3542 Dictee dinsdag 21-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1129) √ x

Dictee – dictees [3542]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee april 2023 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1129)

1. Bobbies zijn harries [borsten], toch? Specifieker: de linkerbobbie en de rechterharrie … Die tweedehandsauto is echt een occasion. Ik doe er kond van, dat je hier niet in je blote kont mag lopen. Nee, meester Prikkebeen, dat is niet meester [2023] Pennewip! De prinses van de nacht is een zuilcactus [ook prostituee of vrouw voor één nacht]. Als je van Utrecht komt, ben je een utrechtenaar [homo]. Een arousal
[uh-rou-zuhl] is een seksuele prikkeling. Binnenkort in GB: bbb = buik, benen, billen [2025 oké], maar ook: bed, bad, brood. Met sub reservatione Jacobaea wordt bedoeld: onder het voorbehoud van Jakobus, t.w. van de woorden van Jak. 4:15: ‘si Dominus voluerit’
(als de Heer het wil) en ‘si vixerimus’ (als wij dan leven). Vergelijk de uitdrukkingen D.V. [Deo volente] en V.D. [volente Deo].

2. Deo volente en volente Deo dus. Plaît-il, wablief, wablieft, wazzup, what’s up? De washoku is de Japanse eetcultuur. Hij is Kremlin-, China- en Wetstraatwatcher. Ik wil ervan af zijn (GB). Een VHS is een video home system, een vhs is een volkshogeschool en de afkorting v.h.t.h. betekent: van huis tot huis. Het Groene Boekje (GB) kent als Woordenlijst Nederlandse Taal geen afkorting; het WNT is het Woordenboek der Nederlandsche Taal. De rode bijbel is de Michelingids of figuurlijk het socialisme. De Rode Davidster is de pendant van het Rode Kruis in Israël (een david(s)ster is een Jodenster – GB, VD alleen 1 s). De Rode Halvemaan is de de pendant
(= antitype) van het Rode Kruis in islamitische landen. Het diaconium (Latijn) is het diakonikon (Grieks). Een baghrir [pannenkoek]? Nee, doe mij maar een dosa [dunne pannenkoek].

2. Lusten biná’s [hert] wel buní’s [tonijn]? Buna is een soort van synthetische rubber, de naam komt van butadieen en natrium. Tja, Turkse thee, dat is çay. Is dat nou een cajon of een bodhrán [beide: trommel]? Zij speelde op die celeste [hemelsblauw] celesta [klavier met klokjesachtige toon]. De chimaera [entbastaard] kwam chimerisch, hersenschimmig, zijn gedachten binnen. Marie en Frans waren beiden dégénéreetjes [m/v]. De dholes, dat zijn alpenhonden. De tapijtdhurrieprijs [Indiase kelim] is flink gestegen. Sommigen van die doño’s [baas] zijn coño’s [schoft]. Dzongkha is een taal van Bhutan en Tibet. Bij een stock américain kun je geen filet americain kopen. Bij de cacciucco (soep) was er focaccia (brood). Forza [hup - tw.]!, veel forsa [kracht - znw.] toegewenst. Ze zitten in (afk.) ZO-Azië, niet in (idem) Nw-Jemen. VD schrijft Matthäus Passion. Die oetlullen bespelen zowaar oeds [luit]!

4. Waarom levert zoeken op ‘?e?a’ geen bema (verhoogd vloergedeelte apsis) op? Antwoord: van de 2 jokertekens ? en * mag je er maximaal 2 gebruiken, maar het ? niet aan het begin van een zin! Wat is ouder: de ophicleïde [blaasinstrument] of het eufonium [tenortuba]? In VD staat nu al [begin 2023] dat Wim de Bie in 2023 is overleden [zie de Lijst van geciteerde auteurs]! Is dat nou rummikuppen [106 genummerde en gekleurde stenen], rummikub spelen, of rummyen [kaartspel], wat jullie daar doen? Kun je die soera [hoofdstuk Koran] ook op surah [zwaar (kunst)zijden weefsel] afdrukken? Op *yo o.a. [VD]: boyo’s [SR, ovengerecht], fyofyo
[SR, bedwants], gadotyo [SR, godsvogeltje], mayo(naise) – en dijonnaise, motyo [SR, prostituee] en yo (begroeting jongeren, rappers, hiphoppers). Deze bobby’s [Engelse politieagent] geilen op bobbies [borsten]. Zit jij ook al op het 5G-netwerk (fifth generation – mobiele telefoon en dataverkeer)? Bij het boeren hoor je: burp, blurp of burps.

