0453 Dictee woensdag 24 dec 2014 (5): Oefendictee 807 (deel 1 van 3) √ x

Dictee - dictees [0453]

Oefendictee 807 (deel 1 van 3)

Dictee 807, alinea 1 t/m 3.

1. Kende je de decibel adjusted (dBa) al? Het dbso (België) is het deeltijds beroepssecundair onderwijs. De DCD of dyspraxie is de developmental coordination disorder. Bij cd's is DDD digitaal opgenomen, digitaal gemixt, digitaal op de cd-master vastgelegd. Moeten we nog steeds vrezen voor een ddos-aanval (distributed denial of service)? De DDR was de Deutsche Demokratische Republik en DDT is dichloordifenyltrichloorethaan. Mooie uitdrukking: 'de alieno liberalis, riemen snijden uit andermans leer. Ik heb het ook maar de auditu, van horen zeggen. Ze deed een debaclevoorspelling. Deadliften is een onderdeel van powerliften [krachttraining]. Het debarkement [ontscheping] vond aan de débarcadère plaats. Wat wordt er in debije gemeten? Elektrisch dipoolmoment van een molecule - D. Debiliseren is verdommen. Bon gré, mal gré, willens nillens, nolens volens
[tegen wil en dank], nou, dan maar de bonne grâce = goedschiks.

2. De onvermijdelijkheid van de dood wordt wel aangeduid met 'debitum naturae'. Zeg het nou maar de but en blanc [op de man af]. Kun jij dat wel onthouden: debris is ruimteafval, débris is puin? Een decalcomanieplaatje is een calqueerplaatje. In één keer goed uitspreken: decalumen. De Decamerone is een boek van Boccaccio. Onverwacht ophouden met kamperen is ook een soort van decamperen [opbreken, wegtrekken]. Ze neemt deel aan de decatlon. Decarbonyleren en decarboxyleren verschillen slechts gradueel (het gaat om één O-atoom: CO en CO₂ ). De cetero [overigens] ben ik van mening dat die decharge onterecht is. Die halo is een deceptio visus [gezichtsbedrog]. Er verdwijnt al zoveel, nou deze déchéance nog! Wat zijn 'dechers' [10 stuks huiden] en wat is de uitspraak [dee-chuhr]? De decimator universalis is de dood. Zie artikel 5 decies [lid 10]. Zijn dochter was een niet-benijdenswaardige declassee.

3. De déclaration des droits de l'homme is de (universele) verklaring van de rechten van de mens. Dat is de concert [in overleg, gezamenlijk] besloten. Een decujus is een erflater. Wat is een deësis [afbeelding van Christus met Maria en Johannes de Doper] in de Byzantijnse kunst? Bij een defilé wordt er gedefileerd. Ze moeten het schip nog degaussen [demagnetiseren]. Dit berichtje was zo lullig, ik heb je gedefriend [ie, èh] (ontvriend). Hij is het wel degelijk. Voor dit leer heb ik dégras [voor invetten] nodig. Leg het begrip deixis [verschillende taalbetekenissen in concrete gevallen - vgl. deiktisch] eens uit. Spreek snel uit 'dekaak'. Dekweefsel is epitheel. Het Engelse 'delay' [laag van organisatie] dekt niet helemaal ons délai [uitstel]. Het product van de g.g.d. [grootste gemene deler] en het k.g.v. [kleinste gemene veelvoud] van twee getallen is gelijk aan het product van die getallen zelf *. Dat is nou echte deli [delicieus] deli [tabak]. Er is delicieuse [gebak] bij de koffie. Kijk, dat is nou echt mooi oud delfts. De delicta juventutis meae [jeugdzonden] werden mij vergeven. Deltavormig is driehoekig als een delta (deltoïdeus).

