3528 Dictee woensdag 07-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1116) √ x

 Dictee – dictees [3528]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee augustus 2022 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1116)

1. De hoogste boom ter wereld is de sequoia (reuzenboom, reuzenpijnboom). Zij is een beauty. Kun je in een psyché [spiegel] ook psychen/s of psyche’s [innerlijk van de mens] zien? Aan de finish stond de sheriff. Is loochenen [ontkennen] hetzelfde als logenstraffen
[tot leugenaar maken]? Nee, dus. Kan dat, een snoodaard [booswicht, slechterik] die hovaardig [hoogmoedig] is? Jawel. Geef mij maar een 0.0’etje [nuhl-(puhnt)-nuh-luh-(t)juh]. Een alcoholvrij biertje dus. De bête [verlegen] bètaleerling [gymnasium], zoon van een jan- en
lijsje-weetal, wist alles af, nerd en nerdy als hij was, van betamax [standaard voor video, nooit ingeburgerd]. Hij kreeg een bete broods. Houdt je gezelschap zich wel aan de nettiquette [etiquette op internet]? Zijn gedrag is behoorlijk promiscue [altijd e, volledig vrij seksueel verkeer]. Dat schilderij is pokkeduur [erg - bnw.!]! Het was een pokkeneind [vervelend - znw.!] rijden. Het pokkenwijf [znw.] hekelde het pokkenweer [znw.!]. Kijk in de liboza (linkerbovenzak – niet in wdb.).

2. Een NR is een Nederlands record, een ER een Europees record en een wr een wereldrecord. MDMA is methyleendioxymethylamfetamine (de drug ecstasy, xtc, geen lsd – lysergsäurediäthylamid of lysergeenzuurdi-ethylamide dus). De Xetra DAX – Exchange Electronic Trading – Deutscher Aktienindex – is de beurs van Frankfurt. De zoögloea [zoo-woo-gloh-jaa] is iets met bacteriën. Zij kriebelde met wat aren aan zijn aan de oppervlakte liggende âaren [aders]. De winkelier wilde mij een aar laten, me aderlaten, me afzetten. Hij had er in een a priorietje voor gewaarschuwd. Schrijf je ‘assaisonneren’ wel goed? Die attaque is een tak, een apoplexie [ook: muziek, attaca]. Er werd heel wat afge-a.u.b.’d en (-)ge-s.v.p.’d.

3. Hier, een baco [Bacardi  + cola], bacootje, omdat ik je bahco(sleutel), bahcootje, mocht lenen. De bahais hangen het bahai, het bahaïsme aan. Zij draagt overduidelijk een balconnetbeha/-bh. We gaan dit jaar op vakantie naar Balkonië, Balconia, Achtertuinië, Côté-de-Jardin, Environs-la-Maison, Rundumhausen, Tous-de-Lou of Tuinesië. We kiezen later. In bishts [versierde Arabische overjas] dansten de Papoea’s om de bisjpaal [boomstam bij dodenritueel]. Hij is geblaseerd, blasé [blaséër, blasést]. Nieuw in onze verzameling: caffè corretto(‘s) [met grappa, sambuca of cognac], caffè doppio(‘s) [dubbele espresso] en caffè ristretto(’s) [zeer sterk, helft gebruikelijke hoeveelheid water]. Cedraat is sukade en cedrol is cederkamfer. Zijn concert was op een celeste celesta [hemelsblauw klavier]. Dat is à bon droit, met het volste recht.

4. Honderd jaar nadezen [na dezen] zal hij er niet meer wezen. Kwiteren is kwijtschelden of voor ontvangst tekenen [vgl. kwitantie]. Acroleïne is geen creoline [ontsmettingsmiddel], maar propenal [chemie]. Aciclovir(!) gebruik je tegen herpes [virusinfectie, blaasjes op de huid]. De avocado’s [vrucht] groeien aan een advocaatboom. De naam AWACS komt van airborne warning and control system. Een gebeurtenis kan ophanden zijn, je kunt iets omhanden hebben en je kunt je buurman op handen dragen. Chambray [sjahm-brèh] is cambric [kèhm-brihk] of batist. Een slagerij werkt meestal op kleinere schaal dan een slachterij. Het moederteresasyndroom is dwangmatige neiging tot het helpen en verzorgen van anderen. Een abaton [terrein of vertrek] mocht je om religieuze redenen niet betreden en een baton is een dirigeerstokje.