5. Een blurbtekst vind je trouwens op de achterflap van een boek. De sucuk is een zekere gekruide worst van rundvlees, de sukwa is een zekere plant uit de meloenfamilie of de komkommerachtige vrucht ervan en de sukuk is een financiering zonder ‘rente’ in de moslimwereld. Catalectisch is fragmentarisch en cataleptisch is stijf, verstard. Lekker: (tamme-)eendenbout, confit de canard enne … gekonfijte eend. Copen [weten om te gaan met ...], ik coop [niet: cope], gecoopt! Een curieuzeneus is een kijk-in-de-pot. Een deunt is een kwart hectare en deimt-deimtsgelijk betreft dijklasten. Een deimt is een dagmaat, vgl. mad [1 man 1 dag], maar nu voor hooi met de zeis: ongeveer een halve hectare. Leuke opgave in een cryptogram: ouvreuse? Waarzegster! [waar in de zaal …]. Mooie zin: de bête bèta houdt van feta.

6. Sapristi, is hij haio (huisarts in opleiding)? De dienstdoende arts heeft de patiënt een kwade dienst gedaan. Bij de grand écart [ballet] moest ze ineens aan de ecart [koersverschil effectenhandel] van haar beleggingen denken. Een beflijster wordt ook wel dominee genoemd. Doe mij maar een suderans [jus d’orange]. Synoniemen: harrejakkie, harrejasses, ajakkes, jakkes, ajakkie, ajakkert, jasses, uitroep van afkeer, walging. Met zijn heely’s [sportschoen met wieltje in de hak] aan maakte hij wheelies [voorwiel omhoog] en stoppy’s [achterwiel]. De Griekse y is de ypsilon, de i-grec, de letter y. Ze zullen de status quo willen handhaven. Speelt hij sarrusofoon (blaasinstrument) [2023]? Zij is lid van de Algemene Rekenkamer (geen afko). De Grieks-katholieke kerk is nu eenmaal niet de rooms-katholieke kerk (r.-k. kerk). Een jacaranda is een palissanderboom *.

7. Het sakerdaan(hout) * heet ook: sakkerdaan of sakredaan. De Saksische leverworst heet saks. Het hout in alinea 7 * is van de boom in alinea 6 *. Een jacket is een soort van jacquet voor een boek. De kok(k)in kookte van woede. Ni(si) fallor: als ik mij niet vergis. Dat is kafkaësk, kafkaiaans, kafka, kafka-achtig; dat is puur Kafka (volgens VD). Hij is Kafkafan. Een point de repos, rustpunt, is in de Bijbel een sela. Mijn buurman is een slashie (heeft 2 banen). 30/04/2023: nieuwe update oVD geconstateerd: 394.612 treffers (was: 394.515). In squishy’s [speelgoed in de vorm van een poppetje] kun je knijpen wat je wilt. De mim/nbar is de kansel in een moskee, rechts van de mihrab, een poortvormige nis in de naar Mekka gekeerde zijde, waarheen gelovigen het gezicht moeten wenden bij het gebed.

8. Een ASS is een autismespectrumstoornis. Infusen [alleen GB heeft ook infuzen] mag je ook infusa, infusies of baxters noemen. Je schrijft ‘smeuïg’ toch wel goed? Un ours mal léché is een ongelikte beer
(La Fontaine). Uno ore is eenstemmig en uno tenore is achter elkaar door, onafgebroken. Een hyetometer is een regenmeter. Een hyfe
[hie-fuh] is een schimmel- of zwamdraad. De ijshockeyscheidsrechter constateerde high sticking en floot dus voor een highstickingovertreding. Een housecoat is een peignoir die met een rits gesloten wordt. De afkorting stacc. slaat op staccato [vgl. martellato – beide: viool]. Een betonie (plant) wordt ook wel beteunie genoemd. Een vetverbrander is een stacker. En een zit- is geen staconcert.

 

 

 

3541 Dictee maandag 20-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1128) √ x

Dictee – dictees [3541]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee maart 2023 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1128)

1. Allereerst de oplossing van de puzzel uit het vorige Oefendictee [Dat was blogpost 3539, Dictee van de Dag 1127]. Als de secondes (en ook de minuten) veranderen van (beide) *00* tot *59*, blijven de uren hetzelfde. De enige kans is dus het verspringen van *59* *59* naar *00* *00*. Hoeven we dus alleen de uren nog na te lopen. Dan zie je dat alleen beide cijfers veranderen van *09* naar *10*, van *19* naar *20* en van *23* naar *00*. Het antwoord is dus drie! Het is mindfulness’ (achtzaamheid) en full speed (in volle vaart, met de hoogste snelheid). Hoe zit dat? Zoeken op *full*: [VD] full back, full colour, fulldress, full employment, fullereen (buckyball, voetbalmolecule), full house, full monty (de hele bups), fullprof, full screen en fullservicebureau.

