2583 Dictee vrijdag 04-02-2022 (1) dictee – Dictee van de dag (474) √ x

Dictee – dictees [2583]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 383, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (474)

1. Tamoxifen bestrijdt borstkanker. Een tamarillo heet ook boomtomaat, van een taludje kun je afglijden en een tamagotchi [interactief computerknuffeldier] kun je knuffelen. Een beetje jood draagt de talmoed op zak als hij naar de Talmoedschool gaat. Kunnen tallships [zeilreus] en de opvarenden ervan ook bakzeil halen? Aan de tallyklerk [= tallyman: telt geloste of geladen lading bij schip] gaat niets ongezien voorbij. Taleggio is zachte Italiaanse kaas. Wie van de joden mogen een talliet [gebedskleed] dragen? Een talkie is een geluidsfilm. De talking blues is de blues waarin de liedtekst wordt uitgesproken tegen een instrumentale begeleiding. Taliter qualiter (= qualiter taliter – op enigerlei wijze, hoe onbevredigend ook), je regelt het maar. Met talies [zeewezen: takel] kun je taliën. In deze taxfreeshop koop je onder andere taks- en btw-vrije taksen (basset – dashond), maar die mogen het vliegtuig niet in! Het takkewijf sprak takitaki [Sranantongo] en droeg een takkenbos. Kun je tayerbladeren [tropisch gewas met eetbare knol] in een tajine [zj] (aardewerken stoofpot) stoven? De tekstverwerker dacht dat ik kamerfladderen bedoelde. Het Taino is een indianentaal.

2. In het tamarindebos staan tamarinden. Wie Tamazight spreekt, spreekt Berbers. Een beetje tamboerkorps heeft ook een tamboerijn [rinkelbom, kleine handtrom]. De chirurg moest de wond tamponneren. De tantaluskwelling is naar Tantalus genoemd. Tantaliseren wordt aldus omschreven: belust maken zonder dat er bevrediging volgt. Kan een tanker een T-anker uitwerpen? Nee, dus [zit in elektrische machines]. De Tamiltijgers gebruikten ooit de tamtam (met hun tampeloeresen - penissen?). Een kip tandoori gaat toch niet met yoghurt de oven in? De match tussen de tamboer-majoors en de tambour-maîtres eindigde in een draw. Tant mieux (des te beter), je wint, nipt, tant pis [het zij zo]. Tapestry [sterke geweven stof] wordt gebruikt voor wanden en meubelen. Een voorbeeld van een tantebetje (in tantebetjestijl dus) is: wij gingen om acht uur weg en moesten wij nog hard lopen ook om de trein te halen. Zij had haar favoriete tante Betje [tante – familielid] – die zag eruit als Tante Bloemkool [zonderling gekleed] – op bezoek, toen ze naar Tante Betje [ook: Tante Meier, wc] moest, omdat ze tante Betje te logeren [ongesteldheid] had. Tante Pos kwam alleen aan de deur en Tante Cor kwam alleen aan de telefoon.

3. Een tartuufje (tartuffetje) is een huichelaar. Onder de brief stond tout à vous (afkorting: t.à.v. – geheel de uwe, t.à.t. = tout à toi). Een
taste-vin is een wijnnapje. Tarmac is gewalst en geteerd steenslag als wegdek. Een Tarentijn woont in Tarente. Zij taquineerden [kwellen] hem tot in de doodsangst. Een tararaboemdijeefiguur is een schertsfiguur. Met een tarryklem zet je iets vast. Tarpaulin is een stevig juteweefsel. Hij werd van de Tarpejische rots (niet in VD: gedeelte van de Capitolijnse heuvel in Rome) afgeworpen. Een tarboesj is een hoge Egyptische fez. Ze stonden aan de tapasbar en nuttigden tapioca [gekorreld zetmeel uit de wortelknollen van de cassave]. Op een
tapis-roulant [roltrap] hoef je geen tapis-plain [kamerbreed vloerkleed] te leggen. In Suriname is een tapu [tah-poe] een amulet. Een tapplaats was in het kader van de TAP-regeling (Regeling Tijdelijke Arbeidsplaatsen – regeling uit 1973 voor academisch personeel) een tijdelijke arbeidsplaats. Met 'tata' [dáág] namen de kinderen afscheid bij de tatami [judomat]. Tattoos (tatoeages) worden getatoeëerd. Ik zweer bij tawny (port - naast ruby). Taugé [sojascheuten] is bepaald niet taupekleurig (molgrijs).

4. Taxrouting [geld doorsluizen naar een land met een mild belastingklimaat] is gemakkelijker dan het lijkt. Het taylorstelsel is een bepaald productiesysteem [duur handelingen vastgelegd: maximale productie]. De tbs'ster in de tbs-kliniek had alleen maar een tazza [schotelvormige drinkschaal, meestal met voet]. Wie speelt er nu nog tchoukbal [soort handbal]? Djati(hout) is teak. Te (GB, VD ook: + r) bestemder tijd zal ik het je betaald zetten. Een teacosy is een theemuts. Je moet niet zo tekeergaan. Anders zal ik je te gronde richten en zul je te gronde gaan, wat de rechter ten gronde ook bepaalt. Met wat hij nog tegoed had, wilde hij zich tegoed doen. Nu moet hij het echter maar tegoed houden. Hij heeft ook nog een mooi tegoed op zijn bankrekening staan. Te gelegener ure (te gepasten tijde) en ter aangehaalde (VD, GB ook: + r) plaatse [contextueel: onzin!] (afkorting: t.a.p.) zal ik die cheque te gelde maken. Ik zal je tegemoet gaan, tegemoetkomen en tegemoet treden: je kunt mijn komst dus tegemoetzien.

