2098 Dictee zondag 14-02-2021 (1) dictee Dictee van de dag (119) √ x

Dictee – dictees [2098]

Oefendictee 738 OUD, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (119)

1. Hoed je voor de antropofaag [menseneter, kannibaal]. Kan dat argument er nog iets aan toedoen? De afkorting van anno is A^o. De AOb is de Algemene Onderwijsbond, de ANWB de Algemene Nederlandsche Wielrijdersbond (auto's hebben immers ook wielen ...). Een ap, een anus praeternaturalis , lijkt niet prettig, maar ja, als die levensreddend is [in de buikwand] ... Het waterpeil is gerelateerd aan het NAP [Normaal Amsterdams Peil]. Zijn er nog Koninkrijksdelen met een status aparte? Aruba tot 2010. Het frêle vrouwtje liep à pas comptés [met afgemeten schreden], haar forsgebouwde eega à pas de géant [met reuzenschreden]. Een apatride is een staatloze (stateloze) of dp [die-pie – displaced person]. Een apc'tje bevat acetosal, fenacetine (vroeger ph!) en cafeïne. Als apen gapen, is dat apengapen, als apen kool eten, is dat apenkool (en onzin apekool). Een g-string is een amperbroekie [Zuid-Afrika]. Een synoniem voor Italië is het Apennijns Schiereiland. Aperto vivere voto: rond voor zijn wensen en drijfveren uitkomen.

2. De hasjroker was apestoned. Mijn zus was apetrots. Een apicaal tarief heeft betrekking op de apex: advanced purchase excursion ticket [vroegboeking]. Een apoplexie is een attaque. Leg uit het procope-
['k i.p.v. ik], syncope- [broer i.p.v. broeder] en apocopebegrip [eind i.p.v. einde] [3 x mv. n/s/’s]. Vlees à point is zo gebakken dat het binnenin nog rood is. Een TIA is een transient ischaemic attack [voorloper beroerte]. De zege is à portée [binnen bereik]. De vroegere Hongaarse koningen heetten Apostolische Majesteit of rex apostolicus. Wat is de Apostolische Kamer [beheer van goederen en rechten van de Heilige Stoel] en is de Apostolische Stoel [pauselijke hof, de paus zelf] hetzelfde als de Heilige Stoel? Nee dus. De tovenaar maakte een apotropaeïsch [bezwerend] gebaar. Die wijn heeft de A.C.-status (appellation contrôlée). Dat was wat je noemt een eetlustopwekkende amuse-gueule (appetizer, geen economiser). Appiekim [Bargoens =], we gaan ervoor! Komt de appoggiatura uit de muziek [noot vooraf of slepen, aanhouden van tonen]? Ja. Bericht van de kerkelijke censor: approbatur [het is goedgekeurd].

3. '*Prou*' levert niet veel op: approuveren (goedkeuren), de werken van Proust, sluiproute en sprouw (of spruw: o.a. mondziekte). Après tout was de après-ski toch geslaagd. Van de Aprilbeweging mocht je geen aprilboodschappen verwachten. Ik voelde me geaprild. Peri- en aphelium worden apsiden genoemd, een abside is een apsis (in de kerk). Apud novercam queri: aan het verkeerde adres zijn, en a puero: van kindsbeen af. De APV is de algemene plaatselijke verordening. Aqua pumpaginis/pompa: pompwater, aquam infundere in cinerem: de put dempen als het kalf verdronken is, aquam a pumice postulare: iets onmogelijks willen en aqua et igne interdictus: verbannen, uitgestoten. Cui bono: à quoi bon (waar is dat goed voor)? De rector magnificus was de Academiae Rector, de A.R.

4. Aqua fortis is sterkwater [aaneen, sterkedrank mag van GB wel los!]. De ARAB [Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming] heet in Nederland Arbowet. Het Arabische Schiereiland is het schiereiland Arabië, Arabia felix. Met Arabia petraea [ee-jaa] wordt het gebied van de Sinaï bedoeld. Is er verschil tussen het pan-Arabische gedachtegoed, het panarabisme, en het arabisme? Niet wezenlijk. Ik houd van arabeskenversieringen. Van aramith worden biljartballen gemaakt. Toe maar: arachidonzuur is het 5,8,11,14-eicosatetraëenzuur waarin alle vier de dubbele bindingen de cisconfiguratie hebben. Ze zette me een kostelijk maaltje voor, à ravir [verrukkelijk]. En ze wist dat de liefde van de man … och, laat ook maar. Hierbij in de aanbieding: de Raad van Arbeid , de Stichting van de Arbeid, de Dag van de Arbeid [1 mei] en de Nederlandse Partij van de Arbeid [PvdA, BE: PVDA]. Hij [kerkelijk werker] is arbeider in het tuintje van de Heer. Dit productieproces is arbeidsextensief [gemechaniseerd].

5. Wat is de aiq. [arbeidsinkomenquote – deel loonkosten van geheel]? De arbiter bibendi [feestleider] leidt het drinkgelag (drinken en lachen). Het Arbitragehof [BE] heet sinds 2007 Grondwettelijk Hof. Waarin verschillen een arboretum [bomentuin] en een pinetum [naaldbomen]? Mooi stel, die Arcades ambo [allebei bedriegers, geen van beiden is te vertrouwen!]. Hij leidt een bucolisch [landelijk, herderlijk] leven en schrijft arcadische [idem] gedichten. Weinig arcs de triomphe kunnen zich meten met de Parijse Arc de Triomphe. Hij is onderzoeker van archeo- [oude cultuurplant] en neofyten [in historische tijd gevestigde plant]. Die man is archionheus (geen Latijn! – archi + onheus). Een archie [(student) burgerlijk ingenieur-architect] studeert (ook) architectuur. De archimedeskracht is die uit de wet van Archimedes [opwaartse kracht in vloeistof of gas]. Dat eiland behoort tot de Maleise archipel. Leveren ardenners [klein Belgisch trekpaard] de Ardeense ham [Ardense ham, Ardenner ham]? Waar lees je nog A.R.D.: Admonum Reverendus Dominus, Hoogeerwaarde Heer? Ze vertederde hem met ardentia verba [vurige, hartstochtelijke woorden].

