3537 Dictee vrijdag 17-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1125) √ x

Dictee – dictees [3537]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee januari 2023 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1125)

1. Jij bent evengoed schuldig als je broer. Echt Franglais: FIFA = Fédération Internationale de Football Association (Wereldvoetbalfederatie). Zijn gezicht heeft fijnbesneden trekken. Voor ons twee gin-fizz graag. Het GOS is het Gemenebest van Onafhankelijke Staten. Graciel is slank en teer. De heil- of ijlbot is de Hippoglossus hippoglossus [Linnaeus, linneaanse classificatie]. Het Hellp-syndroom is een zwangerschapscomplicatie: Hemolysis [bloedafbraak], Elevated Liver enzymes [leverfunctiestoornissen] and (en) Low Platelets [afbraak van bloedplaatjes]. Ook Engeland heeft een koninklijk huis [NL: K H]. Huis aan huis was er consternatie in de straat. Soort aardbei: sonjana.

2. De MMA, dat zijn de mixed martial arts. Een karateka is een beoefenaar van karate. Deze karate-instructeur acteert in het karate-do [zelfverdediging zonder wapens]. Op een SaS-dag (niet in wdb., Schijt aan Sonja) wordt er niet gesonjabakkerd. Flagrante delicto is op heterdaad, flagrante bello is tijdens de oorlog. In één betekenis is japannerie hetzelfde als japonaiserie [snuisterijen]. Op het jacquardweefsel [jacquardmachine] zag je een jaquemart [figuurtje dat uren op een klok slaat] afgebeeld. Hij werd gepromoveerd van camelot (oh – straatventer) tot camelot [oo] du roi [monarchistisch propagandist]. Iets op de keper beschouwen is van nabij. Bij het maken van kombucha heb je scoby nodig: symbiotic culture of bacteria and yeast. Le tout Maastricht was uitgelopen. Die ken je toch wel: la Deutekom? Een lashschip: lighter aboard ship. Een lichter(schip) gaat naar de wal.

3. De maikara – let op! VD – heet tegenwoordig makaira, blauwe tonijn. Waarschuwing: meao'er [GB 2025, gedeeltelijk initiaalwoord!], havoër [GB/VD], aioër [GB], heao'er [2025, gedeeltelijk initiaalwoord] en asoër (niet in wdb. - een asociaal) betreffen letterwoorden, maar aso’er (algemeen secundair onderwijs in BE – bij onduidelijkheid ook wel geschreven als a.s.o. – dan: a.s.o.’er) betreft een initiaalwoord. Zo schrijf je bv. ook: Cito’er (letterwoord met hoofdletter, maar BN’er – initiaalwoord). Een HBO’er, die speelt in Het Brabants Orkest. Met p geef je piano aan, met pp pianissimo en met ppp pianississimo. De bronsttijd [bronst = paardrift, paartijd] is vast ouder dan de bronstijd [brons, tijdperk]. Een scaramouche is een grappenmaker, hansworst. De Sire is de Stichting Ideële Reclame. De Jeugdstorm was de jongerenorganisatie van de NSB: Nationaalsocialistische beweging (1931-1945).

4. Als je snobby bent, ben je snobbish of snobistisch [als een snob = vermeend kenner van kunst en cultuur]. Die snorremans en saaimans is eigenlijk gewoon een Simpelmans. De sovjet was de raad van arbeiders en soldaten die de Sovjet-Unie hebben gesticht. Op een stille zaterdag(!) in mei treinden we naar Parijs. Hij bleek te lijden aan DVT, diepveneuze trombose, ook wel: ecenomyclass- of , toeristenklassensydroom, reis- of vliegtuigtrombose. Een boslandcreool is een marron [aan slavernij ontvluchte of nakomeling daarvan]. Bij het goedevrijdagakkoord moet je aan Israël denken. De slagman bij baseball moest ver slaan om met zijn laatste homerun de tegenstander te verslaan. In een arcanum of geheimmiddel kan yohombine
[een afrodisiacum] zitten. Sommigen eten daarbij shimeji’s [beukenzwam]. DBD is disruptive behaviour disorder, koepelbegrip voor ODD [ge­drags­stoor­nis die gekenmerkt wordt door vij­an­dig en open­lijk on­ge­hoor­zaam ge­drag], CD.

5. ODD is oppositional defiant disorder en CD is conduct disorder. Het zal je vast nog wel bijliggen. Blijf uit de buurt van malwillempjes-, bilze- of dolkruid! Tussen de vissen claresse en clarias lijkt weinig verschil te bestaan. Iemand een kwade dienst doen getuigt van onbegrip. Een carnavalsvereniging viert elke elf jaar een elvium. Aethiopem dealbare is de moriaan wassen (Erasmus – overbodig werk). Een kobold is een (boze) kabouter. Bij een cavaliere servente [gedienstig ridder] is er wel sprake van seks, bij een cicisbeo niet. Een ib’er is een intern begeleider, de ib is de inkomstenbelasting. Een galantuomo is een gentleman, il re galantuomo is de bijnaam van koning Victor Emanuel (1820-1878). Re is renium (75), maar re en RE staan voor Réunion. De ILO is (Labour) de IAO (Arbeid).

