2300 Dictee zondag 11-07-2021 (1) dictee Dictee van de dag (266) √ x

Dictee – dictees [2300]

Oefendictee 591 OUD, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (266)

1. Dat is klip-en-klaar. Het klokgen regelt mede het circadiaanse ritme [24 uursritme, slaap-waakritme]. Klok-en-hameren is het
klok-en-hamerspel spelen. De orang-oetan(g)s trokken veel bekijks. Dacht je echt dat je me pleasede? Dient een pittenbak [kweken komkommers] voor pittetouwen [van pitte = pita = bladvezel van de agave]? Wat doe je met een schroei-ijzer [brandijzer]? Lineaire verbanden teken je het gemakkelijkst linea recta met een liniaal. Gisteren praatten ze ab hoc et ab hac, over koetjes en kalfjes. Hij uitte zich: peccavi [ik heb gezondigd], het was een peccadille [geringe misstap]! Franse armagnac lijkt op cognac. De bergerac is een zoete witte Franse wijn, de pauillac is een medocwijn. Ruim die bric-à-brac [oude rommel] nu eens op. Een cul-de-sac is een doodlopende steeg, ook een doodlopend betoog. Een koetsierscognacje is een vieux. Een linac (linear accelerator) is een deeltjesversneller. Prozac is een antidepressivum. Wie herinnert zich de cineac [actualiteitenbioscoop] nog? Hoe luidt de gaswet van Boyle-Gay-Lussac [pV = RT]? De mac is de maximaal aanvaarde concentratie [van een schadelijke stof].

2. Een serac is een ijskegel, 'tarmac' komt van 'tar' (teer) en 'macadam', Teleac is de Televisie Academie [thans: Teleac/NOT], een vac is in BE een vertrouwensartsencentrum en een zodiac is een opblaasbare rubberboot [zodiak: dierenriem]. Is dit nu Oudvlaams of Oud-West-Vlaams? Hij werd outre-tombe [postuum] geridderd. Daar heb je dat eerste-maandag-van-de-maandsirenegeloei [s] weer. Hij kwam graag in onze voormalige overzeese gebieden. Geef me nog maar zo'n over-'t-ij-kijkertje. Wat betekent de paardenbloemregel voor een woord als paddenstoelensaus? Het woord 'pacotille' heeft meerdere betekenissen [zoals 'boeltje']. Hoeveel Tongaanse [Tonga] pa'anga's zitten er nog in het doosje [TOP]? Onder zijn paletotje [korte overjas; vgl. houten paletot [oo] = doodskist] droeg hij een tricotje [oo] en verder nog een maillotje [oo], samen een mooi triootje! Een palimpsest is een opnieuw beschreven ostrakon (mv.: ostraka) of perkamentrol. Hij werd overnight [zomaar ineens] ontslagen. De scheidsrechter overrulede de linesman. Ze zouden de winnaar overbroezen [overgieten] met sjampie [champagne].

3. Welke qwertyklaviertoets gebruik je voor een pagina-einde? Word: Ctrl+Enter. Deze paean [pee-jahn] is een hymne, loflied ter ere van Apollo [en Asklepios – zijn heiligdom met kuuroord is een asklepion, vergeet ook de asclepiaswol niet]. Het panarabisme [alle Arabieren in één rijk] behelst het pan-Arabische gedachtegoed. Met panache [zwier, bravoure] genuttigde panachés [mixdrankje] zijn niet altijd panaceeën (panacees – wondermiddel tegen alle kwalen). Om de bloempot zat een fraai cache-potje [sierpot]. Muzikaal cadanceren is cadans (cadens, cadenza) aanbrengen. Wie heeft er een goed cadeau-ideetje? Bij het café complet [koffie met gebak, gmv.] zaten café(s) noirs [enk.: café noir]. Gezocht: iemand met camera-ervaring die voor een goede camera-instelling en cameraopstelling kan zorgen. Met een calorimeter meet je calorieën. De carolina-eend is genoemd naar de vroegere Engelse kolonie Carolina en de carolusgulden naar Karel (Carolus) V. Is dat nou cassavebrood [geen mv.]? De cassoulet is een zekere ragout, een cassolette een aardewerken stoofpotje waaruit gegeten wordt. We eten morgen casselerrib (naamgever: de Duitse stad Kassel).

