oortje -dat bij 'versnoepen' als vaste uitdrukking]. Een oorkondeboek [n/s] is een charterboek, het was inzet van de bendeoorlog [n/s].

7. Op oorlogswinst (afkorting: ow) kan zelfs belasting geheven worden. Een oorlogswinstmaker is een oweeër (ow'er). Het Nederlandse RIOD is het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie. Oorlokken zijn peies
(bij ultraorthodoxe joden). Sommige Oostenrijkers zijn het ook wel, maar een oostenrijker is een van nature vrijgevig persoon. Een oostenrijker hebben is een voordeeltje hebben. Onze oosterburen zijn de Duitsers [en wij hun westerburen]. Hier volgt een aantal begrippen om op te zoeken in de Dikke Van Dale: de Oost (het voormalige Nederlands-Indië), de Grote Oost (oostelijk Nederlands-Indië), de Levant (zekere kusten), het Nabije en Verre Oosten, de Oostpolitiek (Ostpolitik), de Oostpriesterhulp [r.-k. hulpactie voor achter het IJzeren Gordijn] en de oot (aat, wilde haver). De afkorting o.p. staat voor onderwijzend personeel en met O.P. [Ordo Praedicatorum] achter je naam behoor je tot de orde der dominicanen.

8. Opaline [stofnaam] wordt gemaakt uit getwijnd [ineengedraaid] cheviot [fijne Engelse wollen stof] kamgaren [van kamwol = kaardwol]. We zagen opalen [van: mineraal opaal] luchten. De Latijnse term voor 'in het aangehaalde werk' is opere citato, gedeeltelijk afgekort wordt dat op. cit. en geheel afgekort o.c. Hij stond nogal op-de-borst-klopperig [op de borst kloppen] voor het glas-in-loodraam [glas in lood]. Make-up doe je op. De OPEC is de Organization of the Petroleum Exporting Countries. Ope et consilio (met raad en daad) stond zij mij als ter zake kundige terzijde. Een sloopregeling voor auto's wordt algauw een openeinderegeling [open einde]. Een op-en-afrelatie [op en af - nu eens beter, dan weer slechter] heet ook wel knipperlichtrelatie. Bestaat het Openbaar Lichaam Rijnmond nog steeds?

9. De Openbaring van Johannes (Apocalyps) is een van de Bijbelboeken. Die jongen is op-en-duit (op-en-top) zijn vader. Zij droeg een paar ajour [opengewerkte] kousen. Trek je vandaag je opanken [zomerschoenen] uit Bohemen aan? Op-en-neren [plaat tegen te stutten muurwerk] worden in de bouwkunde gebruikt. Hij was op-en-top een heer. Wat bij de Fransen een opéra bouffe (opéra comique) heet, noemen de Italianen een opera buffa. De opera quae supersunt zijn alle nog bewaarde werken van een schrijver, de opera omnia zijn de gezamenlijke werken, de opera selecta zijn de uitgelezen werken. Voorbeelden van opera's zijn de opera seria's [serieus] en de grote opera's of grand(s) opéras [met koren, aria's en massascènes].

 

 

 

2829 Dictee dinsdag 26-07-2022 (1) – dictee Dictee van de dag (646) √ x

Dictee – dictees [2829]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 211, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (646)

1.De [levenslang] gevangene juichte, toen hij van de opjarenstelling vernam. De dokter kon me weer aardig opkal(e)fateren. Een opkoopfonds is een private-equityfonds. Een straat opzoomeren [op
ei­gen ini­ti­a­tief de open­ba­re ruim­te op­rui­men en net­jes hou­den] heeft veel met opleuken te maken. Ondertussen was het weer aan het opzomeren. Opmaak kan make-up zijn maar ook lay-out
(mise-en-page). De (het) Latijnse pendant van 'bid voor ons' is 'ora pro nobis', afgekort: O.P.N. Je hebt vaste en vloeibare opodeldoc(h) (zeeppreparaten). Het was allemaal opoe Herfst in (ook: te) Rotterdam: een en al triest- of somberheid dus. De opopanax is een rotsplant en behoort tot de schermbloemenfamilie. Opossums zijn buideldieren. De orkaanschaal van Saffir-Simpson geeft de kracht van orkanen weer.