6. Blauwe arduin is Escosijnse steen. Die Arelaten [inwoner Arles] zijn het eens geworden. Ajax speelt in de Amsterdam ArenA [thans: Johan Cruijff ArenA]. Er werd een areopagus [hoogste gerechtshof oud Athene] bijeengeroepen. In dat Aretijns [uit Arezzo, aretijns verwijst naar Guido van Arezzo] aardewerk zijn de aretijnse lettergrepen uitgehouwen. Aargh (argh), je zou ze toch … Hij bespiedde het gezelschap als met argusogen. Wie was Argus eigenlijk [reus met honderd ogen of trouwe hond van Odysseus]? Zoek maar op: argumentum [verderop steeds weggelaten!]a of e contrario [gevolgtrekking bij wijze van tegenstelling], [idem] ad baculum [doorslaggevend], ad hominem [op de man af], ad invidiam [speculeren op afgunst of lage hartstochten], ad populum [speculeren op vooroordeel massa], ad rem [dat de zaak zelf raakt], ad verecundiam [doet beroep op schaamtegevoel tegenstander], a, e of ex silentio [ontleend aan het stilzwijgen van de wet of de overeenkomst over een bepaalde kwestie] en argumentum probabile [op waarschijnlijkheid berustend bewijs]. Op Madagaskar betaal je met de ariary [MGA]. De ark des verbonds bevatte de tafelen der Wet, de ark van Noach in ieder geval twee duifjes. De Armada was in 1588 in actie [een armada is een grote vloot]. De biblia pauperum is de armenbijbel [veel platen, weinig tekst]. Waar zie je nog armen-en-benenboten [schip met lading rondhout]? Wat is het bijzondere aan een familiewapen met armes parlantes [voorstelling zinspeelt op de familienaam, bv. een os voor Van Os]?

7. De tuin van Armida of armidatuin is een tovertuin. Moet je of lust je nog peultjes [gezegd ter afkeuring]? Wat een armoedje, zo'n moetje [trouwen]. Wat is de aron hakodesj [heilige ark in de synagoge]? De arpu is de average revenu per user, de gemiddelde omzet per klant (vnl. in de telecom). De sycofant [beroepsverklikker] luisterde arrectis auribus, met gespitste oren. De schermer ging in de arrêt [tegenaanval]. Ik weet dat ik behoorlijk arro [arrogant] kan overkomen. De arrowroot is de pijlwortel [met veel zetmeel]. De rechtspraak wordt ook wel met ars aequi [kunst van wat billijk is] aangeduid. Zoek op: ars amandi [liefdeskunst], ars antiqua [Franse polyfone muziek 13e eeuw], ars artium omnium conservatrix [de kunst die alle andere bewaart: boekdrukkunst], ars clericalis [schrijfkunst], ars gratia artis [kunst omwille van de kunst: l'art pour l'art], ars longa, vita brevis [de kunst is lang, het leven kort], ars moriendi [de kunst van het sterven – als boektitel] en ars nova [Franse polyfone muziek uit de veertiende eeuw]. Arsenicumkies is mispickel [een zilverwit tot staalgrijs mineraal]. Hier zijn nog een paar zoektermen: art brut [(pseudo)primitieve kunst], art deco [reactie op jugendstil of art nouveau], arte conservatus [door kunst behouden, bewaard], art engagé [tendenskunst], arte, non vi [door kunst (beleid), niet door geweld] en arte povera [huishoudelijke zaken tot kunst maken]. De khutbah is een preek van de imam voor de salat [elk van de vijf dagelijkse rituele gebeden]. Een arboarts voert de Arbowet uit. Een armezondaar toont berouw over zijn zonde.

8. De artesische put [waterput, welput] en artesisch water [uit die put] danken hun naam aan Artois. De (zeven) artes liberales worden opgesplitst in een trivium (grammatica, dialectica en retorica) en een quadrivium (muziek, aritmetica, geometrie en astronomie). De arthuristiek is de studie van de Arthurromans. Arti et amicitiae: aan kunst en vriendschap gewijd. Daar staat AI [ee-aaj, hoofdletters] zoal voor: artificial intelligence, artificiële intelligentie of kunstmatige intelligentie (ki), Anguilla (Car., landcode), Amnesty International en aviaire influenza (de klassieke vogelpest). De dierentuin in Amsterdam heet (Natura) Artis (Magistra), de zoo [zoo] in Rotterdam heet Blijdorp. Die artist's impressions zijn indrukwekkend [tekening van een nog niet bestaand gebouw]. Een artist's print is een épreuve d'artiste [e.a. – 1ste (proef)afdruk van een prent]. Een arts-assistent is arts, een assistent-arts niet. Ze heeft een arty [pretentieus kunstzinnig] inslag. Aruba is een van de Benedenwindse Eilanden.

9. Asafoetida [ee] is de specerij duivelsdrek. Voor symboolweergave werd vaak extended ASCII [American Standard Code for Information Interchange – tekens weergeven door overeenkomstige getallen uit een tabel] gebruikt. Bij aseïteit moet je aan 'a se' [uit zichzelf] denken [het volstrekt zelfstandig bestaan (van God)]. Asen: voornaamste goden in de oud-Noorse mythologie (verblijfplaats: Asgard, vrouwen: Asinnen). Verboden voor dictee- en andere junks. Asfixatie is het vastzetten van een as, asfyxiatie is de verstikkingsdood. A sheep in sheep's clothing [een schaap in schaapskleren] is nu eenmaal geen 'wolf in schaapskleren'. Is dat nou een asherakat? In India vindt men diverse ashrams [leefgemeenschap voor religies]. Dat asielland is een asylum ignorantiae: een toevlucht voor de onwetendheid. Bij een asklepion [antiek heiligdom] horen kuuroorden. Hij is asinus ad lyram … [zo geschikt voor iets als een ezel tot het bespelen van een lier]. De Asjkenazim (VD, GB ook: Asjkenazi's, Asjkenaziem) komen uit Midden- en Oost-Europa, andere Joden zijn de Sefarden (VD ook: Sefardim; GB ook: Sefardiem) uit Spanje en Portugal dan wel uit Azië en Afrika. De Asjoera [waarop de soennieten de uittocht van Mozes uit Egypte en de sjiieten de dood van Imam Hoessein herdenken] staat pontificaal op de islamitische kalender.

10. Een asfaltbloempje [straatmeid] bloeit nooit. A solis ortu usque ad occasum: van zonsopgang tot zonsondergang. De lijders aan het syndroom van Asperger zijn meestal bepaald niet dom [autisme, hoog IQ]. Een aspic is een zekere gelei. Wat moet je met de (het) aspidosperma-alkaloïde? Een aspirientje is een aspirine en bevat acetylsalicylzuur. De asr [ah-suhr] is het namiddaggebed, een van de vijf gebeden van de salat. Een asset-backed security is een effect dat gedekt is door activa. Mbo'ers kunnen een Ad (associate degree) halen op het hbo. Die associee staat haar mannetje wel. Die Assumptie is de Maria-Tenhemelopneming. Kom, we drinken er nog een asti spumante [mousserende wijn] op!