* Voorbeeld: 12 en 20: g.g.d. is 4 en k.g.v. = 60, 12 x 20 = 4 x 60 = 240. Deze regel geldt altijd. Bewijs gaat via ontbinden in factoren, waar je bij de g.g.d. de laagste machten van alle factoren moet hebben en bij het k.g.v. de hoogste! Zo komen alle machten aan de orde

 

 

0452 Dictee woensdag 24 dec 2014 (4): dictee Ditjes en datjes (12) √ x

Dictee - dictees [0452]

Dictee Ditjes en datjes (12)

A. In VD vond ik 'X-thorax'. Nu schrijf je wel 'X-benen' omdat die benen de vorm van een X hebben. Vergelijk Y-buis, T-stuk en T-splitsing (wel: t-stroom, studierichting in de vroegere lts, waarbij de nadruk lag op theoretische vakken) en X- en
Y-chromosomen. Maar bij röntgenstralen (x-stralen) is er geen sprake van een vorm. GB vermeldt nog
x-aantal en x-as, x-coördinaat en X-eenheid
(100 femtometer), x-factor en X-naad. Maar het is dus x-thorax. De Taalunie bevestigt dat en VD gaat het verbeteren!

B. Ik maak – gelukkig maar – ook fouten. Zo vergat ik bij de correctie van een dictee 'flux-de-bouche' te corrigeren naar 'flux de bouche' (radheid van tong, welbespraaktheid). Hetzelfde betekent 'flux de paroles' (let op het meervoud!). Verder nog even gezocht op '*flux*': efflux (uitstroming, uitvloed; influx = toevloed), flux (stoom, m.n. elektrische of magnetische stroomdichtheid), fluxie (wiskunde, differentiaalquotiënt), fluxierekening (wiskunde: differentiëren), de reflux (terugstroom, bijv. van maagzuur naar de slokdarm), refluxen (terugstromen) en refluxesofagitis (slokdarmontsteking die de eerder genoemde reflux veroorzaakt)

C. In datzelfde dictee kwam voor: ik weet niet wat we daarmee aanmoeten. Dat moet aan elkaar, maar is wel een lastige. Ik ga het hele verhaal niet overschrijven – zie daarvoor http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/0014 [2025 - deze link werkt niet meer]. De essentie daarvan is: voorzetsel + 'gewoon' werkwoord aaneen (meetrekken), voorzetsel + hulpwerkwoord los als het een concrete zaak betreft (hij zal zijn jas aan moeten – omdat je voor 'aan' hier 'aantrekken' kunt lezen) en aaneen als het figuurlijk is (wat zullen we ermee aanmoeten).

D. Tenslotte in hetzelfde dictee: normaal gesproken zou(den) hierover een x-aantal enquêtes worden georganiseerd, tot het waddengebied aan toe. Het gaat daar nadrukkelijk over (Noord-)Groningen. Om twee redenen schrijf ik 'waddengebied' hier met een kleine letter: a) 'waddengebied' staat met kleine letter in GB (wel 'Waddenzee'). In VD komt 'Waddengebied' alleen binnen artikelen voor (en dus zonder betekenisverklaring). Een uitgebreid verhaal van Taaladvies staat bij vraag 1699 (vergelijk die 0014 hierboven - die werkt dus niet meer!). b) Voor mij gaat het hier om een gebied met wadden rond Groningen, een waddengebied dus (een geologische aanduiding). Hetgeen onverlet laat, dat discussie mogelijk is, dus wie er een verwijzing in ziet naar een aardrijkskundige entiteit (de eilanden ten noorden van Nederland of Duitsland of ten westen van Denemarken), hij of zij schrijve gerust 'Waddengebied'.

2020: algemene term: waddengebied, specifieke aardrijkskundige eigennaam Waddengebied.

 

 

0451 Dictee woensdag 24 dec 2014 (3): dictee Oplossing dictee De feestdagen √ x

Dictee - dictees [0451]

Dictee De feestdagen

In dit dictee zaten 10 fouten.

Die moesten onderstreept worden.