2. Verder: full swing (znw.: slag bij golfspel), fulltime(r), wrongful life(!) en samenstellingen met fulltime- en fullcolour-. GB nog: mindful en mindfulle (GB, bnw.!), fullcontainerschip en fulltime-equivalent (fte, vte = voltijdequivalent). Bij VD en GB op *full verder niets, bij VD op *ful: penny dreadful (stuiversroman) en wensdenken, wishful thinking en een wrongful life. Hij was een bijna-menselijke (bijna menselijke) automatismenautomaat. Volgens VD zijn in/im Frage allebei goed! Wist je dat: wiezen = whisten? Shouldersurfing = schoudersurfen (meekijken op apparaat). Kudo en kudo’s [kjoe – oo] zijn complimenten, kudos [kjoe – oh] is (ook) een vorm van waardering (geen mv.). Een
cache-nez(tje) is een das (sjaal).

3. De camachedienst is zekere militaire dienst in vredestijd. Dat hechtdraad, catgut, verdwijnt vanzelf. Je kunt het binnenste buiten keren, maar ook iets binnstebuitenkeren. Het zij zo = à la bonne heure, bij lemma ‘zo’ 2 ook: amen. Een vaper [ook de e-sigaret zelf!] rookt
e-sigaretten en vaporware [vapor = damp, Engels] is – alleen nog aangekondigde – nieuwe hard- of software. De EBG, dat is de Evangelische Broedergemeente, dat zijn de hernhutters. De uitdrukking ‘quidlibet audendi potestas’ betekent: vrijheid om waarmee dan ook te experimenteren. Een ouroboros is een staartbijtende slang. De Noordzee en de Middellandse Zee kun je niet samentrekken, de Middellandse Zee en de Noordzee ook niet. Triktrakken is triktrak spelen.

4. Andere namen: backgammon (afgeleid van, met stenen en dobbelstenen – nieuw: sheshbesh!), bakspel (vero – triktrak), ‘in het bord spelen’ [ook: triktrak], pietjesbak [idem – (op de) pietjesbak spelen], tiktak (vero – idem), toccadielje (vorm van triktrak) en verkeersspel (triktrak). Zelfs in Nederland was de aurora borealis, het noorderlicht, te zien. Met de aurora australis, het zuiderlicht, zal dat zeker niet lukken … Deze kwestie is beslecht: mank gaan [VD] en mankgaand. Proxetisme is koppelarij. Herhaling: MDMA is methyleendioxymethylamfetamine (de drug ecstasy). Een vrouwelijke roué is een rouee. Schrijf je deze gerechten wel goed: sukiyaki [alleen in VD], teriyaki [beide kort] en teppanyaki [lang]? Alom, alomtegenwoordig, alomvattend, maar alom b/gekend. In GB ook nog: alomaanwezig.

5. Dat is albekend. Hebben medusa’s (medusen – schermkwallen) een slangen- of medusahoofd? Nee. Denk ook aan de Gorgonen [gevleugelde monsters, waaronder Medusa, wier aanblik mensen deed verstenen]. De hamburgerziekte, het hemolytisch uremisch syndroom [geen afko!], kent geen af- of verkorting. Jarenlang leefden ze toe naar een brexit en uiteindelijk werd die Brexit [historisch] een feit [nog wel: nexit, grexit]. Die amfora [amfoor] moet je bij de beide handvatsels aanvatten. Met hoedjesdag wordt Prinsjesdag bedoeld. De hominy is een zekere dikke pap (Amerika). Homines duplices zijn allemaal homo duplex (dubbelhartig, onbetrouwbaar), homines economici zijn allemaal homo economicus (maximaal nut tegen minimale kosten). De ib. is de inkomstenbelasting, ib. staat voor ibidem: aldaar, op dezelfde plaats, op dezelfde bladzijde. Hij is staatloos of stateloos, hij is een stateloze.

6. Het Farsi is Perzisch (vb. van Farsi: biryani = stoofschotel). Met farshoren wordt offshoren naar een ver land bedoeld (vgl. nearshoren). Met sheshbesh bedoelen we gewoon backgammon. De patjepeeër was van het padje geraakt. Het magisch realisme, is dat
magisch-realistisch? Ja. In NL is de Wet bbbg die van buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag. Met PPP, Triple P, wordt people, planet, profit bedoeld, triple A is een bankrating: AAA. Dat was van die keeper toch geen keeperen; die kun je wel bij het afval kieperen! Een hotel kan een gerant [zjih-rah:n(t)], een uitbater, hebben. De samoerai is de Japanse krijgsadel. Ze hebben altijd veel ditjes en datjes te vertellen. IADM is insulineafhankelijke diabetes mellitus, jeugddiabetes. Het iaën, dat doen ezels.

