Dictee –
dictees [2481]
Vragen en
opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com
Oefendictee
459 OUD, geheel herzien naar situatie 2021
Dictee
van de dag (398)
1. Een
velddragon is een wilde bertram [plant],
een veldcipres het akkerzenegroen. Deze wei is nog veier [vet,
vruchtbaar] dan die andere drie.
Vee van Laban is tuig van de richel. De veelbezochte
en veelgeprezen website beantwoordt, als er veel gestelde
vragen zijn, de meest veelgestelde vragen. Een veelling kan
een kluit geborenen(!)
zijn of een veellingskristal. Deze garanties zou ik wel willen
veiligstellen. Van jongs af aan had hij al een IQ vanjewelste (GB
ook: van jewelste, van je welste).
Zijn broer is een vent van likmevestje. Het natté is in
panamabinding geweven. Grit dat zijn fijngemalen schelpen
(fijngemalen
schelpen zijn grit), een grid is
een rooster. De cheeta (het
jachtluipaard) was losgebroken.
Onze badgeiser is kapot. Trouwens, die dingen in IJsland, dat zijn
ook geisers. Wat is dat een sterksmakende thee! Er zijn nog
tientallen rodo's [rododendron]
besteld. Hij at een saletje [soort
koekje] in het salet (de
salon). Vlieseline is de naam van
een geperst textielproduct van een bepaald fabricaat
(van een zekere
fabriek
dus).
2.
Verdergaan (GB)
is voortgaan en verder leren is doorleren. Een Venezolaanse (VD
ook: Venozolaanse) komt uit
Venezuela. Brugge is het Venetië van het Noorden. Brutus is een
venerabel [eerbiedwaardig]
mens (Engels:
Brutus is an honourable man). Een
vendeuse is een verkoopster, een respectueuse (vergelijk:
putain respectueuse) een
prostituee, een ouvreuse een plaatsaanwijsster
(en een ouvreur
een opener?), een coureuse een
formule 1-rijdster en een religieuze zit in een klooster. De man uit
Velsen zag de veluweschapen [niet
in wdb.] bij de Veluwezoom lopen.
Wat kwam er uit dat Vendéese onderonsje? In haar velouté pakje
[veloutépakje,
fluweelachtig] verorberde ze het
velouté [lichtgebonden
soep] van witlof. Het (de)
velours d'Utrecht is gewoon trijp (en
velours chiffon een zijdeachtige fluweelstof).
Iets voor een slapstick: een velociraptor (dinosaurus)
op een vélocipède [eerste
type fiets - velo]? Velis et remis
(remis velisque –
met de grootst mogelijke spoed)
liet hij met een vileine [boosaardig]
glimlach het velijn [perkament]
zien.
3. Vellum
is overigens fijn perkament. Ging een eerdere zin over Vendéeërs?
Venlo's inwoners wonen in hun Venlose huizen [een
Venloos huis]. De tekst werd
verbatim et literatim [woordelijk
en letterlijk] geanalyseerd. Een
ventouse is een vacuümextractor. Je hebt verafgelegen plaatsen,
verder afgelegen oorden en de meest verafgelegen rimboes. Beiden
verbeiden nog steeds haar komst. Bedoeld was: beide echtelieden. De
vera causa [werkelijke
oorzaak] wordt verzwegen. Iemand
die dronken is, spreekt de waarheid: in vino veritas. Mijn tante
woont ver weg (veraf),
mijn oom verderaf en mijn oma het meest veraf. Zijn trant van
redeneren is verbeus (wijdlopig).
Venture capital is voor durfals. Hij zocht een venue-en-cour
[rechtsingang]
voor zijn rechtszaak tegen VenW over het
venturibuispatent [vloeistofvolumemeter].
Een ventriloquist is een buikspreker. Wat is de link tussen 'zij
verbruiden het' en 'bruid'?
Zie VD. Alleen de verfijndste trucs
komen in zijn trukendoos terecht. Vergelet
[zj]
is kalksteen uit het Oisegebied.
4. Mijn
wens: hij verblijde (ook:
verblije) zich! Hij mag verblijf
houden bij opa. Verder werken is voortwerken. Hij wilde verdergaan
met onderhandelen, maar ik wilde niet verder gaan dan 100 euro.