5. De TEE is de Trans-Europa-expres. Een teetotaller [ie] is een geheelonthouder. Teboekstelling is iets te boek stellen. Als je te boven komt, dat iets je niet meer te binnen schiet, zijn je grijze hersencellen misschien nog te redden, hoewel dat dan mijn klein verstand te boven gaat. De technical sales assistant wilde zich weer te buiten gaan aan technogedoe [muziek]. De technicien had geen teclubrander [verbeterde bunsenbrander] nodig en hoefde ook het Te Deum (laudamus) [U, God, loven wij] niet te zingen. Het teckeltje liep het veld in tijdens het tackelen van zijn tegenstander door de rechtsback met een gemene tackle [Let op: ww. tackelen of tacklen]. Droeg de teenybopper [dweperig jong tienermeisje] echt tefilin [gebedsriemen israëlieten]? Niet te geloven! Met temp wordt een verkorting van de temperatuur in het hospitaal aangeduid [we zullen u tempen]. Bent u al getempt?

6. In de Teleac-cursus leerde ik dat 'tellurisch' 'tot de aarde behorend' is. Teneinde rellen te voorkomen, was het goed dat de wedstrijd ten einde liep. De tektoniek bestudeert ook de tektogenese [vorming van plooiingen en breuken in de aardkorst], maar niet noodzakelijkerwijs ook tektieten [glasachtige stenen = meteorieten?]. Is je conclusie tekstueel of contextueel te onderbouwen? Ik zou je tekortdoen, als ik je tekort niet zou aanvullen. Tekortschieten hoeft niet altijd tekortkomen te zijn. Is dat nu echt te zijner nagedachtenis, te ja of te nee? De tehatexlerares [tekenen, handvaardigheid en textiele werkvormen] hield te harent een partijtje, een party. De telepaat (gedachtelezer [n/s]) vertoonde zijn telepathische gaven met veel pathos [hoogdravendheid]. Hij kreeg des te meer aandacht, temeer omdat de media zich ertegenaan (bedoeld: ermee) bemoeiden. Tempé is een gefermenteerd product van sojabonen. Te mijnent bekeken we de foto's waar ik te midden van de Temmincks strandlopers poseerde. Niet klagen achteraf, je koopt deze partij tel quel [zonder verantwoordelijkheid van de verkoper wat de kwaliteit en de fustage – emballage – betreft]!

7. Teloh [tee-loo] zijn stukjes cassave. De officiële afkorting van telefoonnummer is telnr. [met punt!] Laat onze kennis niet teloorgaan! 'Telenovela' is vernederlandst tot 'telenovelle' [kortlopende, romantische soapserie]. Hij hoorde tenenkrommend aan, hoe het krakkemikkige [krakemikkig, krikkemikkig] feestlied ten faveure van de jubilaris – als ware het een smartlap – ten gehore werd gebracht. Er waren tendensen (ook: z) om aan te nemen dat de mijnwerkers met hun petlampen [aan de pet] ten dode opgeschreven waren. De tunnelgids zal ons ten einde brengen. Een bijtertje vertoont tenaciteit [vasthoudendheid]. Krijgen we dat ten eeuwigen dage te horen? Ten aanschouwen en ten aanhoren van iedereen verkondigde hij dat het verspilde moeite en dus temps perdu [verloren tijd] was. Jongens waren voor haar ten enenmale onaantrekkelijk. Eenmaal, andermaal, derdemaal: verkocht! Maak af: voor het eerst, ten tweeden (anderen) male, … Het meervoud van tempus [uh/oe] is tempora. De tempranillo is een wijnstok uit Spanje.

8. Is de tempoe doeloe [goeie ouwe tijd] een onderdeel van de tempi passati [de voorbije tijden]? Een temperaschilderij is een schilderij in tempera, duidelijk [mat opdrogende verf, antoniem: olieverf]? Tempura [oe] is een Japans gerecht. Het tenhemelschreiende slechte weer ten spijt werd Maria-Tenhemelopneming toch nog een mooie dag. Ten langen leste zou hij me tenminste toch nog op de middenstip ten huwelijk vragen te midden van een horde hoogstwaarschijnlijk hoogst verbaasde (ten naaste bij ten minste vijftig) rugbyadepten. Met zijn ten onder gaan was de tenondergang compleet. Dat is zelfs figuurlijk een beetje dwaas: in je tenue de ville [wandelkostuum] ten strijde strekken. Tenuitvoerlegging is iets ten uitvoer leggen, tenuitvoerbrenging is iets ten uitvoer brengen. De tenuis [tee-nuu-wihs] is de stemloze plofklank (p, t, k; meervoud: tenues; antoniem: media – enk. medium). De puck viel ten prooi aan de gasten, maar de scheidsrechter (scheids, arbiter, referee, umpire, fluitist) floot voor de thuispartij.

9. Hij loog, tenware [tenzij] ik ernaast zat. Een tenzone (drie meervoudsvormen!) is een van de vormen van de troubadourspoëzie, een dispuut- of strijdgedicht. Dat hebt u terecht gesteld: die man heeft uw oom toentertijd [ook: toendertijd] terechtgesteld. Te rechter tijd zullen we er terechtkunnen. Na de teraardebestelling (het ter aarde bestellen) is hij bij zichzelf te rade gegaan. Bij een terdoodveroordeling vindt een ter dood veroordelen plaats en is er een terdoodveroordeelde. Bij een terbeschikkingstelling wordt iets of iemand (dan is de afkorting: tbs) ter beschikking gesteld. Waarom worden die oude koeien van uwentwege uit de gracht (sloot) gehaald en opnieuw ten tonele gevoerd? Een teorbe is een basluit en teppanyaki [let op: sukiyaki, teriyaki] is een zekere Japanse wijze van voedsel bereiden. Doet u mij maar een tequila sunrise [cocktail van tequila, sinaasappelsap en grenadine].