 

 

2097 Dictee zaterdag 13-02-2021 (1) dictee Dictee van de dag (118) √ x

Dictee – dictees [2097]

Oefendictee 739 OUD, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (118)

1. Hij is vast vooruitgelopen. Je moet niet op de zaken vooruitlopen. Het huis staat niet meer te koop. Zouden ze er niet (meer) (van)af willen? Astrakin is een zeker cloqué dubbelweefsel. Echt een prachtvink, die hoogrode astrilde! Rode bordeaux heeft een astringence [beetje wrange smaak]. Een astroïde [stervormige kromme lijn] heeft niets met de asteroïdengordel [planetoïdengordel] van doen. Hoe groot is een AE, de astronomische eenheid [gemiddelde afstand tussen de middelpunten van de aarde en de zon: 149.600.000 km]? A suo arbitrio: naar eigen inzicht. Mijn aanbod is slechts geldig as we speak [op ditzelfde moment]. Het plein-air [schilderen in de vrije natuur] heeft toch wel zo zijn charme. A teneris (annis): van kindsbeen af (denk aan tiener of teenager). Een atheroom is een onderhuids gezwel (een wen). Atheromatose (atherosclerose, arteriosclerose) is aderverkalking. Athymie is ontbreken van de thymus, de zwezerik. Bij de oude Grieken [VD oud-Grieks, GB (ook) Oud-Grieks] was atimie eerloosheid. De berberherten graasden onder de atlasceders.

2. Bespreek de verschillen eens in aard- en Marsatmosfeer, met name wat de dampkringdruk in (hecto)pascal [hPa] betreft. Ik koop dat atomizertje [verstuiver]. Een atoomstraal is een covalentstraal [afstand kernen gebonden atomen] of een vanderwaalsstraal [niet-gebonden]. Hij begon à tort et à travers = in het wilde weg om zich heen te slaan. Die slag moet je à tout hasard [in elke geval] binnenhalen. Is vermaak een panacee [wondermiddel] voor atra cura (duistere zorgen)? Atropine [verdoving, pupilverwijding] is een racemaat [racemisch mengsel: evenveel links- als rechtsdraaiend] van hyosciamine [alkaloïde uit planten van de nachtschadefamilie]. Is een hospice (niet: hospies) een atrium mortis [voorportaal, voorbode van de dood]? Hij deed van zijn attachement, zijn genegenheid blijken, via een attachment [bijlage] bij de e-mail. Geeft een leuk geluid: attacher le grelot ((de kat) de bel aanbinden). In Attica vind je behoorlijk wat attica's [attiek, bouwkunde, staand vlak]. Droeg Attila de Hun een attila [kort met tressen versierd huzarenbuis]? Zij is een brekebeen,
drop-out, ratee, loser, au banquet de la vie, infortuné convive: rampzalige gast aan de dis van het leven. Ik ben au bout de mon latin [aan het eind van mijn Latijn]. Het menselijk geslacht: audax Japeti genus (eigenlijk: Prometheus = stoutmoedige zoon van Japetus).

3. Kun je met deze audio-installatie audio-opnamen maken? Waarom staat er in een dictee altijd 'tv- en filmbeelden' en niet 'film- en
tv-beelden'? Met de aufklärung wordt de verlichting (niet die van de fiets) bedoeld. Dit drukwerk is in augustijn [lettersoort, cicero] gezet. Dat stamt nog uit het augusteïsche [Romeinse keizer Augustus] tijdperk. De clown gedroeg zich als een domme august. Heden verscheen voor mij … au naturel [naakt] … De ploeg presteerde matig: het was aurea mediocritas (de gulden middenmaat). Een aureus [Romeinse gouden munt] was vijfentwintig denarii waard. De denarius [enkelvoud] is een Oud-Romeinse (GB) zilvermunt, die zelf weer tien asses of assen waard was (enkelvoud as, kleine koperen munt). De auri sacra fames (vervloekte honger naar goud) heeft veel kapotgemaakt. De aurora australis (zuiderlicht) en (de aurora) borealis (noorderlicht) kun je niet terzelfder tijd (tezelfdertijd) zien. Die schilder werkt aus der Tiefe seines Bewusstseins: uit de diepte van zijn bewustzijn.

4. 'Trouwer' [huwelijk] lijkt me een typisch Vlaams woord. Een autarchie [onafhankelijk zelfbestuur] garandeert geen autarkie, zelfvoorzienende economie. Een ASS is een autismespectrumstoornis (lijders eraan hebben soms een autipas = legitimatie als autist). Die groep omvat ook asperger [ziekte, syndroom van Asperger] en PDD-NOS [pervasive developmental disorder not otherwise specified]. Wonen alle Azeri's [Azerbeidzjanen] in Azerbeidzjan? Nee. Het devies van een
nu-of-nooitmoeder, een nonmoeder, is: aut nunc, aut nunquam (nunc aut nunquam; ook: aut omnia, aut nihil – nu of nooit). Ook de autoadministratie moet je zelf doen. Als je in de auto belt (niet handsfree), komt je auto licht op de autobelt terecht, en jijzelf … Wat mag een autocefale kerk [oosterse kerken die niet onder de patriarchen van Constantinopel, Alexandrië of Antiochië ressorteren] wel zijn? Wat houdt autocorrectie in voor een tekstverwerker en voor een chauffeur [zelfverbetering]? Een molen(wiek)vliegtuig heet nog niet zo lang autogyro: je kunt die beslist ook per giro betalen. Gyromantie is waarzeggerij uit magische cirkels.

5. De postcheque-en-girodienst is achterhaald (de Bankgirocentrale nog steeds niet). De Giro is de Ronde van Italië. Het woord 'vijflettergrepig' is vijflettergrepig (een autologie dus). Een girolle schaaft kaas. 'Grijs' is in 'grijs bestaat uit vier of vijf letters' een autoniem [in zelfnoemfunctie]. De Europese
kolen-en-staalgemeenschap (EGKS: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) had een Hoge Autoriteit. Hijzelf (de meester) heeft het gezegd: autos epha. Zij is au vif [sprekend] haar moeder. De rechter concludeerde tot avas [afwezigheid van alle schuld]. Die ruzie leidde a verbis ad verbera [van woorden tot klappen, handtastelijkheden]. De avicultuur is de vogelteelt. De binnenhof, binnenplaats, van een grote moskee is een avlu [uitspraak?]. Is dit avodiré [een tropische houtsoort] voor deze timmerklus geschikt? We zullen de dicteespelregels à vol d'oiseau [in vogelvlucht] doornemen.