4. Ik wens hem toe dat hij die foto's van zijn geliefde snel downloade! Cabernets francs [+] [wijnstok] worden gebruikt voor loirewijnen, cabernets sauvignons [+] [idem] voor bordeauxwijnen. Een slechte algemene lichamelijke toestand heet cachexie. Door de cacimbo [kustnevel] zagen we het wrak niet. Hij deed de gekochte caddy [doos, tas] in zijn caddie [boodschappenwagentje]. Een calamaris wordt ook kalmaar [pijlinktvis] genoemd. Zou Calvijn al kalvijnen (calvilles – tafelappel) gegeten hebben? De calypsodans is genoemd naar de Griekse nimf Calypso. Met cambio's [wissel(brief)] kun je cambiëren [wisselhandel drijven]. Was er in het cambrium [oudste periode van het paleozoïcum] al cambium [teeltweefsel planten]? Een camel [kameelkleurig] overjas kenmerkt zich door zijn camel [stof, kleur]. Ik neem aan dat een camioneur meestal een camionette [bestelwagen] bestuurt. Die twee zijn camp [kèhmp] (smakeloos, kitscherig, homo). Zij kikt op kunst en camp [kitsch]. In sommige campaniles [klokkentoren] worden campanula's [planten] gekweekt. De canada's (canadassen – populieren) komen oorspronkelijk uit Canada. De Canadees peddelde in zijn canadees [GB: kano]. Cancaneren is de cancan dansen.

5. Zij is een cantate- [n/s], cantilene- [n/s] en canzoneliefhebster
[n/s/ 's]. Een canto figurato [versierde zang] lijkt wel op een belcanto [mooi gezang]. De canuledoos [s] is bijna leeg (bijna-leeg). Dicteeontwerpers lijden aan captatio verborum [jacht maken op fraaie woorden]. Slijmballen doen aan captatio benevolentiae [poging van de spreker of schrijver om de lezer of de hoorder gunstig voor zich te stemmen]. Eén Caraïeb (Carieb), twee Caraïben (Cariben). Carbuur [BE] is carbid [calciumcarbid]. Een ctg is een cardiotocogram [voor hartslag foetus in de baarmoeder]. De cassandravoorspellingen zijn niet geliefd: Cassandra voorspelde de ondergang van Troje [ze werd niet geloofd]. Stoelzittingen kun je capitonneren [opvullen, bekleden met verende laag]. Welke zijn de Caricom-landen? Caribbean Community and Common Market waaronder Jamaica, Haïti en Suriname. Dat was de vraag bij de Cito-toets [Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling]. Kijk, een cartesiaans duiveltje [ook: duikertje]! Casestudies (GB) of casestudy's (VD, ook: gevalsstudies)? Hoe vind je deze capricieuze [grillig] capriccio's [grillig muziekstuk]?

6. In het pre-oVD-tijdperk (d.w.z. voor 2015) waren de Phlegraeïsche velden de landstreek bij de Vesuvius, waar Zeus de Giganten overwon (en een dicteetopper). Voor die cd-verzameling [compact disc] met al die cd'tjes moet ik een pl'etje [persoonlijke lening] afsluiten. Kan jij als erkend pietlut uitleggen wat het verschil is tussen een petrissage [kneedmassage] en een gallisage [water en zetmeel bij de wijn]? Piae fraudes (leugentjes om bestwil – enk.: pia fraus) mogen soms. De uitslag van framboesia tropica herken je aan de piaanpuisten. Het paard voerde de piaffe [pie-jahf] magnifiek uit. Een piëta is de voorstelling van Maria (anders gezegd: een maria) met het lichaam van de zojuist gestorven Jezus op haar schoot. Pinceren is tokkelen op een snaarinstrument (pizzicato spelen). Piae memoriae [bijw.] J.H. Je kunt dat wel wensen, maar het zijn pia desideria (mv. – vrome wensen). Is lust ook een vroom en weldadig doel (pia causa, meervoud: piae causae; vergelijk ook: ad pias causas, ad pios usus: voor een goed doel, voor vroom gebruik).

7. Mag je dat papier-maché [bnw., ook: stofnaam] model nu ook papier collé [gelijmde collage van papier] noemen? De Papoease bevolking houdt Papoea's gebruiken in ere. Wat doet de pantsjen lama [wereldlijk leider v.m. Tibet, niet in wdb.], anders dan de dalai lama [geestelijk, idem]? De paparazzi brachten hun paperassen op orde. Er zaten louter toeristes in die toeristenauto. De turista is de reizigersdiarree. Het syndroom van Stendhal (stendhalsyndroom) is de toeristenziekte [overdonderd door schoonheid (Italiaanse) kunst]. Parfait au café is koffie-ijs, parfait à la vanille is vanille-ijs. Bij parcimonie [zuinigheid] kun je aan 'cent' denken en bij parsimonie [eenvoud] aan 'simpel'. Ik haat dat par-bricolegedoe [par bricole - achterbaks]. Een parfait-amour is een zekere rode likeur. Er werden ook paratroepers ingezet. Een paramour is een minnaar of minnares. Als je bang bent voor vrijdag de dertiende, lijd je overduidelijk aan paraskevidekatriafobie. Er zijn daar park-and-rides (P+R's). Een rechter mag geen parti-pris [vooringenomenheid] uitstralen. Twee balletparen voerden pas de deux(s) uit. Dat boek heeft een gekleurd dos passé [vierkante rug – geen mv.].