10. De terabecquerel (symbool: TBq) is een eenheid van kernactiviteit. Het voorvoegsel 'tera-' staat voor een een met twaalf nullen [10^+12]. Kirren kan gemakkelijk in het riet eindigen. Dan is er sprake van een kir [kluitje in het riet] . Een flessluiting met beugel heet ook wel musketon (mousqueton). Hij was wel tweehonderd (200) tertiën (terties) [zestigste deel van een seconde – tijd] buiten westen [zeg maar 3 s - vero sec of sec. - dus]. Zoek eens op waar 'tertie' vandaan komt [Latijn – tertius = derde]. Heb je het teruggavenbiljet al ontvangen? Een terzet is een muziekstuk voor drie stemmen of partijen. Kunnen we ter zake komen over de terzijdestelling van ons bedrijf? Jullie kunnen dat niet zomaar terzijde stellen! De (gewestelijke) tettenmieën (bh's, beha's – bustehouder) waren kop aan staart verpakt. Dat leek wel op een heuse kop-aan-staartbotsing [kop aan staart].

 

 

2582 Dictee donderdag 03-02-2022 (1) dictee – Dictee van de dag (473) √ x

Dictee – dictees [2582]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 384, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (473)

1. Wat is nu feitelijk het verschil tussen tête-à-tête [gesprek onder vier ogen] en tête-bêche [van postzegels]? Ze zullen wel terug willen voor het terugzoeken en terugvinden van het horloge. Wie terneergedrukt wordt, is terneergeslagen en moet zich soms terneervlijen. De Witte Terreur [de vervolging van de aanhangers van Napoleon na Waterloo] was de terreur blanche. Inez' jurk kwam tussen de ketting van Terrence' fiets. Ik ben zo te werk gegaan, dat ik heb kunnen teweegbrengen dat hij slechts tot de tewaterlating (het te water laten) tewerkgesteld [tewerkstellen] was. Een theologoumenon [oe] is een theologische uitspraak die berust op een persoonlijke ervaring of visie. Is deze gentleman de laatste der Mohikanen? Wordt het een thé complet of een thé dansant (t.d.)? Een thebaïde is een kluizenaarsdorp. In 'THC-gehalte' staat de afkorting voor tetrahydrocannabinol. Thaumatologie is de leer der wonderen. Thalidomide was het rampzalige softenon [aangeboren afwijkingen bij de baby]. Werkt dat ook in op de thalamus [grijze stof van de tussenhersenen]? Bij Toutatis [grappig bedoelde krachtterm – Asterix en Obelix], wat een mess [knoeiboel]!

2. Thanatofilie is de dwangmatige suïcideneiging. Bij het teaën was het thatcherisme [Engeland – Margaret Thatcher, de iron lady] gespreksonderwerp. Theürgie is geestenbezwering. Thetische uitspraken hebben het karakter van een these, een stelling. In onze voorgevel zit thermopane [zeker merk dubbel( )glas]. Een van de Griekse letters is de thèta (net als de bèta). Thermische lansen dienen als lasbranders. Een thermocauter (thermocautère) is een geneeskundig instrument om weefseldelen uit- of door te branden. The Star-Spangled Banner is het Amerikaanse volkslied en met
'stars-and-stripes' wordt de Amerikaanse vlag aangeduid. Wat thoracaal is, betreft de thorax. Thiamine is vitamine B1. Onder thorbeckianen [Thorbecke] vind je ook ongelovige thomassen. Die thuis moet spelen, is de thuisspelende ploeg. Hij had een tic [raar aanwensel] van thujamos [zeer fijn mos]. Een thuriferarius is een wierookdrager. Na zijn allereerste TIA (transient ischaemic attack) hebben ze een tibetdog [herdershond] aangeschaft.

3. Een tierce [uitspraak: tiers] is een Engelse inhoudsmaat. Een triëre is een oorlogsschip. Toen we het na een tigtal keren voor de tigste keer vroegen, kwam hij uiteindelijk wel met een tig aantal argumenten op de proppen. De tienergeneratie bestaat uit teenagers. De thyrsus (thyrsusstaf) was het attribuut van de bacchanten. Met een pimpmobiel kun je bellen, de term 'pimpotentie' danken we aan Pim Fortuijn. De Tiers-Etat (de burgerij) is de derde stand; wat is de vierde? Antwoord: dat hangt volgens VD van de taal af: in het Nederlands sinds de negentiende eeuw de arbeiders, maar in het Engels (de fourth estate) de pers en andere media. Het Bijbelse 'Timotheus' schrijf je zo volgens VD [NBG: Timoteüs]. Een timon is een mensenhater. Wat verstaan ze gewestelijk onder een tinus-aan-de-rekstok [kruisbeeld –
jan-an-de-lat]? In een tinnekast bewaar je tinnegoed (tingoed uit de tingieterij: tinnen vaatwerk). Hoe steekt de staatsvorm timocratie [alleen vermogenden] in elkaar?

4. Op beschuttingsmuren van middeleeuwse wallen en torens vind je soms een tinnenserie [van tin of tinne + n - bij kasteelmuren]. De gannef [dief, schelm] behoorde tot het tinnef (tennef, gespuis). Timotheegras is een als voedergras veel aangekweekte soort van doddengras. Jij, rare tinus, lijkt wel een tipsy [dronken, licht aangeschoten] gipsy [zigeuner]! Nadat ze had getipp-ext, was 'tiptop heertje' nu goed gespeld. De Tirolers dragen vaak tirolerhoeden (Tiroler hoeden). De titoïsten [Tito] hadden een titanenstrijd geleverd. Hier mag geen tittel of jota aan veranderd worden! Toen het tobbetje-even-rond het tobbedansen gewonnen had, bracht hij/zij [VD alleen vrouw], met in zijn ene hand toast, met zijn andere hand een toost uit. Op de
T-kruising vielen de T-koppelingen van de vrachtwagen af. Een tjost is een gevecht tussen ridders te paard. Iemand tjintjangen is hem tot moes slaan. Olé, tsjakka, tjabé als specerij en spécialité [bijzonder, eigen product] en tjandoe [in Indië bereide opium] toe! Een tire-fond (kraagschroef) wordt gebruikt voor de bevestiging van railstoelen op dwarsliggers [bij spoorwegen].

