3338 Dictee zondag 02-07-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (987) √ x

Dictee – dictees [3338]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee mei 2018 (4), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (987)

Oefendictee mei 2018 (4)

1. Salicylzuur werd oorspronkelijk bereid uit salicien (salicoside). Bij VD wandel je nog steeds naar Santiago de Compostela. Een
SARS-besmetting verwijst naar het severe acute respiratory syndrome. Een grondstof voor het zenuwgas sarin(e) is DMMP, dimethylmethylfosfonaat. Een schendevente bederft de markt met zijn lage prijs. Sommige bijbeltjes hebben duimgrepen. Schnabbelen is bijklussen, snabbelen is snateren. Een schnitzel kun je eten, snitsel is een verschijningsvorm van de kinabast. Een kina-achtig verhaal: kina(bast) levert veel: als pijpen snitsel(s), ook cinchonidine [n/s] en cinchonine [n/s], kinabitter, kinapoeder, kinatinctuur, kinazuur
[ook: chinazuur – officiële naam] en kinine. De Seato was(!) de South East Asia Treaty Organization, NATO: North Atlantic Treaty Organization en OTAN: Organisation du Traité de l'Atlantique Nord. Een scuba is een self-contained underwater breathing apparatus.

2. In BE is een sicav een société d'investissement à capital variable. Ik ben Reinaert de Vos, Reintje, en ik houd van reinardieën; mijn wolf is een iezegrim, een knorrepot. Pasen en Pinksteren zijn roerende feestdagen [niet op vaste datum]. De komma is een van de meestgebruikte leestekens. Rohypnol, de vergeetpil, wordt ook wel rooie knol genoemd. Dat snapte ik eerst echt niet: Een tripodie is [letterkunde] een metrische periode die uit drie voeten bestaat, totdat ik bij 'periode' keek: [stijlleer] breed opgebouwde volzin met voor-, tussen- en nazinnen [synoniem: passage]. Pakistaanse hasj noemen ze meestal paak. Een urlicon is een favicon, een pagina-icoon. Ik houd niet van die jacobse-envanesachtige conferences. Op de Jakobsdag gedenken we de Heilige Jacobus. Ja zeggen is niet per definitie jaknikken. Ik ben me het je-ne-sais-quoi [lebbes, leplazarus] geschrokken

3. Een keskedi of mutsaap is een kapucijner. Een koeswe [wie] is een anatto(boom). De KM is de Koninklijke Marine, de KMar is de Koninklijke Marechaussee en het KMarns is het Korps Mariniers (allemaal NL). Een consolateur des misères is een trooster bj ellende en de consolatrix afflictorum is troosteres der bedrukten (epitheton van Maria). Een spelcomputer koop je op de consolemarkt [e niet uitspreken]. Ad usum delphini = gekuist, gecastigeerd. Delfi's tempel, die Delfische tempel, staat in Delphi (volgens VD). De dtp'er [desktoppublishing] kreeg d.t.p. [daar ter plaatse] een dtp-prik [difterie, tetanus en polio]. Die dinkie [double income, no kids] speelt graag met dinky toys, de diak [double income and kids] trouwens ook. Ergocalciferol is nu eenmaal geen ergotalkaloïde. Ros Beiaard: aan de einder verschenen de pijnders [dragers].

4. Gezocht op '*tapa*': datapadbreedte (aantal ineens te verwerken bits), datapakhuis ([data]warehouse – ook: warehousing), mathemata pathemata (ook: pathemata mathemata – wiskunde geeft lijden, de studie van de wiskunde is voor velen een lijdensweg), multa paucis [s] (veel in weinig woorden), patapar (speciaal geprepareerd papier waarin gerechten kunnen worden bereid), tapa (mv. tapa's – ongebruikelijk – of tapas; ook b.v. groentetapas [mv.]), tapageus (rumoerig, lawaaiig, druk), tapassistent [rubber], una giornata particolare (een zeer bijzondere dag), vistapapier (zichtwissel), watapana (dividivi, waaiboom, of peul ervan), pincho (tapa op een stukje brood), aftapapparatuur, tapasrestaurant en Jan Stapallemachtig(!).

5. Dementia is dementie, dementia paralytica hersenverweking (encefalomalacie), dementia praecox schizofrenie, dementia praesenilis dementie op jonge leeftijd en dementia senilis is ouderdomsdementie. Boksers kunnen aan dementia pugilistica lijden (punchdrunk zijn). In een dementiecafé kan een dementiekoor optreden. 'Daar is ouwe jan en jonge jan in' betekent: dit is een kast of lade met een ratjetoe erin.