7. Een échange [mv. s] de vues, dat is iets voor diplomaten. Je toges mag je ook je tokes noemen (achterwerk). Het bnw. bij Venezuela is Venezolaans. Mixoscopie is voyeurisme, myxopoëse is slijmvorming. De targoem is de Aramese vertaling van de Hebreeuwse Bijbelteksten. De sjammes is de koster van een synagoge. Wie kent er nog Misjnaïsch Hebreeuws? Mysofobie is infectievrees: enige met myso-, rest met miso. Voor het gerecht dagen, dat is sueën. Een middagslaapje, een dutje, is een powernap. Een esonarthex is een binnenportaal en een exonarthex een voorportaal. De nagana of ngana is een tropische paardenziekte, de tseetseeziekte. Nubuck(leer) [uh] is fluweelachtig.

8. We kennen o.a. Westinje en de Oostinjevaarders. Ook in Oost-Indië [denk aan de Oost-Indiëvaarders] kunnen ze Oost-Indisch doof zijn. De WIC was de West-Indische Compagnie en de OIC de Oost-Indische dito. De VOC was de Vereenigde Oost-Indische Compagnie. Op 27-03-2023 een nieuwe update van de oVD geconstateerd: 394.515 treffers (was: 394.186). RAL staat voor ReichsAusschuss für Lieferbedingungen [een kleurcodering]. Weet je wat een surplace in de baanwielrennerij is [‘stilstaan’ bij baanrennen]? Op *cot o.a. [VD]: ascot (zijden sjaaltje, choker), boycot (doodverklaring), calicot (katoen: chintz, indienne, sits), cot (cotangens, wiskunde - tangens = tg of tan), fricot (regionaal: eten), mass/ticot (loodoxide, gele verfstof) en picot (band, omoog).

 

 

 

 

3540 Dictee zondag 19-11-2023 (2) – dictee Het Grote dwarsdictee 2023 √ x

Dictee – dictees [3540]

Het Grote dwarsdictee 2023

1. Lieve ChatGPT,

Creëer voor ons, mesjogge en vadsige gen Z'ers [generatie Z, 1995-2010], een aartsmoeilijk dictee.

Met gedistingeerde en welgemanierde groeten,

de redactie van dwars

2. Dit is geen vroegeenentwintigste-eeuwse eenaprilgrap [1 aprilgrap]. Ten algemenen nutte zal ik, een geüpdatete AI-robot van goeden huize zonder halsstarrig napoleoncomplex, met een monalisaglimlach als de wiedeweerga een kant-en-klaar dictee creëren. Te allen prijze vallen dolkomische woordcombinaties zoals prowesterse danteske gonorroe, fin-de-siècleachtige ad-hoccamaraderieën, abyssopelagische [abyssaal, pelagisch] coldcaseteams, a-priorische mommuneprincipes [commune met alleen moeders], avant-gardistische a-capellakoren, eau-de-cologneachtige inbouwopenhaarden en dadaïstisch nietzscheaans beyoncéfeminisme te vermijden. Ben ik niet in goeden doen, kan ik een nood-breekt-wetaanpak [nood breekt wet] niet ostraciseren.

3. Het weze [Belgisch-Nederlands!] mij op niet mis te verstane wijze duidelijk gemaakt dat niet Jan en alleman verwoede aficionado’s van mij zijn, maar onthoud thans dat AI-robots bij tijd en wijle terneergeslagen kampen met weifelingen die leiden tot posttraumatische stresssyndromen [PTSS], congenitale hypothyr(e)oïdie [te weinig werking schildklier], de ziekte van Pfeiffer [verkort: pfeiffer], myalgische encefalomyelitis [ME], acute blindedarmontsteking en rodehond [rubeola, rubella]. Maar gelukkig geen zwemmerseczeem.

4. Ik ben nochtans een geëquipeerde duivel-doet-al: ik verricht tezelfdertijd de taken van een marketingmanager, een
directeur-grootaandeelhouder [dga], een managing director, een artdirector, een vicerector aan lagerwal die lobbyt voor de petrochemie, een Europagezinde allroundjournalist die te gelegener tijd Jan Modaal minutieus quoot, een would-beschrijver van coming-of-ageromans [coming of age] in pracht-Engels [pracht znw.!], een alom geprezen
lay-outer met een grandioos oog voor bagatellen [kleinigheid!], een diskjockeytje dat deathmetal, heavy metal en up-to-date toptienplaten draait, een hovaardige fulltime [ook bnw.!] aspirant-sociaalwerker in een no-goarea, een quasiauthentieke pro-Deoadvocaat en een
on-West-Vlaamse Talmoedist getypeerd door burleske grotemensenpraat [grote mensen].