De opgave stond in blogpost [0414]

Zie ook [0476]

Hieronder: rood = fout en (verbeterd) groen = goed (blauw = opmerking)

Eerste kerstdag

In de advent wordt er vaak uit Lucas 1 gelezen: de geboorte van Johannes (later genoemd: de Doper) wordt aangekondigd door een engel aan Zacharias, die tempeldienst deed. Hij geloofde het niet en werd daarom letterlijk met stomheid geslagen. Ook de Heilige Maagd, de maagd Maria, de Moeder Gods kreeg een aankondiging, namelijk van Jezus Jezus' geboorte. Hij zal Zoon van God en Zoon van de allerhoogste Allerhoogste genoemd worden. Met Kerstmis, op eerste kerstdag, op het kerstfeest is het dan zover. De dominee preekt in de kerstdienst en bid bidt, de preeses preses van de kerkenraad is ouderling van dienst en de cantor-organist speelt en zingt dat het een lieve lust is. Er wordt uit het kerstevangelie gelezen. In de kerk staat vaak een kerstboom en er worden spesiale speciale kerstliederen zoals 'Ere zij God' gezongen. Bij de rooms-katholieken zijn er maar liefst drie kerstmissen, te weten de nachtmis, de dageraadsmis en de dagmis. Het kindjewiegen is ervoor al geweest: dat gebeurt in een kerstdienst voor de kinderen op
24 december s 's middags. Natuurlijk zijn er veel mensen die eerste kerstdag met een kerstdiner(tje) afsluiten.

Tweede kerstdag

Op deze dag, op tweede kerstdag, gaan we altijd met ons gezinnetje op stap. We gaan nu wandelen in de Loonse- Loonse en Drunense Duinen en daarna gaan we stadten statten in Eindhoven, de lichtstad. Voor moeder een nieuwe deux-pièces, voor vader een trendy stetson, voor de oudste dochter een mooi negligeetje en voor de jongste zoon een cowboypak. Daarna gaan we brunchen met een kipsatéfiletje (goed gespeld maar een onzinnig woord) , een milkshakeje en wat dies meer zij. Gewoontengetrouw Gewoontegetrouw gaan we in de loop van de middag naar de cinema, de bioscoop. Daar draait dan een zwart-witfilm, maar een paar zalen verder een bloedstollende horrorfilm, een successtory en een feelgoedfilm feelgoodfilm - die laatste als waar kassucces. Het is overdaad, maar daarna genieten we later op de avond ook nog van een dinertje, met borsjtsjsoep, biefstuk met bearnaisesaus en een kaasplateautje met exquise rode port toe. Welvoorzien, in meer dan één opzicht, keren we huiswaarts.

 

 

0450 Dictee woensdag 24 dec 2014 (2): dictee Maagd √ x

Dictee - dictees [0450 ]

Maagd

1. Hierover is het nodige te zeggen. Volgens VD is een 'maagd' (lemma = trefwoord, met kleine letter) een vrouwelijk persoon die geslachtsrijp is maar nog geen geslachtsgemeenschap heeft gehad, ongerepte jonge vrouw. Verder spreekt (nou ja, 'spreekt') VD over:
(rooms-katholiek) de Heilige Maagd, de maagd (kleine letter, ik kan daar ook niets aan doen) Maria, de Moeder Gods. Ook geeft VD nog de Maagd van Orléans (waarom die nu wel een hoofdletter krijgt …, een soort (ere)titel, denk ik), Jeanne d'Arc.

2. Bij 'maagd' lezen we ook nog: kloosterzuster, ongehuwde jonge vrouw, meisje, (gewestelijk) dienstbode (vergelijk dienstmaagd). Even uitleggen: bij 'een goede man' wordt het bnw. 'goed' attributief gebruikt (vóór het znw.) en bij 'de man is goed' predicatief, dus als naamwoordelijk deel van het gezegde. Dat gezegd hebbende, noemt VD ook nog: maagd = (in predicatief gebruik dikwijls zonder lidwoord) man of vrouw die nog geen geslachtsgemeenschap heeft gehad. De laatste vermelding is: personificatie van een stad of land, bijv. de Hollandse maagd.

3. Het lemma 'Maagd' (met hoofdletter) vermeldt: (astronomie) een sterrenbeeld van de hemelequator (Virgo), (astrologie) het zesde teken van de dierenriem en (meervoud: Maagden, astrologie) iemand die geboren is in het tijdvak waarin de zon zich bevindt in het teken Maagd (van de dierenriem, van 24 augustus tot en met 23 september). Leuk voor een dictee: Piet is een Maagd of: mijn moeder is een Maagd!

