3318 Dictee vrijdag 16-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (971) √ x

Dictee – dictees [3318]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee januari 2018 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (971)

Oefendictee januari 2018 (2)

1. In 2010 is VenW opgegaan in IenM [thans: IenW = Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat]. Met *bour* (alleen interessante zaken): rebours (tegendraads, averechts), boeuf bourguignon (reepjes gesneden rundvlees), bourbon (Amerikaanse whiskey, gestookt uit mais – maïs – en gerst), bourdalou (damespo), bourdon (o.a. zwaarste luidklok), bourdonné (heraldieke, heraldische term – knoppen, aan een kruis), bourette (znw. + bnw. – afval van natuurzijde), bourgeois satisfait (behoudend burgerman), een bourgondiër (joyeus, zwierig, uitbundig mens) is geen calvinist (sober), calembour (naam- of woordspeling), deboursement (uitbetaling), pour épater le bourgeois (om te overdonderen), faubourg (buitenwijk), fondue bourguignonne (vleesfondue - fon­due savoyarde = kaas­fon­due), labour (arbeid), Labour(stemmer) (partij), een rembourstikster (stikt niet – maar tikt – typiste dus) en tambour-maître [tamboer-majoor – eerste tamboer of commandant van de tamboers]. Een fâcheux troisième [derde aanwezige die de intimiteit van twee anderen stoort] is hinderlijk. Doortrapte leugenaars hebben een Bourgondisch geloof.

2. Het undinedom [n/s] omvat vrouwelijke watergeesten. Is een coup de force een gewelddaad, een tour de force is een krachttoer, een tour à bec een snavelbektoren, een tour de bâton een handigheidje, een trucje, een tour de chant een rondreis van een zanger met optredens, een tour de passe-passe een goocheltoer, een tour d'expression een zinswending, een tour d'horizon het afspeuren van de horizon of figuurlijk de stand van zaken en een tour d'ivoire een ivoren toren. De naar de aanvaller gekeerde zijde van een bastion, ravelijn (demi-lune), lunet [brilschans: klein gedetacheerd vestingwerk met twee facen – een facestel [n/s], flèche [klein veldwerk bestaande uit twee facen] of redan [twee facen met uitspringende hoek] heet face [fahs]. Je moet die boel nog wel façonneren [fatsoeneren]! La mort sans phrase geeft uitdrukking aan de volstrekte verwerping, bv. m.b.t. een wetsvoorstel. Hij is een eersteklas barista (eersteklasbarista – medewerker espressobar). Een philosophicum is een r.-k. opleiding [tussen kleinseminarie en theologische studie in].

3. Hij is in ongenâ [ongenade] gevallen. Het kruidje-roer-mij-niet
[GB ook: me] heeft als meervoudsvormen: kruidjes-roer-mij/me-niet of kruidje-roer-mij/me-nieten. Ik word steeds weer aan de zonden van mijn jeugd [delicta juventutis meae] [ie 2 x oe ie mee-jee] herinnerd. Sommige zaken zijn malum in se (maa-loe-mihn-see) [kwaad van nature], andere malum prohibitum [kwaad omdat het bij de wet verboden is]. Mooi werkwoord: doorzijgen [filteren met poreuze stof]. Je kon koffie vroeger filteren: laten doorzijgen in een percolator. Een drabzak is een druipzak waarin men de olie laat doorzijgen, zodat de drab erin achterblijft. Een mooie Bijbelse uitdrukking: de mug uitziften en de kemel [kameel] doorzwelgen = een onschuldige zaak veroordelen en een zondige daad, een grove vergissing schaamteloos begaan of niet veroordelen; vergelijk: muggenziften. Ook: het is lichter, dat een kemel ga door het oog van een naald, dan dat een rijke inga in het Koninkrijk Gods (Matth. 19:24 (Stvt.)). Even herhalen: hij kijkt naar (de) Klundert of Willemstad in brand staat: hij is scheel. Gynaefobie is angst voor vrouwen. Dat kan een gynaecoloog niet gebruiken ...

4. Zoeken op *orches*: orchestra (halfcirkelvormige ruimte voor de koren, onderaan de zitplaatsen, voor het toneel midden in een Grieks theater), ABO (Amsterdam Baroque Orchestra (Nederlands kamerorkest, opgericht in 1979)), achterporches (mv. van achterporch: veranda, terras achter een huis – porch(es) = veranda op de Antillen), écorchés (mv. van écorché: tekening of beeld van een figuur zonder huid, waardoor de spieren, pezen en botten goed zichtbaar zijn), orkest, orkestraal, orkestratie, orkestrator, orkestratrice, orkestreren, orkestzetels (stalles in het theater) [alle verwijzend naar Engels, Latijn, Frans of Grieks], orkestrion (mechanisch muziekapparaat waarop alle blaasinstrumenten van het orkest kunnen worden nagebootst) en parodos (zijingang van een Grieks theater naar de (het) orchestra).