6. De langste dimalinea (dictee-ineenflansmethode) ooit: een benedictijner [ook wel: benedictijnse] monnik [ook: benedictijn, vr.: benedictines, of benedictijnermonnik] woont in een benedictijnenabdij [ook wel: benedictijnerabdij, benedictijnerklooster of benedictijner klooster dan wel benedictijnenklooster], waar een benedictijnerabt
[ook wel: benedictijner abt of benedictijnenabt] de scepter [s] zwaait en soms zijn benedictie [zegen (daarbij zingen ze het tanto ergum – titel van een katholieke hymne) – maledictie is verwensing of vloek] geeft, en waar hij geregeld benedictine [fijne Franse kruidenlikeur] drinkt, in correspondentie met (andere) cluniacenzers [monnik van de congregatie van Cluny, een voormalig klooster van de benedictijnen in Bourgondië] achter zijn naam o.s.b. [Ordinis Sancti Benedicti, (lid) van de orde – een benedictijnerorde of benedictijnenorde dus – der benedictijnen] zet, soms denkt aan de 'Allergetrouwste Zoon der Kerk', eretitel van de voormalige Portugese koningen, door paus Benedictus XIV in 1748 verleend, regelmatig de benedictiedoek of het velum
[mv. vela] aanschouwt, regelmatig het benedictionale [boek waarin vroeger formulieren van de kerkelijke zegeningen werden samengebracht] bestudeert, met 'dom' [titel van de benedictijnen] wordt aangesproken, kennis heeft van de gezegende distel [een distelsoort uit het gebied van de Middellandse Zee (Middellandse Zeegebied) – Cnicus benedictus – Linnaeus], de spreuk van de benedictijnen 'ora et labora' [bidt en werkt – archaïsch – nu: bid en werk] kent, net als de uitdrukking 'rex fidelissimus' [mv. reges fidelissimi – allergelovigste koning (voormalige titel van de Portugese koningen, door paus Benedictus XIV in 1748 aan Johan V verleend)], geen sanbenito [ketterhemd – hemd met o.a. rood sint-andrieskruis, zo genoemd wegens overeenkomst met een hemd met schouderkleed van de benedictijnen] draagt, de spreuk ' Benedictus benedicat'
[de Gezegende zegene het] vanbuiten kent, weet dat benedictuskruid nagelkruid is en zich ten slotte stupéfait afvraagt, of de scribent van deze knotsgekke alinea echt wel compleet qua inhoud en mogelijk non compos mentis is [niet bij zijn verstand].

7. Hou op met calcar addere currenti [nodeloos aansporen] van dat paard. De MCDD (multiple complex developmental disorder) is een soort van autisme. De Guernica is uiteraard Picassoachtig. En de werken van Dalí zijn dienovereenkomstig Dalíachtig [2x: betreft hemzelf ...]. Zij praatten vroeger thuis joods, wel met een Joods accent. Die laideron is echt een lelijkerd. De Lesbische man en vrouw [Lesbos!] zaten onder de lindeboom [mv. n/s]. Raar stel: zijn moeder is Maagd, hij is Tweelingen. Hun buren zijn een Lesbisch (ook: lesbisch) echtpaar. Pas op: pleeg nooit een crime passionnel, want dan maakt de vierde stand (the fourth estate – pers en andere media) gehakt van je. Een verkorting van ied/eid-al-fitrfeest is Ied/Eid-al-Fitr [ramadanfeest, Suikerfeest - Offerfeest = Ied/Eid-al-Adha - ied/eid-al-adhafeest, eerste: kleine Beiram/Bairam, tweede: grote Beiram/Bairam].

8. Nogmaals: een yettie = een young entrepreneurial technocrat (jonge internet- of ICT-ondernemer of ook wel jonge ondernemende werknemer in de ICT) en een yuppie (van: young urban professional) = jeugdige carrièremaker met een hoog inkomen en een exclusieve, trendgevoelige levensstandaard. Trouwens: een jappie – een jonge, ambitieuze professional – is een jonge carrièremaker. Toon je toch een yu di Kòrsou [liefhebber van Curaçao], hòmber (kerel)! Niet elke politikon zoön [zoön politikon – politiek dier] is (een) policor [poco – politiek correct]. Als zo'n Antilliaanse snèk mobiel wordt en naar Curaçao verhuist. heet-ie ineens trùk'i pan! Dat was duidelijk een mutahhuwelijk [seks legitimeren]. Op *cine: adriamycine (antibioticum), aureomycine (oraal antibioticum), bleomycine (antibioticum), brucine (giftig alkaloïde), capsacine (= capsaïcine, o. a. in paprika), coccine (rode teerverfstof), erytromycine (antibioticum), fascine (takkenbos hellingen), fettuccine (lintpasta), garancine (rode verfstof meekrap – meekraprood), glycine (o.a. blauweregen), (iso)leucine (aminozuur mens), mucine (slijmstof), natamycine (= pimaricine = schimmeldodend), niacine (nicotinezuur), oxytoxine (knuffelhormoon), piscine (vijver visteelt), plasticine (plastiline = kneedbaar), psilocine (hallucinogene stof paddenstoelen), rapamycine (tegen afstoten transplantaten), resorcine (resorcinol), ricine (dodelijk giftig eiwit), streptomycine (bacteriedodend), terramycine (antibioticum), vaccine (vaccin), vancomycine (antibioticum bij resistentie), viomycine (tegen tbc) en ten slotte L-leucine.