5. Geef mij maar een tiramisu'tje als toetje. Hé jij, toddik [niet meer in VD: smeerpoets] met je toddenoutfit [tod(de) = prul, oude lap], wil je een toddy (koude grog [grohk]) van me? Beperking van je to-dolijstje zou ik toejuichen. Na het je toe-eigenen van iets, heb je je dat toegeëigend. Het kan er heet aan toegaan tussen de toekans [vogels]. Ze moeten nog wat naar elkaar toe groeien [en het bos/plantsoen moet nog toegoeien]. De tournee had veel weg van een toertocht. Dat hij toeterlazarus was, zijn zatheid, werd een hot topic. Boven op de toercaravan zat een toerako, een met ether bedwelmde bananeneter. De toehoorster zou niet meer toekomen aan het stellen van haar prangende vraag. De arme tobias roetsjte met zijn slee de tobogan [kermisroetsjbaan] af.

6. Tocoferol is een vruchtbaarheidsvitamine, vitamine E. Een toccata is een compositie voor klavier of orgel. De tocologie is de leer van het baringsproces. Een tobhut wordt bij de valkenvangst benut. Een toetoep is een hoog gesloten jasje met stijf opstaande boord. Nadat hij de deur had toegetrokken, wilde hij de aandacht naar zich toe trekken. In een bijna tolstojaanse entourage werd de fles tokayer(wijn) ontkurkt. De tolken-vertalers, net afgestudeerd aan de tolk-vertaleropleiding [tolk-vertaler], wensten elkaar toitoitoi. De tong picasso (in feite een tongfiletje) smaakte tongstrelend, ravissant, à ravir. Het tomtommen doe je met een tomtom, liefst van het merk TomTom (voorbeeld van een CamelCase). Een tompoes kun je wel onder een tompouce opeten, maar niet omgekeerd [Deze zin is – 2020 – sinds kort dubieus – VD en GB zeggen feitelijk: tompoes = tompouce, gebak, paraplu]! De tongpunt-r wordt niet met de huig gevormd [huig-r]. Het was kiezen: tomaten- of groentesoep. Een tokeh [ee] is een gekko. Ik doe tout mon possible [al het mogelijke].

7. De tomahawk [strijdbijl indianen Noord-Amerika] verstoorde de tölt [een van de (tel)gangen] van het paard grondig. De an sich al schitterende uitdrukking 'to kalon k'agathon' staat voor 'het mooie en het goede'. De topless zwemwedstrijd was de top of the bill [belangrijkste programmaonderdeel]. Een van de betekenissen van 'toot' is 'greep van een reischaaf'. Een poulaine [oe èh] is een tootschoen [oo]. Een tootsie [oe] is een man als vrouw verkleed. Dat komt niet veel voor bij Hutu's en Tutsi's. De Toradjase geschiedenis verhaalt van de Toradja's. Een toqueje (zeg, afhankelijk van de maat, maar toque) wordt gedragen bij honkbal en ijshockey [genitaliënbeschermer]. De torr [geen speciaal symbool], genoemd naar Torricelli (die van de buis!), is een eenheid van druk in de vacuümtechniek en gelijk aan de druk van een millimeter kwik (symbool: Hg – hydrogenium is waterstof!). Tot nog toe, tot nu toe, snap ik weinig van wat een toties-quotiesaflaat [2x ie-jèhs] is [kan bij elk r.-k. kerkbezoek verdiend worden]. Wel weet ik wat 'toties quoties' betekent: 'zo dikwijls als'. Tout le monde [iedereen] weet dat!

8. Een schoolreis dient tot lering ende vermaak [uitdr.]. Tot hoe laat kan ik nog van je te horen krijgen tot hoever je met me meegaat? Ik vind het tot daaraan toe dat zij tota tua [geheel de uwe – t.t.] is. Hij was
tot-en-met een geleerde. Wie de toss won (ik tos altijd zelf), mocht het eerst de tostitoaster gebruiken. Ook Toscanen roken toscaners [sigaren] (of roken zij andere Toscaners uit?). De auto was total loss en kreeg daarom een totallossverklaring. Kijk, dat is nou nog eens
to-the-pointinfo [VD bijw., GB bnw.: to the pointe info!]. Een torsekast heeft getorste poten. Een torsadenlas tordeert twee uiteinden. In Italië hebben ze zelfs met 65 nog geen torschlusspanik. Het zal je
ivf-moeder [in-vitrofertilisatie – in vitro, reageerbuis(bevruchting) – ant.: in vivo] maar wezen! Wat is het verschil tussen tortilla's [Spanje: omelet, Mexico: dun pannenkoekje] en tortellini [halvemaanvormige of ronde pasta, klein] respectievelijk tortelloni [groot]? 'Topvijfplaats' [letters] schrijf je [met cijfers] ook als 'top 5-plaats'. De topscorer tobde niet, maar voelde zich wel toppiejoppie (dit is een bijna-reduplicatie). Een toponymist bestudeert toponiemen [plaatsnamen]. Wat is topocytochemie [topochemie m.b.t. afzonderlijke cellen]?