5. Wat was die meid hitsig, zeg! Let op: de Bijbel van deux aes, de Deux-aesbijbel, is beslist geen bajesbijbel. De rand van zonnevlekken is de penumbra, het donkere middengedeelte is de umbra (en de umbra Dei is de schaduw van God). De picknickweide [n/s] werd overspoeld door pickpockets [zakkenrollers]. Jan droeg een loden [jas, mantel, cape van loden], Piet een havelock [mouwloze herenjas], Klaas een zorrocape en Annie een pelerine [kraagmanteltje, pelerinetje, pelerientje]. De oude witte man had capites nives [sneeuwwit haar]. Een capibara is een waterzwijn. Van capellini (pasta) kan ik echt genieten. Een capermovie (heistfilm) is een kraakfilm [diefstal of verovering van iets heel kostbaars]. De capex zijn de capital expenditures (bedrag dat een bedrijf uitgeeft aan investeringen). Gezocht op *gris* (GB): integrist(e) [aanhanger integrisme = islamitisch fundamentalisme], podagrist [lijdt aan podagra = voetjicht, pootje], agrisector, finoegrist (*), grisaille [grauwschildering], integrisme [zie eerder: integrist], weggrissen, Fins-Oegrisch (* = m.b.t. de
Fins-Oegrische talen) , finoegristiek (*), éminence grise [graue Eminenz, grijze eminentie], laagrisicoafval en hoogrisicogebied [GB]. Een ichtyofaag is een piscivoor [viseter]. Met de app FaceTime kun je facetimen [een gesprek voeren].

6. Ook nog in VD: aegri somnia (dromen van een zieke, hersenschimmen), allegrissimo (bnw., znw.: heel snel), gris de lin
(lila-achtig blauw – gris-perle is parelgrijs), grisette (naaistertje, scharreltje – o ja, dat naaien ...), grisou (mijngas, niet jouw gas ...), grissini (It. soepstengels), gristen (met duidelijke g-klank – orthodoxe protestant), ontgrissen (weggrissen), pinot gris [wijnstok], petit-gris (grijze pelterij = pelzen en daaruit vervaardigde kledingstukken = bontwerk – van de huid van Siberische eekhoorntjes) en vervolgrisico etc. Met *pill* (GB – je krijgt ook alles met *pillen – o.a.): D-pupil,
GHB-pil [gammahydroxybutyraat, gammahydroxyboterzuur], PMA-pil [paramethoxyamfetamine], chippil [ingebracht voor metingen aan een organisme], hasjpil, boorspil(!), drionpil [laatstewilpil], gangspil(!), kleefpil, afkickpil, draaispil(!), ecstasypil (xtc-pil), daterapepil [verkrachting, onbekende persoon, eerste afspraak], antialcoholpil, antikaterpil, antipiekerpil, en amfetaminepil. Die groep is nu wel tv- en Carréfähig [theater Amsterdam].

7. In VD ook nog: tijd(s)verspilling, pupillenploeg(!), en papillote (bereid in bakpapier of aluminiumfolie – aluminium folie, papillotten gaan in het haar), gangspillied(!), in statu pupillari (als, in de toestand van een onmondige), een pillamp is een zaklamp [BE] en een pillbox een hoedje, een pillegift [doopgeschenk] kun je in een pillendoos doen. Kan spillage [gaat bij verzending verloren of wordt gestolen] ook diefstal van een poisonpill (gifpil – nee, niet: fipronil!) zijn? Nee, poisonpill slaat op bedrijven. Bij een spilleleen kan ook een spillebeen erven. Wat is de relatie tussen een spillemaag [in feodale erfrecht: bloedverwant van moederszijde] en een spillenwervel [deel weefspil]? Geen, dus! Ook aan de spillezijde [vrouwelijke linie] vindt men spillepoten [(iemand met) lange en dunne voeten] die soms spillevoeten (ww. = met de benen slingeren). Jammer, dat het antibioticum terramycine [antibioticum tegen vele infecties] niet werkt bij tb(c) [tuberculose – tuberkelbacillen]. De croupier riep: "Faites vos yeux!" – uw inzet graag!

8. Frans: faire bonne mine à mauvais jeu = lachen als een boer die kiespijn heeft, faire de la prose sans le savoir = proza schrijven zonder het te weten en faire sans dire = handelen zonder er verder over te spreken. De fajita [ch] is een Mexicaans gerecht. Het café van een faculteitskring noemen ze in BE fak(bar). Als je heel deftig doet, kun je tot de familje [faa-miel-juh] behoren. Een fanion is een klein vaantje. FAP (familiaire adenomateuze polyposis) kan leiden tot dikkedarmkanker. De farma-industrie gaat voor de winst. Een farmahuis is een pharmaceutical [sjoe]. Het farnasol ruikt naar
lelietjes-van-dalen. De tuin der Hesperiden lag in het verre Westen, dat is niet de Amerikaanse Far West, het Verre Westen. Het FAS is het foetaal alcoholsyndroom. Fasciitis is ontsteking van het bindweefselvlies. In SR is fasyong Chinese worst.