4. Verder vermeld ik, vrij willekeurig nog een aantal voorkomens van 'maagd' of 'Maagd' binnen artikelen in VD: vestaalse maagd – priesteres van Vesta te Rome; ieder van de zes maagden die het altijddurende vuur in de tempel van deze godin moesten onderhouden, ook (figuurlijk) zeer kuis meisje, Allerreinste Moeder (= Maria), B.V. = Beate Virgo, de Heilige Maagd (Maria) of de Zalige Maagd (Maria), Madonna, Onze-Lieve-Vrouw(e), de mater gloriosa, een oblaat (vrouw: oblate) is een lid van de missiecongregatie van de Onbevlekte (!) Maagd Maria, een reine maagd (kuise maagd, volschone maagd of ongerepte maagd), salve regina (lofzang ter ere van de Heilige Maagd, zo genoemd naar de aanvangswoorden), ster of sterre der zee, een van de namen voor de Heilige Maagd Maria (stella maris) en Weesgegroet = naam van rooms-katholiek kort gebed tot de Heilige Maagd [x bidden = w], dat begint met de woorden ‘wees gegroet, Maria’ [Ave Maria - naam gebed - keer bidden = ave (maria)], naar de groet van de engel Gabriël toen hij Maria de blijde boodschap bracht (Lucas 1:28), synoniem: Ave, Ave Maria. Na 'maagd' en 'Maagd' komen trouwens de maag-darmcatarre, het maag-darmkanaal en de
maag-darmproef, maar dat is weer een ander verhaal, (but) that's another story.

 
 

0449 Dictee woensdag 24 dec 2014 (1): dictee Oplossing Voorronde Woerden 2015 √

Dictee - dictees [0449]

Oplossing Voorronde Groot Woerdens Dictee 2015

De opgaven stonden in blogpost [0446]

A Zinnen (de fouten zijn onderstreept - groen = goed)

1. In grote getalen kwamen de leeuweriken af op de pinda'tjes en macadamianoten.
groten getale - pindaatjes

2. Vorige week smeeden de schurken nog vilijne plannen, maar gisteren belanden zij in een fuik van de Politie.
smeedden - vileine - belandden - politie

3. Als je de programma’s niet update, kunnen de fluorescerende
TV-schermen ernstige schade leiden.

updatet - tv-schermen - lijden

4. Met haar vergrootte decolletee behaalde de mezzo-sopraan grote successen.
vergrote - decolleté - mezzosopraan

5. De chef-kok bestelde boerekool, kabeljouw en vijftien kilo
T-bonesteaks.
boerenkool - kabeljauw

6. Wordt je benauwd of krijg je maag-darmklachten van teveel gluten, dan heb je mischien coeliakie.
Word - te veel - misschien

B Woorden (meerkeuzetoets)

Selecteer van onderstaande woorden het juiste gespelde woord of woordgroep.

De juiste spelling is onderstreept en groen.

1. choqueren                  shockeren                   choqeren

2. ruggegraat                  ruggengraat                ruggengraad

3. sciencefiction              science fiction             Science Fiction

4. EHBO-er                     ehbo-er                       EHBO’er

5. gestrest                       gestresst                     gestressd

6. hang-en-sluitwerk       hang en sluitwerk        hang- en sluitwerk

7. pyramide                    piramide                       piramyde

8. hij is verhuist              hij is verhuisd               hij is verhuisdt

9. eczeem                       exceem                        ecxeem

10. Ebolapatiënt             ebolapatiënt                 Ebola patiënt
 

0448 Dictee woensdag 17 dec 2014 (12): dictee Oplossing Taalquiz Merelbeke √ x

Dictee - dictees [0448]

Oplossing Taalquiz Merelbeke 2014 – Spellinggerelateerde opgaven

De opgaven stonden in blogpost [0439]

A. Zijn de volgende woorden goed of fout gespeld? Onderstreep de goede

corrosie                         electrode                           algorithme

dyscalculie                    formateren                        isgelijkteken

emaileren                      product                             ampèremeter 

B. Onderstreep in de volgende tekst het woord (de woorden) waarin een getal verborgen zit (alleen het getal is voldoende). Het zijn er 8! Getallen kunnen meer dan 1 keer voorkomen. De som van de 8 getallen is 220. Gebruik steeds het grootst mogelijke getal, als je 'zestien' tegenkomt, gebruik dat dan niet als 'zes' of 'tien'. Let op: het lidwoord een geldt niet als antwoord!