5. Een dansbaton is een muzikale marathon. Ook met een karpatenkop [onverzettelijkheid en domheid] kun je best de karpattenziekte (ehrlichiose – teken) krijgen. Kan die turnster echt een vangelder
[niet in wdb.] uitvoeren? Zij studeert Proto-Iraans, geen Protoaustronesisch. Als onze mams op vakantie gaat, is dat mams’ vakantie (bij mam hoort mams vakantie). Zijn nieuwe omgeving beëngt en benauwt hem: hij is erdoor beëngd en benauwd. Millésimé is van een millésime (wijnjaar) voorzien. Met haar kon ik het, met goedvinden van mijn ouders, goed vinden. Het naskhischrift is het cursief Arabische, het Koefische schrift. De oetlul kon nog oed [luit] spelen ook! Helpt een omphalos [navelsteen] tegen omfalitis [navelontsteking]? Nee! De orpheusgrasmus heeft een orfische [Orpheus] herkomst. Een palaestra [oudheid, sportveld] is een palestrisch grondstuk.

6. Het was veel gestres met al die stress. Je kunt gevoeg(e)lijk aannemen dat het genoeglijk was. Ten eenre is het niet slim en ten andere is het verboden. Ten huidigen dage is dat denkbaar, maar niet ten eeuwigen dage! Zo’n janklaassen is naar Jan Klaassen genoemd en zo’n kleinduimpje naar Klein Duimpje. In Marx’ ideeën is er geen sprake van een bezits-s, maar van een apostrof [meervoud: apostrofs, apostroffen, vgl. weglatings- of afkappingsteken]. Ik bezit een gymnasiumbètadiploma [gymnasium-ß-diploma of ook wel: gymnasium-B-diploma]. Honderd-en-een en duizend-en-een scheelt weinig (allebei: veel), maar honderdeneen en duizend en een, dat scheelt heel wat (900, negenhonderd maar liefst).

7. Er is een klein technisch probleempje, een hiccup [korte hapering], opgetreden. Een hòfi is gewoon een tuin, een hofje. Persoonsverbeelding is prosopopoeia. Paardje spelen, ju-ju [juu-juu] spelen, heeft niets met juju [dzjoe-dzjoe] (magie) te maken. De schrijfwijze van ‘jüdische Selbsthass’ is mogelijk verrassend, maar Duits! Een kalief gaat over een kalifaat, een markies over een markizaat. Ik zit op cat, op kattenbak, op catechisatie. Insuffisant is onvoldoende en insufficiënt is onvoldoende (medisch) functionerend. Is jatropha’s [plant] kweken moeilijk? Een orl-arts is medisch specialist op het gebied van de oto-rino-laryngologie, kno-arts [keel, neus, oor],
nko-arts. Waar zijn die extranei [enk.: extraneus, alleen tentamens en examens] gebleven? De kinderen mochten lekker badderen. Lordose is een holle rug. Een labbei is een praatziek wijf.

8. Laxisme is laksheid. Ik ben me het lebbes, het leplazarus geschrokken. Een lerenlap is vlees. Soms best hinderlijk: die
lijsjes-weetal en ook de jan-weetals/len. Loerissen zijn onnozelaars. Lorsen zijn slonzen en een loo (geen mv.) is een bos. Lou loene
[dat kun je denken] met die lauwe brij: geef mijn portie maar aan Fikkie! Ze zaten te lierelauwen [wauwelen] als twee dronken schoenmakers [lierlauwen = even lauw maken, langzaam warm worden]. En er is altijd de 24 uursbemandezorgpost nog voor als het misgaat. Een saharienne is een mouwloos colbert met opgestikte zakken. Een pugree [uitspraak: puh-grie, goal] is een om een tropenhelm gewonden dunne sjaal, die in de nek afhangt als bescherming tegen de zon (+ puggaree – uitspraak: puh-guh-rie – goal).