6. De ixia is de Engelse zwaardlelie of avondbloem. Een curfew is een avondklok. In de avonduren vinden de meeste avonturen plaats. Deze wet is behept met de avondroodclausule [BE – wet vervalt indien niet tijdig verlengd]. Een avoué is een procureur. At your service (Pim Fortuyn): à vos ordres [tot uw dienst]. Awoert, boe! Het AWACS [bewaking luchtruim met radarsysteem] is het airborne warning and control system. Koranverzen zijn aya's ['wonder']. De ayahuasca
[aa-jaa-wahs-kaa] is een Zuid-Amerikaans geestverruimend plantenbrouwsel. Hij is een echte azijnzeiker. Een azmari is een Ethiopische griot [jali, troubadour, volksverteller]. Hiervoor is azobéhout het geschiktst. Geloof je het zelf? Dat zal Jaapje heten [dat zal waar zijn]. Met '*jab*': cijfersjabloon, hallelujabrigade (Leger des Heils, heilsleger, LdH), hidjab (hoofdbedekking moslimvrouwen), jab (punch), jabiroe (ooievaar), jabotje (zj oo geplooide strook), ouijabord (wie – communicatie met geesten), sjabbesgoj (sabbatsknecht) en sjabrak ((rijkversierd) paardendekkleed).

7. Verder nog: Tisja Beav (joods: verwoesting van de tempel) en tjabé (lange Spaanse peper, lombok). Is de Wilde Jacht [volksgeloof, oude Germaanse goden] nog steeds gaande? De meeste jachthonden zie je onder de noordelijke hemel, de Jachthonden eraan. Een jack-up [booreiland] rust op jackets [stalen poten]. Een jagamohan is de voorhal van een hindoetempel. Het Tweede Jagers is een legerafdeling. Het Gardebataljon Jagers bestaat uit voltigeurs, jagers. We nemen nog een jajempie [borrel]. Een jabroer doet niets anders dan jaknikken. Een jakobstang [uitspraak!] is een klaas [houten nijptang; vandaar houten, stijve klaas? Ook: stijve harmen]. Hoe ziet de jalappenplant eruit? Een griot is een volksverteller (jali), een griotje een gesuikerd zout dropje en een griotte een zure kers (morel). In Duitsland en België kan men een jamaicacoalitie [christendemocraten, liberalen en groenen] vormen, in Nederland een cuba-librecoalitie (GB: met SP en VVD) [cuba libre = rum-cola met citroen]. Bij een jammerorkest horen jammerzang, jammertonen, een jammerhout, een jammerkast en een jammerplank.

8. In de Indonesische cultuur kent men de rubbertijd (jam karet – flexibel met afspraken ...). O, wat lekker is dat: jammie, njamnjam, mjammie, mjam. En wat gaat Janneman drinken? Een janpotage is een jean potage (hansworst). De jansky (Jy) is de eenheid van radiostraling. De vergadering vond januis clausis (met gesloten deuren) plaats. Wat is die sukkel een jan-van-mijn-gat, zeg. De vertaling van 'yuppie' [young urban professional] is 'jappie' [jonge, ambitieuze professional]. Onze sergeant is naar kapitein Jas [doodgaan, naam doodgraver, Jasper] gegaan. De Jasmijnrevolutie [Tunesië] begon in december 2010. Wat is dit vies, zeg: jasses (marante) [tjasses, tjesses, kreet van afschuw – van: Jezus, Maria, Anna]. Een jatmous [dief, zwendelaar] houdt zich bezig met jatmouzen. In javanais [gebak] zit crème au beurre in laagjes biscuit. De javamens is de pithecanthropus erectus [rechtop lopende aapmens, belangrijk in de evolutie]. Een javaantje is een koekje en een javaan een soort van gestaarte aap. Het was een jazzy bedoening: op het jazzfestival waren er tig jazzers en nog meer jazza's. Jejuna [enk.: jejunum] zijn nuchtere darmen.

9. Ik erger me het je-ne-sais-quoi, het ik-weet-niet-wat. De wereld gaat aan je-m'en-foutisme [onverschilligheid] ten onder. Dat moet wel over filosofie gaan: jenseits von Gut und Böse [Nietzsche: kritisch werk over de moraal]. Een jerichoroos is een roos van Jericho. Zij vrijen altijd double Dutch [pil + condoom]. Zoeken op '*dutch*': Dutchbat (Dutch Battalion – Nederlandse VN-vredesmacht in Bosnië en Herzegovina ten tijde van de Joegoslavische burgeroorlog), Dutch courage (jenevermoed), Dutch Mountains (schertsend), Flying Dutchman
(de Vliegende Hollander – volgens de legende een Hollands spookschip), DTC (Dutch Treasury certificate – schatkistcertificaat, uitgegeven door de DNB), Dunglish (Nederengels), hollanditis (Hollandse ziekte, Dutch disease – nuloptie, atoompacifisme) en de knickerbocker [wijde kniebroek, samengebonden onder de knieën]. Jeux de mots zijn woordspelingen. Het wordfeuden (VD ook: wordfeuten – soort internetvorm van scrabble) is een jeu d'esprit [vraagt scherpzinnigheid]. Een stayokay is een jeugdherberg (JH). Is hij echt bij Bureau Jeugdzorg geweest? Dat verbaast me. Spreekwoord: jeuk leert klauwen en armoede leert huishouwen. Antwerpen is het Jeruzalem van het Noorden.

10. Wie vormden oorspronkelijk de jeunesse dorée [aanduiding van jongeren na de val van Robespierre (9 thermidor 1794)]? Ze lijdt aan de je-weet-welziekte [niet willen noemen ...]. De jezuïeten hebben vaak jezuïtische streken, al vormen ze dan de Sociëteit van Jezus (S.J., Societas Jesu – achter de naam s.j.). Wat een bende, jezus-maria-jozef [bastaardvloek]! Pas op voor de jidden [Joden]. Een jihadganger gaat meedoen aan de kleine jihad [gewapende strijd tegen de vijanden van de islam]. Jinxen is onheil over iemand afroepen. Kijken jullie weleens JIMtv? Hij heeft een halftime job (halftimejob), is toch zo arm als Job en is morgen de jarige job (als hij niet toevallig Job heet …). Een werkstudent is een jobist (jobstudent). Wat ben jij een onnozele jochem, een jocrisse [onnozele bloed, hals, uilskuiken], zeg. Op 1 april zijn dingen joci causa [voor of uit de grap]. Hij droeg jodhpurs [dzjoht – rijbroek, mv.]. Joehoe, hallo daar, ben ik in beeld?