9. De Topografische Dienst maakt onder andere kaarten. Let op: de td is de technische dienst (en t.d. de thé dansant). Een
top-downbenadering vindt top-down plaats in plaats van bottom-up. En dat zo plotseling: het lijkt wel op tourner casaque (zijn jasje keren, de huik naar de wind hangen). Toen Gino op tournee was, gaf hij in het kleine cafeetje aan de haven enkele tournée(s) générales (B.-N., spreektaal). In de Tourkaravaan (verkorting van: Tour de Francekaravaan) mogen geen toercaravans meerijden, wel één touringcar (toerwagen). In de touristclass (toeristenklasse) kom je niet via een tourniquet (kruisrad). In de Tour de France wordt meer verdiend dan in de Tour Féminin [2025: Tour de France Femmes. TDFF], welke strapatsen [bokkensprongen] en tours de force [krachttoeren] de Tourrenners in elke touretappe ook uithalen. Kun je een toupetje [haarstukje] eigenlijk wel touperen [een kuifje in het haar maken]? Het gros-de-Tours is een zware, zijden of halfzijden geweven stof [vgl. gros-de-Naples]. Politici halen in hun tours d'ivoire [ivoren torens] tours de passe-passe (goocheltoeren) uit.

10. Tours de bâton zijn ook trucjes, kunststukjes. Toucheren is aanraken en touchy is lichtgeraakt. Voor het rectaal toucher kon de arts ook zijn honorarium toucheren. Bij het schermen is een touche een aanraking en een touché een treffer. Een touche-à-tout is een bemoeial. De tragédienne speelde in een tragikomedie. Ze speelde de tragischte rollen. De communicant was de zoon van een trafikant [handelaar, koopman]. De trekker [met rugzak] reed mee op een tractor. Werkt een tracergas [inert gas waarvan de concentratie gemakkelijk meetbaar is] ook in op de tractus (een bundel zenuwen)? Verdraagt toyotisme [maximale prestaties, kleine teams, minimale voorraden] wel toynbeewerk [ontwikkelingswerk onder de arbeidende klasse]?

 

 

2581 Dictee woensdag 02-02-2022 (2) – dictee Oefendictee feb 2022 (1) √ x

Dictee – dictees [2581]

Oefendictee feb 2022 (1)

1. Bevalt [niet dát!] dat nieuwe coachje van jullie ploeg wel? In het uur tussen hond en wolf, inter canem et lupum, entre chien et loup
(in de avondschemering). (It’s) too good to be true (te mooi om waar te zijn). Het caravaggisme is een kwestie van licht en donker (schilderkunst). Oxytocine is het geluks- of knuffelhormoon. Wij hebben hem mooi van die wijn afgeholpen. Met [ch] jalapeño wordt chilipeper bedoeld. Huttenkaas kennen we niet, hüttenkäse en cottagecheese wel. Het parvovirus, parvo of parvovirosis veroorzaakt erythema (ook erytheem. mv. erythemata of erythema’s – rode vlekken op de huid). Wat naasausr John Wyclif verwijst, is wyclifitisch. Loop (zit) toch niet zo te zaniken!

2. Het gebouw had een zijin- en -uitgang. De getuigen van Jehova, de Jehova’s getuigen, mogen geen bloedtransfusie ondergaan. Dat gezinnetje is bloedarm. Flebitis is aderontsteking en pyleflebitis is poortaderontsteking. Bij het eten gebruikten ze madeirasaus
[GB alleen en ook, net als VD alleen: maderasaus - 2024 ook bij beide: madeirasaus!] en dronken ze made(i)ra(wijn) [GB/VD], vernoemd naar Madeira [dat niet met een e]. Onderaan alle boekbladzijden/s stonden reclamen- [n niet uitspreken] of custodenwachters [idem] (custos, bladwachter). Een nabo is een niet actief beveiligde overweg. Wat weet jij van dat PFAS-dossier (poly- en perfluoralkylstoffen) [GB - VD met ‘pfas’ lijkt minder juist, dan overigens: pfasdossier]. Een zije sok, een zije mina en een zije reet zijn een zijen. Een hoge zijden is een hoge hoed. Crepusculair is nachtactief (van dieren).

3. Crepitus (crepitaties) is crepitatie (dát in VD): knetterend geluid bij het over elkaar heen bewegen van ruwe oppervlakken in het lichaam, bv. van bot over kraakbeen. Vlöggelen in Ootmarsum gaat heel langzaam. De toeslagenaffaire doet bigbrotheriaans [big brother - van Big Brother is watching you] aan. Ik werd vernoggeld (om niet te zeggen: vernacheld). Let op: het is nu mRNA (messenger- of boodschapper-RNA), tRNA (overdrachts- of transfer-RNA) en rRNA (ribosoom- of ribosomaal-RNA). Met porna wordt vrouwenporno bedoeld. En je hebt mtDNA [mitochondriaal] en
recombinant- [samengevoegd genetisch materiaal] en
dubbelstrengs-DNA = cDNA (complementary). Het paleo-DNA is aanwezig in botten en junk-DNA codeert niet voor genetische eigenschappen.

4. Een hoedna is een wapenstilstand met een niet-islamitische vijand. Trouwens: mtDNA is mitochondriaal. De boogaloo is Zuid-Amerikaanse dansmuziek met invloeden van o.a. mambo, rock-’n-roll en soul. Een loo is een open plek in het bos (vgl. (voormalig koninklijk) paleis Het Loo in Apeldoorn). Zekere curry uit de Indiase keuken is vindaloo. Tessa de Loo schreef: soms heeft overspel niets om het lijf. We kennen de Slag bij Waterloo en zijn Waterloo vinden (VD) en een waterloo lijden (GB, beslissende nederlaag). Op *lo: (VD) a Deo sole (van God alleen), een allochtoon is geen autochtoon (een allo- is immers geen auto-), een alo is een academie voor lichamelijke opvoeding, een amarillo is een sigaar (ook bnw.) en een antihalo [kleurstof] voorkomt in de fotografie een halo.