Opgesloten kippen gaan in een te krappe ruimte van verelendung
[achteruitgang,
verval] over tot verenpikken. De
notaris verlijdt de ene akte, hij had de andere al verleden (dat
is dus een verleden akte) en
verlijde (aanvoegende
wijs) een derde. Fout: niet de
notaris verlijdt, maar zijn cliënt! De verlaatmeester [sluiswachter]
beheerde ook het verlaadcentrum [overlaadplaats
vracht] voor de beurtschippers
[hebben vast
traject]. Hij verknoertte
(verkropte)
alles wat hem aangedaan werd. De lapzwansen (GB - VD ook: lapzwanzen – nietsnut)
zwanzen [grappen
vertellen, gekheden uithalen]. Je
tijd verlapzwansen is je tijd verlummelen. Uit de verkruide [ww.
verkruien] molen werden zakken
meel verkruid. In een kruierij kruit men en kruide [ww.
kruien] men, in een kruiderij
kruidt [ww.
kruiden] men en kruidde men. Opa
is al behoorlijk verkaduukt [lichamelijk
achteruitgaan]. De vergevorderde
speller probeerde een vergezochte taalvondst uit.
5. Verjus
[zj]
is geen verse jus, maar sap van onrijpe druiven. Zij verguldde [blij
maken] me met het verguldsel,
maar ze kon mij niet verglazen [met
glazuur bedekken] met het
verglaassel. Dat kunnen we toch zomaar (zo
maar) niet vergoelijken? Het
Verre Westen en het Midden-Westen in Amerika zijn maar een deel van
het rijke Westen. De ver reikende middenaanvaller (ook:
keeper) had een verreikende invloed op de overwinning. Ik ben
nog vermaagschapt (geparenteerd)
met die vermaledijde vent ook! Zij vermarktten al langer het door ons
nieuw vermarkte product. De transseksueel werd door de chirurg
vakkundig 'vermeid' [Hij
vermeidde hem ... ww. vermeiden – neologisme].
Wij vermeiden [ww.
vermeien] ons op de vermijding
van het woord 'vermeiing'.
6. De
vermoeidste langeafstandslopers kwamen als laatsten aan. Het restant
veronal werd verramsjt. Vernalisatie of
jarovisatie is het verzomeren van graan. Wil je me vernachelen [ook:
vernoggelen] met die fles vermout? Bij vermontevioleparken
worden soms dingen vermoost (verknoeid
– heeft niets te maken met Sam en Moos).
Van je verreiken krijg je een zere rug, van verrijken veel geld. Een
versatiele vent is wispelturig. Verre-murailles zijn stukjes gekleurd
glas. Mijn bier en de kreeft zijn verschaald. Wij verkopen alleen
vers bereide en versgebakken waren (waar).
Friendly fire is eigen vuur. De wedstrijd Excelsior-Vitesse had wel
iets van een oudpapierclub tegen een grotegeldconcern [2025?]. De AZ'ers
delfden (dolven)
het onderspit. Madammen en madams kunnen zich niet meten met madames
(VD: mesdames).
Vers-librisme is schrijven van vrije verzen (verschillen
onderling metrisch of zijn zonder vast metrum).
7.
Petieterige woorden: petit mal (absence),
le petit caporal (de
kleine korporaal, Napoleon),
petitfours (meervoud
– koekje, gebakje),
petit(s)-beurres
(rechthoekige
biscuitjes met gekartelde rand),
petites histoires
[+]
(geschiedenissen
van de kleine, anekdotische voorvallen, de geschiedenissen van de
bijfiguren), petites
maisons [+]
(woningen voor een
maîtresse), het petit-gris (de
grijze pelterij van de huid van Siberische eekhoorntjes), petit-maître(s)
(saletjonker(s)),
petits points
[+]
(zekere
kruissteken), petit(s)
restaurants (GB/VD – tussen snackbar en restaurant in).
Injurieus is beledigend, gracieus met gratie, gotspieus brutaal,
curieus merkwaardig, copieus overvloedig, carieus met cariës,
capricieus grillig, acrimonieus bits, venijnig of vijandig,
pernicieus schadelijk, parcimonieus gierig, licentieus losbandig,
scabieus schurftig, superstitieus bijgelovig, taedieus
langdradig, pieus vroom en radieus stralend. De strelitzia is de
overbekende paradijsvogelbloem.