 

 

3337 Dictee zaterdag 01-07-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (986) √ x

Dictee – dictees [3337]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee mei 2018 (3), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (986)

Oefendictee mei 2018 (3)

1. Thomas Carlyle gaf aan de mens de titel 'sartor resartus' (de opgelapte kleermaker). Curieus, zoek maar na: VD heeft de Romeinse een (I) t/m twaalf (XII) en de Arabische een (1) t/m twaalf (12), maar laat nu net de Arabische tien (10) ontbreken … [2023 oké]. Shour [sjoer] is Maghrebijns-Arabisch voor magie. Wist je dat siksiyuru [cicade] van 'zes uur' komt: aan het eind van de middag sjirpen [tjirpen, tsjirpen – als krekels] ze het hardst. NB: wat mussen doen is tjilpen, sjilpen of tsjilpen (ook: tjirren, tjiepen of striduleren). Het was een
k-karweitje voor die coño [schoft] met zijn sjarel [penis] of zo u wilt: tollie. De swa's [swaatjes] waren op zoek naar sma's [smas, smatjes, smaatjes], liefst een swell chick (chicka, chickie, chimeid). Noem je die wijnstok nu syrah, shiraz of zijn beide goed? Beide! Hij werd van Jutte naar Jenne, om de dagschaar, om de hooischaar, om de ijzerlijmpot, om ooievaarskuitenvet en om de rafelschaar gestuurd. Vanop het toneel kon je het goed zien. Vasculitis is vaatontsteking.

2. Na het commando 'staak het vuren' behoort er een staakt-het-vuren te ontstaan. De Wolgaduitsers en de Südeten-Duitsers voelen zich [taalkundig] ongelijk behandeld. Laat je eens lekker botoxen en pas overigens op voor Filipino's en Gurkha's. Ik wist niet wat een kikibyte is, gelukkig weet VD – 2018 – het binnenkort ook niet meer ... [= kibibyte! – KiB] Pas tegenwoordig – 2018 – op als je 'gynaefobie' moet schrijven [in 2008 nog: e]. Een gynocratie is trouwens een vrouwenregering, gyokuro is Japanse groene thee met een enigszins zoete smaak, gyoza is in de Chinese keuken een soort van gefrituurde wonton [gerecht, ook: wantan], een gyre is een grote, ringvormige stroming in de oceaan en gyproc is brandveilig gips. Schrijf bij de juiste uitspraak panettone's [ee, ook mogelijk: panettones – uh - GB/VD: allebei goed]. Voor 'luxe brood' mag je ook 'lux brood' schrijven [en zelfs luxebrood]. De upr is de ultraperifere regio: zeer afgelegen overzeese regio's van EU-landen, bijv. Guadeloupe, Frans-Guyana, Martinique, Réunion, Madeira en de Azoren. Het meervoud van versaal(letter) is versaliën.

3. De Unizo is in BE Unie van Zelfstandige Ondernemers [BE]. Univoque is eenzinnig en univociteit is eenduidigheid [equivoque = dubbelzinnig – equivociteit]. In SR is unleaded ongelood. Un momento dado = (op) een gegeven moment [Johan Cruijff]. UNO: United Nations Organization, de Verenigde Naties, VN. Uno acto is in één, onafgebroken handeling, uno animo is eensgezind en uno contextu is onafgebroken. De UNODCCP is de United Nations Office for Drug Control and Crime Prevention: VN-bureau voor Drugscontrole en Misdaadpreventie. Dat klinkt toch niet: onvervroren voor unverfroren [beide: brutaal]? Vanboven pront [goed gekleed], vanonder stront (essetee, ook: van onderen) [ui­ter­lijk fraai, maar on­der de kle­ren vuil of in­ner­lijk le­lijk of ver­dor­ven]. Alle zegen komt van boven, of moet je die van boven afsmeken (van God vurig afbidden). Wat komt eerst, de Vuelta of de Giro? Een trezorier [mv. s] is een thesaurier.

4. Bij de bougainvilles (ook: bougainvillea's – plant) werd in de vauxhall [vook-sohl, tuin] een vaudeville [luchtig muzikaal toneelstuk] opgevoerd. Hij verricht nogal wat (lopende)bandwerk. Hij was veruit de beste: de prestaties lagen ver uit elkaar. Een vhs is een volkshogeschool en een VHS een video home system. De oude benaming is WWF: World Wildlife Fund, de nieuwe (sinds 1986) World Wide Fund for Nature [NL: Wereldnatuurfonds, WNF]. Het WTC is het World Trade Center, een Wereldhandelscentrum. Het woord 'flexzorg' schrijf je met een x'je en een z'je, niet met een k'tje en/of een s'je
[of een w’tje]. XL staat voor extra large (en XXXL voor extra extra extra large), XML voor eXtensible Markup Language, SGML voor Standard Generalized Markup Language en HTML (de standaard met hoofdletters) voor Hypertext Markup Language (coderingssysteem voor het opmaken van internetpagina's). Bestandsextensie: html.

5. Mollissima fandi tempora: het gunstigste moment om iemand aan te spreken, nl. wanneer hij in een toegeeflijke [toegefelijke - beide GB/VD] stemming is. De 'titel' Esq. (Hr.) komt meestal achter de naam. De afkorting S.P.Q.R. staat voor Senatus Populusque Romanus (senaat en volk van Rome * – het achtervoegsel 'que' is hetzelfde als 'et' er los voor en betekent 'en'). De staatse soldaten zijn i.t.t. de Spaanse naar de
Staten-Generaal genoemd. Het geestelijk gezang Stabat Mater betekent letterlijk: de moeder (nl. van Jezus) stond (bij het kruis). Star Wars is een populaire naam voor het SDI (Strategic Defense Initiative). SRBM staat voor short range ballistic missile. 'Amice' is de aanspreekvorm van amicus [Latijn: vriend]. VD geeft als meervoud 'amices', in de advocatuur zegt men liever 'amici'. De vrouwelijke vorm van amicus is amica, meervoud amicae. Wil je op die manier vriendinnen en vrienden aanschrijven, dan luidt de aanhef 'Amicae amicique' Zie voor dat 'que' hiervoor bij * S.P.Q.R. in deze alinea.