 

 

2096 Dictee vrijdag 12-02-2021 (1) dictee Dictee van de dag (117) √ x

Dictee – dictees [2096]

Oefendictee 740 OUD, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (117)

1. De johannesen zijn volgens VD vervuld van broederlijke naasten- of mensenliefde. Lucas had beslist geen johanneïsche verteltrant. Een johannieterridder is een Maltezer ridder [hospitaalridder, johannesridder, johannieter]. Het johannesbrood (carobe) komt van de carobe- of sint-jansbroodboom. Met John Bull's Mother wordt de Engelse staatskerk bedoeld. Dat is een johnny's-en-marina's-festival.
[sjonnies-en-anita's-festival] Joints de culasse zijn koppakkingen. De twee bedrijven hebben een jointventureovereenkomst [joint venture] gesloten. Hij hangt Jan Joker uit, maar is het beslist niet. Een enkel jol is een wipper [eenschijfsblok], een dubbel jol is een hondenfok [takel met twee eenschijfsblokken]. De meeste jolie-laides [lelijk, maar van een aantrekkelijke onregelmatigheid] komen wel aan de man. Een echte jonas [altijd ongelukkig, rampspoedig] zit soms te kijken als Jonas in de walvis [bang, benauwd]. Kent u ze nog, die feest- of herdenkingsdagen: Jom Haätsmaoet (vestiging staat Israël), Jom Hasjoa (Holocaust), Jom Hazikaron (slachtoffers Israëls oorlogen) en Jom Kipoer (Grote Verzoendag)?

2. Met een bloempot maak je een jommekeskapsel [sluik haar]. Een jop is een jongerenontmoetingsplek en een CJP een cultureel jongerenpaspoort. Geweldig, die mississippideltablues en merseybeat [Mersey: rivier bij Liverpool]! Rembrandt schilderde Het Joodse Bruidje. Een bimbo [ordinair schoonheidsideaal] heeft blond haar en grote airbags: bobbies, harries of jopen. Klaas zal wel weer Joppie [kind van de rekening] zijn. In deze vogelaarwijk [probleemwijk, kansenwijk, minister Ella Vogelaar] treedt het jordaaneffect [jonge, kapitaalkrachtige en veelal gestudeerde mensen kopen woningen in een oude volkswijk die nodig opgeknapt moet worden, op – sociale klimaat verandert] op. Dat is een voer hooi, zei de onnozele Jorden, en het was een wagen vol stro [spreekwoord]. Met een domme joris en een trijn (die van wijntje en trijntje) is het vaak – als het al wat wordt – Joris en Trijn [afwisselend liefde en ruzie]. Een Joseph Prudhomme is een kleinzielige burgerman [en een prud'homme een vertrouwensman]. De boekhouding is ajour [= à jour], bij tot op de dag. Het journaille bezigt als taal het journalees. Ook de reis om de wereld in tachtig dagen had een journey's end [einde van de reis]. Van een action de jouissance [bewijs deelhebberschap, recht op deel overwinst] kun je jouïsseren [genot hebben].

3. Wielrenners kunnen meerdere jours sans [offdays] hebben tijdens een meerdaagse ronde. Met Jovi ipsi iniquus ben je strijdlustig [zelfs tegen Jupiter vijandig]. GB kent alleen joyriders (maar wel: joyrijden – ook: joyriden en joyriding - gebruiksdiefstal), VD ook joyrijders. Het zijn allen geen jozefs [weerstand bieden aan verleiding is moeilijk], zelfs een ware jakob [adam] is dat niet. Heb je die bestanden als jpegs in JPEG-formaat verstuurd? De derde zondag na Pasen heet (zondag) jubilate. Een judas is een valsaard, maar wat is een judaïsant [vond dat christenen uit het heidendom tevens jood moesten worden]? Een judicium capitale is een doodvonnis en een judicium Dei is een godsoordeel. Het kampioenschap werd via een judo-off [extra, beslissende judowedstrijd] beslist. Jugulare mortuos (doden vermoorden) is open deuren intrappen. De juicy [sappig] details werden ons onthouden. De jukeboxdemocratie zegt: u vraagt, wij draaien. Er staat geschreven en gedrukt: gij zult krabben waar het jukt (ww. jukken = jeuken). Een romeo is altijd op zoek naar zijn julia [gepassioneerd verliefden]. Een Boeing 747 is een jumbo(jet). Het koningschap van Burgerkoning Louis-Philippe, wordt ook Julimonarchie genoemd.

4. Met de Julirevolutie werd Karel X verjaagd. Met 'jumelles' [mv.] wordt een toneelkijker aangeduid. Van 1986 tot 1992 had je het Junglecommando (in Suriname). Een junkbond is geen bond van junks, maar een obligatie. In 1848 vond het Junioproer plaats (in Parijs). De jura [enk.: jus] vormen de rechten, de rechtswetenschap. Een jupiter heeft ergens het opperste gezag. Zij is een juno: ze heeft een junonische, een junogestalte [mooie, forse vrouw]. Dat advies is zuiver juris peritus (rechtskundig). Een houten klaas is een stijve jurrie (ook: harmen). Hij gaat jus [joes] civile [uh/ee] [burgerlijk recht] studeren. Het jus suffragii is het stemrecht. Vaak worden jus [joes] talionis [vergeldingsrecht: oog om oog, tand om tand ...] en jus [sjuu] d'orange [sinaasappelsap] in één adem genoemd. Het vonnis is geveld: Vrouwe Justitia heeft gesproken. Jut en Jul, geboren Jutten [uit Jutland], fungeren als kop van Jut. Deo juvante (met Gods hulp) lukt dat zeker!

5. Het oudere Romeinse recht wordt het 'voorjustiniaanse' [keizer Justinianus] genoemd, het latere het 'najustiniaanse'. Dura lex, sed lex (lex dura, sed lex): wet is wet (hoe streng dat/die ook is). Zij is een echte ka-kom-eruit [niet op mondje gevallen, niet in hoekje te drukken]. Na mijn queeste [zoektocht] naar het werkwoord kweesten ken ik nu de betekenis [nachtvrijen]. Hij beweerde boudweg dat de eendenbout [geen n uitspreken] bedorven was. Hoe ging dat vroeger: aan de kaak stellen [vroeger: schandpaal]? Duidelijk een nieuw woord: kaakslagflamingantisme [als gevolg van het zich als Vlaming gediscrimineerd of als minderwaardig behandeld voelen]. Voor Kaap Snert bijliggen (ook: bijleggen; alleen snert, erwtensoep te eten krijgen) leidt vanzelf tot voor Kaap Kont liggen [met tweeën in bed], zeker in de buurt van Kaap de Goede Hoop [Zuid-Afrika] of Kaap Finisterre [Spanje, granietheuvel, 'einde van de wereld']. Zeker aardewerk is kaapgoed, Kaaps goed [porselein]. Net zo is kaaphuid Kaapse huid en zijn Kaapwolken Kaapse wolken. Je moet 'kaapvaart' [kapers, commissievaart] en 'Kaapvaarder' [Kaap de Goede Hoop] onderscheiden.