8. Kun je hier pinbetalen [inf.]? De apostolische vermaningen houden een paraenese [opwekking tot deugd] in. Zo'n aanwaaiende
par-renomméeboodschap [par renommée - bij geruchte] spreekt me niet aan. Die donjuan heeft zijn renommee [goede naam] wel verspeeld. Parousie is wederkomst, jaloezie afgunst. Hij parsete [parseren, syntactisch ontleden] zes (6) hoofdstukken. Die pasveersloot [water met bacteriën reinigen] is naar Pasveer genoemd. In de passieweek (lijdensweek, Heilige Week, Goede Week) valt Goede Vrijdag. Je hebt badguys en goodguys, badgirls en goodgirls. Een coupe is een ijsschaaltje. Verwar niet: de Plejaden (het Zevengesternte), de Pléiade (een groep Franse renaissancedichters) en de plejade als groep van (zeven) personen. Het pinyin is een transcriptiesysteem van Chinese karakters in het Latijnse schrift. De bevindelijke predikant hield een stevige hel-en-verdoemenispredicatie [preek]. Op het Portiuncula-aflaatfeest kun je een portiuncula-aflaat
[r.-k.: kwijtschelding van straffen] verdienen (in de Portiunculakapel in Assisi en in de franciscaanse kerken).

9. Een porto flip [versterkend drankje] is goed als versterkingsmiddel. Men weet dat potkrauwers [gierigaards] niet in de hemel komen. Een pluri-etnische gemeenschap is multiculti. Hij patiencete de hele avond. Een patronymicum is gewoon een patroniem [vadersnaam]. Het Patrimonium Petri is het gebied van Vaticaanstad. Kan deze patissier [banketbakker] ook pâté de foie gras [ganzenleverpastei] maken? Een van de patres familiae (enk.: pater familias) is overleden. In Nederland eet je paté, meerdere patés of een pateetje. Een pâteschilder gebruikt pâte [verflaag]. Hij heeft een Frans paternoster gebeden [gevloekt]. In mijn pc zit een cookiemonster [GB: koekjesmonster – VD: Koekiemonster - lemma nomnom]. Het peigné [wolvezels] wordt in spinnerijen tot kamgaren verwerkt. De peccata contra naturam zijn de tegennatuurlijke zonden. Ze droeg een paar peau de suède [bnw.] handschoenen (peau-de-suèdehandschoenen – znw.). Voor ons graag drie pêches melba [ook: pêche melba's], graag. Noem je dat een pelerine [kraagmanteltje]? Het is nauwelijks een pelerientje [VD ook pelerinetje]! Kruiden kunnen flink pedis [puh-dihs] (heet) zijn. De pawpaw [ou] is een fruitboom met als vrucht de roomappel.

10. Deze peesster doet het op de Amsterdamse wallen. Op zijn arabier [paard] en per arabier [bij toeval] belandde hij in Mekka. Hij bekijkt de penoze [onderwereld] door een roze bril [rooskleurig, optimistisch]. Pensees [viooltjes] kun je zaaien, pencees [amandelgebak] kun je eten. De kok bereidde een blindevinkfantasie van paupiëttes [gevuld rolletje vlees of vis]. In een perikoop [fragment H. Schrift] komt geen periscoop [kijkbuis onderzeeër] voor. Neem nog een pernodje [oo – drank], zei hij per jocum [uit gekheid]. Is de dommekrachtmethode hetzelfde als de brute-forcemanier [niet in wdb.]? De Yangtze [niet in wdb.] ontspringt in het Tibetaanse Hoogland [niet in wdb.] en mondt uiteindelijk bij Sjanghai (denk ook aan: shanghaaien!) uit in de oceaan.