6. Het SQL is de Structured Query Language (een computertaal voor het opvragen van gegevens in een relationele databank). De Zuidpool [VD] is het zuidpoolgebied. Een SWOT-analyse is een
sterkte-zwakteanalyse [strengths, weaknesses, opportunities, threats]. Nogmaals: CMYK is een drukkersterm [Cyan, Magenta, Yellow, Key – Ned.: cyaan, magenta, yellow en zwart – het Engelse 'key' verwijst naar de laatste letter k van 'black'] en RGB is een televisietechnische term [rood, geel, blauw]. Telepathie is nauw verwant aan gedachtelezen. Jazeker, thymine is in de biochemie 5-methyluracil, een pyrimidinebase behorend tot de bestanddelen van nucleïnezuren (bent u nog mee?). Een TIA is een transient ischaemic attack, voorbode van een beroerte. Ik zweer bij Tiense suiker [uit Tienen]. Een canabae legionis (zelfde mv.) is een Romeinse burgerlijke [Romeins-burgerlijke] nederzetting buiten een legioenskamp. Een ttb-dag is een
trein-tram-busdag.

7. TNT is trinitrotolueen (trotyl). Dat wist je: TQM (total quality management) is ikz (integrale kwaliteitszorg). Hier nog eens het hele 'tripel'-verhaal: [GB] tripel (bier), tripelconcert (ook VD: voor
3 solo-instrumenten, bv. voor viool, cello en piano; dat van Beethoven met hoofdletter – Tripelconcerto) en tripeltherapie (met 3 medicijnen, ik kwam ook quadrupeltherapie tegen – zie ook: Quadruple Alliantie 1718), [VD] bnw. tripel (ook triple = drievoudig), ook znw. zwaar trappistenbier of een glas ervan, ook: fijne polijstaarde (**), zonder toelichting: tripelfosfaat, tripelfuga, tripelglas, tripelpion, tripelpoeder (zie **), tripelpunt (evenwicht gas, vloeistof, vaste stof), tripelspiegel, tripelsteen (** als delfstof), tripeltest (bloedonderzoek zwangere vrouwen, thans: combinatietest) en tripoli (zie **). En het '*triple*'-verhaal: [GB] triple [voetbalterm = treble: kampioen, beker en Champions League], triplet [o.a. in spectrum – vgl. singlet en doublet], triplex [3 lagen], tripleren [verdrievoudigen], triplexglas, triplexhout, triple A-rating [economie: AAA], tripleplaydienst, tripleplaypakket, tripleplaystrategie, tripleplayabonnement [tripel play = breedbandinternet, telefoon en televisie van 1 provider = aanbieder], [VD]: Triple Alliantie van 1668 en de Triple Entente van 1907, triple bogey [3 boven par], triple dip [drievoudige economische], Triple P = PPP = people, planet, profit, triple-sec (sinaasappellikeur), striplezer en tuinmelde is de Atriplex hortensis. Schrijf je 'rummikub' nou met een kleine of een hoofdletter? In ieder geval heb je dan gerummikupt; als je gerummyd hebt, dan heb je rummy (een kaartspel) gespeeld. Als je smeerolie koopt: let dan op het SAE-nummer (Society of Automotive Engineers). Op Sacramentsdag vieren we het sacramentsfeest. Safe seks is veilige seks.

 

 

3336 Dictee vrijdag 30-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (985) √ x

Dictee – dictees [3336]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee mei 2018 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (985)

Oefendictee mei 2018 (2)

1. Een godswoord (Bijbeltekst) komt uit Gods Woord ofwel het Woord Gods. Geef mij maar zo'n heerlijke gojibes [van de boksdoorn]. Hij guetteerde [bespieden] de guttatie [het uitdruppelen van water uit de randen van bladnerven]. Ook comptant is contant, handje contantje, boter bij de vis. Waar het Jantje Contantje is, is elke jan-contant zeer welkom. Als je per cassa betaalt, is dat à contant. Snel rijk worden: doe aan baratta: op krediet kopen en meteen contant doorverkopen zonder zelf te betalen. Alle fransozen kun je aanduiden als het heitres Franzosenvolk. Alle dolle mina's zijn aanhanger van Dolle Mina
[de beweging], alle hell's angels van Hells Angels [de organisatie]. De HDO was de Hilversumsche Draadlooze Omroep. Let op het subtiele verschil tussen HDL (high-density lipoprotein, goed cholesterol) en HDPE (high density polyethylene, hogedichtheidpolyethyleen). Hij was voortdurend hetzend [opruiend] bezig: hij heeft dus gehetzt. Bij IChThUS moet ik altijd aan ichtyotoxisme (ciguatera) denken. Ook jij – kun je weergeven met de uitroep tu quoque (een tu quoque is een
jij-bak)! Historisch komt dat van de uitroepen et tu, Brute [ook gij, Brutus], tu quoque, Brute [idem] en tu quoque, fili mi [mijn zoon]! 'De zieke man (van Europa)' mag je alleen nog maar zo schrijven.