5. Een apollo [toonbeeld van mannelijke schoonheid] is genoemd naar een zoon van Zeus (Apollo). De Aquilo is een noordoosten- of noordenwind, een armadillo is een gordeldier, de barolo een zekere rode wijn, bijlo of bilo een bastaardvloek, beter blo of blode Jan, dan dô [dakje] of dode Jan, b.l.o.: (school voor) buitengewoon lager onderwijs, bolo is taart op de Antillen, broccatello – marmersoort, bulo: buitengewoon lager onderwijs (BE), caboclo: van gemengde
Europees-Braziliaanse afkomst, caudillo (militair leider, m.n. Franco), cembalo = klavecimbel, chullo: Peru(vi)aanse wollen muts met oorflappen, cigarillo: kleine sigaar, CLO: Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek (BE), collo/colli of colli/colli’s, coram populo: in tegenwoordigheid van het volk en dactylo – typist(e) [BE].

6. Een creatie ex nihilo is een schepping uit het niets, een criollo is vooral het rijpaard van een gaucho, cumelo: kruising: komkommer x meloen, cum libello <> in angello: met een boekje in een hoekje, diabolo: zeker speelgoed, DLO: Stichting Dienst Landbouwkundig Onderzoek (onderdeel Wageningen UR), doblo: dom blondje en dolo malo: met boze list/opzet, arglistig. Ecolo: Franstalige groenen in BE, de eikenaardvlo en de elo(rating) [Arpad Elo was een schaker]: berekening van het schaakniveau naar prestatie . Flagrante bello: onder het woeden van oorlog, flo: functioneel leeftijdsontslag, fluctus in simpulo: een storm in een glas water, gigolo: callboy, glo: gewoon lager onderwijs (SR - gloschool -letterwoord), ILO: International Labour Organization [IAO - In­ter­na­ti­o­na­le Ar­beids­or­ga­ni­sa­tie (Ne­der­land­se naam van de ILO)] en in dulci jubilo: vrolijk en in overdaad.

7. Oorlogsrecht: jus in bello en op rechtmatige wijze: justo titulo. Kaulo muziek is ‘rot’ [beroerd, lelijk], kaulo dom is erg dom. Kelo is zeker Fins hout en de KLO is in NL de Dienst Kijk- en Luisteronderzoek (afdeling van de NOS - Nederlandse Omroepstichting). Een leporello(boek) is een boek in harmonicavorm. Limoncello is limoncino: een Italiaanse citroenlikeur. Een lokalo is een lokale politicus: dat moet wel een local [plaatselijke bewoner] zijn! Een longo sed proximus intervallo: de volgende, maar op grote afstand. Wat is dat een lullo [sul, sukkel], zeg. Magno intervallo: na een lange tussenpoos. Een magnus Apollo [de grote Apollo] is een groot orakel. Een mecalo staat voor megacalorie. Membrillo is een dikke kweeperengelei (Spanje). Meo periculo: op mijn risico. Een metallo (BE) is een metaalarbeider. Een molo is een havendam, een hoofd.

8. Nebbiolo is een rode wijn. Een negrillo is een pygmee. Zeker graveerwerk heet niëllo. Nolo (bnw.) is zonder (no) of met weinig (lo) alcohol. Een ocotillo is een woestijnheester. Een papagallo zoekt in Italië erotische avontuurtjes met toeristes. Een pedalo is een waterfiets (BE). Deze piccolo(fluit) is pico bello. Pilo is een soort van glad fustein. Een pizzaiolo is een pizzabakker. Pleno <> titulo is met volle titel (rechtsgrond). De PLO is de Palestinian Liberation Organization. Een pomelo is een shaddock (veredelde pompelmoes). Een ponticello is een kam op strijkinstrumenten. Een portobello/a is een grote kastanjechampignon. Praemisso titulo: de titel er in gedachten bij te plaatsen. Pro nihilo: voor niets. Pro stylo: voor de vorm. Pueblo: dorp.

9. Een realo is geen fundi. Zijn daar ook regionalo's bij? Sensu malo: in ongunstige zin. Een soprillo is een piccolosaxofoon. Het (de) stabilo is het staartvlak (vliegtuig). Zij is stenodactylo. Een studiolo is een rariteitenkamer (rariteitenkabinet). Een stylo is een balpen (BE). Sub quocunque titulo: onder welk voorwendsel dan ook. Dicht bij de kam gestreken = sul ponticelli. Een tamarillo is een boomtomaat. Tanquam im speculo = als in een spiegel = veluti in speculum. Tempranillo is een wijnstok of rode druif daaraan. Een tombolo is een zekere strandwal. Toto coelo = hemelsbreed. Trankilo = bedaard, rustig (Antillen). Tranquillo = rustig in de muziek. Tremolo = snelle herhaling van één toon. Een trullo is een middeleeuws rond bouwwerk (Italië).

10. Een velo is een vélocipède. Verbo et exemplo = door woord en voorbeeld. Een violoncello is een cello. Yolo: you only live once. Een zorillo is een Zuid-Amerikaans stinkdier.

 

 

 

2580 Dictee woensdag 02-02-2022 (1) dictee – Dictee van de dag (472) √ x

Dictee – dictees [2580]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 385, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (472)

1. We gaan trammen naar Scheveningen. De trampolinespringende [ww. alleen infinitief] man viel lelijk door de (korfbal)mand. Tranquillamente is rustig in de muziek. De ontwikkelingshulp was in tranches [deel, moot] verdeeld. Hij was traneloos in trance [buiten normale bewustzijn]. Traveeën [gewelfveld tussen gordelbogen] vind je meestal in kerken. Hij speelde trèfle (klaveren). Hij leverde een wagenvol met waardevolle grond af. Een trassi is een garnalenpasta. Trasseren is een wissel afgeven, traceren een tracé aangeven. De traptreetjes waren trashy [waardeloos] aangelegd. Het transept is de dwarsvleugel van een kruiskerk. Hij maakte een transoceanische, in dit geval trans-Atlantische, zeiltocht. Transalpiene spoorwegen zijn transalpien [zonder ‘trans’ ook alpine en alpijns]. Een trapezeartiest doet aan trapeze springen [GB/VD]. Transliteratie (GB ook: translitteratie - doe in dictee 1 t!) is het letter voor letter weergeven van tekens. Halje travalje, halsoverkop, ging hij ervandoor. Deze planten zijn zowel trans- als cis-Alpijns waargenomen.