2. Die aardappel (de opperdoes) ontleent zijn naam aan Opperdoes in Noord-Holland. De Opperbouwmeester van het heelal, de Opperheer en de Opperherder, de Opperrechter, het Opperwezen en de Oppermacht zijn allen dezelfde [God]. Het opprobrium medicorum [een ziekte waartegen de medische wereld niets kan doen] is aan dokters niet besteed. Via een opril [oplopende weg] kun je een verschansing bereiken [antoniem: afril]. Het OPS, het organisch psychosyndroom, is een bepaalde hersenaandoening. Het Opsinjoorken maakt deel uit van de folklore in Mechelen. Een opsologe is een viskenster en opsonine [zekere antistof] ten slotte bereidt voor op het fagocyteren, de fagocytose [de eigenschap van bepaalde cellen om bacteriën en schadelijke stoffen te kunnen vernietigen].

3. De Opta is in Nederland de Onafhankelijke Post- en Telecommunicatieautoriteit, een zelfstandig bestuursorgaan dat toeziet op eerlijke concurrentie. Bij het opteren werd de weg opnieuw geteerd [daar was al lang voor geopteerd]. Waar opteer jij voor? Opart heet voluit optical art. Opting-out is een mogelijkheid voor bedrijven [terugtrekken uit collectieve regelingen]. Opuntia's zijn vijgencactussen. De croesus [zeer rijk man] 'leed' aan opulentie [grote rijkdom]. Een opus postumum is een nagelaten werk, het opus Dei is een koorgebed, de (het) Opus Dei is een organisatie [conservatief, katholiek, spiritueel] en een opus Herculeum is een reuzenwerk. Hüttenkäse is een op wrongel lijkende kaasmassa met weinig vet.

4. In Vlaanderen zijn opz's [oo-pee-zèht] openbare psychiatrische ziekenhuizen. In een filmvenster vindt een beeld-voor-beeldbeweging plaats. Een settopbox (opzetkast) is een decoder [bij tv]. Dat was een opzichzelfstaand geval. Hé, ga eens opzij. Denk je echt, dat ze ervoor opzijgaan? De spreuk van de benedictijnen sinds de late middeleeuwen is 'ora et labora' (bid en werk). Een oraison funèbre is een lijkrede. Het pythische orakel was het orakel van Delfi (te Delphi), het Delfts orakel was het epitheton voor Hugo de Groot. Het Oranje Kruis verstrekte geen gratis oranje pecco (pekoe: thee). Het huis van Oranje (de Oranjeboom) stamt oorspronkelijk uit de Franse plaats Orange (in de Provence).

5. Niet alle oranjehemden [sportploeg] zijn volgeling van de goeroe Bhagwan Shree Rajneesh. Cicero was de eerste die een oratio pro domo hield. De Willemsorde is niet de Orde van de Nederlandse Leeuw. In WO II [wee-joo-twee] was een schimpscheut: "Nieuwe Orde, lege borden". Die meid was heel ordi(nair). Het ordovicium is de tweede periode van het paleozoïcum. Het oregon [grenenhout] komt uit de gelijknamige VS-staat. Oreïd is kunstgoud. Or's [begin zin] kunnen olympische records zijn [ook: or = ouderraad, ondernemingsraad]. Van de orbis terrarum [landen om de Middellandse Zee, ook: wereldrond] is Rome meestal het middelpunt. De ORDU [Organisashon pa Restourashon di Unitur] is een Nederlands-Antilliaanse politieke partij. Het Latijnse 'ore rotundo' betekent: in een verzorgde, welluidende stijl, en 'ore tenus' betekent: met de mond alleen.