 

 

3317 Dictee donderdag 15-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (970) √ x

Dictee – dictees [3317]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee januari 2018 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (970)

Oefendictee januari 2018 (1)

1. ENISA is het European Network and Information Security Agency: Europese instelling die zich bezighoudt met de beveiliging van digitale informatie van de lidstaten. Ik prefereer de capri- of knielegging [elastische, nauw aansluitende damesbroek]. Een anklet is een enkel- of halve sok. Bij mijn proefschrift over enquêtes kwam ik heel wat oude (=) enkwesten tegen. Een enneastyle tempel heeft negen zuilen voor zich. Bij mobilisatie kregen militairen een entrée de campagne [soort startpremie]. Wat wil je als entremetstje [tussengerecht - s niet uitspreken]? Het Eolisch kapiteel [bekroning van zuil] dankt zijn naam aan Aeolis (Klein-Azië). Een ep is een extended play (vergelijk lp, elpee - long play), e.p. is en passant, het EP is het Europees Parlement, E.P. staat voor Eerwaarde Pater, een epa is een energieprestatieadvies en het EPA is het European Pressphoto Agency (agentschap dat foto's levert aan bv. kranten). Er manifesteerde zich een zika-epidemie [tropische ziekte, zikakoorts, zikavirus, aedesmug]. Epochaal is epoque makend (epochemachend). Je bent gewoon een malle eppie (appie, beppie). Een e-print is een c-print, toch (computerprint als grafische kunstvorm)? In het bestandsformaat EPUB (electronic publishing) worden epubs [ie] [elektronisch boek in dat formaat] gepubliceerd. Het EQ is het emotionele-intelligentiequotiënt. Een evenveeltje is een quatre-quarts (cake van gelijke delen bloem, suiker, boter en eieren). Evers is geëverteerd [naar het licht toegekeerd, vgl. revers, avers].

2. In Erets Jisraël (Palestina) wordt vaak het sjema jisraël gebeden. Wanneer was de Spaanse Successieoorlog? 1702-'13/14. Binnen de eroev (= omheining, mv. eroevin) mogen joden op de sabbat bepaalde goederen dragen. De ERP is in de ICT (GB in toelichting ook: ict) de enterprise resource planning (= (software voor) logistieke en financiële planning). Berthold Brecht zei het al: erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral (eerst komt het eten, dan de moraal). In Vlaanderen is de ERTS de Evangelische Radio- en Televisiestichting. De ERU is de Europese Radio-unie (organisatie voor de uitwisseling van radioprogramma's). Werken alle esanauten voor de ESA [European Space Agency]? Ja. ESB staat voor Economisch Statistische Berichten 2025 (Nederlands tijdschrift). Bij de ESBL-bacterie staan de letters voor extended spectrum beta-lactamase. Het ESCB is het Europees Stelsel van Centrale Banken (EU-orgaan dat de ECB en de centrale banken van de EU-lidstaten omvat).

3. Kijk: Escosijnse (blauwe) steen (blauwgrijze hardsteen uit de groeve van Ecaussinnes, blauwe arduin). Het eskrima is een uit de Filipijnen afkomstige vechtkunst. Met esto mihi wordt quinquagesima aangeduid: (vroeger) de zevende zondag voor Pasen. Deze etappe voert langs een étang. Ethaannitril is acetonitril. Dit etiket met e-ticket kun je afdrukken. Met een etsstift kun je etsen. Duitsland, Frankrijk en
Groot-Brittannië vormen de EU3 (vgl. EU15 en EU27, incl. brexit! – nu met B!). Wat de Eurogroep (ministers van Defensie) besluit, moet de eurogroep (ministers van Financiën) betalen. Met Oud Europa wordt West-Europa bedoeld Het Euroland [gebied van de euro] bestaat uit vele eurolanden (eurostaten). Nee, een lijntrekker zal zeker geen lijn trekken: te veel werk! Het plaatje hieronder is van een ankh, een hengsel- of sleutelkruis, niet te verwarren met het vrouwen- of venusteken (venussymbool) ♀. Het mannen- of marsteken (marssymbool) is trouwens: ♂.

 

4. E.V. staat voor electric vehicle en op een brief uit je eigen stad staat E.V. (en ville). Jij bent mijn ware eva. Het evangelie is de blijde boodschap. Zij zijn lid van een volle-evangeliegemeente. Een eba [BE: eenmansvennootschap met beperkte aansprakelijkheid] is toch gewoon een evba [hetzelfde]? Every bullet has its billet: iedere kogel heeft zijn bestemming. Wat houdt het jus de non evocando [juridisch: verbod van evocatie, het recht om alleen voor rechtbanken in het eigen land te hoeven verschijnen] in? Het EWS is het earlywarningsystem [waarschuwt meteen als er iets dreigt mis te gaan]. Een hafiz kan de Koran ex capite [uit het hoofd] opzeggen. Dat lijkt een open deur: exceptis excipiendis = met uitzondering van hetgeen uitgezonderd moet worden. Wat is de exdatum bij aandelen [eerste dag verhandeling aandeel zonder dividend- of obligatie zonder rentebetaling]? Hij legde uit, dat de Vlaamse executieve [iemand uit de top van een multinational] best veel in de melk te brokke(le)n heeft. Haar exgenoot [ex-echtgenoot] is tegen.

5. Neem nou exempli gratia (e.g., exempli causa, e.c., bijvoorbeeld, bv.) de dollar. In het toneelscript stond: bakkers exeunt [enkelvoud: bakker exit] [èhk-see-joent] (af) . E vestigio (terstond) poetste hij de plaat. Het summum van de exitus infelix (tragische afloop) is de exitus letalis (dodelijke afloop). De exploitant kreeg een exploot [betekening, aanzegging deurwaarder] op zijn bordje [op de mat]. De EOD is de Explosievenopruimingsdienst. We gaan naar een Cobra-expositie, een
Cobra-tentoonstelling [Copenhagen, Brussels, Amsterdam, experimentele schilders en dichters]. De Expoge is de Nederlandse Vereniging van Ex-Politieke Gevangenen uit de Bezettingstijd, een expogee is een ex-politiekegevangene. Dat kan ik nog wel ex propriis [uit eigen middelen] financieren. Ze was zo extatisch [in extase, verukking] dat ze ex tacito [niets wetend te zeggen, te antwoorden] was. Die interruptie is extra ordinem [buiten de orde]. Extra vierge olijfolie is – zoals je weet – extra vergine [maximaal 0,8 procent vrij zuur bevattend]. Die vijl is extrazoet [zeer fijn]. Ze heeft een extreme make-over [metamorfose] ondergaan. Het exultet [loflied uit de liturgie van de paaswake dat Christus' overwinning op de dood bezingt – lett.: juicht – t = archaïsch] komt uit de liturgie voor de paaswake. Een eyeopener is een wake-upcall. Een eyvan is een nis met een koepelgewelf rond het centrale plein van een moskee.