2. Een Razzie is een Golden Raspberry Award, tegenhanger van de Oscar (Academy Award). De dans lanciers komt oorspronkelijk van 'quadrille des lanciers'. Gezocht op '*macul*': een levis notae macula of macula levis notae is een vlekje van lichte kritiek, een macula is een huidvlek [mv. maculae], [leeftijdsgebonden] maculadegeneratie is een oogziekte met afgenomen gezichtsscherpte t.g.v. degeneratie van de macula, de gele vlek, maculair = gele vlek betreffend, maculatie = gevlektheid van dier of plant, maculatuur = o.a. misdruk, maculeus = gevlekt, maculopathie = ouderdomsaandoening van het oog waarbij gele vlekken optreden, permacultuur = vorm van landbouw met tegengaan van bodemuitputting, de blinde vlek is de macula lutea, en volgens VD was dat ook de gele vlek: dat kan toch zomaar niet? Internet: gele vlek = macula lutea en blinde vlek = papil e.d. (Latijn: papilla nervi optici).

3. Spotnamen: ajuin (Aalstenaar, ajuinenstad), (bijnaam) de Kromme (Willem van Hanegem), blauwkous (savante), John Bull
(Groot-Brittannië), chambre introuvable (de in 1815 na de restauratie bijeengeroepen Kamer der Afgevaardigden van Frankrijk), ci-devants (spotnaam voor voormalige adellijke en vorstelijke personen tijdens de Franse Revolutie en het Keizerrijk), eiertikker (iemand met spitse kin), frik (docent(e)), geuzennaam = scheld- of spotnaam, hinkepink (iemand die hinkt, ook: hinkeldepink, hinkelepink), Jantje Kaas (koning Willem I), kalfschieter (Delftenaar, Delvenaar), kalot (klerikaal), kannenkijker (drinkebroer, ook voor: rederijkers), katoenbaron (rijke katoenfabrikant), keientrekker (Amersfoort), koeketer (Amsterdam, Zaandam), kwak (vero: leerling Latijnse school), maneblusser (Mechelaar), methodist (aanhanger John Wesley: leven naar de methoden van de Bijbel), molleboon (Groninger, ook: molboon), mudejar (Moor – vero: moslim – in Spanje die met de christenen samenwerkte), mug (Haarlemmers), muis (grijze muizen: meisjeshulpdienst Duitse leger WO II), paddy (Ier, van: Patrick), paneelzager (de dolerenden (die een deurpaneel van de Nieuwe Kerk in Amsterdam zouden hebben uitgezaagd om zich toegang te verschaffen)), Pietje Pu(c)k (spotnaam), quakers (sekte George Fox: quake at the word of the Lord [sidderen voor het woord van de Heer]), schapenkop (ook: schaapskop: Dordtenaars en Lierenaars – Dordrecht en Lier (BE)), schimpnaam (spotnaam, scheldnaam), septemberridders (verzet WO II, maar pas na sept 1944), spekgolver [zit er warmpjes bij], stampvoeter [marine: marinier], steek (vero: predikant) en trien (truttige vrouw, komt van: Katrien).

4. Met 'bijnaam' nog: de aap van God (Satan, François Mauriac), alias (bijnaam), De Azijnbode (bijnaam de Volkskrant), Willem, bijgenaamd de Zwijger, Bwana Kitoko [lett. mooie heer], bijnaam voor de jonge koning Boudewijn in Congo (algemeen: bwana), caligula [wrede heerser, met hoofdletter bijnaam wrede Romeinse keizer], chouan [aanhanger van de Bourbons in de Vendée tijdens de eerste Franse Republiek], de dikke en de dunne (Stan Laurel en Oliver Hardy), dirty harry (een rouwdouw, rouwdouwer, rauwdouwer), Edom [bijnaam Ezau], el caballero de la trista figura, de ridder van de droevige figuur (Don Quichot – sj), fimo [kneedbare kunststof om te boetseren], Karel de Grote, guldenmond [welbespraakt persoon], hadjememaar (politicus Rapaljepartij), iron lady [Margaret Thatcher], een bende van kardoes (verschrikkelijke rommel), kees (aap, varken, ook: patriotten of tegenstanders van de stadhouder, op het einde van de 18e eeuw), keukenmeidenverdriet (ook: huisvrouwenverdriet, schorseneren), langbeen (met lange benen; Jan Langbeen is de dood), le brave des braves (de dapperste der dapperen, maarschalk Ney), le petit caporal (Napoleon), leugenbaron [onverbeterlijke leugenaar, leugenbrok, liegbeest – Karl Friedrich Hieronymus Freiherr von Münchhausen – die ook wel met hoofdletter L], kaalmans, steelmans, etc., de zieke man (van Europa) (het Ottomaanse Rijk), meowmeow [miauw] (de designerdrug mephedrone), mickeymousecompetitie, Nachtwacht (heet officieel anders), netnaam (nickname op internet), de parel van de Jordaan (de Westerkerk), pieterman (gulden, ook: inwoner van Leuven, peterman), de Joodse Plato (Philo van Alexandrië), rammetje [douanebeambte in haven op zoek naar smokkelwaar], regent [Filips van Orléans], skipnaam (radiozendamateur), Sneeuwkoning, Winterkoning (Frederik V van de Palts), een grote snoek (een hoge piet), snoek (bijnaam van een auto van het type Citroën DS (1955-1975)), steelpannetje (Grote Beer), truttenschudder (DAF'je), turlupinade (flauwe grap), unvollendete (werk dat onvoltooid gebleven is, achtste symfonie van Schubert – die ook met hoofdletter U), het Venetië van het Noorden (Amsterdam, Oosten: Bangkok, Friese Venetië: Hindeloopen), weduwe (WO II: Wij Doen Uw Werk), wijdbroek (Volendammer) en winterkoning, wintervorst (Thialf).