5. Genoeg context over het dictee, nu onverrichter zake over mezelf. Ik ben een preëminente AI-robot die op zoek is naar een honnige artificieel intelligente droomblinddate met wie ik een nepobaby'tje [baan te danken aan beroemde ouders nepotisme] met een fairtradelabel kan coproduceren. Als hobby’tje aerobic, recycle en baseball ik in
all-inclusiveresorts aan de Barentszzee voor Piet Snot en lookalikes. Aan mij zijn geen gebleachte denturen of augmentedrealityfilters besteed, aan hippopotomonstrosesquippedaliofobie lijd ik evenmin. Wel ben ik een pietje-precies: ik voel me een meesteroplichter als ik me er makkelijk van afmaak. Ten bewijze hiervan zinnen die het dictee niet haalden. Dankzij een Saoedische/Saudische (allebei goed) putsch is de Golfregio nu ook een golfregio [sport: golf!]. De jaknikker houdt de usances van een nee-stemmer eropna. Het aanwensel van 3M [internet: chemieconcern] om poly- en perfluoralkylstoffen [PFAS GB - VD pfas] te gebruiken voor antiaanbaklagen is allerallergênantst.

6. Na dit dictee te hebben geback-upt, draag ik de laatste zin van deze voor-de-gek-houderij op aan mijn feeërieke aanstaande eega. Die is te harer ere.

7. Dankjewel ChatGPT! Het dictee mocht onzes inziens gerust wat heavyer en meer rechtdoorzee, maar het kan ermee door.

 

 

 

 

3539 Dictee zondag 19-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1127) √ x

Dictee – dictees [3539]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee februari 2023 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1127)

1. Kijk dat is nou een aapje, een slinger-a, symbool: [lees: apenstaart:] @, een apenklootje, slingeraap, at-sign, at-teken of (met symbool, lees: at-teken) @-teken. Een d.j.u. [GB - VD ook: u.j.d.] is een doctor juris utriusque [meester in de beide rechten = het wereldlijke (Romeinse) en het geestelijke (canonieke) recht]. Nog anders: een i.u.d. = iuris utriusque doctor. Als je een goede snee aan hebt, ben je dronken. Kun je de aäronitische zegen [priesterzegen, Numeri 6:24-26: Moge de Heer (Here, orthodox: Heere) u zegenen en beschermen, etc.] geven aan een aronskelk [VD ook: aäronskelk]? Nee, dus. Hij komt uit Enschede, hij is Enschedeër. Zijn nicht is een Enschedese en ze wonen in een Enschedees huis.

2. De Enschedese gewoonten/s. Een hadjememaar is een populistische, zich tegen het establishment verzettende politicus (naar: Cornelis van Gelder, lijsttrekker Rapaljepartij, Amsterdamse gemeenteraad, jaren 20 van de twintigste eeuw). Je cliënteel is je clientèle. Met valentijn, op Valentijnsdag dus, herinnerde ik mijn valentijn [stille aanbidder] eraan, dat hij naar de heilige Valentijn vernoemd is. Op sint-salarius (salarisdag) wordt de Heilige Salarius herdacht. Dat is pure geld-uit-de-zak-klopperij [geld uit de zak kloppen]! Bij een km-teller (kilometerteller) in ons tientallig (10-tallige, decimale) stelsel heeft elk rad 10 standen (0-9). Na de 9 springt het rad terug op 0, en springt het tweede rad op 1, etc. De ‘code’ ‘123’ staat daarom voor 1x10x10 [10^2] + 2x10 [10^1] + 3x1 [10^0] [voor de wiskundigen onder ons: die 1 is 10^0 - voor de systematiek].

3. [Dus van rechts naar links: 1, 10, 100, 1000, 10000, etc. oftewel: 10^0, 10^1, 10^2, 10^3 en 10^4] En dat is inderdaad wat wij 123 (honderd(en)drieëntwintig) noemen. Het voorste cijfer 1 zijn de
100-tallen, het tweede 2 de 10-tallen en het derde 3 de eenheden
(1-tallen) [123 = 1 x 100 + 2 x 10 + 3 x 1 = 1 x 10^2 + 2 x 10^1 +
3 x 10^0]. Computers werken met het tweetallig (2-tallig) stelsel: daar heeft elk ‘rad’ van de teller maar 2 standen, 0 en 1 (één zo’n positie noemen we een bit). De code ‘101011’ staat voor 1x2x2x2x2x2 + 0x2x2x2x2 + 1x2x2x2 + 0x2x2 + 1x2 + 1(x 2^0 = 1) = 1 x 32 + 0 x 16 + 1 x 8 + 0 x 4 + 1 x 2 + 1 x 1 = 32 + 0 + 8 + 0 + 2 + 1 = 43. Het gaat dus om de machten van 2: na 32 dus 64, 128, 256, 512 en 1024 (dat laatste getal is 2 tot de tiende, 2¹⁰). Hoe maak je nu omgekeerd van ‘ons’ getal 89 een binair (tweetallig, 2-tallig) getal? Dat gaat als volgt.