6. De ILS staat voor de sjekel van Israël en de ILT (NL) is de Inspectie Leefomgeving en Transport. Een momber of momboor is een voogd van wezen. Deze algoritme is geprogrammeerd in C++. Hij is in omnia paratus, op alles voorbereid. De verzamelde werken zijn haar opera omnia. De dole [torenkraai] dook op de dhole [alpenhond] af. Lazers, wat kreeg hij op z’n lazerij! Het gelegode kasteel was fraai! Zij hebben een manxkat. Rijdend op zijn fixie [doortrapper met vast verzet] kreeg hij een mictie [urinelozing]. Die waarheid is in opus caementicium [beton] gegoten. Glas in beton is nu eenmaal geen glas in lood
[glas-in-loodramen]. Orloffgebraad is naar de Rus Orlov genoemd (raar). Koude gekruide vlees-, vis- of groentegelei, dat is aspic. Eerst zien en dan geloven, dat leidt tot de uitroep ‘blinde maupie’.

7. Met een comb-over [b niet uitspreken] verhul je een kale plek [bles, door overkammen]. Een heilig(e)dag is een kale plek in een baard. Alopecie/a is pleksgewijze kaalheid. Een babbel doet aan kwaliën [keuvelen, zeuren]. Bijna tegenstellingen: qaly’s en daly’s
[quality-adjusted life year en disability-adjusted life year]. Die redneck [aartsconservatief zuiden VS] had een echte appnek. Die seven-year itches [neiging om vreemd te gaan], hebben zij daar ook last van? Seu of sive betekent ‘of’, de seú is het oogstfeest op Curaçao (muziek- en zangstijl, op Bonaire is dat de simadan). Bij een sextiel zijn de hemellichamen 60° van elkaar verwijderd. Ik ben skeer [blut], ik heb geen doekoe [geld] meer. In skikleding heeft hij geskiket (met skikes – soort skeeler). De spopo bestaat uit speciale popo’s [politie].
Een souspull is een dunne ondertrui met rolkraag. Bij het stuccen of stuken wordt er gestuct of gestuukt door een stukadoor.

8. Ik deed een beroep op de Wob (Wet openbaarheid van bestuur), ik heb dus gewobd. Sinds 2022: Wet open overheid, de Woo. In BE is de rv de roerende voorheffing. Bij ruzzelen speel je ruzzle
[online( )woordspel], met puzzelen los je een puzzel op. Kun jij overweg met Rubiks kubus, die magische of Hongaarse kubus? De hitori is een bepaalde cijferpuzzel. Synoniemen van dodekop: almagra, caput mortuum, colcothar, Engels rood, Parijs rood, Persiaans rood, Perzisch rood, poleerrood, polijstrood, Spaans rood, Venetiaans rood – zoveel synoniemen, een record? Tot de zygenen behoort de
sint-jansvlinder. Een zwuifje is een kleinigheid en het zygoma is het juk- of wangbeen. Een labrador-retriever was van huis uit een kruising. Een labradorsteen is een changeant.

 

 

 

3536 Dictee donderdag 16-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1124) √ x

Dictee – dictees [3536]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee januari 2023 (1), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1124)

1. Met TSF (télégraphie sans fil) wordt draadloze telegrafie (radiotelegrafie, radio) bedoeld. Een talles of talliet is een joods gebedskleed met op de vier hoeken tsietsiet of tsitses (gedenkkwasten, beide mv.). Apomixie is voortplanting zonder bevruchting (= apomixis, antoniem: amfimixis). Een idee-fixe [dwangvoorstelling] is meestal geen idée reçue [heersende opvatting]. Van papier-maché [papierdeeg] kun je best een papier collé [collage van papier, op ondergrond gelijmd] maken. Wie won die play-off [voor promotie] en wie die playdown
[om degradatie]? De afkorting p.m. staat voor pro memorie en post meridiem [na de middag – nm., antoniem: a.m., ante meridiem, voor de middag – vm.]. Houden pekans (vismarters) van pecannoten (bitternoten)? Vast niet. Als toernooivorm [ook: tornooi, BE] was de round robin [iedereen tegen alle overige teams] gekozen. Op Uruguyaanse (Uruguese) auto’s staat ROU [historisch, nu UY - ROU is ook de ISO-landcode van Roemenië].

2. De flipside is de B-kant van een single (singel). Een sik [single income with kids] heeft wel kids, een dinkie niet (wel een dubbel inkomen … – double income, no kids), een diak wel (idem – double income and kids). De sherpa [berggids Himalaya] droeg een sjerp. Een skratjie pokoe is een skrakipoku [SR-zang met drums]. Een
up-or-outbeleid heeft met carrières van personeel te maken [up or out – niet in wdb.]. Atoomnummer 111 hoort bij röntgenium (Rg), ook wel (vero) unununium (Uuu – 111). Er zijn nog een paar flesjes IPA, India pale ale. Een côte de boeuf is een côte à l‘os [ribstuk met been]. Je kunt er wel achter komen, of ze daar nogal achterlopen en mogelijk nog verder achteropraken en dus zeker niet bijblijven. Je moet maar weten dat een acoliet een misdienaar is, akon zijdekapok en een akoniet een giftige plant of de giftige stof daaruit (ook: aconitine). Een antilopeproduct is antiloop = stof).