 

 

3316 Dictee woensdag 14-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (969) √ x

Dictee – dictees [3316]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee december 2017 (10), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (969)

Oefendictee december 2017 (10)

1. Serums of sera is het meervoud van serum. Pede poena claudo is de straf die laat op de misdaad volgt. Een EKO-keurmerk garandeert een ecologisch verantwoord productieproces. De elektroconvulsietherapie of elektroshocktherapie is de ect. Een
E-klimaat is koud volgens [de classificatie van] Köppen. Elektrokeramiek is oxidische keramiek. In GB en VD komt *elisabeth* nergens voor [wel met z]. De elsenaar [vogel] is een meeuwachtige. De elstar is een geel-rode handappel. Haar profiel op het vwo was e&m (economie en maatschappij - ook: em); ze werkt nu op EL&I, in NL het ministerie [het gebouw!] van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie [als de instelling bedoeld wordt: Ministerie]. Embarkeren [inschepen] doe je op een embarcadère [aanlegplaats]. Wist je dat embarras = ambras (en 'embarras du choix': een te grote keus)
[Een embrasse is overigens een gordijnophouder.]? Het blijft een wonder: het embryon in utero matris (de ongeboren vrucht in het moederlichaam). Zijn overgrootmoeder had zich als emigree in Zeeuws-Vlaanderen gevestigd.

2. Een emisario is een émissaire. In een transistor zit een emitter of emissor. Tja, emmes is ibbus ... [prettig, leuk, fijn] De keeper raakte aardig ingeschoten: bij het inschieten voor de wedstrijd konden we maar weinig ballen de goal in schieten. Ik vind aioli(olie) [voor koude knoflooksaus] nog lekkerder dan kajapoet(ih)olie [van de kajapoetboom, uit de mirtenfamilie] of neroli(olie) [uit oranjebloesem]. Er waren veel Bredaënaars [GB alleen: Bredanaar] bij de
NAC-thuiswedstrijd. De enallage [ee-nah-laa-gee] is een stijlfiguur. Ik waardeer je 'en ami', als vriend. En [Fr.] attendant is ondertussen, en brochette is (culinair) op een vleespen (opgediend) en en cabochon is (bij juweliers, van edelstenen) halfrond geslepen. Een enceinte is de hoofdwal van een vesting. Met 'en cours de route' wordt onderweg bedoeld. Het hoogste doel bij schaken is 'en échec' (mat, in bedwang). Schrijf je deze Engelen echt met een hoofdletter? Of niet? Alleen als de laagste onderafdeling van de negen engelenkoren bedoeld wordt ... Op het medische congres was er ook een stand met stents [voor in het bloedvat]: een stentstand dus. De militair vergat zijn puttees [uh, ie] [beenwindsel].

3. Een censor was belast met de volkstelling, maar kon ook namens de paus het 'nihil obstat' (geen bezwaar tegen publicatie van geschrift) afgeven. Daarop volgde trouwens het imprimatur van de paus (verlof tot drukken). Verder was het censor Appius Claudius Caecus die in 312 de Via Appia (ook: Appia Via) liet aanleggen van Rome naar Capua, later doorgetrokken tot Brundisium, met aan weerszijden vele grafmonumenten. Bij het bouillon trekken kreeg ik de volgende associaties: boeuf bourguignon [gerecht], bouquet garni [bosje kruiden], consommé (niet-gebonden – niet gebonden – bouillon of soep), dashi (met zeewier), fond (ingekookte bouillon), fumet (idem), Geneefse saus is een saus van visbouillon, graanbouillon (jenever), huts(e)pot, kaldoe (in Indië: vleesnat), knoedel (meelballetje), kombu (Japanse keuken: zeewier om bouillon te trekken), pindasoep,
pot-au-feu (stoofpot, maar: pot de vin = fooi en pot à feu is een decoratieve vaas), sajoer [gerecht] en sajoer lodeh [in kokosbouillon], sajoeran kering = gedroogde groente, saoto (pittige soep van kippenbouillon), saupiquet (zekere saus), shabushabu [gerecht], sukiyaki [Japans gerecht - naast teriyaki en teppanyaki], umami
(de vijfde smaak) en vleesextract.

4. Bij zeewier denk ik aan: agaragar (gedroogd), alginaatgaren
[uit zeewier], dulse [dahls] (eetbare zeewiersoort met donkerrode bladeren), hiziki (wordt geweekt gegeten), kelp [as ervan voor jodiumbereiding of soda], nori (Japan: gedroogd of geroosterd), sushi (rijstballetje in zeewier), sushibacterie (in het maag-darmkanaal van Japanners, die een speciaal enzym heeft om zeewier te verteren), wakame (krulwier), zeeleguaan (die eet zeewier!) en Japanse zoutjes (met o.a. soja, zeewier en/of sesamzaad). Vlak bij de kursaal [kurhaus, centraal gebouw in badplaats] lag een quizzaal (kwiszaal).