6. De Kaapse wijn wordt ook kaapwijn genoemd. In Kaapverdië betaal je met de escudo [CVE]. Zijn dat nou ook kaardenbolachtigen
[geen n uitspreken]? Ze is kaarsmooi [alleen bij kaarslicht]. Wie vallen er zoal op een kaaschick [aantrekkelijk blank meisje]? Geweldig, er was ook fondue savoyarde [kaasfondue - vgl. fondue bourguignonne]. Dat is kaassie [een makkie, een eitje] voor hem. Kaasleb is stremsel. Alkmaar en Gouda strijden om de titel 'kaasstad'. Zullen we maar naar Kaatje in de Wolstraat gaan [slapen]? Waar vind je de Kaatshoek [Friesland, kaatsspel]? Een kabaai of kabaja is een uniseks [ook: znw.] lang baadje [uniseksbaadje]. Een kabaret is een presenteerblad. Een kabanossi is een zekere worst [langwerpig, droog]. Een tiewrap is een kabelbinder. Toen er geen kabinet te vormen was, is er een cabinet d'affaires [zakenkabinet] gekomen (een interim-kabinet was ook denkbaar geweest). Willen jullie mijn cabinet de curiosités [curiositeiten- of rariteitenkabinet] eens zien? Wie wonen er in kaboepatens (aa uh – regentenwoning(en) op Java)? Perinde ac si cadaver: als een lijk (vergelijk: kadaverdiscipline).

7. Het kabuki [oe] is traditioneel Japans toneel. Bijna hemels: een kadee [groot] van een sigaar met een kadee van bier [puik bier] erbij. Voorbeeld van synoniemen: 'kaenozoïcum' [kaaj-noo] en 'neozoïcum' [tijdperk]. Kanker van de plasmacellen in het beenmerg is kahler
(ook: de ziekte van Kahler). Het kainiet [minerale kunstmeststof] heeft niks met kaïnisme [oudste van een nest doodt de jongere] te maken. Waarom heeft kajapoetolie als bijnaam kajapoetiholie [Maleis kayu putih = wit hout]? De kajotters zijn lid van de KAJ (Kristelijke Arbeidersjongeren). Al loopt-ie nu op z'n blote kakkies [voeten], pas op, die man heeft veel kakies [geld]! Kakuro's zijn kruissompuzzels. Waar komen kalamataolijven vandaan [Griekse stad Kalamata]? Zit niet te kalegezichten [inf.: zaniken, zeuren]. Doen ze dat nog: kakkestoelemeien [elkaar hand geven en kind dragen of wiegen]? Calendae zijn kalenden [mv., eerste dag Romeinse maand]. Ad calendas graecas: met sint-juttemis, nooit dus. Een kalender kan ook een bedelderwisj (bekend uit [in cijfers] de '1001 Nacht') zijn. Overigens: 'Duizend-en-een-nacht' mag ook.

8. Kalessen zijn gewoon calèches [open vierwielige koets]. Dat is een kalfde koe [pas gekalfd]. Blanquette de veau is kalfsragout. In
Noord-Suriname spreken ze Kalina [taal]. Kalken is op calqueerpapier overtrekken. Alweer vergeten: stalagmiet met de 'g' van 'grond'. Doe maar kalm aan, kalmpjes aan. Calvilles zijn kalvijnen [appel]. Indiase vrouwen dragen soms een kameez [kaa-mies – lange, ruime bloes van rijkversierd katoen]. De kamerpalm is afkomstig van Lord Howe-eiland [Australië]. Een kamisa is een traditionele omslagdoek, oorspronkelijk als lendendoek gedragen door boslandcreoolse mannen. Op een camping kampeert men. Een kampernel is een bolgewas met gele bloemen. Je ziet een kamrat [knaagdier Zuid-Amerika] toch nog niet aan een kamrad [tandwiel] knagen, toch? De bar had van alles: sambuca [Italiaanse anijslikeur], gin-tonic, slivovitsj [pruimenbrandewijn Midden-Europa, Balkan], raki [Turkse brandewijn], pernod = pastis [anijsdrank], cachaça [Braziliaanse sterkedrank op basis van suikerriet], mescal [in Mexico: sterke( )drank, bereid door het gegiste sap van de agave eenmaal te distilleren], rum-cola en nog veel meer. Ach, daar is die (volmaakt bezitsloze) heer van Kalenstein weer.

9. Was Manchester Uniteds ausputzer in de wedstrijd tegen Bayern München anno 2014 op Robbenjacht? Wat zijn verkleurmannetjes en -vrouwtjes [kameleon]? Djenghis Khan en Kublai Khan zijn kans (oosterse titel – met hun kanaten – gebied van een kan). Het verkeerde Kanaal [niet meer in wdb.] is het kanaal van Bristol [en een verkeerd kanaal kies je op je tv]. Boven de Kanaaltunnel zie je sporadisch een Kanaalzwemmer en veel vaker kanaalboten: die varen van Kanaalhaven naar Kanaalhaven en ook naar de Kanaaleilanden. Ook zie je langs de Kanaalkust schepen die de wereldzeeën – soms zelfs tot aan de Kanaalzone toe – bevaren hebben met een bemanning met kanaalkoorts (verlangen naar huis). Een kandidaat-assistent moet zijn kandjes [kandidaatsexamen] gehaald hebben. Wat is een Malabaarse kaneelboom [kaneellaurier]? Calicut ligt aan de Malabarkust [India]. Uit Coromandel (vroeger Kalinga geheten) komen de Klingalezen.

10. Een cier is een citerpen. De Oekraïne lijkt me geen eurokandidaat. Waar was het Cités een straattaal [mengtaal Belgisch-Limburgse mijnstreek]? Kangkung is (Indonesische) waterspinazie. Ken je het kangoojumpen [op schoen met springveer]? Je zult wel de pest inhebben. In gevoelswaarde [connotatie] verschillen 'kankerhond' en kankermuis' [dierproef, muis met kanker] nogal veel. Laat je door een eerdere kwestie niet in de war brengen door 'kantjesappel' [vgl. je kandjes halen]. Bij iemand kans hebben zal wel van 'sjans' of 'chance' komen. KANS staat voor klachten aan armen, nek en/of schouder. Vergelijk ook CANS (complaints of arm, neck and/or shoulder) en RSI (repetitive strain injury). Een lijfrenteverzekering is een aleatoir contract (kanscontract: onbekend (tot) hoelang iemand leeft). Je ziet hem daadwerkelijk te allen kant [alom, overal].