 

 

3527 Dictee dinsdag 07-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1115) √ x

Dictee – dictees [3527]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee juni 2022 (3), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1115)

1. Bakso is soep met vleesballetjes, ei en mi, bakzo is een hoeveelheid kleine vis om te bakken. Zijn existentie was afhankelijk van excitantia [opwekkende middelen]. De hele modefine-fleur [fine fleur] was aanwezig. De flos is het vlossig uiteinde van bepaalde sigaren. Waar komt de uitdrukking ‘geen geld, geen zwitsers’ vandaan? Onbekend, spreekwoord. Een zwitser is een (Zwitserse) huursoldaat. Een fourreur is een bontwerker. De frêle freule bezat freischwebende Intelligenz
[niet doelgericht nadenken] en behoorde tot de focolarini [gezelschap van leken en priesters], die het ‘Werk van Maria’ deden. Is een calamondin of kalamansi, kruisingsproduct van mandarijn en kumquat, nou echt lekker? Een fylloxera is een druifluis die de wijnstok verruïneert. Zijn reactie was de bon augure, een goed voorteken.

2. In gruit [kruidenmelange] zit gagel [tweehuizig heestergewas met gele katjes]. Op een autoped kun je autopetten. De sofer [VD – kopiist van thorarollen] heeft een jaar geschreven aan de nieuwe thorarol. Na de solfège [zangoefening op notennamen] had je gesolfegieerd. Met trubbels ben je getroebleerd. Bariatrie is obesitaschirurgie. Wanneer stopte het UEFA-cuptoernooi [GB]? Voor ons drie gin-fizz [ook mv.] graag. Verwar glycine (Gly of G) niet met glyceride (+ n/s). Een goalgetter moet wel iets van een go-getter hebben. Een weide, het weideland of het weidelandschap, daarop laten de boeren – ze dragen vaak iets wijds – hun koeien weiden, in een weids landschap dus, met serene en gewijde rust. Tussen de sterren groeien geen sterrenetten [sterappel]. Ecarteren is écarté spelen [2 personen, 32 kaarten]. Een smousbaard of griffon [jachthond] is geen griffioen [mythologisch dier, grijpvogel]. Hardporno = harde porno(grafie).

3. Mooi woord: halfonderstandig = plantkunde: van een vruchtbeginsel ten dele met de kelk vergroeid en ten dele erboven uitstekend. Een heilbot mag je ook ijlbot noemen. Ze speelt het meisje dat zu haben [beschikbaar voor relatie of seks] is. Meerdere lettergrepen: syllabussen of syllabi, syllaben of syllabes. Hem trof een hard gelag, een hard lot. Leedvermaak daarover leidde tot een hard gelach. Een helmint is een helmins [ingewandsworm]. Rotwelsch is nu eenmaal geen Welsh. Op heterdaad = tijdens het plegen van een (strafbaar) feit = en flagrant délit, flagrante delicto, in flagranti. Het IPA is het International Phonetic Alphabet. Een jaliefgevoel treedt op in een driehoeksverhouding. Hij houdt van jeu-de-boulen, hij is een
jeu-de-boulesspeler, hij jeu-de-boult vaak en speelt dan jeu de boules. Bij ‘juggelen’ is ‘beat’ [ervoor!] weggelaten.

4. Wat is een T-helpercel of T-lymfocyt (ook wel: T-cel)? Herkent antigenen – afweersysteem – en maakt ze onschadelijk. Wat hoort in dit rijtje niet thuis: amsoi, kaisoi, malgré soi/lui [tegen wil en dank], paksoi en tatsoi [4 maal groente]? Een kantele [halsloze citer] kan wel [5 tot] 34 snaren hebben. De schildersziekte – met tussen-s – is een beroepsziekte die voorkomt bij huisschilders en drukkers door het inademen van schadelijke dampen uit oplosmiddelen en die leidt tot onomkeerbaar verlies van hersenfuncties (ook: CTE = chronische toxische encefalopathie of OPS, organisch psychosyndroom). Wist je dat klip-en-klaar een germanisme is? Nu wel. Een chromen tafel is van Cr (chroom, 24) gemaakt. Een sbh is een stafbrevethouder [officier met de hoogste militaire opleiding]. Le petit caporal is bij VD gelijk aan de ‘de kleine Napoleon’ of ‘de kleine korporaal’. Miosis is mydriasis [pupilvernauwing – t.o., t.g.o.v. -verwijding]. Wat een gedoe, je bent terecht gekomen! Een mondop is een mandapa (bouwkunde – zekere zuilenhal).