 

 

2299 Dictee zaterdag 10-07-2021 (2) dictee 2000 Taaladviezen √ x

Dictee – dictees [2299]

Het ging sneller dan gedacht: de nummers zijn nu al verdwenen, maar via de link bovenaan het artikel (*) kun je nu alle adviezen alfabetisch of thematisch benaderen (:-))

* https://taaladvies.net

 

2000 Taaladviezen

Op de site van Onze Taal staan een kleine 2000 Taaladviezen. Die gaan over spelling, grammatica, uitspraak, afbreken van woorden en nog vele zaken meer. Alle adviezen zijn genummerd. Ik heb van al die adviezen een genummerde lijst gemaakt met bij elk nummer een karakterisering van het advies in 1 of 2 regels. Als voorbeeld hierbij een deel van de lijst:

0741 ---

0742 chic gekleed gaan en een chique hoed

0743 ik ski, jij skiet, ski je, hij/zij skiet, wij/jullie/zij skiën ik skiede

         wij skieden

0744 slagen voor een examen – ‘in’ is dubieus – BE

0745 sliptong is correct

0746 sommige(n) van de medewerkers

0747 de/het spits afbijten – allebei goed

0748 professors = professoren

0749 spreekwoord: spuit elf geeft (ook nog) modder

0750 chef-staf (mv. chef-stafs, chefs-staf of chefs van staven)

0751 stampei = stampij

0752 correct: Statenlid

0753 idem: Statenverkiezing

0754 staatsieportret (statie- is fout)

0755 stofzuigen – gestofzuigd

0756 correct: strict

0757 correct: studierichting Toegepaste Taalwetenschap

0758 voor iedereen liggen er twee stuks fruit klaar

0759 een brief naar / aan iemand sturen

0760 algemeen: vakbond, voor BE syndicaat dubieus

0761 ---

0762 synergie = samenwerking, synergisme in theologie en medische

         wetenschappen

0763 synergie > synergetisch – synergisme > synergistisch

0764 woord ‘taalkader’ vooral in BE! – taalgrens, etc.

0765 ---

0766 tal van mensen komen

0767 een tantebetje(constructie) – met foutieve inversie

0768 kamerbreed tapijt, vaste vloerbedekking en vast tapijt = 

         standaardtaal

0769 platform, startbaan en landingsbaan – in BE is tarmac dubieus

0770 kop(je) koffie – tas koffie is fout

De volledige lijst is via een van mijn twee bekende e-mailadressen op te vragen **. De Taaladviesdienst heeft nog laten weten dat er aan herziening gewerkt wordt. Op termijn zal de nummering verdwijnen en zullen de Taaladviezen alleen nog op ‘trefwoord’ te benaderen zijn.

** Dit is dus niet meer van toepassing en ook niet relevant. Zie ook boven bij *

 

 

2298 Dictee zaterdag 10-07-2021 (1) dictee Dictee van de dag (265) √ x

Dictee – dictees [2298]

Oefendictee 592 OUD, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (265)

1. “Ik tos”, zei de scheidsrechter “en niet jij.” Bij een casus belli is er onmiddellijk aanleiding tot oorlog. De anamnese [wat de patiënt vertelt] gaat aan de behandeling vooraf, de catamnese [verslag na behandeling] komt erna. Cataract [staar] en glaucoom [groene staar] zijn oogziekten. Catatonie is een spierneurose, kataplexie is medisch een plotselinge verstijving [spierverzwakking]. Deze spreekster is nog catchyer [goed in het gehoor liggend] dan de vorige, maar niet sexyer. Wat doet men met catgut [kèht-guht – medisch: hechtdraad]? Bij de chrismamis [Witte Donderdag of vooravond daarvan] wordt ook de catechumenenolie [voor zalving doopleerlingen] gewijd. Noem eens een catonische uitspraak [van Cato – niet meer in VD – voorts ben ik van mening dat Carthago vernietigd moet worden, ceterum censeo Carthaginem esse delendam]. De catharsis (bnw.: cathartisch), de loutering, komt uit het Grieks. Cauteriseren [medisch: branden] kan louterend werken. Hij is een cavaliefhebber (volgens de méthode champenoise gemaakte mousserende wijn). Hoe is de cavalcadevolgorde [optocht]? Ontvangt die blinde vaak cecogrammen [braillepost]? De apoptose (apoptosis) is de celdood [afsterven cel]. De celesta's [instrument] hebben een klokjesachtige toon [celeste = hemelsblauw]. Een celestijn (celestijner) is een celestijner monnik [Celestinus V]. Een centsprent? Die kostte een cent.

2. Wil je uit de winkel cellofaan en sellotape meebrengen? Een cembalist bespeelt een klavecimbel. Een cenotaaf [grafmonument] is als regel leeg. De Centauren (Centauri – paardmensen in Thessalië) zijn uitgeroeid door de Lapithen [niet meer als lemma in VD, wel sub lemma bij (rad van) Ixion]. Is het cenozoïcum (GB) hetzelfde als het kaenozoïcum (neozoïcum, VD)? Centurio's (centuriones) gaan over centuries (centuriën – afdeling van 100 man bij Romeinen). Bekende tijdperken zijn: archeozoïcum, azoïcum (archeïcum, archaïcum), cryptozoïcum, eozoïcum, fanerozoïcum, mesozoïcum, neozoïcum, paleozoïcum en proterozoïcum. Het paleolithicum is de oude steentijd en het mesolithicum de middensteentijd. Het eolithicum ging daaraan vooraf. Wat is cesaropapie (cesaropapisme – link tussen wereldlijke en kerkelijke autoriteiten)? Mag je bij de cesartherapie [bewegingstherapie] een caesarsalade [genoemd naar de kok Caesar Cardini] eten? De chaconne was eerst een dans, later een muziekstuk. De chado [tsj] is een Japanse theeceremonie. Een chaitya is een heiligdom of stoepa. Chalazion: gerstekorrel of strontje.