 

 

3315 Dictee dinsdag 13-06-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (968) √ x

Dictee – dictees [3315]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee december 2017 (9), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (968)

Oefendictee december 2017 (9)

1. De xeres(wijn) komt uit Jerez (ook: Xeres), net als de sherry uit Jerez de la Frontera (voluit). Er is een x-aantal, er zijn x zoveel damherten afgeschoten. Van Dale houdt het op een i-grecje (y'je), GB op ij'tje (y'tje). Een yurta is een joert(e) [ger, nomadentent - yurt is fout]. Een yuccamot [plant: adamsnaald, palmlelie] zul je niet in yuca [maniok] aantreffen. Is het nu renminbi yuan, renminbi of yuan? Alle drie! Een yorkatori is een verhaal over de geesten van overledenen. [Niet in wdb.]: Didibritori's [niet in wdb.] zijn duivelsverhalen. Tori [mv. van torus, wiskunde] zijn(!) omwentelingslichamen beschreven door een cirkel bij wenteling om een as in het vlak van die cirkel.

2. Of zakoeski (mv.) nu uit België of Rusland komen, het blijft een aperitief. Sander heeft een zander [snoekbaars] gevangen. Een havezate (havezaat) is een hofstede [en een havenzate een ondiepte in de haven]. Hij heeft als verzamelaar al heel wat gezant [zanten = verzamelen]. Uit de zedenleer kun je zedenlessen [2 x mv. n] trekken. Een Savooiaard komt uit Savoie. Ik kreeg zegge en schrijve één reactie. Ze stal een zestal artikelen. "Hier zet men koffie en over": een onvervalst zeugma (syllepsis). De roman speelde in de [cijfers] 70'er jaren. Ga je op ziekenbezoek, dan ga je op ziektebezoek [n/s]. De afko z.g.a.n. staat voor 'zo goed als nieuw' en z.g.o.h. staat voor 'zeer goed onderhouden' [GB]. Sommige zienden [geen n uitspreken] zijn ziende blind (een oxymoron: caligare in sole, met kop- of oogkleppen lopen).

3. Hij heeft ménière [ook: ziekte van Ménière] [ziekte van het evenwichtsorgaan, gekenmerkt door draaiduizelingen, verminderd gehoor en oorsuizen], niet de ziekte van Parkinson [schudverlamming – kort ook: parkinson]. Lees jij die cricketzine [zine: undergroundblad zonder commercieel oogmerk en met een geringe oplage] ook? Een zittenblijver moet zittenblijven (is blijven zitten). Uit zijn zodiac [opblaasbare rubberboot] keek hij naar de zodiak [dierenriem]. Schrijf je 'zo dadelijk' wel degelijk los? Ja. Waar ligt de zoet-zoutgrens in die rivier? Een zoetwaterbron levert zoet( )water (GB - VD alleen: zoet water). Zoeteriken zijn zoetekauwen. Een smombie is een smartphonezombie [verdwaasd, als een soort robot]. In een zottenkot hoor je veel zotteklap. Zo'n zouknummer [zouk: dansmuziek, creoolse mix] klinkt heel aardig (als verzoeknummer). Ze voeren om de zuid [naar het zuiden, om de noord = naar het noorden]. Wanneer startte men met zwart-wit-tv (teevee, televisie)?

4. Die donjuan [hoffelijke vrouwenverleider, vrouwenjager, casanova], tevens donquichot [ijvert blindelings voor hersenschimmige idealen], is maar een kleinduimpje [klein kereltje] onder de janklaassens [potsenmaker, niet serieus te nemen iemand]. Hoeveel harrypotterbrillen heb je in die Harry Potterfilm gezien? Schrijf je dat goed: Armani-imitatie, Pavarotti-interview en Dalai Lama-aanhanger? Ik skype [internetbellen] vaak en ik heb mijn skypeprogrammatuur recentelijk geüpdatet. Hoe schrijf je: hòmber (kerel), biná (hert) en mansaliñabos (ook: manzanilla, mancenielje, dolboom – wolfsmelkfamilie, giftig melksap)? Ik chil [ontspannen, nietsdoen, relaxen] vaak, jullie ook? Er vlogen twee MiG's over. Is de Heilige Maagd soms heiliger dan de Heilige Thomas (en zeker wel dan een ongelovige thomas)? Vergelijk de Heilige Salarius en de Heilige Januarius, Napels. Hij was apestoned. Dat bedrijf doet aan camionetteverhuur [n/s]. Dit is een veelvoorkomende FAQ [frequently asked question - FAQ'je, letterwoord of FAQ'tje, initiaalwoord]: betekent f.a.q. [free at quay – kee] inderdaad franco aan wal? Ja. Hij probeerde op fasching [carnaval] met farthings [vroegere kleinste Engelse koperen munt = 1/4 penny] te betalen. Een faux dévot is een huichelaar en een fausse dévote een huichelaarster. De 'incorrupta fides nudaque veritas' duidt de 'niet te verbreken trouw en de naakte waarheid' aan [nuda veritas is de naakte waarheid]. 'En dextra fidesque': ziedaar mijn rechterhand en mijn woord, ik geef er mijn hand op. Een dominee of priester is een 'pastor fidus animarum fidelium': een 'trouwe herder van de gelovige zielen'.