3. Trouwens: carnitine is een zekere lichaamseigen stof. In een advocatenblad werd verwezen naar de Advocatenwet en een advocatenborrel aangekondigd, waarop je naar hartenlust ook een advocateborreltje, een advocaatje, kon drinken. Een afghaan is een (Afghaanse) hond, tapijt of hasj (dus geen nepal, of marok, wel hasjiesj of stuff). Een agapenmaaltijd kwam je tegen bij de eerste christenen. We nuttigden à la carte een à-la-meunièregerecht. Op de eolusharp werd een op een aeolis (zeeslak) gebaseerd muzikaal gedicht ten tonele gevoerd. Acht promille [letters] schrijf je ook als [cijfer, symbool] 8‰ en ten slotte nog als 8 pm [cijfer, afko]. Hij heeft er zijn
PhD-onderzoek [pie-jeets-die] gedaan [ook: ph.d. – philosophiae doctor].

4. De term ‘dionysisch’ verwijst naar Dionysus. Dat is een artist’s impressionuiting. Het woord ‘asdic’ staat voor anti-submarine detection and investigation committee. BMX staat voor bicycle motocross. Een MTB is een mountainbike. Een ATB is een allterrainbike [= MTB!]. De ISO-landcode van Aruba is AW. Bij het bezorgen van de hasjiesj kreeg hij een baksjisje [baksisje, fooi]. Agrafen (agraaf, agrafe) zijn wondhaken. De pikeuse had voor het symbool op haar outfit de
pi-keuze [π-keuze] gemaakt. Ik zoek op ‘bezanten’ en krijg (ook) binnen artikelen ‘koek’. Zoek maar eens uit waarom … Term uit de heraldiek! Dit is een Rolls-Royce onder de drones. Gezocht op *erceren: [GB] af-, door-, en (straf)exerceren en tiërceren (driedelen). Een bigshot is een big boss. Engels voor cement is mortar.

5. Beatae memoriae is zaliger (na)gedachtenis (z.g. – gaat verder dan b.m. = bonae memoriae). In de brousse, de bushbush, is het eenzaam. Bij hem was er sprake van cachexie [slechte algemene lichamelijke toestand]. Is dit een stuk voor cajon en bodhrán [beide: trommel]? Naast de campanile [klokkentoren] groeiden campanula’s [plant, klokje]. Alleen bij VD heet een canyon ook cañon. Ik sla je lurp (beurs dus). XAF is de genormeerde valuta-aanduiding voor CFA-frank BEAC (de CFA-frank-Centraal), XOF die van de CFA-frank BCEAO
(de CFA-frank-West). Met een pootje heb je podagra, voetjicht. Heerlijk, vooraf als cocktail een margarita en daarna een lekkere pizza margherita 2025! Ischemie is plaatselijke bloedeloosheid en dat kan necrose (weefselversterf) veroorzaken. Verder is ischialgie heuppijn, ischias zenuwpijn van heup naar been.

6. Een TIA is een transient ischaemic attack. Cicerones (cicerone’s) zijn echt genoemd naar de welbespraakte Cicero. Citernen (tankwagens) kunnen cisternes (regenputten) ledigen. In de robinsonade [heldenroman] werd er lustig citronnade gedronken. Dat was een van de to the pointste [pohjnt] karakteriseringen ooit. De clou, het cloutje, de pointe, het pointetje [pwèhn] was geheel onduidelijk. Een kornettist bespeelt een kornet, bugel, flügelhorn, maar geen cornet-à-pistons of piston. Geef dat crèmepje eens aan! Een crime passionnel is een passiemoord, een passionele moord. Een
C(A)T-scan is een computerized (axial) tomography. Na dat conflict werden er heel wat demarches (bij BuZa – nu: BZ) ondernomen. De ap- en dependentiën [bijgebouwen] werden meeverkocht.

7. Waar is het dichtstbijzijnde hospitaal? Kun je een diskdrive eigenlijk wel in een discman stoppen? Vast wel. Vanaf de jubee [oksaal, doksaal, orgelgalerij] werd er gezongen. Die doorsnee-Hamburger nuttigde een doorsneehamburger. Bij dyspneu heb je ademnood, bij apneu helemaal geen adem. De earlgreythee mag je ook gerust earl grey noemen (gray, Gy, is een natuurkundige eenheid van stralingsenergie). Ebaucheren is ‘beginnen’ met een kunstwerk, deboucheren is het verlaten van een defilé. Philips en Rotterdam zijn eigennamen. Wie onder een pseudoniem schrijft, doet dat niet onder zijn eigen naam. Niemand is sant in eigen land. Hij heeft een behoorlijk gevoel van eigenwaarde. Bij zelfoverschatting schat je je eigen waarde te hoog in. Hij antwoordde elusief (ontwijkend): répondre en Normand dus.