5. De onderwerpen 'neien' [paard] en 'nijten [stier], daar wil je je neus in steken? Dan moet je daar veel tijd insteken. Onder de soep vertelde hij dat hij zijn erfenis helemaal opgesoupeerd heeft. Ovovivipaar is zo'n twijfelgevalletje tussen ovipaar en vivipaar in ... Een quatuor
[kwaa-tuu-wohr] (BE) is een kwartet. Het rekwisitoor van GB overtuigt me niet [naast requisitoir]. De plaats delict (pd) mag niet betreden worden, zelfs niet door de P.D.-advocaat, de pro-Deoadvocaat [pro Deo] In het hindoeïsme is een rishi [rih-sjie] een groot denker of ziener. Hij kon rire entre cuir et chair (ridere [rie-dee-rə] in stomacho
[stoo-maa-koo] – in zijn vuistje lachen) over eigen geluk of andermans ongeluk. De RIS is de Republik Indonesia Serikat, de Verenigde Republiek Indonesië.

6. Gezocht op '*cordu*': corduaan [znw.] = Corduaans leer [daarbij werd ook de boom (heester) looiersboom gebruikt], corduroy [znw.] is ribfluweel [vero ook: ripsfluweel] met brede ribbels, een corduroy [bnw] broek [ook: corduroybroek], recorduitgifte(!), koordmanchester was een oude naam voor corduroy, een ribbroek is van corduroy en tinneroy
[of manchester] is ribfluweel met smalle ribbels. De naam voor draadvormig rookzwak buskruit is cordiet. Gezocht op '*pry*': caprylzuur is een onaangenaam riekend, vloeibaar vetzuur, C₇H₁₅COOH, ook: octaanzuur, een prytaan behoorde tot de tien klassen van de senaat (in het oude Griekenland) die om de beurt het voorzitterschap bekleedden en in het prytaneum vergaderden de prytanen.

 

 

3335 Dictee donderdag 29-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (984) √ x

Dictee – dictees [3335]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee mei 2018 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (984)

Oefendictee mei 2018 (1)

1. De varroamijt is schadelijk voor bijen, destructief zelfs, gezien de naam: Varroa destructor. De adelaar is een adellijk dier. Zouden Herakleitos (VD, presocratici) en Heraclitus (VD, panta rhei) dezelfde persoon zijn? Ik denk het wel (Wikipedia: Grieks resp. Latijn). Werd daar nou Aussie-Engels of Ossiduits gesproken? Correctie: de Fin won bij het finnzeilen, niet in de ynglingklasse [de finnjolklasse dus]! En, je weet het, die finnige [vol finnen] Fin in zijn finnjol zat vol met finnen [blaasworm van de lintwormen], dat zei althans die moffin (cheffin bij de ALDI, of was het de Lidl?). Een kiss-and-gozone is gewoon een
kiss-and-ride (-zone of -strook, zoenzone, zoenstrook,
zoen-en-zoefstrook, K+R, vergelijk P+R: park-and-ride). Wat moest jij op die kiss-in [openbaar, protesteren tegen homohaat]? Een prank [èh] [ww.: pranken] is een practical joke. Een maaidorser is een
maai-dorsmachine. Dat is Latijn (Chinees, Moffrikaans, koeterwaals) voor me. Een it-girl is een vrouw met veel media-aandacht omdat ze 'het' heeft. Een buksboom is een buxus en een jehova behoort tot de Jehova's getuigen.

2. De afkorting del. staat voor deleatur: men schrappe. Het ezelsbruggetje bij harries en bobbies is tieten, dat bij bunny's Playboy [playboy] ... Andere woorden voor waterpijp zijn: shisha, hookah, nargileh. Nogmaals: ibuprofen is een nonsteroidal anti-inflammatory drug (niet-steroïde anti-inflammatoir geneesmiddel), een NSAID [Nederlands: NSAIG] dus. Is de geldwolf familie van de geltharing? Met boulimia (nervosa) of boulimie lijd je aan een eetbuienstoornis. Vraatzucht is hyperfagie, polyfagie, of oreximanie, bij dieren: voraciteit, vraatzucht. Als je geen enkel idee hebt, wat bij lemma 'grein' dan wel 'een mark Troois' moge zijn, moet je maar eens googelen. Je komt dan in ieder geval de stad Troyes tegen en ook de ermee verwante troyounce! Geen fraai gezicht: die trap met een bootee [laars] tegen haar booty [achterwerk]. Ik buzde, zij hoorden de buzz [het zoemen].