3. De ziekte van Chagas (kortweg: chagas) is de Zuid-Amerikaanse trypanosomiasis veroorzaakt door een bloedparasiet, die wordt overgebracht door wantsen [insect]. De chai [ch] is [bij joden] het symbool voor leven, gevormd van de letters chet en joed [getal 18, chet = 8e letter Hebreeuwse alfabet, joed - Jiddisj/sch  - de 10e; vgl. joet en een joetje, Bargoens voor een tientje]. De chakchouka is een groenteomelet met knoflook, gegrilde paprika, pepers en kruiden zoals komijn en koriander (en shakshuka is ... hetzelfde – ook qua uitspraak, dus niet in dictee). Broden voor de sabbat heten challes [ch]. Een chape [sjahp] is een slijtlaag, chappe [sjahp] is chappezijde. Chapelure is paneermeel. De term 'chaperonne' is quasi-Frans. Daarvoor verwijs ik u naar onze chargé d'affaires [zaakgelastigde]. Als toetje een charlotte-russe [roomijspudding met biscuits] graag, maar let op: geen montagne russe [culinair nagerecht van vanillevla met puddingbiscuits]. En na afloop graag een lait russe, koffie verkeerd. Na de etappe met die chasse-patate [wielrennen: zinloze achtervolging] kregen ze ook nog een chasse-cousin [slecht diner, middel tegen ongewenste gasten]. Chazonim (VD, enk.: chazan, mv. in GB; chazoniem) zijn voorzangers in een joodse gemeente. Het chazanoet is het geheel van synagogale melodieën. Heeft 'chef-d'oeuvre' een koppelteken? Ja: meesterwerk.

4. Scholen voor orthodoxe joden heten cheiders. Er was een horderace [n/s] voor chef-koks en chefs-sport. Opaline [kostuumstof] is vervaardigd uit getwijnd [tweernen, draden ineendraaien] kamgaren cheviot [stof voor kledingstukken]. De veiligheidsman had chicanewacht [mv. s] [bocht in racecircuit]. De chiliasten geloven in een duizendjarig vrederijk op aarde [Openbaring 20:2-7]. Campanologie is klokkenkunde. De vergadering begint klokslag acht uur, klokke acht. Hannes is liberaal op klompen [niet overtuigd], zimpe zampe zompen. Zij lust graag Eisdener klompjes [klompkes, appelen]. Waar noemen ze een jan-in-de-zak, een au bain-marie bereide koek, een klont? Dat weet ik niet ... Daar heb je die klooiige [kloterig] klojo [klojan, klojang: sufferd, kluns] ook weer. Het middeleeuws Latijn is het Kloosterlatijn. Een kloostertafel is een quasiantiek meubelstuk. Een seminarie is [spottend] een klootjesdrogerij. Klopklop, tikte hij tegen het keukenraam. Een poltergeist is een klopgeest. Met klopop (klopklop) wordt een slagroomvervanger bedoeld. Hij heeft bij die overbuurman met diens dovemansoren aan dovemans deur geklopt.

5. Vroeger zouden boekdrukkers die vorm gelijkgeklopt [alle letters even hoog] hebben. De kloris als sukkel dankt zijn naam aan De bruiloft van Kloris en Roosje [arcadische, idyllische literatuur (GB ook: tt - doe in dictee 1 t!)]. Hebben jullie de klos van Ruhmkorff (de ruhmkorffklos – ruhmkorffse klos, inductiespoel in radio's) al gehad? Klotsklots [reduplicatie], deed het water tegen de kademuur. Hij werd in de kluisters [boeien] geslagen. Verkopen ze hier Meppeler kluiten [stuk boter]? Een kluizenaarsdorp is een thebaïde, een kluizenaarshut een hermitage en een kluizenaarskreeft een bernardskreeft. Zijn er nog auto's met dubbele kluts [zekere autokoppeling]? Wil jij dat klysma [lavement, darmspoeling] zetten? Is dit een kmt [katholiek militair tehuis] of een pmt [protestants dito]? In internetadressen is kn de code voor Saint Kitts en Nevis. Hij verdween zomaar knapaf [knakaf, kortweg, bits – bijwoord].