4. Zoek de hoogste macht van 2 die binnen 89 past, dat is 64, over 89 – 64 = 25. Daarbinnen past 16, over 25 – 16 = 9, vervolgens 8, en 9 – 8 = 1. Conclusie: 89 = 64, geen 32, wel 16, wel 8, geen 4, geen 2 en wel 1, dus 89 = 1 x 64 + 0 x 32 + 1 x 16 + 1 x 8 + 0 x 4 + 0 x 2 + 1 x 1. Het gezochte binaire (tweetallige) getal is dus 1011001. Een paar opmerkingen over het hexadecimale stelsel dat ook veel in de computerwereld wordt gebruikt (zestientallige stelsel, 16-tallig dus: alle ‘raderen’ hebben 16 standen: 0 t/m 15): omdat we normaal maar
9 cijfers hebben, doen ze daar: A = 10, B = 11, C = 12, D = 13, E = 14 en F = 15 bij, daarna springt het rad weer op 0 en wordt het rad links ervan met 1 opgehoogd, etc. Een rekenvoorbeeld: F3C hexadecimaal, dat is?

5. Dat is: 15 (F) x 16 x 16 + 3 x 16 + 12 (C) x 1 = 15 x 256 + 48 +12 = 3840 + 60 = 3900 decimaal. Het grondtal of de radix is hier 16. Genoeg daarover. Ook 3-tallig, 7-tallig en andere talstelsels zijn bijster interessant, maar welke werden in de historie ook praktisch gebruikt? Tussen twee haakjes: ons tientallig stelsel danken we vast aan onze
10 vingers! De Maya’s gebruikten het 20-tallig stelsel: elk rad heeft twintig standen: *00*, *01*, *02*, …, *09*, *10* t/m *18* en *19*. In VD staat dat als vigesimaal stelsel te boek. Een digitale klok werkt a.h.w. in een 60-tallig (zestigtallig) stelsel: 13:27:38 – de laatste 2 groepen *27* en *38* kun je opvatten als standen van het rad *00* t/m *59*. Zo zijn er eindeloos veel talstelsels, maar hier laten we het maar bij … Nog dit: het zijn allemaal plaatswaardestelsels: de plaats waarop een 'cijfer' staat bepaalt de waarde ervan!

6. Of toch nog even overhoren: wat wordt (decimaal) (400)₁₀ in het vigesimale stelsel? Antwoord: (100)₂₀! Bij ons: 400 = 4 x 10 x 10, vigesimaal: 1 x 20 x 20. De Babyloniërs schijnen trouwens met
12-tallige stelsel te hebben gewerkt. Ik vond op internet nog een leuke algoritme om een getal uit een ‘ander’ talstelsel om te zetten in het ‘onze’. Ik besluit met een quizvraag uit een doosje met quizvragen, dat ik van mijn dochter cadeau kreeg … Stel je hebt een digitale 24-uurs klok (24-uursklok, vierentwintiguursklok) met vooraan dus 00 t/m 23 en daarnaast (2 x) 00 t/m 59. We bekijken al die 6 cijfers apart. Vraag: hoe vaak gedurende een etmaal verspringen ALLE ZES die cijfers tegelijk? Oplossing in het volgende Oefendictee!

Dat is dus blogpost 3541, en Dictee van de Dag 1128! 

7. Dat stel sokken is azygisch (ongepaard – vgl. azygie). Jan was attaché, Marieke attachee en samen zijn ze attachés [m + v of onbekend] of attacheetjes. De afkorting a.u.c. kan staan voor ante/ab urbem conditam = voor/sinds de stichting van Rome (753 v.Chr.). De VB-theorie [moeilijk - En­gels valence bond] komt uit de kwantummechanica. Een anafylaxie = (medisch) een acute, levensbedreigende allergische reactie tegen een bepaald allergeen bij een tweede blootstelling daaraan = allergie. Biofylaxe = werkzaamheid ter bescherming en bewaring van de levende natuur (planten, dieren, landschap). Profylaxe/is (profylacticum, voorbehoeding) = voorkoming van ziekten (inenting, schoon drinkwater, etc.). Een fylacterion is een wachtpost/toevluchtsoord of een amulet.