5. Deze oud-oudkatholiek is nu vrij-katholiek. Het woord ‘perpetuum’ is niet, ‘vacuüm’ wel ver-NL’d. Ik moet de was nog binnenhalen, wil jij het teiltje nog even binnen halen? Die toestand blijve in statu quo
[de bestaande, vgl. status quo]. De ouvreuse begeleidde [geen aanvoegende wijs!] de religieuze naar haar plaats. Het is recommandabel [aanbevelenswaardig] om ‘remarquabel’ [opmerkelijk] en publicabel [voor publicatie in aanmerking komend] correct te schrijven. Ze hadden al meerdere rendez-voustjes gehad, die
pince-neztjesdragers. Ken je die truc (van [de] jen) [het geheim van de smid]? ‘Tetterettet’ is synoniem met ‘retteketet’ [nabootsing trompet - vgl. retteketet sjing-boem]. Een velocipedist rijdt op een vélocipède. Hij vertelde een reuzemop over gebroken reuzenmoppen [grote baksteen]. Nieuwe update oVD geconstateerd op 10-07-2022: aantal lemma’s wordt 393.277 (was: 393.184).

6. Reintje (de vos) en Reinaert verwijzen naar ‘Van den vos Reynaerde’ [middeleeuws wagenspel]. Met hoge frequentie frequenteert [bezoeken] hij cafés. De RIAGG’er was RIAGG-cliënt of -klant bij een RIAGG-kliniek of -centrum. Dat was geen hardlopen, dat was gewoon hard lopen. Die skiester is een echte skister. Een SRBM is een short range ballistic missile (ballistisch wapen voor afstanden tot 800 km). Cs’en [cs] zijn chefs-staf, chef-stafs of chefs van staven (GB). Goed schrijven: teppanyaki, sukiyaki, teriyaki! Gedenk Brahma, Shiva en Visjnoe [goden hindoeïsme]! De Hawaïaan en de Jamaicaan ontliepen elkaar niet veel (qua spelling). Hé poppelepee [uitroep verbazing, verwondering], is me dat een mooie popelpee (pop-lp)! Een velocipedist berijdt een vélocipède [velo, fiets] en bereidt dus geen maaltijden. Trikini: bh (beha), slipje, jasje.

7. Een Vendéeër is een interessante Fransman. Een ofos is een opgeblazen fietsopstelstrook. Wat is juist: achenebbisj of oggenebbisj? Beide. Okkendollen bij scouts is purken [stukken snot uit de neus wegschieten]. Oliezuur is het (cis-9-)octadeceenzuur [s]. Oligemie [verminderde hoeveelheid bloed in de bloedbaan] is geen onderdeel van de chemie. Oh la la kun je ook schrijven als olala (en omgekeerd). Beider clubs’ alv’s hebben dat besloten. De cafés zullen vollopen en vol zitten. Voor een gedeelde tramrit met je coupe soleil kun je één coupé, een coupeetje of meerdere coupés afhuren. Wil je de roerige rijing der dagen doorbreken? Die showlijders leidden toen de show. GB heeft ‘kaltgesteld’ (NL), maar VD ‘kaltgestellt’ (DE). ‘Bogey’ slaat op golfen, ‘bogie’ op een loc (locomotief).

8. Gezocht op ‘omni*’: omnia cum Deo: bij alles rekening houdend met God, omnia fausta: alle goeds, alles wat wenselijk is, omnibus credere et nulli: allen en niemand geloven, omnibus et lippis et tonsoribus notum = lippis et tonsoribus notum: bekend bij Jan en alleman, omnibus idem: voor allen dezelfde, omni exceptione major: boven alle verdenking verheven, omni jure: met alle recht, omni mode: op elke manier, omnis homo: factotum, doeal, manusje-van-alles, omnium consensu: met aller instemming, eenstemmig, unaniem, omnium horaro homo = homo omnium horarem: aangenaam gezelschap, omnipracticus (BE): huisarts, omnipotent: alvermogend, almachtig, omnipresent: alomtegenwoordig, ubiquitair en omnivalent: voor alles geldig.