6. De KNAC is de Koninklijke Nederlandsche Automobielclub. We zullen dat land braak leggen: beter als het een jaar braak ligt, braakliggend is. Hij heeft een auto-inbraak gepleegd. En voor je het weet ligt Hans op je in zijn hansopje. Hij is de sjaak, de pineut. Zoek eens op wat (Italiaanse) ignudi (enk.: ignudo) zijn [mannelijke naaktfiguur]. In deze strofen komen geen apostroffen voor. Een lapalissade is een waarheid als een koe [vérités de Monsieur de la Palisse]. De prodentglimlach verging hem wel op het procrustesbed [uh]. Ik wil nog je pols voelen of heeft de hoofdzuster al polsgevoeld
(je pols gevoeld)? Bij polyfyllie zijn er boventallige bladeren. Een polonceauspant is een ijzeren kapspant. Op de Filipijnen wilde ik opeens pistacheyoghurt. De visteelt heet ook wel piscicultuur [pie-sie]. Via een pishtak (centrale poort) kom je in een karavansera(i). Sommige parkinsonpatiënten kunnen aan het pisasyndroom [zijdelingse standsafwijking van de romp] lijden. Au pis-aller [in het ergste geval] vluchten we gewoon. Er wordt daar Plat-New Yorks gesproken.

7. Met zijn gepikeerde [doorgenaaide] revers [omslag van colbert] piekerde hij langdurig hoe hij moest piqueren [bij biljarten] en daarmee deze piqué [met verticale keu], dit piqueetje, maken . De platte knoop zat onder de plattekaas [BE: wrongel, kwark]. Wie aan plastische chirurgie doet, oefent een plastischchirurgisch beroep uit. Die podagreuze [podagra = soort jicht] vent bezondigt zich vaak aan pochhanzerij [pocherij, opschepperij]. Hij ging tot het randje en ook wel plus ultra [nog verder]. Bij deze trainingsarbeid is dat het non plus ultra [het hoogst haalbare], zelfs als je dat met het lettertype non-plus-ultra 'verwoordt'. Ze waren weer aan het plukharen [vechten, polemiseren], aan het pennentwisten. Door zijn pluk-de-daggedrag bleef hij pluimeloos (in zijn reet, kont). Een pluizenbeest geeft altijd pluissel af. We zijn onze plu's (pluutjes) vergeten. Je moet het veld ruimen, plaats ruimen, er is plaats te kort. Als jij plaatsgemaakt hebt en de gasten plaatsgenomen hebben, moet je maar een nieuwe plaats zoeken. Een pluchen beest is een pluchebeest. Waar zit op een vrachtschip het plimsollmerk [maximale beladen diepte, uitwateringsmerk]?

8. De advocaat pleitte hem vrij en was daarna pleite [ervandoor]. Een plein-pouvoir [blanco volmacht] gaat wel erg ver. Het plein-airschilderen [plein-air - in de openlucht] is nu eenmaal geen atelierschilderkunst. Prachtig, die poëma's [dichtstuk, poëem] over de poema's [katachtig roofdier, cougar]. Waardoor worden poètes maudits [min of meer asociale dichter] bezield? In het poesjenellentheater [marionettentheater] in Antwerpen hoor je niet vaak poésie pure [zuivere, absolute dichtkunst]. Zijn vrouw heeft een poetsster in dienst. Een chimaera is een entbastaard, een chimère een hersenschim. Wil je chipolata- of choco-ijs? Met cfk wordt chloorfluorkoolwaterstof bedoeld. Hij drinkt uit een snorrenkop [drinkkop voor snordrager]. Zij kweekt koikarpers. Covercal, trio, tiercé en quarté zijn weddenschappen. Ze droeg een chinchillabonten kraagje. Chloraal (ook: chloral) is trichloorethanal. Ach, geef haar die chocoladen pinguïn (GB, ook: chocoladepinguïn, VD ook: chocolade pinguïn). Een choepa (ook: choppe) is een Joodse huwelijksplechtigheid. Wanneer was de laatste cholera-epidemie? Is choucroute zuurkool? Meer een zuurkoolschotel!