5. GRID [gay related immune deficiency] was aids [acquired immune deficiency syndrome] avant la lettre. Hyperhidrosis is heftige zweetafscheiding. Beïnvloedt miosis [pupilvernauwing] de myopie [bijziendheid]? Zo'n cyanoseaandoening [mv. n/s] [blauwzucht] is niet voor de poes (maar voor de mens). Hij is een goedsul, een kalf Mozes. Haal niet door elkaar: fdc = first day cover en FDC = fleur de coin (maagdelijke munt). Die nepvogel is genebd [neb = snavel]. Zou iemand met amusie [toondoofheid] automatisch amuzisch [onmuzisch, onkunstzinnig] zijn? Plaisanterieën [grap] zijn plezant [plezierig, vrolijk]. In dat maison de plaisance [lustslot, buitenhuis] wonen een paar mauvais plaisants [flauwe grappenmakers]. De bas-bariton, begeleid door een bugel oftewel flügelhorn, zong a capella auf Flügel des Gesanges: op de vleugels van het lied. Een wigwam is een indianentent of tipi. In BE is een wigw een weduwe, invalide, gepensioneerde en/of wees. Bij het eigenlijk instrumentale Europese volkslied [VD fout: V – 2023 oké: v] wordt ook wel het 'Alle Menschen werden Brüder' [titel, VD: algemeen: alle] gezongen.

6. Verdere volksliederen: Brabançonne (België), Britannia rules the wave (Engeland, vroeger), waar in 't bronsgroen eikenhout (Limburg), Deutschlandlied (Duitsland), God save the King (vroeger: Queen, Engeland), de Vlaamse Leeuw (Vlaamse Gemeenschap), Marseillaise (Frankrijk), The Star-Spangled Banner (VS), Wilhelmus (Nederland) en Yankee Doodle (een (!) Amerikaans volkslied). Het was water- of beter gezegd: ijskoud. Een beagle is wel een brak (drijfhond), maar geen braque d'Auvergne of braque ariégeois [specifieke soorten – vgl. braque de l’Ariège en braque Saint-Germain]. Ook bij de ETA - Euska­di Ta [t?] As­ka­ta­su­na - kennen ze de èta [7e Griekse letter, symbool: η, Η], het étang [hafachtig zoutmeer], de étagère [étagèretafel met lekkernijen], de etage [verdieping], de etappe en de état-major (alle officieren van een oorlogsbodem). Een googol is tien tot de honderdste: een 1 met 100 nullen. Een googolplex is tien tot de macht googol: een 1 met een googol nullen, toe maar ... Hij gaf haar een eau de toiletteje [uitz.]. 'Been' heeft een scherpheldere e, 'bed' een zachtheldere e. Welk E-nummer [code voor additieven in voedingsmiddelen, EU] heeft die stof? Eager beavers zijn uitslovers.

7. Met eau: eau de cologne (mv. eaux de cologne of eau de colognes), eau de goulard (geen mv.), eau de javel (bleekwater, geen mv.), eau de labbaraque (geen mv.), eau de la reine (lodderein, geen mv.), eau de lavande (geen mv.), eau de parfum (mv. eaux de parfum of eau de parfums), eau des carmes (karmelietenwater, geen mv.), eau de toilette (mv. eaux de toilette of eau de toilettes, verkleinwoord eau de toiletteje – uitz.!) en eau de vie (brandewijn, mv. eaux de vie of eau de vies). EB is de epidermolysis bullosa [makkelijk blaren krijgen, epidermolyse
(mv. n/s) is het loslaten van de opperhuid]. Een ebenist [schrijnwerker] ebeneert, toch? De EBU is de European Broadcasting Union, de Europese Radio-unie. Komt de eurocity (EC) zelfs daar? De ecclesia triumphans is (r.-k.) de triomferende kerk – de gelukzaligen in de hemel. Hij maakte eclatant [opzienbarend] éclat [baarde opzien]. Het verleden kan ecmnesie [geheugenstoornis door het opdoemen van beelden uit het verleden] veroorzaken. Een XXL-truck [extra extra large] is milieuvriendelijk. Wie zitten er momenteel in de Ecofin-raad [ministers van Economische Zaken en Financiën]? De économie de bouts de chandelle is de zuinigheid die de wijsheid bedriegt. DVT (diepveneuze trombose) is het economyclasssyndroom. Een tsunami [vloedgolf, onderzeese aardbevingen] is edax rerum (allesverslindend).