8. De jongens van de sinaasappelkleur waren aanhangers van het Nederlandse koningshuis, goede vaderlanders dus (tijdens WO II). Dat koningshuis is in NL het Koninklijk Huis, het huis van Oranje. De Duinkerker kapers kwamen uit Duinkerke. Een duinkerker is een zware, ruige zeemansjas. Als je en négligé bent en je negligeetje uittrekt, dan ben je en (profond) négligé (bijna naakt). Een kruising van en profil en en face is trois-quarts. Die koukleum is epikritisch
[kan kleine temperatuurverschillen waarnemen]. Een debardeur is een
slip-over of spencer, meestal met V-hals. De x’de keer is vager dan de n’de dito. Ze zouden erop uit zijn om verspieders eropuit te sturen. Een coup d’état is een staatsgreep. Lodewijk XIV zei het al: “L’état, c’est moi.” (“De staat, dat ben ik.”)

 

 

 

3535 Dictee woensdag 15-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1123) √ x

Dictee – dictees [3535]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee december 2022 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1123)

1. De caesarsalade is niet naar de titel van de Romeinse keizer [maar naar een beroemde kok], caesar, genoemd, het cesarisme wel. De naamgever was Caesar [kok]. L.B.S. = lectori benevolo salutem, den goedgunstigen lezer heil. Gladgeschoren, dat is gewoon
clean-shaven. Gezocht op *afro*: [GB] afromen, etc., afrohaar, afrolook, afrocoupe, permafrost (bevroren grond onder oppervlaktelaag aarde), afrokapper, afro(kapsel), hermafrodiet [tweeslachtig wezen, interseks, androgyn], afrodiasicum [de geslachtsdrift prikkelend middel], euroafronding, op afroepbasis en afroepcontract. VD: afrobeat (in relatie tot de Afrikaanse oorsprong), Afro-Surinamer, Afro-Belg, etc., afrodite (beeldschone vr., vgl. Aphrodite).

2. Ook: afrofobie, afrormosia (houtsoort) en Afropessimisme. Aan een bisjpaal [boomstam dodenritueel indianen] moet je geen bishts [veelal versierde traditionele Arabische overjas] ophangen. Een bomzj
(alleen GB, mv. + i – eigenlijk letterwoord!) heeft in Rusland geen vaste verblijfplaats. Cappuccino [koffie met melk en cacaopoeder] na de cacciucco [traditionele Italiaanse vissoep], dat gaat er wel in! Cheiloschisis plus gnathoschisis plus palatoschisis is cheilognathopalatoschisis [lip-, kaak- en gehemeltespleet]. Hoe groot is zijn chimaerenkennis [enk.: chimaera, entbastaard]? Een ruitermantel is een chlamys, mv. chlamydai [chlamydiasis is een geslachtsziekte]. Opgemerkt 22-12-2022: nieuwe update oVD: 393.963 trefwoorden (was 393.610). De donna [Italiaanse vrouwelijke eretitel] en de doña [idem Spanje] hadden een coño [schoft] van een doño [baas]. Dat is een hele mond( )vol [beide vormen in VD, GB aaneen]: het eeuwige Rome, de Eeuwige Stad, Roma aeterna, urbs aeterna en la città eterna. Ze wenste hem forsa [kracht] toe met de Italiaanse kreet ‘forza’ [hup! – tussenwerpsel].

3. Het gebeurde in allerijl, in aller haast, in vliegende haast. Wat is onbeleefder: doen als de Maas bij Bokhoven [niet groeten] of répondre en Normand (als een Normandiër dus – een ontwijkend antwoord geven)? Op de vergadering van onze vve [vereniging van eigenaren – van een appartementsgebouw] is het altijd gezellig. O ja, de specifieke naam is: VVE Hemelboom. De afkorting van doctor mag D. [dee] of dr. [dee-jèhr] zijn. En voor dienstplichtig soldaat was dpl. sld. gebruikelijk. Dit waren mijn waarschuwingen. Dixi. Ook dixiecraten [democraten in zuiden VS] kunnen deze dixi’s [mobiel toilet] gebruiken. Op een djembéfestival kun je djembeeën; je hebt dan gedjembeed [djembé = soort trommel]. Het politiekorps zou een esprit de corps [korpsgeest, solidariteit] moeten hebben (en een studentencorps kan een eigen muziekkorps hebben). De veroordeelde was doli capax [toerekeningsvatbaar]. Hij was al dood gewaand. Een stayokay is een jeugdherberg.

4. Het lijkt wel om feestdagen te gaan: het hanzeverbond = de Hanze. Het ZiN is het Zorginstituut Nederland. Met *zin o.a. muezzin (bij minaret oproeper van gelovigen tot gebed = azan of adhan), markiezin (die van het markizaat) en hoatzin (vogel Amazonegebied met prehistorisch uiterlijk, SR: stinkvogel). Hij kreeg een oplawaai van heb ik jou daar. Die zagenzetter [znw.] is een zageman [ww.]. Een havezaat [grote hofstede] is nu eenmaal geen havenzate [verhoging voor schepen in de haven]. Een wigger is een white nigger (vereenzelvigt zich ermee). Een spider op internet is een crawler [internet systematisch afzoeken], toch? Met de kop hieps sta je kophieps
[met het hoofd omhoog]. Aan de Mensa Domini [tafel des Heren] wordt het (afko) H.A. (Heilig Avondmaal) gevierd. Het Dzongkha is een taal van Bhutan. In goed Nederlands is löyly gewoon aufguss [= opgieting], toch?