3. Het vreet aan me, als ik mijn princesse lointaine [onbereikbare geliefde] weer voorbij zie komen. Een alt-A-hypotheek ziet er tegenwoordig kapitaler uit dan vroeger! De coup vond duce et auspice [onder leiding en op aanstichting van] Dirk plaats. Dat had je moeten weten: Dunglish is Dutch English, Nederengels. Op '*aea' slechts: Achaea (noordkust Peloponnesus, 12 staten, Acheïsch verbond), Arabia petraea [gebied van de Sinaï – steenachtig Arabië], Gaea [de aarde als godin, eerste en oudste der goden, ontstaan uit Chaos – ook Gaia, chtonische godin], IAEA [International Atomic Energy Agency (internationaal VN-bureau voor de atoomenergie)] en sub reservatione Jacobaea [onder het voorbehoud van Jakobus, t.w. van de woorden van Jak. 4:15: 'si Dominus voluerit' (als de Heer het wil) en 'si vixerimus' (als wij dan leven) – vergelijk D.V. = Deo volente = volente Deo, V.D. – als God het wil en de geseculariseerde vorm: ijs en weder dienende, bij leven en welzijn]. De (sint-)jakobsvlinder is trouwens de Hipocrita jacobaeae. Op '*eae' nog: animae dimidium meae (boezemvriend – geen mv.), delicta juventutis meae [de zonden van mijn jeugd, Ps. 25:7] en gramineae (graanachtige planten).

4. Het meervoud van nymfaeum [fontein, waterleiding] is nymfaea. Astraea is sterkoraal – niet te vergelijken met stercorale, fecalische of stercoraire zaken! – en behoort tot de familie der Astraeaceae(!). Nog wat zaken op '*ea': althea (plant uit de kaasjeskruidfamilie = heemst, zeemaluwe), Griekse mythologie een nimf die Zeus op Kreta met geitenmelk grootbrengt = Amalthea, de hoorn van Amalthea = de hoorn des overvloeds, butea (plant), chorea (dansziekte), cochlea (slakkenhuis, anatomie), cornea (hoornvlies), echinacea (plant, zonnehoed), galilea (voorkerk), generatio spontanea (het ontstaan van leven zonder zaad of kiem), Kampuchea (Cambodja), kea (papegaai), een huishouden van Kea – ook: Jan Steen, protea (nationale bloem Zuid-Afrika), quelea (vogel, musgroot, savannen in Afrika), rea
(Zuid-Amerikaanse struisvogel = nandoe), trachea (luchtpijp), s.l.e.a = sine loco et anno, zonder aanduiding van plaats en jaar, triple A (economie: AAA – vergelijk Triple P = PPP = people, planet, profit), uvea (druifvlies) en zoögloea [klont bacteriën]. Bij doorgecomponeerde muziek heeft elk volgende couplet andere muziek.

5. Denk niet dat GB electro(clash) ook met een k schrijft: die elektro is elektriciteit ... Erets Jisraël = Palestina, het land van Israël. (H)essonieten zijn kaneelstenen. Esofagitis is ontsteking aan de oesophagus enne ... speelde hij nou echt op een euphuïstisch [barok] eufonium (tenortuba)? Gefeli(citeerd) met je debuut: dat was gers [goed, mooi, gaaf]! Nee, echt, ik heb gisteren nog grasgemaaid. Het franquisme is genoemd naar de voormalige dictator (Francisco) Franco (y Bahamonde) [1892-1975]. Met de kreet 'forza' [kreet ter aanmoediging] wensten ze de Antilliaanse renners forsa (kracht, sterkte) toe. Op '*za' (selectie): affluenza (bij plotseling rijk worden), alcarraza (aarden kruik), biodanza (biodans, levensdans), BiZa, BuZa en SoZa (vero: ministeries, als instelling: M), bonanza (economische hausse), b.z.a. [biedt zich aan], cadenza (muziek: cadens) en carezza [It.: liefkozing – geslachtsgemeenschap met opzettelijke terughouding van de ejaculatie].

6. Verder: con forza (muziek: krachtig), crianza (Sp. wijn op fust, daarna kort op fles – antoniem: reserva = idem, maar langer op fles), doza (jeugdige oproepkracht supermarkt – donderdag en zaterdag), extravaganza (mv., verzameling extravagante zaken), forza (sport, kreet ter aanmoediging - forsa = znw.), geniza (joodse bewaarplaats boeken met vierletterwoord voor God - JHWH of JHVH - erin – mv. genizot), grandezza (zwier van groot edelman), guereza (zijdeaapje), gyoza (China: gefrituurde wonton = deegbuideltjes, ook: wantan), influenza (griep), jazza (jazzmuzikante), kwanza (munteenheid Angola, AOA), mangalitza (Oost-Europees varken, beter voor cholesterol), mezoeza (fragment O.T.  - Oude Testament - bij joden aan deurpost), mezza (= mezzo. half), morbidezza (morbidesse = kwaliteit van zacht gemodelleerd weergegeven geschilderd naakt).

7. Ook nog: mycorrhiza (symbiose of plant: zwamwortel), NZa (Nederlandse Zorgautoriteit), organza (weefsel van doorzichtige zuivere zijde), piazza (marktplein), pizza (o.a. Turkse pizza, pizza hawaï en pizza margherita), plaza (plein winkelcentrum), proza. RIZA (NL: Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling), Sancho Panza (schildknaap Don Quichot), sequenza (virtuoos solowerk muziek), stanza (couplet, strofe), stavaza (stand van zaken), tazza (drinkschaal met voet), VZA
(NL: Verzekerdenadministratie), yakuza (Japanse georganiseerde misdaad), za (ook za., zat, zat. – zaterdag, internet: Zuid-Afrika), z.a. (zie aldaar, ook: zoals) en ZA (ISO-landcode Zuid-Afrika en op motorvoertuigen). Denk verder nog aan groentepizza, Bijbelproza en zza (zelfzorgarrangement), alsmede Libelleproza (NL, BE).