 

 

2095 Dictee donderdag 11-02-2021 (1) dictee Dictee van de dag (116) √ x

Dictee – dictees [2095]

Oefendictee 741 OUD, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (116)

1. De kant van Alençon (ook: alençonkant), dat lijkt me wel wat. Een apostil(le) is een kanttekening of kantbrief. Een kanta/eloep is een wratmeloen. Na het cantileren [zingend lezen van een Bijbeltekst] kon het decanteren [= klaren] beginnen en het eindigde in een vrolijk kanteren [langs de huizen zingen]. Kantharoi zijn Oud-Griekse Attische of Korinthische drinkbekers. Een kantiek is een canticum [geestelijk loflied, ontleend aan de Bijbel] en een kantielje een cantille [cantillewerk, met (on)echt goud- of zilverdraad]. In Zwitserland is elk van de staten van de Bond (lemma: kanton) een kanton. Een kaon is een K-meson. Zo'n kapel is een cupel (schaaltje voor goud of zilver). Wat is tier 2-kapitaal [aanvullend kapitaal]? Hij dient onder kapitein Rondhemd [zit onder de pantoffel]. Kapo's [van Duits: Kamppolizei] waren niet geliefd. Ik kan het niet vaak genoeg herhalen: in een apc'tje zitten acetosal, fenacetine (vroeger: ph) en cafeïne. Een aspirientje bestaat uit acetylsalicylzuur. Codeïne is methylether van morfine, een alkaloïde dat in opium voorkomt, werkzaam tegen hoest. Mag je echt ook 'snabbel' schrijven voor ‘schnabbel’? Ja (GB, VD)!

2. Een paracetamolletje bestaat uit metaboliet [stofwisselingsproduct] van fenacetine, het is een ethylderivaat ervan. De kok serveerde een Vlaamsekarbonadeschotel. De grivnya (ook: grivna – UAH, hryvnja) volgde de karbovanets [munt Oekraïne] op. Een karesansui is een zentuin. Een karet is een rubberboom, een caret het teken dat iets weggelaten is [te beê zitten = bedelen – ook: accent circonflexe, dakje]. Hier wat rijtuigen: betjah, ook: betjak (fietstaxi), boerensjees [hoog, tweewielig rijtuig voor twee personen], brik [licht open rijtuig, 4 wielen], brougham [broo-wuhm – 4 wielen, 2 personen, 1 paard], buggy [licht, vier- of tweewielig open rijtuigje voor één paard], cabriolet [licht tweewielig rijtuig door één paard getrokken, met een opvouwbare leren kap en vooraan een bankje voor de koetsier], calèche (= kales – open, vierwielige koets met sierlijke, lage bak), clarence [vierwielig rijtuig voor twee of vier personen], coupé [rijtuig met één zitbank], coureuse [licht vierwielig rijtuig], demi-fortune [met één paard], diligence [personen + postvervoer], dogkar [tweewielig licht rijtuig voor één paard, waarin je rug-aan-rug zit], droschke (vigilante – open rijtuig), eenspan [rijtuig met één trekdier], faëton [licht open rijtuig op vier (later ook op twee) wielen], four in hands [vier paarden, vanaf de bok gereden], gala- of staatsiekoets, gerij [wagen, paard en rijtuig], hansom [licht rijtuig op twee wielen met twee zitplaatsen en een bok voor de koetsier achterop], karikel [licht tweewielig rijtuig], kariool [2 wielen, 1 persoon, Scandinavië], karos [reis- of staatsiewagen, gesloten, verend opgehangen aan riemen], kibitka/e (licht Russisch rijtuig), landauer
[4 wielen, 4 personen, beweegbare voor- en achterkap], milord [vierwielig, soort van victoria], omnibus [huidige bus], palankijn [als draagstoel ingericht rijtuig], sliprijtuig [onder het rijden van de trein afgehaakt], tilbury [licht tweewielig rijtuig op veren, met één paard, voor twee personen], trojka [driespan, waarbij het middelste paard onder een hoge beugel draaft] en voiture [rijtuig]. In het westelijkste deel van
Zeeuws-Vlaanderen droegen vrouwen karkasmutsen. Lusten karmelieten (karmelieter monniken) en karmelietessen eau des carmes [karmelietenwater]?

3. Ze houdt naast coxen en jonathans ook van de gieser wildeman en de karmijn de Sonnaville [de hoofdletter K in VD lijkt fout - 2025 OK!]. Een karonje is een helleveeg. Bij sardonisch lachen vertoon je een karpermond en dat komt door tetanie [tetanus, krampen in het gezicht]. Het woord 'pots' [ook: (een) poets (bakken)] komt van 'kapoets' [muts of pet zonder klep]. Een colon is een karteldarm. Voor karteren [kaart] heb je een cartograaf nodig. Een kartodroom is een skelterbaan. Verwar cacheren (verbergen) niet met kasjeren (koosjer maken). In een kartuizerklooster zie je vaak kartuizer katten lopen. Een kasausie is een Curaçaose amandel of een pinda. Het casimireffect is een zekere onderlinge aantrekkingskracht [ongeladen platen in vacuüm]. Het kubofuturisme dankt zijn bekendheid aan Kasimir Malevitsj. Het kasjmier wordt in volkstaal ook wel kasimir (kazemir – kasjmier) genoemd. Kassie-zes (vergelijk kasje zes (gooien)) was een dobbelspel, maar staat ook voor de dood.

4. De kasjoeboom is de acajouboom [verbastering: cachou], waaraan de cashewnoten groeien. Bij het kaskawi (muziekstijl, gebaseerd op kaseko en kawina) kun je beter geen kasiri (SR: indiaanse, zwak alcoholische drank uit cassave) drinken. Wat houdt het kasmonisysteem in (soort onderlinge spaarkas)? De kasripo
(SR: donkere siroop) komt uit bittere cassave. Kassiteriet is tinsteen. Een kastelein bestuurde vroeger een kastelenij [slotvoogd, burggraaf]. Een hele stap: van kastenmaatschappij naar kasteloze samenleving. Kasterolie is hetzelfde als castorolie [wonderolie, bevergeil]. Een kastlijn is (bij de drukkers) een gedachtestreep. Een kat zonder oren is een katschip. Wie helder wil zijn, kiest voor appeler un chat un chat [het kind bij de naam noemen]. Een katabatische [dalend langs de helling] wind is niet anabatisch [opstijgend]. Ze heeft feliene [katachtig] eigenschappen. Haar optreden was shocking (choquerend, shockerend). Kataplexie [verslapping spieren] treedt bij helder bewustzijn op. De vakantiemaand bij uitstek, kat' exochen, is juli. Een kathodestraal brengt een glaswand tot lichten. De katjoesjaraket is een korteafstandsraket.