5. Noorderlingen kun je niet eten, noordelingen wel [aardappel]. Wat wil je: mojito [cocktail] of fajita [Mexicaans gerecht]? Twee woorden met *yi*: [VD] myiasis (parasitisme) en myiologie (leer van muggen en vliegen) [de enige twee met yi!]. Een yobibyte wordt afgekort tot YiB [2^80 bytes = ongeveer 10^24 bytes; een yottabyte, YB, is precies 10^24 bytes!]. Het bedrijf onderging een (management)buy-in [buitenstaander koopt bedrijf en neemt de leiding]. Vergelijk: een managementbuy-out (overname van alle aandelen door het management). Nangka is jackfruit en een ginkgo is een Japanse waaierboom. Met *skh*: kioskhouder (ook GB), bruuskheid en nashkischrift: cursief Arabisch schrift. Die oetlul kan wel oed [luit] bespelen. VD heeft Pinokkio en pinokkioneus, GB in beide gevallen ook nog cch. Bij qaly’s [quality-adjusted life years] moet je ook aan daly’s denken [disability-adjusted]. Q&A staat voor questions and answers (bv. rubriek in de krant). Vergelijk: Q&A’s en Q&A-sessie.

6. We gebruiken een peer-to-peer-, afgekort een p2p-verbinding. ‘Stresssymptoom’ heeft een vaste schrijfwijze, maar ‘successstory’ mag ook wel met een s’je minder … [GB - VD heeft alleen ss]. Glas in lood, maar glas-in-loodramen. Voor bataclan kun je ook rataplan of santenkraam lezen. Een aki is in NL een overweg met een automatische knipperlichtinstallatie en de AKI de Academie voor Kunst en Industrie. Het woord ‘berd(e)’ [GB - VD alleen: berde] doet denken aan te berde brengen, ter tafel brengen. Bewustmaken onderga je, bewust worden doe je zelf. Een calotte is het bovenste deel van een schedel. Crimen nefandum is tegennatuurlijke ontucht. Discant [hoge tonen] en baskant [lage tonen] zijn delen van klavieren [manuaal, toetsenbord]. De beril is een mineraal = aluminiumsilicaat). Denk ook aan het element beryllium [Be, 4].

7. Ze droeg een baret [hoofddeksel] en barette (staafvormige broche). De chanboeddhist [zen-] zat onder de bodhiboom [vijgenboom, Gautama – stichter boeddhisme] als bodhisattva [stelt boeddhaschap uit om anderen te helpen]. Een pyroop of pyrope is een Boheemse granaat (edelsteen). De damp kwam bovenuit. De vlag stak erbovenuit. Kleding tot (aan) de hals, dat wil zeggen dat alleen het hoofd erboven uitsteekt. Een cewebrity is beroemd geworden via www, het world wide web [vgl. celebrity, celeb]. Een c/kashupete [GB] is een cashewnotentaart. Er is niet veel verschil tussen charlotte-russe [room(ijs)pudding met biscuits] en montagne russe [nagerecht van vanillevla met puddingbiscuits]. Wie zijn er momenteel lid van CoTerm [Commissie Terminologie van de NTU = Nederlandse Taalunie] en SaNT [idem: Samenwerkingsverband Nederlandstalige Terminologie]? Het NFI is het Nederlands Forensisch Instituut en het NIFP is het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie. Franchepane [GB] = [boomstruik, gebak] of frangipane
[VD, GB -  betekenis! - VD heeft alleen de tweede vorm]?

8. Tja, service [bediening] à la russe [op z’n Russisch] is nu eenmaal niet dito à la française [op z’n Frans]. Hij is bijna girly, meisjesachtig. De kofimama [GB] of koffiemama [2025 alleen dát, GB/VD] is een boom. Een kupari [oe] is een teek. Een matseive (mv. s) of matseva (mv. matsevot) is een grafsteen. Een oesie is een olifantenbegeleider en een uzi is een machinepistool. Een ofisina is een bureau of kantoor, een officina is de werkplaats van een apotheker. Pectine of pectien is een geleermiddel. Zij zou zijn deur platlopen. Poelet is soepvlees, poulet is kip. Geef mij die Provençaalse provenceolie maar! Voor ‘professor’ wordt zowel de afkorting ‘prof’ als ‘prof.’ gebruikt. Ruziemaken, ruziemaker en ruzie zoeken, ruziezoeker. Stercoraal en stercorair betekenen fecalisch. Stupéfait (stomverbaasd), stupefactie.

 

 

 

3534 Dictee dinsdag 14-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1122) √ x

Dictee – dictees [3534]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee XXX, geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1122)

1. Hij heeft een lelijke knauw opgelopen. Het kol nidree (VD ook: nidrei – gebed) is een Kol Nidreegebed (VD ook Nidrei – naam feest). Een lady’s-avond is een ladies’ night. Ook lansiers [soldaten] dansen weleens de lanciers. Bovenaan de brief betekent L.S. Lectori salutem (den lezer heil). Met *manibus*: di(i)s manibus (sacrum) = gewijd aan de zielen der gestorvenen (D.M.S.), illotis manibus = onvoorbereid, illotis pedibus et manibus ingredi = zonder de vereiste eerbied binnenkomen, junctis manibus = in alle bescheidenheid, manibus pedibusque = uit alle macht, met hand en tand, manibus sacrum = gewijd aan de schimmen van de genoemden en pius manibus = aan de zalige schim, de nagedachtenis (van de genoemde).