8. Op '*sa' (ruwe selectie): ahimsa (geweldloosheid Gandhi), amicitiae causa (uit vriendschap), angisa (hoofddoek creools-Surinaamse vrouwen), ASA (lichtgevoeligheid), awasa (feestelijke dans bosnegers), babiroesa (hertzwijn), bassa (Griekse vorm van pasja), beisa
(Oost-Afrikaanse spiesbok), brasa (omhelzing), bursa (beurs, met geld), capsa (r.-k.: reliekhouder), certosa (kartuizerklooster), corsa (wedren paarden zonder berijders), desa (platteland), dicis causa (voor de vorm, fatsoenshalve, dicis gratia), djaksa (officier van justitie Nederlands-Indië), icosaëder, icosaëdron (regelmatig twintigvlak, van eicosa-), epidermolysis bullosa (EB, huidaandoening), fama clamosa (schandaaltje), fissa (NL, straattaal, feestje), fossa (fretkat), gloriosa (plantengeslacht) en hamsa (amulet, handje van Fatima).

9. Verder: Hansa (Hanze, vgl. Lufthansa), harissa (pittige saus
Noord-Afrika), inclosa (bijlagen), indicta causa (zonder vorm van proces), interrogatoria captiosa (strikvragen), joci causa (voor de grap), justa causa (geldige grond gerechtelijke actie), kamisa (SR: traditionele omslagdoek), van komsa (die er zijn mag), ksa (kernsplijtingsafval), lucri causa (uit winstbejag, Cicero), lyssa (hondsdolheid), madrassa (medresse, islamitische juridisch-theologische hogeschool), marchesa (markiezin), markusa (passievrucht), martenitsa (amulet, Bulgarije), masusa (plant of bes ervan), mater dolorosa (voorstelling Maria, nadruk op smart), mater gloriosa (de Heilige Moeder (Maria)), medusa (groep holtedieren, etc.), moslima's in een moslimmassa, Memisa (Medische Missiesamenwerking), mensa (academica) [eettafel (studenten)], metri causa (ter wille van het metrum, metri gratia), memisa (plant, boom), missa (mis), moksa (dons bladeren Chinese alsem, ook: bevrijding Indische filosofie), Mona Lisa, MSA (multisysteematrofie: afsterven zenuwcellen), mucosa (slijmvlies), NASA [Na­ti­o­nal Ae­ro­nau­tics and Space Ad­mi­nis­tra­ti­on] en netto cassa (contante betaling zonder korting).

10. En ook nog: NSA (National Security Agency (geheime dienst van de VS)), O.E.S.A. (Ordo Eremitarum Sancti Augustini = orde der augustijnen – achter de naam o.e.s.a. en dan Ordinis ...), O.S.A. (augustijnen), ottava bassa (octaaf lager) en ottava alta (hoger – ottava rima komt uit de letterkunde), pecuniae causa (om het geld), per cassa (contant), p.f.s.a. (op visitekaartjes: pour faire ses adieux, om afscheid te nemen), pia causa (een vroom doel, vergelijk: ad pias causas = voor een goed doel), pin-onlykassa (= pinkassa), poeasa (Maleisische benaming voor het islamitische vasten gedurende de maand ramadan), preciosa (kostbaarheden), prima malorum causa (de eerste oorzaak van al dat kwaad), probationis causa (ter wille van het bewijs) en psa (psychosociale arbeidsbelasting).

11. Ten slotte: PSA (prostaatspecifiek antigen), res decisa (twijfelachtige zaak), res litigiosa (zaak waarover geprocedeerd wordt), R.I.S.A. (Romanorum Imperator Semper Augustus (de altijd zeer verheven keizer der Romeinen)), rumor in casa (lawaai, opschudding bij een drinkgelag), sa en SA (internet, ISO-landcode
Saudi-Arabië – GB/VD ook: oe), s.a. (sine anno = zonder jaartal), sa (als aansporing: welaan, komaan), SA (sans atout, Sturmabteilung), S.A. (son altesse, société anonyme), salsa (muziek, ook: saus), samosa (driehoekig pasteitje), scabiosa (scabieuse, schurftkruid, knautia), separatio a toro et mensa (scheiding van tafel en bed
= separatio quoad torum et mensam), serosa (buitenste laag darmkanaal), solemnitatis causa (vormvereiste op straffe van nietigheid), sparsa (verstrooide, verspreide dingen), spirituosa (geestrijke dranken), sub rosa (in vertrouwen, off the record), tabula rasa (onbeschreven blad), Thalassa! (de zee! – Xenophon), tsa (uitroep van aansporing), vanessa (vlinder), vera causa (werkelijke oorzaak), verbi causa (v.c. - bijvoorbeeld, verbi gratia - v.g. - ook: v.gr.), via dolorosa (kruisweg, lijdensweg), Xhosa (Bantoetaal Zuid-Afrika, kliktaal) en zsa (zeer stil asfalt).