De man was zich niet van kwaad bewust toen hij zijn wagen tot stilstand bracht. 'Tiens! Die juffrouw heeft hulp nodig, denk ik'. Het was herfstachtig, inderdaad een weer om hoogstens een straathond er doorheen te jagen. Hij had in een speelfilm over kamikazeseks gezien hoe iemand bij zo'n weer op bedrieglijke wijze hulp bood aan natgeregende dames bij de tramhalte. Maar hij sprak een
politie-lokeend aan.

C. Zelfde opgave als B, weer 8 getallen, maar nu met som 61.

De chemieleraar hield van Bach. Telkens als het weer misliep bij zijn experimenten en het klaslokaal met rook gevuld werd, riep hij als een bezetene: 'Genoeg chemische reactie! Nu nemen we een pauze. Vensters open voor frisse lucht en oren gespitst voor een cd met wat Bach zelf het mooiste vond: het werk voor orgel! Fuga's en toccata's.

D. In de volgende 4 zinnen zijn 28 (7 + 9 + 7 + 5) woorden of woordgroepen vet + cursief gedrukt. Onderstreep de TIEN foute woorden of woordgroepen. Verscheidene fouten in één zo'n woord(groep) worden slechts als één fout gerekend. Let op: niet strikt noodzakelijke, zgn. 'facultatieve koppeltekens' moeten als fout worden beschouwd. Bijvoorbeeld 'quasi-klassiek' is hier als fout aan te rekenen. Let op: wat in VD gelabeld is als 'algemeen', zoals 'algemeen Belgisch-Nederlands' keuren we goed. Woorden met bijvoorbeeld het label 'Belgisch-Nederlands, niet algemeen), 'Belgisch-Nederlands, spreektaal' worden afgekeurd.

1. Toen de montignaccende     TSO-er (technisch secundair onderwijs) het zwaarwichtig begon te hebben over kHz, GHz en optische vezelactiviteiten, was de met stafylokokken besmette uitbater van drie zoos boos omdat die knowhow ver boven zijn koortsige petje ging, waarna hij besloot de dichtstbijzijnde verplegingsdienst op te zoeken. (7 - 2 fout)

2. Omdat hij er niet gerust op was, ploos de gerenomeerde viroloog de tot nog toe     polyinterpretabele symptomen van pseudovogelpest, pseudo-influenza en myxomatose uit, waardoor hij tot de vaststelling kwam dat ze sterk op elkaar gelijken en waarna hij meteen zijn bevindingen op een papiertje noteerde alsof het een kattenbelletje betrof. (9 - 2 fout)

3. Toen het merendeel van de professoren in de kwantumfysica te laat op het congres verschenen, bleek dat zij allen met hun vijfenzestigpluskaart enige Belgische treinperikels hadden moeten trotseren en tengevolge daarvan het FAQ'jesgedeelte * geheel en al leken gemist te hebben. (7 - 3 fout)

* VD heeft uitspraak èh-fee-kjoe - dus tjes!

4. Hij maakte ons allen deelgenoot aan zijn glasheldere kijk op wat proceduraal zeer ruïneus is voor de accuratesse van de resultaten van de koolstof 14-methode, waarbij hij refereerde naar het desastreuze vooronderzoek. (5 - 3 fout)

 

Totaal: 10 fout.

 

 

0447 Dictee woensdag 17 dec 2014 (10): dictee Merelbeke: Groot Dictee aparte √ x

Dictee - dictees [0447]

Zie ook: 0443 (dictee) en 0444 (commentaar)!