2. De litas was vroeger betaalmiddel in Litouwen (LTL). Hoewel de ij dan formeel geen klinker moge zijn, vind ik dat de Leidraad in GB [7.1.] toch aandacht aan de ij zou moeten schenken: a + ij is 'klinkerbotsing', vb. cassata-ijs, e + ij idem, vb. vanille-ijs, i + ij idem, vb. kiwi-ijs, o + ij idem, vb. choco-ijs u + ij idem, vb. milieu-ijveraar – samengevat is dit dus: * + ij. Apart geval: ij + ij, geen ‘klinkerbotsing’, vb. snijijzer. Verder: ij + a geen ‘klinkerbotsing, vb. zijarm, ij + e idem, vb. specerijeilanden,
ij + i idem – die wel in 7.1! – vb. zijingang, ij + o idem, vb. rijopleiding,
ij + u idem, vb. zijuitgang – samengevat: ij + *. Ovoviviparen zijn eierlevendbarend. Een oxymeter meet zuurstof, oxiden/s zijn verbindingen van zuurstof met een ander chemisch element. H₂O dus? Nee, dat niet!

3. Tja, pyrrool is azool [chemie]. Rypofobie is smetvrees. Een kritiekleveraar, kritiekleverancier, commentaarleveraar of commentaarleverancier is een criticus of criticaster, die zijn kritiek spuit, dus. De Woo is de Wet open overheid (VD, 2022, het jaar van de tijger overigens in het boeddhisme – legende, Boeddha). De critical path method is de CPM. De critical race theory (VD, 2022) is de kritieke rassentheorie. Je kunt iemand een aar [ader] laten, of meer mensen wat ouderwetser zelfs aâren [aders]. Een a priorietje is a-priorisch. Bij het tête-à-têteje had ze een eau de toiletteje(!) op. Een voorbeeld van het singulare [mv. singularia] tantum is chocola(de) [alleen enkelvoud, ook: ijs, vee, antoniem plurale – mv. pluralia – tantum, vb. hersenen – alleen meervoud]. Bnw.: chocolade of chocoladen.

3. Diminutief, verkleinwoord: chocolaatje [van chocola, niet van chocolade!, vgl. karbonade en karbonaadje, karbonadetje]. DNA is deoxyribonucleic acid. Ook, SR: De Nationale Assemblee. Vergeet ook cDNA (complementary, dubbelstrengig) niet, noch hoedna (wapenstilstand met niet-islamitische vijand). GB heeft ook nog mtDNA (mitochondriaal). RNZ is ribonucleïnezuur, synoniem met RNA, ribonucleic acid [GB]. Bij RNA hebben we ook nog mRNA
[messenger-RNA, boodschapper-RNA], tRNA [transfer-] en rRNA [ribosoom-RNA]. DNZ ten slotte is desoxyribonucleïnezuur [= DNA] Gezocht op *one [VD]: 30 kilometerzone, 30km-zone, abalone (zeeoor, + n) en absque causae cognitione (zonder kennis van zaken).

4. Verder: absque ulla conditione (onvoorwaardelijk), agone (+ n) (lijn getrokken over plaatsen waar de declinatie [hoek met meridiaanvlak] van de magneetnaald = 0), all-in-one (computer, randapparaat), amazone (strijdbare vrouw), arpeggione (+ s/’s, strijkinstrument), backbone (deel netwerk met snelle basisverbindingen), calandrone
(+ s/ ‘s, houten blaasinstrument), calzone (+ s/‘s, dubbelgevouwen pizza), canzone (+ s/’s, gedicht, compositie), cassone (bruidskist, mv. s/’s of cassoni), chitarrone (+ s/’s, zekere luit), cicerone (+ s/’s, gids voor toeristen), con espressione (muziek: met gevoel), con precisione (m.b.t. beweging, schakering, uitdrukking) en cortisone (+ n, ook cortison = hormoon uit bijnierschors).

5. Ook nog: côtes du Rhône (zelfde mv. of + s, rhônewijn), Decamerone (boek Boccaccio), dumbphone (weinig functies, t.o. [tgov.] smartphone), duotone (drukwerk in twee kleuren), ecdysone (hormoon insecten) dat is nou een voorbeeld van een opnoemer in VD –zone: regenzone, flegmone (+ s/ ‘s weefselontsteking met etter), hole-in-one (golf, ace), icone (+ n, icon, icoon, vlak beeld Christus, Maria of heiligen), in agone (in het uiterste geval), interpolitiezone (BE, IPZ), Kanaalzone (5 km naast Panamakanaal), kerbstone (stenen band racecircuit), ladyphone, lazzarone (Napolitaanse bedelaar, mv. -ni), leone (munt Sierra Leone, SLL, + s/’s), lithopoon = lithopone (dekwit, geen mv.), mascarpone (+ s/’s, It. roomkaas) en matrone (n/s, deftige gehuwde vr.)