9. De zon gloorde in het gechloreerde badwater. Wat zijn gechloreerde koolwaterstoffen? Een chowchow [tsjau] is een keeshond. Christene zielen [christenzielen] nog a(a)n toe, wat een puinhoop! Een christensocialist zal toch wel christen-sociaal zijn? Is Christian Science een leer of een beweging [het laatste, anders kleine letters]? De aanhangers ervan zijn in ieder geval (christian) scientists (VD). Een christus is een Christusbeeld. De tafel heeft een chromen frame, of is het gechromeerd? In het schap stonden Schotse whisky's en Amerikaanse whiskeys. Het was een cicadeachtig [n/s] geluid. Cibories (ciboriën – kelk met deksel voor hostie) gebruiken ze bij de mis. Hoe uitgebreid is de cichlidenfamilie (GB, VD)? Een chrysanthemum is gewoon een chrysant. Cineraria's zijn samengesteldbloemige planten. Een circonflexe is een circumflex. Het cisplatina is een cytostaticum [celdoder]. Roept een cisterne [regenbak, regenput] associaties op met een camion-citerne [tankauto]? Wil je cito cito (cito presto) dat citorecept [spoedrecept] ophalen?

10. In Amsterdam staan veel amsterdammertjes [paaltje op de stoep]. Ze was classy [klah-sie – klasse, stijl hebbend] gekleed. Clafoutis is flan [eiervla] met vruchten, vooral kersen. Welke lessen geeft een
ckv-docent [culturele en kunstzinnige vorming]? Ken uw classics, uw klassiekers! Naamgeefster van een clarissenklooster is Sint-Clara. Je claviculae (clavicula's – sleutelbeen) kun je licht breken. Ze vormen al langer een cliqueje [kliekje]. Wat moet een gymnasium zonder een claviger [conciërge]? De clean-shaven glamourboy viel op. Een clementine is een soort mandarijn [citrusvrucht]. De clipper [vliegboot - lucht] vloog de klipper [schip] maar net mis. Cloaca's zijn cloaken [verwijding uiteinde darmkanaal – vogels, reptielen, vissen]. De dames droegen cloches [klokvormige dameshoed].

 

 

2297 Dictee vrijdag 09-07 (2) dictee Oefendictee juni 2021 (1) √ x

Dictee – dictees [2297]

Oefendictee juni 2021 (1)

1. Bij Taaladvies vinden we A4’tje, VD’s A-viertje wordt niet genoemd, niet gebruiken dus. De afkorting p.st. voor ‘per stuk’ schrijven we aan elkaar. Een hirsuut vertoont hirsutisme [mannelijke beharing bij vrouwen]. Er zijn hires- en lowresdigitalebestanden [hoge, lage resolutie]. De afkorting Hob. van Hoboken slaat op de werken van Joseph Haydn. Het oxo is het boter-kaas-en-eieren. In ‘ypsilon’ zit een Griekse y. Een idée reçue (mv. s s +) is geen idee-fixe (mv. GB n,
VD n/s). Die ijbots zijn in het IJ-meer gevangen (aan de IJ-oever?). Jazeker: over stag is overstag. Een janpotage is een jean potage ['lang is los'] . Het is hier Jantje Contantje, je betaalt hier handje-contantje: dat sprak de jan-contant, een solide koopman aan. Een caret is een dakje, karet is rubber. Een carottier is een karottentrekker.

2. In dat Venlose huis woont Venlo’s burgemeester. Bij ‘smorzando’ [muziek - smorz.] mag je gerust aan ‘smoren’ denken. Bij ‘procrustesbed’ moet je aan ‘rusten’ denken. Hij heeft in BE op de Krijgsschool gezeten. Een land- en zeewind waait van het land naar de zee resp. omgekeerd. Ook op een lo-school [lager onderwijs] kregen ze lo-lessen [lichamelijke opvoeding]. ME is mobiele eenheid, middelbare eb en myalgische encefalomyelitis (CVS – GB/VD – chronischevermoeidheidssyndroom). De missa solemnis [plechtige mis] duurt langer dan de missa brevis [korte mis]. Het is twiggyfiguur of misstwiggyfiguur. Leg dat maar eens uit: Tokioër (normaal), Cito’er (letterwoord met hoofdletter) en havoër (letterwoord, kleine letters). Let op heao'er - gedeeltelijk initiaalwoord. Noviciaat is er voor kloosterling en student, novitiaat alleen voor de student. Houd uit elkaar: brt = brutoregisterton en brt. = bruto.

3. Ook de afkortingen b., br., bt. en bto. zijn goed voor ‘bruto’. Soms geef ik bijles wiskunde of wiskundebijles. Het onderwerp daarvan is bijleswiskunde. Een BeNedicteeër is een BeNe'er (bee-nee-juhr,
bee-nuh-juhr). Een password is gewoon een paswoord. Er is een plaats te kort (te weinig), ruimer gezien: een plaatstekort (plaatsgebrek, VD). Preparé is filet americain, dump is (BE) stock américain en dysthymie is mal américain. Leuk: een aardragende [?] of witte rapunzel (ook: rapunzelklokje, raponsje). Die reclame-uiting vind ik ongepast. Wat is het opmerkelijke aan ‘remarquabel’? Verder overal:
‘-cabel’. Een riffie: Riffijn uit ‘t Rifgebergte. De beide aardbijen werden bij de aardbeien gesignaleerd. Ied/Eid-al-Adha is het Offerfeest,
Ied/Eid-al-Fitr is het Suikerfeest.