8. Daar is-ie weer: de zwarte zee-eend. Hij is onze een-na-belangrijkste leverancier. Een haute contre zit tussen tenor en countertenor in. Hij is een zwaan-kleef-aanmethodeaanhanger [zwaan leef aan]. Het kompas is een leidend voorwerp. Bij een trilemma zijn er drie alternatieven. Het uitgaanstypegildevolk [2 x n/s] kent ze wel: de kravat [stropdas], de lavallière [gestrikte das met breed uitlopende einden], de cravate noir [zwarte vlinderdas] en de cravate blanche [witte vlinderdas]. Is zulks denkbaar: een respectueuze [respectvol] (putain) respectueuse [ironisch-eufemistisch: prostituee]? Een eetbui is een vreetkick. De BED, de binge eating disorder, is de eetbuienstoornis. De Effie is een tv-reclamespotsprijs. De E.H. is de Eerwaarde Heer en de E.Fr. is de Eerwaarde Frater. Een mens moet genoeg me-time hebben. De EHEC-bacterie is de enterohemorragische E. coli. Een voorbeeld van een tekenziekte is ehrlichiose. De mooiste eieren vind ik het beo-ei [kan gedachteloos
[n/s] leren napraten] en het cobra-ei [brilslang]. Aaisykjen is gewoon eiergaren, eierzoeken [Friesland]. Zij zijn een twee-eiige tweeling. Eikelsuiker is querciet. De Orde van de Eikenkroon is een Luxemburgse ridderorde.

9. Op de eiker [vroeger vrachtschip binnenvaart] deed de ijker zijn werk. Uit het Duits: ein Ende mit Schrecken (een einde met verschrikking), ein Märchen aus alten Zeiten (een sprookje uit oude tijden), ein Mensch mit seinem Widerspruch (een mens met zijn innerlijke tegenstrijdigheden), ein Schauspiel für Götter (een aanblik goden waardig) en ein Volk in Waffen (een volk onder de wapenen). Met *moulin*: GB geeft mouliné(s) = moulinetgaren (effectdraad), VD verder nog: moulin à paroles (klappermolen: iemand wiens mond niet stilstaat), moulineren (m.b.t. zijde twijnen of fileren in een (zijde)molen), en de zeggenkorfslak is de Vertigo moulinsiana, die leeft van moeraszegge (geen mv.).

 

 

3314 Dictee maandag 13-06-2023 (2) – dictee Oefendictee mei 2023 (1) √ x

Dictee – dictees [3314]

Oefendictee mei 2023 (1)

1. Helpt jatrophaolie [vroeger: laxeermiddel, nu: biobrandstof] tegen iatrofobie [angst voor artsen en doktersbezoek]? Vast niet! Welke slang is gevaarlijker, een ouroboros [staartbijtende slang, mythologie, symbool van de eeuwigheid] of een owrukuku [lanspuntslang, adder, labaria]? Niet te vergelijken. De afghaan [hond] vlijde zich neer met zijn kluif op het Afghaanse tapijt. Helpt hydrotherapie tegen anhidrose (= anhidrosis - ontbreken van zweetsecreatie)? Vast niet. Klopt dat: aan manga [Japans stripverhaal] is een anime [Japanse animatiefilm] gewijd? Dat kan. Geheimzinnig hoor: anonieme anonymi. Een primogenituur [eerstgeboorterecht] is ook een apanage [ook toelage uit staatskas]. Een PAZA (postanesthesiezorgafdeling) is in BE een verkoeverkamer (recovery). Buidelen is kangoeroeën en een voorbeeld van huid-op-huidcontact. Een tussenwerpsel is ‘bismillah’
(Arabische vrome uiting bij het begin van een onderneming). Het basmala is het uitspreken van: “Bismillahi rahmani rahim”. Variaties van baccarat [kaartspel] zijn chemin de fer, faro en punto banco.

2. Dat is heel eel, heel edel van je (niet hoeveel, maar hoe eel ...)! Singelen is een single spelen. Raki is Turkse brandewijn en een rakhi is een versierde armband. Waar vind je de whigs [liberalen] en tory’s [conservatieven, Engelse parlement]? Een whip maant trouwens zijn medeleden tot opkomst. Zijn baas is dan weer de chief whip! Een coquette [behaagziek meisje] is koket. De cola's-lightbestelling kwam verkeerd over. Niet te verwarren: consanguiniteit [gwie] en contiguïteit [guu-wie]. Als een elektrisch apparaat stand-by staat, is er wel
stand-byenergieverbruik: byebye centjes! In NL is cm ook c&m
(cultuur en maatschappij, leervak). 2023: VD schrijft nu: Doopsgezinde Gemeente [enkelvoud, landelijke organisatie - maar die bestaat uit Doopsgezinde Gemeenten!] (was: d g). 2025 correct: De ADS - Algemene Doopsgezinde Sociëteit - bestaat uit doopsgezinde gemeenten. Het draadmanneke (zangvogel) heet bij VD draadmanakin! Is een hetaere [prostituee] lid van een hetaerie [verbond]? Hoeft niet. Een soukous is een zekere muziekstijl.

3. Sub rosa [onder de roos] is off the record [in vertrouwen, niet bedoeld voor publicatie]. Een lis sub judice is een zaak die nog onder de rechter [sub judice] is. Her- en derwaarts is heen-en-weer. Een heilbot is een ijlbot [soort schol]. Een cyberchonder  [hy­po­chon­der - heeft ziketevrees - door over­ma­tig goo­ge­len op me­di­sche in­for­ma­tie] word je door toedoen van Google. Met hoedjesdag wordt Prinsjesdag bedoeld en met de hoedjeskerk de zwartekousenkerk. De kleine beer liep aan een dierenriem en de Grote Beer stond in de dierenriem (zodiak, goed te zien vanuit die zodiac = opblaasbare rubberboot). De lesbische liefde mag je ook gayseks noemen. Ken je alle ins en outs van (Engels) zijn ups-and-downs of (NL) ups en downs? Is/heeft hij zijn interlockje [ondergoed] vergeten? Heb jij eigenlijk wel een rijbewijs AM [voor bromfiets, etc.]? Waar staan de afkortingen a.m. [ante meridiem, voor de middag - vm. = voormiddag], en p.m. [post meridiem = na de middag, nm. = namiddag] voor? Met een jacquardmachine [toestel aan weefgetouw voor patronen] maak je geen jaquemarts [staand figuurtje dat de uren op een klok slaat].