8. Een fylacterion dus, ook: amulet of talisman. Balsamica (mv.) zijn balsems. Is hij echt een cuckolder (ww. cuckolden – vreemdgaan met toestemming en onder toekijken van de partner)? Wat is de bigmacindex (big mac – prijs landen vergelijken aan de hand van een Big Mac)? Wordt iemand bijstaan al bereikt door erbij (te) staan? Na zijn bijkomen mochten we erbij komen. Na je tong afbijten kun je moeilijk nog van je af bijten. Uit de zoutader sijpelde pekel, zout water. Met americana worden Amerikaanse zaken of kunstvoorwerpen bedoeld. De anafase is in de (cel)biologie de voorlaatste fase van de celdeling. Afzeggen, zegde of zei af. De ethologie is de gedragsleer, maar de etiologie is de leer van de (ziekte)oorzaken. Een mannetjeskonijn (of -haas) is een rammelaar, een vooi, voei of voedster is een vrouwelijk konijn, een lamprei of lampreel is een jong konijn en, tja, het potjevleesch is een Frans-Vlaams gerecht, dat koud gegeten wordt.

 

 

3538 Dictee zaterdag 18-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1126) √ x

 Dictee – dictees [3538]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee februari 2023 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1126)

1. Ze moeten een tandje bijzetten, bijschakelen of (BE) bijsteken (denk aan de wielersport). Die ezel, daar kun je dat schilderij op zetten. De heerser werd in een praalgraf bijgezet. Je hebt nog niets bijgeleerd! Flink verouderd: Neerlands bloed dat door de aâren [aders] stroomt … Mooi, die aloë’s! Komen die uit Malmö’s [Zweden] contreien? Wat is het verschil tussen amahs [ah aa] [au pair uit lagelonenland] en ama’s
[aa aa] [alleenstaande minderjarige asielzoeker – ook Japanse parelduikster]? Gebruikt de goudsmid een ank [dobbelsteenvormig gereedschap] om ankhweergaven/s [Egyptisch teken, hengselkruis, sleutelkruis] te maken? De vroegere zeekat, de sepia, de tienarmige (10-armige) inktvis, kan zwemmen. Tria juncta in uno: drie in één
(VD, beter: een). Ik heb (voorste deel getal in cijfers!) 100-duizend euro gewonnen in de loterij. In zijn bisht [versierde Arabische jas] keek hij aandachtig naar de bisjpaal [boomstronk bij dodenritueel].

2. Die mercuriusstaf past hem goed. Met cavolo nero bedoel je palmkool. Een company kort je af met Cy. Cyaan is een kleur, maar ook een gas: (CN)₂. Op *iya [VD – GB verder niks]: kaffiya (arafatsjaal - ook keffiyeh), krobiya (zoetwatervis), mashrabiya (houten rooster tegen invallend zonlicht), ouguiya (munt Mauretanië – MRO) en zawiya (islamitisch klooster). Verder [VD] op *ya: aya’s (Koranvers), basya’s (assistent van de dorpskapitein), cattleya (VD-Wiki – geslacht van orchideeën – mv), chaitya’s (stoepa), cherimoya’s (custardappel), chikungunya (mv – tropische virusziekte), Daya’s (Dajaks, Dajakkers, bewoner binnenland Borneo), hoya’s (wasbloem), jambalaya (mv – eenpansgerecht), Maya (godin, ook volk, leden ervan: Maya’s), MYA (auto’s: Myanmar).

3. Verder: papaya (papaye – biezen ligmat, een papaja is een meloenboom, die geeft boommeloenen) en Tigrinya (taal Eritrea). In GB nog: banya (Spaans, banjo) en bruya (verward, chaotisch). Een chimeid is een mooi meisje. Een chime [tsjaajm] is een klokkenspel. Wist je dat cornucopiae en cornua copiae allebei ‘hoorn des overvloeds’ [groen: mv] betekenen? De yard wordt met yd afgekort. Let op: americain = filet americain, mal américain = dysthymie en stock américain = dump. Op Tonga in de Grote Oceaan spreken ze Tongaans. Het Tsonga is een Bantoetaal in Zuid-Afrika. Een tonka(boom) is van het geslacht (Linnaeus:) Dipteryx. Hij is eclogedichter [ee] of eclogendichter [uh]. Waar blijft mijn theetje? Waar is jatrophaolie goed voor? Biobrandstof!