4. Een ronkedoor is een op zichzelf levende, door de kudde verstoten olifant. Boulimie is boulimia nervosa of anorexia nervosa. In het Nederlands echt: happy, happyer, happyst, sexy, sexyer, sexyst. Hij stond lang stil, het leek wel wortel schieten (2021), net als een plant die wortel schiet [altijd los dus - wel: wortelschietend]. Die plant was dan ook wortelschietend. Let op: shag, shaggie, shagje, sjekkie, en een buksie is bukshag. Sommigen dragen bluejeans, anderen skinny jeans of shabby jeans. B en W is (het college van) burgemeester en wethouders, in BE is het CBS het college van burgemeester en schepenen. Hombre spelen slaat op het omberspel. Gesignaleerd: (geloofs)continuüm, perpetuum mobile, (zieken)triduüm, (rechts)vacuüm en caput mortuum (dodekop).

5. Ook nog: bonum et aequum: wat recht en billijk is, compascuum (koppelweide, meent), computatio graduum (berekening graden van verwantschap), in perpetuum = voor altijd, menstruüm (chemie: vloeibaar oplosmiddel), meum et teum (mijn en dijn), mutuum (verbruikleen), nil volentibus arduum (voor hen die echt willen is niets te moeilijk), postuum (komend of verschijnend na de dood), per obliquum (slinks) en belle-époquekostuum [belle époque]. Het PIK is het Portugees-israëlitisch Kerkgenootschap. Longae pacis mala: de nadelen van een langdurige vrede. De Wi is de Wet inburgering. Verwar de MeToobeweging niet met het me-too-effect. ‘Propz’ niet meer in VD, ‘props’ wel [respect]. Ik strijk en zet thee. Dat doe ik
strijk-en-zet.

6. Een n.d.r. is een noot der redactie. De NDP is de Nationale Democratische Partij [SR]. Let op de uitspraak: sawpaw
[soh-poh, bapao], pawpaw [pau-pau, boom, vrucht] en powwow
[pau-wau, dansbijeenkomst indianen]. De sardane is de nationale dans in Catalonië. Het kismet is de voorbestemde beschikking, noodlot volgens islamitische opvatting. Snobistisch is snobby of snobbish. Lekkere soesjes, kom er aan! Een hogehoed is een kachelpijp, een hoge (zijden) hoed, cilinderhoed, buis, (honden)kot, klak(hoed), gibus, tonhoed, vijfkop, goochelhoed en stoofbuis. Denk ook aan een hoge zijden = een hoge hoed en een zijden hoed. De Noordpool = het Noordpoolgebied (n – noordpool = magnetisch – GB), Arctica en arctis.

7. VD heeft nog: Noordpoolexpeditie (geogr. + magn.), noordpoollanden, Noordpoolnederzetting en
noordpoolreiziger/reis/tocht. Ook Siberië is trouwens een noordpool (zeer koude plek). De Arctische cirkel is de noordpoolcirkel. Calicot (katoen van Calicot of Calcutta) heet ook indienne, chintz of sits. Met Monsieur Calicot wordt het type van de opgedirkte manufacturiersbediende aangeduid. Het CMV is het cytomegalovirus (virusinfectie waarbij geïnfecteerde cellen opzwellen – CMV-infectie). Een jackpot is de totale pot bij gokspelen of gokautomaten en de extra pot bij loterijen. Swappen = o.a. kledingstukken ruilen. Een slendang of sling is een draagdoek voor kleine kinderen. De zodiak is de dierenriem.

8. En een zodiac is een opblaasbare rubberboot. Doksen zijn eenden. Kombu is in de Japanse keuken zeewier om bouillon van te trekken en kombucha is een gezondheidsdrank (Japan). Een kleine selectie van zoeken op *que*: face-to-face-enquête, yquem (witte bordeauxwijn), verba et voces, praetereaque nihil: woorden en uitspraken, en anders niet, sapis superque: genoeg en meer dan genoeg, manibus pedibusque: met hand en tand, hodi atque heri: nog maar sinds korte tijd, ex quocunque capite: uit welken hoofde ook, a solis ortu usque ad occasum: van zonsop- tot zonsondergang, acquest (aanwinst, m.n. in huwelijk), apud novercam queri: aan het verkeerde adres zijn, barquette (bakje van bladerdeeg, voor ragout e.d.), blanquette (ragout) en citra consequentiam: (juridisch) zonder gevolg.