 

 

3526 Dictee maandag 06-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1114) √ x

 Dictee – dictees [3526]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee juni 2022 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1114)

1. Het caravaggisme [scherpe contrasten licht en donker] verwijst naar Caravaggio. Waar is de aloëveragel [NL – zie verderop]? Die Braziliaanse muziek, dat is batucada. Na de free kick haalde de centrumspits uit met een bicyclekick. De bielsen perkomranding lag er goed bij. Cajons en bodhráns zijn Ierse resp. Spaanse handtrommels. De CABG is een coronary artery bypass grafting (bypassoperatie). Laatste bericht VD en GB: beter is aloë-veragel [niet ‘echt’ Nederlands]! B&B, bed and breakfast schrijf je los! In deshabillé [NL] is en déshabillé [Fr.], toch? IADM, insulineafhankelijke diabetes mellitus = jeugddiabetes. Het dikkedruppelpreparaat [dikke druppel] dient om te diagnosticeren [vgl. prognosticeren en pronostikeren].

2. Voor poly- en perfluoralkylstoffen mag je pfas [mv. VD] schrijven
[GB 2023: PFAS]. Aan het WNT, het Woordenboek der Nederlandsche Taal is tot ca. 2000 gewerkt. Subtiel verschil: een millésime = een wijnjaar, millésimé = znw.: champagne gemaakt van druiven van één oogstjaar. De godswoorden, woorden van God, vindt je geliefde in Gods Woord, het Woord Gods, de Bijbel, de Heilige Schrift (H.S.). Jazeker: gris de lin is de kleur van grain de lin (de vlasbloem). Deze jan-contant is het neefje van dat Jantje Contantje, die betaalt dus alles (à) contant, handje contantje. Zij zit op de gymnasiumbèta-afdeling. Zou je een
kol-nidreetekst (gebed) terug kunnen vinden als Kol Nidreetekst (vgl. Bijbeltekst). Het Latinospaans is een latino-Spaanse taal.

3. Geef mij maar labneh, lekkere yoghurt. Achelen = hachelen, eten: je kan me de bout hachelen. Ook: (achteruit)kachelen, ontsjachel/ren: afhandig maken, rachelen = betengelen met rachels, sjachelen = sjacheren, vernachelen = beetnemen (ook: vernoggelen) en versjacheren = versjachelen. Met *aggelen: afwaggelen, baggelen (baggeren), braggelen (knoeien, talmen), daggelen = daggeren (zwaar, moeizaam stappen), gaggelen (gakken van ganzen), maggelen (slecht schrijven), naggelen = eten, de bout naggelen, (over)waggelen (van de weg, ganzen), paggelen = onzeker en waggelend gaan, ten slotte: nawaggelen en voortwaggelen. Hij is meimus, kassie-zes, dood. Het peronisme is à la Perón. PGP-telefoon: pretty good privacy.

4. Kan phubben ook met een phablet? Jawel. Ken je de cocktail pisco sour [au]? Ja: met limoen- of citroensap, en een laagje geklopt eiwit erbovenop! Poculeren = de beker rond laten gaan. In poculus is bij een drinkgelag en inter pocula is bij het drinken van een glas. Wat is het verschil tussen glas- en loepzuiver? Geen! De counselor [raadsman, etc.] keek naar de propeller. De redneck [aartsconservatief VS platteland] had een apprug of -nek. Je zal op je raceplee (GB) of reesplee (VD) [beide: scooter] maar racekak hebben … In die refuge [toevluchtsoord] konden hij, refugié, en zij, réfugiee, terecht. De kas van het Rijk is ‘s rijks kas. Het röntgenium (Rg, 111) heette vroeger unununium (Uuu). De afkorting van Heilige Roomse Rijk is H.R.R. Zabben is regionaal sabbelen. Een segerring beschermt een wiel tegen verschuiving – over de as.