2. Het mRNA is messenger-RNA of boodschapper-RNA, tRNA is transfer-RNA of overdrachts-RNA en rRNA is ribosoom-RNA. Er bestaat ook nog dubbelstrengs-RNA. Een tremmer is een kolenwipper. De treiterijen vonden achter het treillis (de tralies) plaats. Een trichobezoar is een haarbal. De trichinenziekte (trichinose) wordt veroorzaakt door trichinen [haarwormpjes]. Had je heel vroeger tribunenvergaderingen, tegenwoordig zijn er alleen tribuneklanten. Tribrachische verzen bevatten tribrachen (meervoud van tribrachys – kort – kort – kort). Een trezoor is een schat. In de Trêveszaal [Twaalfjarig Bestand = de Treves], moest het gebeuren. De
trial-and-errormethode [al streepjes!] kan goed uitpakken bij een sudokuoplossing. Zelfs in zijn tricotje lustte hij nog wel pap van de trifle [dessertgerecht]. Hij triestte langdurig. Triforia (enkelvoud: triforium) zijn smalle zuilengalerijen boven de bogen van het middenschip in romaanse en gotische kerken. Een bekende chemische stof is fosfortri-jodide.

3. Kijk daar, een mooi trigliefenfries! Trihydroxybenzoëzuur (galluszuur) gebruik je ook niet iedere dag. Trijp wordt ook wel velours d'Utrecht genoemd. Hij sloop op trijpen pantoffels naderbij. Trotyl heet ook TNT, voluit: trinitrotolueen. Zij dronk triple-sec [sinaasappellikeur, driemaal gede/istilleerd], haar eega tripel, een zwaar trappistenbier. Trijsen is takelen  en triktrak is een kansspel. PPP of Triple P staat voor people, profit, planet (AAA voor banken is triple A). Trocheïsche verzen bestaan uit trocheeën (enkelvoud: trochee, trocheus – lang – kort). De troubleshooter kon haar getroebleerde brein met trubbels niet zuiveren. Trois-quarts [niet helemaal van voren, niet helemaal van opzij] was haar portret gemaakt. Haar trois-pièces [driedelig mantelpakje] kon je daar niet op zien. Zou hij er erg tegen opzien? Zij trokken eropuit en namen de trolleybus. Hij was gek op pianospelen, zijn broer op trompet spelen. Een moderne Trojaanse Oorlog zou ongetwijfeld met trojans, Trojan horses (computer!), worden uitgevochten. De stoepier [pjee] lokte de troupier [pjee] [officier die liever tussen de soldaten is] naar binnen. Vergelijk: papier, cipier en vampier.

4. Heeft een troubadour met bloederziekte (hemofilie) alleen maar te weinig bloedplaatjes (trombocyten)? Verloren met trou-madame? Ach, het is maar een spelletje! Geilden de trotskisten op troshyacinten? Troqueren is ruilen. De trompe-l'oeil [echt lijkende schildering] gaf de strandpalen en de waterweerkaatsing ongelooflijk natuurgetrouw weer. De bivakmutsdrager was goed gemutst en best ook wel goedgemutst. Veel truzen spreken elkaar aan met de vleinaam (koosnaam) 'Truus' (homo – komt van: Geertruida). Zelfs de try-outvoorstelling (komt van: try-out; een try vindt je collega bij rugby en de TRY is de Turkse lira) was uitverkocht. Een DAF'je heette ooit een truttenschudder. Een truqueuse [m.: truqueur] is een kunstvervalsster: zij probeert ons met haar trucages uit haar vol met trucjes zittende trukendoos – ze bewaart die in haar truck, een veertigtonner, 40-tonner – te trukeren. De foto van haar voertuig is een truckopname [ook truc- zou kunnen]. Afwegingen in troyounces geven trubbels.

5. Ik sta trotz alledem [ondanks alles] achter je. De Algemeen Dagbladenquête deed onderzoek naar de omvang van trousseaus [uitzet – bruid, baby, kostschoolleerling]. Het was een trouvaille [vondst] om als trouvère (Franse minnezanger, de bedoelde was grootgebracht door zijn minnenmoeder) verkleed te komen. Een andere naam voor de vicuña is 'vigogne' [kleine soort van wilde lama]. Het meervoud van tsedaka is tsedakot (gerechtigheden). Het gezelschap voerde een tsjechoviaans repertoire. Met tugriks [MNT] betaal je in Mongolië. Het zat met tubelijm [n/s] vastgeplakt. Er hingen tulen gordijnen. In Tsjetsjenië was het feest. Ik onderteken met 'totus tuus' ('geheel de uwe') [t.t.]. Ze droeg een eenkleurig(?) bruingroen maillotje.

6. In Tsjernobyl is het allemaal begonnen. Tularemie heet bij de mens jagersziekte. Zij dansten de tumba (carnavaleske dans uit het Caraïbische gebied). Cognac drink ik het liefst uit een tumbler [zichzelf oprichtend glas], Schotse whisky niet. Wil jij Pietertje en Reneetje even in de tummytubs (buikbadjes) zetten? Fransje en Bertje komen daarna (vanzelfsprekend – vanwege het milieu – in hetzelfde water). Het Tupi is een indianentaal. 'Tu quoque, Brute', 'tu quoque, fili mi' en 'et tu, Brute' zijn gevleugelde woorden (betekenis: ook gij, mijn zoon). Het lijkt wel rekenen met de uitdrukking 'meneer Van Dale', (ik) 'wacht op antwoord': je kunt eruitzien als een turk en aangaan als een Turk. Hoe zit dat? De eerste is een moslim, de tweede is 'van het volk'. Je weet natuurlijk dat de genoemde zes beginletters staan voor: machtsverheffen, vermenigvuldigen, delen, worteltrekken, optellen en aftrekken. De zak-pc doet het anders dan vroeger (8 / 2 * 4 = 16 en niet 1 – 8 / (2 * 4) is wel 1)! Symbolisch M (VD) W (OA): bij (VD) geen voorrang, maar van links naar rechts, idem (OA) – optellen gaat niet voor: 10 – 5 + 2 is niet 10 – 7 = 3, maar wel v.l.n.r. 5 + 2 = 7. De
(VD)-regel is vrij recent, de (OA)-regel al heel oud.