6. Koketteren is haantjesgedrag, het komt van het Franse woord coq
(= haan). Een behaagziek meisje is een coquette (ook: kokette). In dankbare herinnering aan mijn nabestaanden, nodig ik allen die mij na staan uit voor de plechtigheid. Deze vindt plaats vanaf halftwee
[GB ook: half twee]. Een voorbeeld van een organometaalverbinding is tetra-ethyllood. Je stottert niet met het uitspreken van het woord organonomie (leer en studie van de wetten van het organische leven). De orgelgalerij wordt ook wel (d)oksaal genoemd. De (het) orgelpunt is een grondtoon en heet ook point d'orgue. Oriëntaquamarijn is de handelsnaam voor de groenblauwe saffier. Een oriëntzweer is een aleppobuil. Het or(e)illon (bolwerksoor) stamt uit de vestingbouw. De Orioniden [zwerm vallende sterren] zie je in de tweede helft van oktober. Hij koos voor het balalaikaorkest [Russisch driehoekig snaarinstrument met vlakke klankbodem], niet voor het schrammelorkest [Oostenrijkse populaire muziek].

7. Het orleaan [anatto, geelachtig rode kleurstof] komt van de tropische anattoboom. Dat orleansen [stofnaam] lijfje stond haar goed. In de chemie staat Orn [oo-wèh-rèhn] voor ornithine. De ornithopter [vliegmachine] is door Leonardo da Vinci ontworpen . De ORS
(oral rehydration salts/solution) helpt tegen uitdroging. De orthoëpie [als één woord beschouwd] is de leer van de juiste uitspraak, de
ortho-ester [samenstelling, twee woorden] is de ester van een hypothetisch organisch zuur. Het orvietaan [vie-jee] diende als tegengif. Paardantilopen heten ook wel oryxen. Het Oskisch [Italië, verwant aan Latijn] wordt niet meer gesproken, het OSL is het Oud-strijderslegioen. Als je de oeils-de-boeuf niet kent, kun je gewoon ossenogen [rond venster] zeggen. Een Oekraïner spreekt Oekraïens. Het ostrakon [potscherf] kun je ook gebruiken voor ostraciseren [aan een schervengericht onderwerpen]. Het politie-OT [oo-tee] (observatieteam) kwam in actie. Loutre is otterbont.

8. Een octet wordt ook ottetto genoemd. In de oubliëtte [onderaardse kerker] kreeg hij een o(u)blie [oblie = wafel, oublie = chocolade]. Het regent oude wijven met klompen [zeer hard], het is dan zeker geen oudewijvenzomer [mooie nazomer, september, oktober]. Aanstaande vrijdag is het oud papier [GB ook: oudpapier] (ophalen). De oudpapierophalers doen allemaal liefdewerk oud papier. Ouder gewoonte begon hij weer in het Latijn. Mijn oud-collega bestudeerde de oudchristelijke geschriften. Oud en nieuw vieren doe je tijdens de
oud-en-nieuwviering. De AOW is de Algemene Ouderdomswet. De klassieke oudheid was de tijd van de Grieken en de Romeinen. Het oud-Hollands zilver met hoog zilvergehalte wordt ook ringgitzilver genoemd, het oud-Hollands papier ook wel oudhollands. Wat zou oudmelkte [van laatste lactatieperiode] melk zijn? Hij vroeg
100 ouguiya voor de knipbeurt in Mauritanië [MRO].

 

 

 

2828 Dictee maandag 25-07-2022 (2) – dictee Spelspel Ronde 4 √ x

Dictee – dictees [2828]

Spelspel Ronde 4 op zaterdag 23 juli 2022 (NPO Radio 1)

Tweestrijd om een plaats in het Groot Radio Dictee op 26 november 2022.

De kandidaten kregen zinnen waaruit ze 1 woord moesten spellen.

Binnen zekere tijd. Goed = 2 punten, fout = 0, passen = -1.

Kandidaat 1

1. immens

2. palet

3. wiedes (nogal ...)

4. cacao

5. gelauwerd (een … dichter)

6. amethist

7. continu (… bijsturen)

8. adolescent

9. porselein

10. schnitzel

11. precisie

12. excentriek

13. kapsones

Kandidaat 2

1. ananas

2. balorig

3. schompes

4. clou

5. labyrint

6. louwmaand (januari)

7. ambigu (ander woord voor dubbelzinnig is: ...)