7. Verder: minestrone (n/s, groentesoep), mixed zone (+ s, voor sporters en pers), nafkone (+ s, nafke, + s, meisje, prostituee),
no-flyzone, no-gozone, none (+ n, negende toon van de grondtoon af), not done (ongepast), nulla ratione (op generlei wijze), obione (+ n, ganzenvoetachtige planten), octorone (+ n, = octoroon, kind quarteroon en blanke), overdone (overdreven), panettone (+ s/‘s, It. brood, Kerstmis), pari ratione (volgens overeenkomstige redenering), pro continuatione (als vervolg, ten vervolge), provolone (+ s/’s, It. kaassoort), quadrone (+ n, quadroon, quarteroon, quarterone , +n, kind van blanke en tercerone), rhinestone (rijnsteen, glittersteentje), ringbacktone (beltoon), sacra conversazione (Maria, Christuskind, heiligen).

8. Ten slotte: salva approbatione (behoudens goedkeuring), salva ratificione (behoudens bekrachtiging, s.r., salv. rat.), salva remissione (onder voorbehoud van terugzending, s.r., salv. rem.), salvo errore et omissione (behoudens vergissingen en weglatingen, s.e. et o.), Schengenzone, scone (+s, sconetje, brood), silicone (+ n, silicon, chemie, bnw. silicone(n)), sine causae cognitione (juridisch: zonder onderzoek), sjablone (+ n, sjabloon, mal), softtone (bnw., van gloeilamp), standalone (computer, t.o. netwerkcomputer), steppingstone (+ s, stapsteen), stone (+ s, Engels: gewicht steenkool en jockeys), sub conditione (op voorwaarde), tenzone (strijdgedicht, + n/s/’s), tercerone (+ n, terceroon, kind mulat/mesties).

9. Voor ‘mesties’ mag je ook ‘metis’ schrijven. Ook: to(f)felemone (bnw., Bargoens: rooms), trombone (+ s, bazuin), well done (goed doorbakken rood vlees = medium), bien cuit (ant. rare, bleu, saignant), zabaglione [+ s/’s, sabayon, zabaione + s/’s).

 

 

 

 

3533 Dictee maandag 13-11-2023 (1) – dictee Dictee van de dag (1121) √ x

Dictee – dictees [3533]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee november 2022 (2), geheel herzien naar situatie 2023

Dictee van de dag (1121)

1. Een myosotis [vergeet-me/ij-niet] kan geen myositis [spierontsteking] krijgen, dunkt me. Soggen is studieontwijkend (enige met *ontwijkend) gedrag vertonen. De NCOS (Nationaal Centrum voor Ontwikkelingssamenwerking) is het overkoepelend(e) orgaan van de ngo’s (niet/non-gouvernementele organisatie). Een mond vol (mondvol): het Offer- of Schapenfeest wordt ook wel 
Ied/Eid-al-Adha of het grote Beiram (Bairam) genoemd [Suikerfeest: kleine dito, Ied/Eid-al-Fitr]. Zo schrijf je dat: Arbowet-expert, CAT-scan, IKON-programma, mede-SERV-lid, Riagg-medewerker,
Wajong-uitkering [let op: Wajonger – donorprincipe - volgens de regels met apostrof], Cito’er, GOS’er, OESO’er, Riagg’er, SERV’er en LOP’s (lokale overlegplatforms).

2. Let dus op: letterwoorden met hoofdletters worden behandeld als initiaalwoorden: Cito’er, net als EHBO’er! Wel: havoër (geen hoofdletters) en Tokioër (geen letterwoord)! De prota- [hoofdrol], deutera- en tritagonist [tweede, derde rol] kunnen allemaal een eigen antagonist [tegenspeler] hebben, maar meestal betreft het die eerste figuur. Je hebt questionnaires en dictionaires (vgl. vocabulaire, secretaire en MeTooaffaire). Tegen de requirementsmanager [bewaakt bouwen van een ICT-systeem] werd in het requisitoir (ook: rekwisitoor = eis, GB) een celstraf gerekwireerd [geëist]. Dat was remarquabel [opmerkelijk, verder alles: *cabel]! Relikwieën in een relikwieënkast of reliquiarium zijn, zeg maar, geestelijke relieken van een gestorvene, een soort van rekwisieten. In het holst van de nacht werd er op het scherp van de snede geduelleerd. Een frigidaire is een koelkast.

3. Je hebt sous-vide [langzaam vacuüm gegaard en snel gekoeld] voedsel, het sous-entendu is een bedekte bedoeling, een souspull is een dikke trui met rolkraag, een sousbras is een okselpad, een souschef een adjunct-chef, een sousmain een onderlegger of vloeiblad en een souspied is een riempje onder de voet, bijv. bij het skiën. Mijn buurvrouw had een sectiogeboorte (keizersnede). ’s Zomers plant die sylvester [stijlentrekker, mijnbouw] vaak silvaners, maar zeker niet op silvesteravond [oudjaar, oudejaar, oudejaarsavond]. Sneeuwruimen: ik ruim sneeuw. Spelletjes: snip-snap, triktrak en ju-ju [juu-juu] (juju [dzjoe-dzjoe]: magie of voorwerp). Een snorrenmans [znw.] heeft meestal een snor(ren)baard. Meer dan één spondeus, spondei dus. Voor je [afko] tel. heb je een [afko] telnr. De zeldzame aarde dysprosium heeft atoomnr. 66, aanduiding (2 letters) Dy.