Merelbeke: Groot Dictee aparte

1. Ik wil daar toch nog even op terugkomen, sans rancune en no hard feelings. Zoals bekend werden mij 8 fouten aangerekend: 4 voor 'dictee' i.p.v. 'Dictee', 2 voor 'alibabataalschatkamer' i.p.v. 'Ali Babataalschatkamer', 1 voor 'Willy II' i.p.v. 'Willy de Tweede' en
1 omdat ik in het tweede 'ontken' vergeten was de t op te schrijven, wel heel dom natuurlijk. Ik heb nog even contact gezocht met de jury, uiteraard niet om de uitslag bij te stellen – dat zal, kan en mag ook nooit gebeuren! – maar wel om mijn teleurstelling uit te spreken over de gang van zaken.

2. Ik stuurde de spelregels 2014 mee van de website https://grootdictee.ntr.nl/dicteetekst/?jaar=2014 [nog actueel!] en meldde dat herhaalde fouten voor 1 werden geteld (niet voor 4), dat je in een hele uitdrukking 'Eerste Kamer der Staten-Generaal' maar maximaal 1 fout kon scoren (net als in alle vet gedrukte passages in de tekst op genoemde site). Dat betekent dat ik maximaal 4 fouten zou hebben en als 'Willy II' zou zijn goed gerekend (mogelijk wel de regel: alles in letters, maar 'Willem II' lijkt mij net zo gewoon als mp3 of CO₂) mogelijk maar 3.

3. Over 'Ali Baba' heb ik het maar niet gehad, dat stond bij de Haagse jury niet ter discussie, in ons dicteecircuit des te meer. Ter verdediging werd mij gemeld: de jury kijkt anoniem na (je naam stond in een dichtgeplakte envelop, maar na vele jaren zullen ze je handschrift toch wel herkennen ...), voor alle kandidaten gelden dezelfde strenge regels, elk werk wordt door 3 juryleden nagekeken, de jury beslist in gezamenlijk overleg wat fout is, een fout is een fout (sommigen schreven afwisselend 'dictee' en 'Dictee'), volgens de jury in Den Haag zijn meer dan één fout in een woord mogelijk en is een hoofdletter i.p.v. een kleine letter (en omgekeerd) nu eenmaal fout. Vervolgens werden de spelregels die vanaf 2006 (en ook in 2013, ik ken die uiteraard) gelden, aangehaald.

4. Men hoopte dat ik me volgend jaar strijdvaardig weer voor dictee (en taalquiz) zou melden. Ik heb daarna nogmaals – nu expliciet, gekopieerd van genoemde site  – de spelregels 2014 toegestuurd. In dupliek werd gezegd, dat men nu pas die spelregels had gezien, en dat ze pas NA het dictee werden gepubliceerd. Men zou er volgend jaar (sic!) rekening mee houden. Mijn tripliek (en daarna hield ik er maar echt mee op) was: 1) Het is toch van de gekke dat je wel vooraf de tekst van het dictee zou kunnen bemachtigen en niet de correctienormen? Die laatste lijken me minder geheim dan het dictee zelf (Overigens had ook minstens één jurylid naar de 'rest' van de
tv-uitzending kunnen kijken, dat had al heel wat geholpen!), 2) De bedoeling van een meeschrijfdictee lijkt me – onder zo goed mogelijk met 'Den Haag' vergelijkbare omstandigheden – je te meten met de deelnemers aldaar. Nu werd het in Merelbeke een geheel afwijkende wedstrijd, 3) Volgend jaar ga ik naar Lierop (NB). Dat is er in 2015 niet meer van gekomen! Daar hadden ze – volgens zeggen – hun zaakjes wel op orde. Als ik goed ingelicht ben, kijkt men samen tv, ook naar de bespreking, terwijl men ondertussen elkaars werk corrigeert. Na afloop zijn beperkte discussies mogelijk, wat beslist zijn charmes heeft. En na afloop kijkt de jury de beste dictees nog eenmaal na en zo komt het tot een einduitslag.