8. pittoresk

9. kapucijners (voedsel)

10. kasjmier (stof)

11. sperziebonen

12. exercitie

 

2827 Dictee maandag 25-07-2022 (1) – dictee Dictee van de dag (645) √ x

Dictee – dictees [2827]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 212, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (645)

1. Het Land van Overmaze (de Landen van Overmaze) omvat het gebied dat gevormd werd door de graafschappen en heerlijkheid van Valkenburg, Dalhem en 's-Hertogenrade. De Overmase dorpen, welke waren dat ook weer? Door zogenaamde force majeure [overmacht] reed de trein niet wegens onverwarmde wissels: een regelrechte farce [klucht, aanfluiting]! Een radio- of televisie-uitzending overnemen heet relayeren. Overcreditering heeft niet alles, maar wel veel, te maken met crediteren, overcrediteren en krediet. Van Dale spelde tot 2015 overcreditering foutief. Nu goed: alle credits daarvoor! Het Overkwartier omvat het – niet-Overrijnse – gebied van Venlo en Roermond.

2. Het Oversticht behoorde tot het bisdom Utrecht. Het huldeblijk [n/s] was over the top. Geef mij maar liever een over-'t-ij-kijkertje. Had hij meerdere faux pas [misstappen - zelfde enkelvoud!] begaan? Uberteit is een synoniem van overvloed. Een paean [pee-jahn] is een overwinningslied. Tritium is overzware waterstof [symbool: T en T3H -
3 moet in superscript!] Neem vaker de ov-fiets [openbaar vervoer]! Oxaliet oftewel humboldtien is een geelkleurig mineraal. In de Oxfordbeweging werd, merkwaardig genoeg, weinig oxford [zekere katoenen stof] gedragen, ook niet door de Oxfordianen (Oxonians) zelf. Er zijn heel wat oxideverbindingen. Scheikunde blijft boeien met oxoazijnzuur (glyoxylzuur, glyoxaalzuur), oxidule en oxyzuur. 'Een jeugdige grijsaard' is een oxymoron [tegenstelling]. Oxymel bereidt je apotheker uit honing en azijn.

3. De hypofyse zit onder aan de hersenen, de hypothalamus is een deel van de tussenhersenen onder de thalamus. Een hippopotamus is een nijlpaard en een hippocampus is een fabeldier (half paard, half vis). Telaatkomers zou je een overtijdbehandeling moeten kunnen geven. Een overtoom heeft met waterhoogteverschillen [n/s] te maken. Oxfordgroep was de oorspronkelijke naam van de Morele Herbewapening. Jan is een raadsheer met een p ervoor (een praatjesmaker dus). Die mooie nieuwe fiets, schrijf daar gerust een p (pleite?) voor (die ben je dus kwijt). Hij is in de p (mooi aangekleed) en zit niet in de pee (penarie - ook: p). Als je peetoom van een petaohm ohms maakt, krijgt hij er een een met vijftien nullen voor aan ohms. In de natuurkunde is de pascalseconde (Pas) [pee-jaa-èhs] de SI-eenheid [Système International d’Unités] van dynamische viscositeit. De poise (P) is de niet-SI-eenheid van (dynamische) viscositeit en gelijk aan
0,1 Pas. Paters met p.a. [Patres Albi, de witte paters] achter(!) de naam, mogen daar ook s.m.a. [Societatis Missionium ad Afros] schrijven.

4. Dat betreft dan duidelijk de witte paters. Pakistaanse hasj wordt bij verkorting ook paak genoemd. De trein had aan de paal geroken, is een uitdrukking bij treinmachinisten [staat net stil, en mag dan door]. Dicteenomaden, buitenpoorters, hebben wel iets van paalburgers. Als puntje bij paaltje komt, komt het eropaan. Wat betekent paaltjesdag in soldatentaal? Antwoord: nog 111 dagen te gaan = drie paaltjes. Een tudorboog [lijkt op spits- en accoladeboog] vind je in de bouwkunde. In Tonga betaal je met pa'anga's [TOP]. 'Die' is een deiktisch [ij] pronomen. Hij steeg op zijn Pegasus [ging dichten], maar kwam uiteindelijk aan met de paarden van Sint-Franciscus [apostelpaarden = te voet]. Daar reden ze nog met paard-en-wagen . Ik heb echt geen paardje (ezeltje) schijtgeld [het geld niet voor het opscheppen].