4. Hoe werkt zo’n synth [synthesizer - klanken aanpassen en combineren] nou precies? Plukken van karwijzaad is een heel karwei. Het woord ‘Kaffervrouw’ is verdwenen uit VD. INRI (boven het kruis op Golgotha) staat voor Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum (Jezus van Nazareth, de Koning der Joden). De manilla(tabak) en -sigaar komen oorspronkelijk uit Manilla, de havanna(sigaar) uit Havana. Vergelijk satire, satiricus en satirisch eens met satyr en satyriasis = donjuanisme = stelselmatig verleider spelen van mannen, antoniem: nymfomanie, van vrouwen. Ben jij overigens een oude sater (wellusteling)? Die kauw [vogel, ook: het kauwen] zit in de kouw (vogelkooi - vgl.: kou = koude). VD: erop afkomen, erop afgaan, GB: eropaf vliegen … Dauw: gecondenseerde waterdamp en uitgestorven zebra. Douw: duw, straf (bv. militair) en regionaal: bed. De lieb (libanon) komt uit Libanon, vgl. paak (Pakistan).

5. Het was zijn ultieme wens: zij uite haar waardering voor me. Inmiddels uitte zij die waardering en heeft zij die dus geuit. De uite kachel brandt niet meer. De ane kachel doet dat wel. Constatering [VD]: mede staat tot met als ane tot aan. Het chemisch element met atoomnummer 117 (voorheen: ununseptium of Uus) heet nu naar Tennessee: tennessine (Ts). De afkorting B.V. staat voor Beate Virgo (Zalige Maagd – Maria). Een uterus virgo is een virgo intacta
(meisje met ongeschonden maagdenvlies). Deze atleet is niet gestart, aanduiding: d.n.s., did not start (d.n.f. is: did not finish). De DNS, domain name server, is een soort van verkeersagent op een deel van het internet. De oorlog in Oekraïne is zeker geen proxyoorlog
[oorlog bij volmacht].

6. Het Chinese Nieuwjaar duurt maar één dag. Een noli me tangere is een kruidje-roer-mij-niet (mimosa - GB ook: me). De NMBS is de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen. Die knijten
[knut, kribelmugje] waren kneiterhinderlijk [in zeer hoge mate]. Het feest was keitegek. Het in memoriam (i.m.) was al geschreven, uitgesproken werd het R.I.P., het requiesca(n)t in pace (zij ruste(n)
in vrede), ook: rest in peace. Het DéFi is een Belgische politieke partij: Démocrate Fédéraliste Indépendant. De Ottomaan zat in een ottomane [lage sofa zonder leuning] op het ottoman [zijden ripsweefsel]. Dat oud wijf is [ook] een oudewijvenkoek [snijkoek met anijs]. Paroxetine is seroxat (een antidepressivum). Een patjakker is een badjakker [smeerlap]. Je wilt zeker een luilekker leventje leiden? Kun je een pijlwagen [bv. bij afgesloten rijstrook] ook als peilauto
[radiopiraten opsporen] gebruiken? Nee, dus. Preetje: voorrang, soldij.

7 Pree: soldij, pre: voorrang. Bij een quectometer gaat het om een een (één) met dertig nullen! Een dirty harry is een rouwdouw, rouwdanus of rouwdouwer. GB ook nog: rauwdouw(er). Hij wilde een zeker linnen, kat-in-de-zak, kopen maar dat bleek een kat in de zak [miskoop] te zijn. En erger nog: hij had eigenlijk zo’n au-bain marie bereide koek, een jan-in-de-zak, willen kopen! GB’s pyaw [pie-jou] is een Chinees gokspel met loterijbriefjes. Het wuhanvirus is gewoon SARS-CoV-2. Onder opheffing van de wet is s.l.r. – sub legis remissione. Een snorrenmans draagt een snor. Op *isering o.a.: dollarisering, mcdonaldisering, festivallisering [GB/VD] en betonnisering. Aaneen met razend: [GB] razendknap, -enthousiast, VD: razendsnel, ook GB.

8. Hij is ergens in Tirol opgegroeid. Het systeem van Linnaeus kent hij als geen ander. Fijn, dat je je kind zoethoudt met zoethout. Jokari is een balspel met bat, balletje, elastiek en houten schijf. Voorbeelden van pekari’s zijn de witlippekari en de halsbandpekari. De mocromaffia [mocro = Marokkaan(s)] kan gemakkelijk tot zwacri [zware criminaliteit] vervallen. O wee, die ow’ers (ook: oweeërs) uit de WO II mag je gerust valutaschweine noemen. We hebben het dan over ow: oorlogswinst. Ik wilde het eerst op z’n Engels uitspreken: meezingshow. Het kan niet genoeg gezegd worden: de afko van zuidzuidoost(en) is ZZO, die van zuidwest ten westen is Z.W.t.W. Hij had een baard als een Zwitser en was zo zat als een zwitser. Hij moest zich sjakes [koest, stil] houden om niet weer de sjaak [dupe, pineut, sigaar] te zijn.