4. Schrijf vooral ‘(jan-)moeial’ [bemoeial] niet verkeerd! Ik geef les. Ja, het klopt dat ik lesgeef. Ga jij ook lesgeven, af en toe zelfs non-stop? Afkortingen van landen: Fr., Eng., Du., etc. Wijdopen ogen, die zullen wel wijd openstaan. Ik ben gewaargeworden dat hij ziek geworden is. Hij had echte bierbrouwerswenkbrauwen. In Japan betaal je met yens (JPY), in China met renminbi’s, yuans of renminbi yuans (CNY). Een yuko vind je bij judo. Die zagevent [ww.] is zagenzetter [znw.]. Bij ‘zefier’ hoort als adjectief ‘zefirisch’ [alleen VD]. De Sinto [m.] en de Sintezza [vr.] behoren tot de Sinti [mv., Manoesjen]. Hij was iet of wat [ook: ietwat] aan de late kant. Dat is iets dat zeker is. Heb jij kennissen in Saoe/udi-Arabië? NL: een spopo werkt bij de spopo (spoorwegpolitie). Ik ben mijn passe-partout [doorlopende toegangskaart] weer eens vergeten!

5. Een L-trein is een lokaaltrein (BE). Een luster is een kroonluchter en je kunt een lustre jasje [bnw.] (lustrejasje – znw.) dragen. Wist je dat ‘pfos’ in VD perfluoroctaansulfonzuur is? ‘s Middags had hij nog een asfixatie [vastmaken, vastzetten] verricht, maar stierf ‘s avonds een betreurenswaardige asfyxiatiedood [verstikking]. Een poelie is een riem- of snaarschijf, een pulli kun je dragen (pull, pullover – voor
fly-over: zie het verkeer). Een souspull is een dunne trui met rolkraag. Een pull is trouwens ook nog een zekere slag bij golf, antoniem: push. Een oblast is een regio of provincie in Oost-Europese landen. Het chemisch element moscovium heeft atoomnummer 115 (Mc), voorheen ook: ununpentium (Uup). Met * + Enter in het zoekvak krijg je wel alle trefwoorden: het is dan wel ver 'schuiven'!

6. Een stickie is een blowtje, reefer, joint of marihuanasigaret, maar ook (stick, stickje, USB-stick) iets dat je in een laptop steekt … Met james bonds worden 007’s bedoeld. Een bonhomme doet aan bonhomie [wellevendheid]. Bunny’s zijn konijnen, buní’s tonijnen (en biná’s herten). Die janongeluk en dat pietje-ongeduld zijn gegarandeerd, vast en zeker, familie van Adamswege. Een kokette [behaagziek, ijdel] coquette [behaagziek meisje/vrouw] noemt VD ook wel een kokette. Zij liepen het rechtstop(!) van allen. Die diehardpolitici [znw. – maar GB en VD ook: bnw.] hebben iets diehards [bnw.]. Bij het dienstdoen kun je iemand een kwade dienst doen. Je hebt dinges (huppelepup, huppeldepup) (aan het dingesen), ook: meneer Dinges (meneer Van der Hummes/Ipschoten) en Dikke Dinges (begin citaat - hoofdletter!) zit in een syllepsis [zelfde woord in 2 betekenissen] van Van Iependaal.

7. Pylon (verkeerskegel), dipylon [grote, hoge grafvaas], tetrapylon (poort met aan vier zijden een doorgang): het lijkt wel een meetkundige reeks … [1, 2, 4, 8, etc.] Een pyloon is een poortgebouw. Ziedaar: de proximale, middelste en distale falanx van je ringvinger (falange = falanx: fascisme, Spanje). De ringvinger (ringeling, korte knaap), wijsvinger (likkepot), duim (duimelot, duimeling), pink (‘t kleine ding) en middelvinger (middenvinger, langejaap, langejan – die niet in wdb.) zitten aan je hand. De doula [oe] helpt de kraamvrouw
(niet-medisch, niet medisch). Ook riet wordt aangetast door het pijpenstrootjemoederkoren. Zij reist eerste klas, in een eersteklascoupé dus. Eén egraz [strijkinstrument], twee egraz. Wat leert het euhemerisme [goden zijn verheerlijkte bijzondere mensen]? Wie won de fairplaybokaal [fair play]? Zijn kleren waren casual [informeel, nonchalant] chic.

8. Faire sans dire is handelen zonder er verder over te spreken. Faire bonne mine à mauvais jeu = zich groothouden, lachen als een boer die kiespijn heeft. Faire de la prose sans le savoir = proza schrijven zonder het te weten. Een grivna is een hryvnia (Oekraïne). Dat is nou iets halfvergaans. Halfnaakt is half ontbloot. Handenschuddend ging hij rond bij het handen schudden. Bij een jan-contant is het altijd Jantje Contantje of handje contantje. Er speelde een ka’i òrgel (draaiorgel - SR). In (omnia) saecula saeculorum betekent: tot in de eeuwen der eeuwen. Post saeculum evenire betekent (alleen infinitief): maar eens in de honderd jaar voorkomend. Er werd heel wat afgehoused/t. Een
ANPR-camera voorziet in Automatic Number Plate Recognition.