4. Mysofobie is infectievrees, misofonie is geluidshaat [znw., bnw. misofoon – vgl. misofonielijder], een neurologische aandoening en smet- of aanrakingsvrees is rypofobie, vgl. smetvrez(er)ig, rypofoob. Met miso*: [VD] miso = Japanse pasta (misosoep), misoogst, misoffer, misogamie (afkeer huwelijk, znw., bnw. misogaam), misogynie (vrouwenhaat, znw., bnw. misogyn – mannenhaat: androgynie), misopedie (afkeer van kinderen), misotheïsme (ziekelijke afkeer van God) en misoordelen. GB verder niks. Met myso*: [VD] alleen die mysofobie [zie boven]. GB: niks. Met kho wordt [NL] kort hoger onderwijs bedoeld. KHID is het Koninklijk Hoger Instituut voor Defensie [BE]. De koebba bekroont een koepelmoskee. Berlijns of Pruisisch blauw [blauw pigment].

5. Update oVD geconstateerd 05-02-2023: aantal trefwoorden nu 394.186 (was 393.963). Een vadouvan is een oosterse kruidenmix. Heb jij weleens tgv (niet in wdb., tijdelijk geheugenverlies, ook:
train à grande vitesse, merknaam: TGV – vgl. hst en hsl) gehad? Ik wel. De maand februari heeft febr. en feb. [beide voluit voorlezen] als afkortingen, bij ‘mei’ geldt zoiets niet! Lashschip komt van: lighter aboard ship. De manzanilla(boom), mancenielje of dolboom (uit de wolfsmelkfamilie) staat bekend om zijn giftig(e) melksap. Ook zekere Spaanse sherry is/heet manzanilla. Mag ik twee moelleuxtjes [wijn, ook: gebakje] van u? Hyper(metr)opie (verziendheid - ongecorrigeerd geeft dat asthenopie = vermoeiheid van de ogen) en myopie (bijziendheid) zijn antoniemen. Het nife is nikkelijzer (Ni 28, Fe 26).

6. Een obo is een oil bulk ore carrier, tanker voor het vervoer van ruwe olie, bulkgoederen of erts. Dat zijn synoniemen: super-G’s en
super-giants [skiwedstrijd met groot hoogteverschil]. De penshonado [Antilliaans-Nederlands - pensionado] vertrok van de Nederlandse Antillen naar Europa. Het verrichten van sisyfusarbeid [zware, nutteloze arbeid zonder einde] is Sisyphi saxum versare. Een cocu, cornard of hoorndrager is een bedrogen echtgenoot, vgl. cocufiëren. Cuckolden is vreemdgaan met toestemming of zelfs aanmoediging van de partner. Een vreemdganger is een overspelige. Een scheit [schaap x geit] kan aardig wat schijt produceren. Weet jij wat icosatetraëenzuur (*) is? Ik niet! Maar vooruit: (*) = arachidonzuur = het
5,8,11,14-eicosatetraëenzuur waarin alle vier dubbele bindingen de cisconfiguratie hebben, toch?. Let op: sanguinisch (volbloedig) en consanguiniteit [bloedverwantschap] [2 x gwie].

7. In su(c)cum et sanguinem = tot een deel van iemand
geworden/gemaakt. Het jus sanguinus = juridisch: het recht op burgerschap op grond van het afstammingsbeginsel [ouders --- > kind]. Antoniem: jus soli = idem op grond van het territorialiteitsbeginsel [grondgebied]. Het persoonlijkheidsbeginsel gaat uit van de nationaliteit. Een IED is (militair) een improvised explosive device = bermbom. Dat is een petitio principii (cirkelredenering, schijngrond, begging the question). Een axolotl is een Mexicaanse salamander die de larvenvorm behoudt (Ambystoma mexicanum). Trombose is een kwestie van bloedstolsels, voorbeeld: DVT, diepveneuze trombose, reistrombose of economyclass- of toeristenklassensyndroom.

8. Het is ook nog vliegtuigtrombose en overigens is de flegmasie of het kraambeen ook een vorm van trombose. Hier volgen de meerkampen: biatlon en duatlon (2), triatlon (3), pentatlon (5), heptatlon (7) en decatlon (10). Verder: racketlon of racketvierkamp – wedstrijd in vier racketsporten, nl. badminton, squash, tafeltennis en tennis, skiatlon (langlaufen, half klassieke stijl, half vrij) en spartatlon (hardlopen, Athene – Sparta, 246 km). Is het ijs de sullebaan (glijbaan) van de liefde? Dat is geen sikkepitje waard! Een enter heet ook een eenwinter, een twenter is een paard of koe van twee jaar oud en een twinter is regionaal een driejarige koe die haar tweede kalf krijgt. Een twexit duidt aan dat iemand (tijdelijk) stopt met [ww.] twitteren (Twitter, nu X). Ze kochten een gouwe ouwe [veelgedraaide plaat of iets goeds uit het verleden].