8. De
versjwartster nar [dwaas,
idioot] versjteerde
[verstierde]
ons plezier, onze verstrooiing. Recto verso is dubbelzijdig. Bij
verso pollice [opgestoken
duim: gladiator moet dood] denk
je al gauw aan een doodsoordeel. Het verstrekken van heroïne kan
verstrekkende gevolgen hebben. Hij woonde verreweg het verst weg. Een
pelleterie
is een bontzaak, een sparterie een mattenfabriek, een sauterie een
danspartijtje aan huis, een malloterie een dwaasheid, een marqueterie
een mozaïek van gekleurd hout of marmer, een korsetterie een
korsettenwinkel (daar
verkopen ze geen corseletten),
(zoek maar op:)
een donquichotterie [handelen
uit onberedeneerd idealisme],
charcuterie [winkel
voor fijne vleeswaren],
chocolaterie [chocoladewinkel
– geen chocoladen winkel om op te eten ...],
bijouterie(winkel),
bonnetterie [winkel
in geweven goederen, garen en band]
en bigotterie [kwezelarij,
schijnheiligheid]. Voor mij ben
je een make-upwatje. Wat is het verschil tussen een veston
[colbertjasje]
en een feston [geborduurd
randje]? De verzouten soep
moesten we wegdoen [gooi
maar in de verzoute rivier ...].
Op Grote Verzoendag kun je natuurlijk geen grote verzoendag
[schoonmaak]
houden. Vexillologie is vlaggenkunde
(banistiek en dus
geen stotterproduct). Deze
ver-van-mijn-bedshow is wel erg ver van mijn bed.
9. Jan en
Piet wonen ver uit elkaar; Piet is veruit de beste voetballer van de
twee. Bij tijd en wijle zou je bijwijlen (somwijlen,
somtijds) in het computerwalhalla
willen verwijlen. Als de stroom vervliet, vervliedt de hoop. Volgens
Rabelais zijn vertus héroïques
[+]
heldhaftige deugden. Ambtenaren zijn in literaire
(GB ook: tt - doe in dictee 1 t!)
taal vertuid aan het schip van staat(!).
Via via, via een kruip-door-sluip-doorroute, kwam hij er toch
terecht. Het stond vetgedrukt dat hij een vetleren medaille ontvangen
had. Is vicares het meervoud van vicaris? Antwoord:
nee (de
vrouwelijke vorm). Mv. vicarissen. Hij vertelde
de vicomtesse [burggravin]
over zijn vice anglais [homoseksualiteit].
De victoria regia (reuzenwaterlelie,
tot 2 meter, volgens Linnaeus:
Victoria
regia) wordt ook victoria
amazonica (idem!)
genoemd.
10.
Moet hier ve-tsin (glutamaat,
ajinomoto) bij? China heeft het
voorstel gevetood. Het reginaviolet is een organische kleurstof en
salve regina's zijn lofzangen ter ere van de Heilige Maagd. Is er
verschil tussen een vicuña en een vigogne? Antwoord:
nee. Zymologie gaat over enzymen, xylologie over houtsoorten,
tektologie over organische weefsels, tabacologie over tabak,
state-of-the-arttechnologie over … moderne technieken, de sociale
psychologie over sociaalpsychologische problemen (geen
sociobiologie!), reflexologie
niet over reflectiepsychologie (wel
over: leer der reflexen),
pteridologie over varens, praxeologie [studie
van het menselijk handelen] is
geen pseudologie [neiging
om gefantaseerde belevenissen als waar te vertellen],
papyrologie gaat over papyri [papyrussen],
kynologie over rashonden, karyologie
over celkernen, didaxologie over didactiek en aerologie
over weerkunde.
11.
Ik was indertijd best wel een goed hbs'ertje. Heb je die met veel
intelligentie (een
hoog IQ dus) behepte knul gezien?
Daar zaten ze dan, de beaux-esprits
[mv.,
enk.: bel-esprit: iemand die thuis is in en aangenaam weet te
spreken over lit(t)eratuur - doe in dictee 1 t! - en kunst]. Men bekaadde de
havenkom; die bekade havenkom bleek een waar kunstwerk. De islamiet
beevaardde naar Mekka. Toen hij van het
bazaartje terugkwam, prijkte er een bazarretje [bekeuring]
op zijn voorruit. Die zag hij pas toen hij zijn auto in de vooruit
zette. Het horloge van de linkerd [linkmichel,
linkmiegel] gaat op de binkert
[loopt altijd
verkeerd.]
De bigshot [pief,
kopstuk] versmaadde de biryani
[stoofschotel met
basmatirijst] niet. Hij kwam er
bekaaid af. Bij de bildtstar [aardappel
uit Het Bildt] aten we blakaipesi
[pih-sie]
(SR: de
eetbare zaden (boontjes)
van Vigna
sinensis [linneaans],
wit met een zwarte vlek). De
bauméschaal
is de schaal van Baumé
en meet concentraties en heeft als eenheid de graad
Bé [bee-jee].
Amerika kent het bicamerisme
[tweekamerstelsel,
maar niet: kamers en suite].