5. Paardjerijden is een soort paardje-hop. Zij droeg een paarlen (parelen) halssnoer. Een vroege paas, een witte paas? De dominee had op Goede Vrijdag paaseieren gegeten en kreeg onverwacht nog een paasbeurt ook, voor de duidelijkheid: niet van zijn vrouw. De jonge socialisten kwamen op de Paasheuvel [Vierhouten] samen. 1916 was het jaar, dat de Ierse Paasopstand tegen Engeland uitbrak. Met het guldengetal uit de tijdrekenkunde bepaal je de paasdatum. De PAB [pee-jaa-bee], de balboa [munt], vindt je onderwijzer in Panama. De wielrenner werd gepacet (gegangmaakt). Wij gedenken deze burgemeester pace tanti nominis (pace tanti viri, met alle eerbied). Het Pachtersoproer van 1748 ging over belastingen. Pachtzaken komen voor de centrale pachtkamer van het Gerechtshof in Arnhem. Dat heeft niets te maken met de Leen- en Pachtwet [VS].

6. Wat is ouder, de Pacificatie van Gent of de pacificatie van Atjeh? (Het lijkt wel een geschiedenisquiz.) Een packager maakt boeken voor uitgeverijen. Waren het stalen pact (1936-1945) en het pact van Bagdad (de Arabische staten) met de duivel gesloten? Dit is niet te vreten, ge zoudt er padden (geen coffeepads, koffiepads) mee vergeven. Is 'paella' [Spaans rijstgerecht] nu met of zonder trema? Een pagina-icoon (favicon, urlicon) zie je in de URL-balk op je beeldscherm bij internetten. Kom, heffen wij ons glas (cham)pagne! Een paardenplei (paardenpolei, beide niet meer in VD) is een watermunt.

7. We hebben pas nog gepaintballd. Met paks (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) in je tuin krijg je geen schonegrondverklaring [schone grond]. Het pak van Sjaalman [Max Havelaar] omvat nogal wat [grote verzameling van uiteenlopende onderwerpen]. Een pailow [loo] is een monumentale Chinese stenen toegangspoort. Het paisley is een abstract kleurrijk motievenpatroon in stoffen. Van (een) pait(je) kan een Maleier dronken worden. Zal ik je een pakkerd geven? Jouw pakkie-deftig is mijn pakkie-an
(vergelijk: pakean) niet. Pakoeli is geelharthout en paksoi is een soort Chinese kool. Het PAL-systeem [pahl – Phased Alternating Line – 625 lijnen per beeld] wordt bij tv gebruikt, PAL-plus is nog geavanceerder (breedbeeld-tv). Loop niet te palaveren over die pale ale [bovengistend, amberkleurig Engels bier] toe in dat palazzo [Italiaans paleis]! IPA = Indian pale ale (bit­te­re bier­soort, pa­le ale met ex­tra hop).

8. Welk bijvoeglijk naamwoord hoort er bij Palermo? Juist: Palermitaans. Het Pali is een heilige taal uit Zuidoost-Azië. Ligt hij al in een houten paletot [too, paletotje]? Het sator-arepokwadraat is een voorbeeld van een palindroomkwadraat. Volendam is het palingdorp (en Delft de prinsenstad). Palinka is een Oost-Europese vruchtenbrandewijn. Een pallieter is altijd levenslustig. De palma-christi kan een wonderboom zijn, maar ook een grote muggenorchis. De palm(en)stad is Jericho. Op palmpaas wordt Palmpasen gevierd
[vgl. kerst en Kerstmis]. Een pda (personal digital assistant) is een palmtop, een palmyra is onder andere een lontarpalm. De palmy days zijn een tijd van eer en aanzien. Onze voddenman heette Jan Palul (ook 'palul' niet meer in VD).