5. Met die linnen stof (kat-in-de-zak) heb ik een lelijke kat in de zak [miskoop] gekocht. Katjang tjina, tanah of goreng is de gangbare naam voor pinda's. De katjesdagen, geloof het of niet, komen na de hondsdagen. Het 'echte' katknuppelen [volksspel] mag niet meer. Een katpak is een catsuit. Op de vijftigste dag na Pasen vieren we Sinksen [Pinksteren]. Onzin praten is quatschen, ook wel: katsen. Een katta is een ringstaartmaki en dus geen kwatta-aap. Zijn die buren kattekliek [katholiek]? De kinderen van de andere buren gaan 's maandags naar kattenbak (cat). Catgut is kattendarm. Een cattery is een kattenfokkerij. Een melksalon [melkbar, voor mensen] is een kattenkroeg. Wie van chewinggum houdt, is een kauwgek, een zeezwaluw is een kaugek en een kauri is een kinkhoorntje, een zekere schelp.

6. Een kav/wa is een peperstruik [en bedwelmende drank daaruit], de cava is een Spaanse volgens de méthode champenoise gemaakte mousserende wijn. Een kavietje [alleen verkleinwoord] is een cafeetje. Hoe zou een kawina (soort van trommel) in het Kawi (Oudjavaans) heten? Verwar de Kazachen niet met de Kozakken. Kasseienslijper [BE: straatslijper, leegloper]! Kazike is een vernederlandsing van cacique, stamhoofd van indianen. Gezocht op '*jeu*': dejeuner(tje): ook ontbijtservies(je), déjeuner à la fourchette [lunch met vlees of vis], déjeuner dînatoire [uitgebreid koffiemaal i.p.v. middagmaal], dejeuneren [lunchen – een ontbijt is een breakfast, Frans: petit déjeuner], déjeuner sur l'herbe [picknick], du(i)veltje-uit-een-doosje(!), faire bonne mine à mauvais jeu: lachen als een boer die kiespijn heeft, faites vos jeux: uw inzet graag (zegt de croupier in het casino), force majeure [overmacht], getjeuter: gefluit van sommige vogels, jeu
(ook: sjeu – bekoorlijkheid, aardigheid), jeu-de-boulen en jeu de boules, jeu de mots [woordspeling], jeu de prince [spel ter vermaak vorst], jeu d'esprit [spel dat scherpzinnigheid vraagt], jeu de théâtre [toneeltruc], (s)jeuïg, jeuk, jeukwoord en jeunen (gunnen).

7. Verder: jeune premier [aankomend talent], jeunesse dorée [jongeren uit de aanzienlijke en rijke standen, m.n. 1794 Frankrijk], le jeu de l'amour et du hasard: het spel van liefde en toeval, oranje-uil(!)
– kerkuil), schrimpeljeus (angstvallig, beschroomd), sinjeur [grote meneer], vieux jeu [oude kost, koek], vrije-uitloopei, Vondelparkjeugd en vrije-uitloopkip. Dit muziekstuk is in Es-majeur. Een joyeuse entrée is een feestelijke (blijde) inkomst. Met een joyeus [zwierig, groot] gebaar overhandigde zij hem het diploma. Een convoyeur begeleidt een konvooi. Wat is trouwens een conveyer [transporteur]? Een essayeur controleert munten (op edelemetalengehalte). Het KBvV is het Koninklijk Ballet van Vlaanderen. Wat voor huishouden wordt het, als Kea en Jan Steen gaan samenwonen? Daar kwam de trein: kedengkedeng. De keelholte is de farynx, keelontsteking faryngitis en een keelspiegel een laryngoscoop. Keeping up (to keep up) with the Joneses: gelijke tred met de buren houden. Keelzout is emserzout.

8. Onder of tussen de keerkringen is in de tropen. We kennen de noordelijke keerkring, Kreeftskeerkring, of noorderkeerkring en de zuidelijke keerkring, Steenbokskeerkring of zuiderkeerkring. Over de keerwand werd nog een keerwant (net ter wering van vis) gehangen. Zo’n kees was vernoemd naar een Dordtse patriot (De Gijselaar). Een keeshond kan best Kees heten. Mijn buurman is een hardloper (harddraver) van luie Kees [treuzelaar]. Hupsakee, hupsa Kees, vooruit met de geit! Mijn werk is af, klaar is Kees. Kom, we gaan keet schoppen. Een kegelsleutelbloem is een zerehandenplant. Dat keitoffe joch is kei-intelligent. Kiskassen is keilen [steentjes, water]. Het was een keinijg feest, sterker nog: keitegek. Na wat keiltjes [borrel] zei hij: "Mag ik een teiltje?" [Ik moet overgeven, ik vind het walgelijk – vergelijk: zum Kotzen]. Hij heeft kein Talent doch ein Charakter: geen talent, wel een karakter. Een wijnverlater doet niet wat je denkt [kelderknecht - geen geheelonthouder!].

9. Het keizergroen wordt ook Schweinfurter groen genoemd. Van Dale refereert bij 'kelders' o.a. aan De Nederlandsche Bank en het Stedelijk Museum. Een cellarius is een keldermeester. We hebben drie keleis (oosters tapijt) gekocht. Een kellenaar heette heel vroeger cellenarius [econoom kloostergemeenschap]. Rond de evenaar heb je kelvingolven (antoniem: rossbygolven – ten noorden en zuiden van de evenaar). Heeft dat apparaat wel de Kema-keur [Instituut voor Keuring van Elektrotechnische Materialen]? Een kempenaar [aardappel voor niet-kannibalen] kun je eten; je kunt er ook mee varen [klein riviervaartuig]. Een kenau (virago, manwijf) is genoemd naar Kenau Simonsdochter Hasselaar. Keniaërs betalen met de Keniashilling [lemma geschrapt 2025, correct: Keniaanse shilling, KES]. Ik ken hem vanbinnen en vanbuiten. De Kempetai is de Japanse geheime politie (tussen 1880 en 1945). Hebben ze bij jullie ook al kentekenparkeren? De kerels van Vlaanderen, Vlaamse Kerels, worden bezongen in het Kerelslied. Rechtsom … keer(t) (niet in tegenwijzerzin dus): rechtsomkeer(t) maken.

10. Leg eens uit, wat kerbschnitt (o.a. kerfsnijwerk) is. Het Kerkslavisch is een voortzetting van het Oudkerkslavisch. Bij een liefdadigheidsbazaar had je vaak een kermesse d'été [tuinfeest]. Een kernhem lijkt op een edammer [en deze Kernhemmer op die Edammer]. Een kernmagnetisch resonantiespectrum is een
NMR-spectrum [chemie: nuclear magnetic resonance = kernmagnetische resonantie].