5. In dat warenhuis hebben we een bijouterieënshop-in-shop. Een sinterklaas speelt voor Sinterklaas. Een trawler is een treiler [vaartuig met trawlnet]. Het telomerasevaccin verzekert mij van een eeuwige jeugd. Een rajap is in Indië een termiet. Kennen jullie rajayogabeoefenaars? Driemaal daags is t.d.d. = ter de die. Het waren er tig duizend, wel drieduizend. ‘Morgen aan de dag’ is archaïsch ‘morgen aan den dag’. Er kan iets aan de dag komen en je kunt ijver aan de dag leggen. Accoucheren is (helpen) bevallen. Gevangen vissen moet je bovenhalen en daarna binnenhalen. Ken je de pangeran(g) adipati [troonopvolger vorstenlanden] en de raden adipati [rijksbestuurder in vorstenlanden]? Je hebt a priori (vooraf), a posteriori (achteraf) en a forteriori (des te beter). Ik moet alaan [voortdurend] datzelfde liedje aanhoren.

6. Het meervoud van allel is allelen. Een ana, een anorectica, lijdt aan anorexia [dwangmatig niet eten]. Hij leed aan de ziekte bechterew(!), de ziekte van Bechterew (reumatische aandoening). Kijk, een derwisje [bedelmonnik]! Apud novercam queri is aan het verkeerde adres zijn. Bagna cauda [geen mv.] is een zekere dipsaus, een birmaan is een burmees [poes, kat]. Bonu is witte magie, vgl. bonuman en -vrouw, een bonus is een gratificatie en in de bonus zijn, is in de aanbieding. Een man of vrouw in bonis is gegoed, welgesteld. Een buxus is een buksboom. Rebuilt, rebuilding, remanufacturing is groot onderhoud. Een pupiter is een lessenaar of muziekstandaard. Een puppy is een jonge hond. De camber kom je bij auto’s tegen [stand voorwiel], de cambré [met bovenlichaam] bij ballet. Je mag cambric ook chambray [stof: batist] noemen. Mexicaanse straatmuzikanten zijn mariachi’s en spelen mariachi (geen mv., muziek).

7. Met lait russe wordt koffie verkeerd bedoeld, montagne-russe is vanillevla met puddingbiscuits en charlotte-russe is room(ijs)pudding met gelei en een rand van biscuits. Een choker of ascot is een zijden sjaaltje. Een sporter kan choken (blokkeren). Niet verwarren:
Congo-Kinshasa en Congo-Brazzaville! Een consilium abeundi is de raad om te vertrekken (onderwijs) en consilium ante rem is raad voor daad. Moeilijk woord: cremaillère (heugel, haal, geen i voor de è). Wat bedoel je nou: een dalísnor of Dalí’s snor? Met een drinkbeker kun je poculeren. Jee, jeetje, tjee. Is me dat wat: playbacken op de plee, is dat oké? Hooikoorts is een allergische ziekte: pollinose, pollinosis. Een geneesmiddel daarvoor (daartegen) is amfetamine, benzedrine, speed.

8. De duglérésaus [zekere vissaus] maakt de vis heerlijk. DNA [deoxyribonucleic acid, desoxyribonecleïnezuur (in de chromosomen aanwezige stof die de drager is van alle erfelijke eigenschappen)] is er in alle soorten en maten: [VD – *DNA] cDNA, complementary deoxyribonucleic acid (dubbelstrengig DNA – ook: dubbelstrengs-DNA), hoedna (! – wapenstilstand met niet-islamitische vijand), junk-, paleo- en recombinant-DNA, donor-DNA, muizen-DNA, etc., [GB]
mt-DNA, mitochondriaal DNA, afval-DNA en chemisch DNA. Niet te verwarren: Ecclesiasticus [apocrief boek] en Ecclesiastes [Prediker]. Eenmaal, andermaal, derdemaal. … Ten tweeden, derden, vierden male moet je niet verwarren met: ten enenmale. In BE zijn vierdenationalers zekere sportploegen.