7. Ken je de tussen-n-regeling? Dit stuk stikt van de tussen-n's
[tussen-n'en] en tussen-s'en. Nu moet ik toch tussenbeide komen: al lijd je aan het tussen-de-orensyndroom, ertussenuit knijpen zal je niet lukken! Een turtleneck is een korte col aan een trui of T-shirt. 'Turkoois' en 'turkooizen' klinken nu eenmaal heel anders dan 'turquoise'. Een Turkenmoeder is zelf geen Turkse. De turingmachine [Alan Turing] was belangrijk in de computer(programmeer)taalontwikkeling. Een turco was ooit een Arabische inlandse tirailleur in Franse krijgsdienst. Tutoyeren is 'jij' zeggen en vousvoyeren 'u' zeggen. De tweedegraadsvergelijking (a x² + b x + c = 0) los je op met de
abc-formule, maar let wel op de discriminant D (= b² - 4ac) [D > 0: twee oplossingen *, D = 0 één oplossing en D < 0: geen olossingen]. Nota bene: de ABC-formule [kantonrechtersformule: Aan­tal ge­wo­gen
dienst­ja­ren, Be­lo­ning, Cor­rec­tie­fac­tor] heeft alleen met kantonrechters van doen! In een tv'loze periode kun je niet op je tv'tje tv-kijken (GB ook: tv kijken, televisiekijken, televisie kijken, teevee( )kijken).

* Te weten (t.w.) x = (-b ± √(b² - 4ac)) / 2a of  x = (-b ± √D) / 2a.

NB ± staat voor 'plus of min' - '+ of -'.

8. De twaalf-apostels (niet meer in VD) heten ook wel 'gladiool' of 'keizerskroon'. Het Tuvalu is een taal. Wat zijn er toch rare
Belgisch-Nederlandse termen zoals 'tuyau' [twie-joo] voor 'tip'. Bij de zwarte bisschop denk je toch eerder aan Tutu dan aan twatwa [zwarte bisschop, vinkachtige vogel], of niet soms? En toch zeker niet aan tutu's of een tutuutje (balletrokje)? Hoho, tuttut, tuttebel, tuthola: Tutsi's, Hutu's e tutti quanti (en allen van die soort, afkorting: e.t.q.) eten helemaal geen tuttifrutti! Als ze je daartussen zetten, moet je vanzelf wel daartussen zitten. Ik gaf de bedelaar een twee-eurostuk (ook te schrijven als: 2 eurostuk of 2€-stuk, bij voorkeur €2-stuk). Met zijn tympanie (windzucht) kon hij een hele fanfare imiteren. Ik typ straks vast een typefout (typfout) op het type-examen (typexamen). Dat schijnt een hype te zijn, en ik hype rustig mee. Heeft zij type 2-diabetes [= diabetes type 2]? Het typische typico-orkest [met cuatro's] vrolijkte de boel op. De tyfushond had tyfoïde (tyfeuze) koortsen. Het plezante uitstapje was nog leerzaam ook.

9. Tzatziki is Griekse yoghurt. De tyrannosaurus rex is een grote vleesetende sauriër. Mijn nichtje zit op de tyltylschool. Een Tyrolienne kan wel de tyrolienne dansen, maar niet omgekeerd. Ik zal u te zijner tijd (afkorting: t.z.t.) laten weten of ik deze tzigaan (zigeunermuzikant) daadwerkelijk contracteer. Überbrettlpoëzie wordt gedebiteerd in een literair (GB ook: tt - doe in dictee 1 t!) café chantant. De noties over het über-ich (superego) hebben we aan Sigmund Freud te danken. De vrouw van de uhd'er [universitair hoofddocent] was uienboer, hield van ugli's en had ufoangst. Het Reto-Romaans zoals dat wordt gesproken in de streek rond het Italiaanse Udine (je weet wel: van de voetbalclub Udinese!), heet Friulisch. Een ubiquitaire [alomtegenwoordig] uberteit [vruchtbaarheid] is goed voor het behoud van de soort. Uitentreuren is tot in den treure. Wat opa vertelde, had een hoog
uit-de-oude-doosgehalte [uit de oude doos]. Bij uitstoot of emissie moet je aan een uitgiftepatroon [n/s] denken, bij uitgaven veel eerder aan een uitgavenpatroon.

10. Het is voor de mensheid een conditio sine qua non [c.s.q.n. – noodzakelijke voorwaarde] dat ubique [overal] op aarde zuurstof aanwezig is. Bij het faden wordt bijvoorbeeld het geluid eerst ingefaded en later weer uitgefaded [2 x feet]. Pieterse is een vaak genoemde voorzitterskandidaat. Feyenoord moest de gestaakte wedstrijd tegen Utrecht nog uitspelen, maar eerst moeten ze morgen tegen Groningen uit spelen. Ik zal nog niet al mijn kaarten uitspelen, maar volgens mij zal hij deze Tour de France niet uitrijden. Ik ga niet uitweiden over hoe je die rok zou kunnen uitwijden. Het ei is uitgekomen, maar wat is er dan uit gekomen? Ik zou hem liefst de deur uit jagen, de deur uit knikkeren.