9. Een pampahoen is een inamboe en palynologie is pollenanalyse. Ik heb de pannen van het dak gedicteed. De panache (ook: panas) is de bravoure, maar panaché is een mixdrankje. Pas op voor panorthodoxe pan-Amerikanen met hun panamerikanisme, maar ook voor hen die pan-Arabisch zijn! Hij gaf een mooie pass (meervoud: passes), hij had dus goed gepasst. Het panbabylonisme is de opvatting dat niet alleen Voor-Aziatische volken, maar ook de Chinezen en Mexicanen in hun religieuze ontwikkeling van Babylon afhankelijk waren.

10. Zijn pancartenverzameling was omvangrijk. Een bats is een grote schop. Italiaans buikspek, pancetta, is geen pancreasproduct. Een pandeiro is een Zuid-Amerikaanse tamboerijn. Het was er een pandemonium vanjewelste (GB in toelichting ook wel: van jewelste, van je welste). De Pandhuiswet stamde uit 1910. Een pandit is een geleerde hindoe, zoals bij ons de doctor. De antichrese (antichresis) is het pandgenot in stede (plaats) van interest. Laat zij haar doos van Pandora of haar grote bek maar niet opentrekken. Een panegyriste is een lofredenaarster. Het Romeinse volk in de keizertijd verlangde naar panem et circenses, brood en spelen. Om een panenka [strafschop bij voetbal door het midden] te nemen moet je wel lef hebben.

11. Fimosisoperatie (fimose; had als vormvariant phimosis, vanaf 2015 niet meer!) geslaagd, patiënt overleden. Een operatiekamer kort je af met ok, een operatiekwartier (Belgisch-Nederlands) ook met ok. En OK is oké. Operment is hetzelfde als auripigment [koningsgeel]. De ophicleïde is een koperen blaasinstrument met kleppen, voorloper van de tuba. Opianyl is meconine (komt voor in opium). De Opiumoorlog [Engels-Chinees] was er eerder dan de Opiumwet [NL 1928, ge­wij­zigd op 16 no­vem­ber 1988]. De diva (m.: divo) zong de opera-aria virtuoos. Een totebel is een ophaalnet. Een alambiek (alembiek) was vroeger een distilleerkolf. De tugrik [uu] is de munteenheid van Mongolië (MNT). De konik is een halfwild Pools paardenras. De glatik, de rijstvogel, vliegt in Indië. 

12. De augustijnen hebben O.S.A. [oo-wèh-zaa] achter hun naam en de dominicanen O.S.D. [oo-wèhs-dee], maar vaker nog: O.P. [oo-pee] [Or­do Prae­di­ca­to­rum, or­de der do­mi­ni­ca­nen]. Kende u de synoniemen gargantuesk en pantagruelesk [afkorting] m.b.t. spijs en drank voor overmatig? Een wet zonder transitoire bepaling [overgangsbepaling] is geen wet. Hij was een dubbel overgehaalde schelm. Aan een pick-up [grammofoonplaten] zit een plateauas. Een overhemdbloes is een chemisier. Overknees zijn kousen of laarzen tot net boven de knie.

13. Bij geestverering gebruiken ze een ouijabord [wie-jaa]. Ouistiti's [oe-wies-tie-tie] zijn penseelaapjes. Een outgedropte junkie is een drop-out. Zijn kleding was wel out of Africa. Die orde werd hem
outre-tombe (postuum) verleend. Waarom doe je overdag het licht al aan? Overmatige beharing (overbeharing) wordt ook wel hypertrichose of hirsutisme genoemd. Orseille is een purperrode kleurstof. De kleurstof orthochroom behoort tot de isochinocyaninen. De ortolaan [gors met groengrijze kop] was in goede conditie en had geen dierenorthopeed van node. Alle osm'ers [ons soort mensen] kennen elkaar. De laatste maten van een muziekstuk vormen de outro [au]
[vgl. intro].