2736 Dictee vrijdag 27-05-2022 (1) – dictee Dictee van de dag (586) √ x

Dictee – dictees [2736]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 271, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (586)

1. Hij toonde zijn sangfroid-zijn [sangfroid zijn] en slokte het mazoutje (B.-N.) [mix van cola en pils] op. Met referte aan het vorige dictee: wat is het verschil tussen een koetje (dier) en een coup(t)je (staatsgreep; er is slechts één schrijfwijze goed, afhankelijk van de uitspraak)? In de Duizend-en-een-nacht probeerde [1001 nacht] de fijnproefster wel duizend-en-een smaken uit. In een mix van cijfers en letters schrijf je 50 duizendste (bezoeker of 50/1000 50.000e/ste). Drie kwart van de bevolking was tegen, blijkens een enquête, meer dan twee derde dus. Hij had een absence en was driekwart minuut buiten westen. Er werd geëist dat de voetballer geijsd zou worden. Naast [steeds cijfers] 2e (2de) fasestudent schrijf je: 3e (3de) klashavist, 4de (4e) rangsmuzikant en 19e (19de) eeuwarchitectuur. De gepensioneerde 80-jarige (tachtigjarige) 4 sterrengeneraal (viersterrengeneraal) had geen 40-urige (veertigurige) werkweek meer. Hij gebruikte nog wel een 3-duims rietje (3 duimsrietje, drie( )duimsrietje). Vergelijkbare spellingproblemen zijn er met: [cijfers] BBC 1-programma, havo 4-party (havovierparty), koolstof 14-methode (koolstofveertienmethode), top 10-lijst (toptienlijst), web 2.0-toepassing, formule 1-race
(formule-eenrace), type II-fout (typetweefout).

2. Posh is deftig, zij woonde in de poshte buurt. Flexie is verbuiging en conjugatie is vervoeging (en reflectie is weerkaatsing). Je schrijft (met of zonder tussen-n): meestentijds, ziekteverzuim, rijstebrij, apennootje, pannenkoek, etappezege, perenboom, spinnenweb en spinnewiel, aktetas, blindeninstituut, gedaanteverwisseling, faseverschil, getijdenboek, de cysteverwijdering verliep moeizaam, autismevereniging, blindengeleidehond, oudemannenhuis, groeneaspergesoep, zelfstandignaamwoordgroep, driefasemotor, normen-en-waardendebat [uitz.], stekeblind, duimendik [twee duimen dik], studentenzwangerschap (veel later eindigend met een weduwepensioen?), christendom en besluiteloos.

3. Je schrijft ook: grotendeels, komijnekaas, bessensap, gazelleoog, pierenbad, tandenknarsen en knarsetanden, courgettestoofpotje, ziekteverzuim en ziekenhuis, brekebeen, gerstenat, groentemarkt, blindemannetje, jambenvers, voorwaardenscheppend, mechanismeconstructie, met een curveschaar kun je profielen knippen, [letters] viersterrenhotel, [cijfers] 5 sterrenhotel, [letters] driegemeenteoverleg [n/s], waardevast [n/s], kakebeen, apetrots, mijlenver, de reuzenkreeft loerde naar de reuzenboom, vrouwelijkepedagogencongres (simultaan met het secretaressecongres), spelevaren, mazelenachtig, baanlozenschap, bendedom, haar frêleheid was opvallend.

4. Je schrijft vast wel goed: dronkenman (drinkebroer), gerstenat, paddenstoel, gedachtegang, soortenarm, weduwepensioen, horlogemaker, conciërgewoning, een pokkenlijder heeft het pokkenvirus, het ebolavirus (filovirus met enkeldraads-RNA, verwekker van de ebolakoorts) is ook een pokkenvirus, Secretaressedag, lendenbiefstuk, haar hordelopen leek wel een hindeloop (nee, ze kwam niet uit Hindeloopen, het Fries Venetië!), vredegerecht, reële onkostenvergoeding(!), vierzijdestrategie, waarden-en-normenstelsel [uitz.], zuur-base-evenwicht(!), kinnebak, de kunstmanenlancering was adembenemend, beregoed, ravenzwart, seconde- en minuten-, beter: urenlang, agentenuniformrokje, sladood, sekteachtig, beambtenschap en bodeschap, hij was liefdeloos en niet redelijk, grenzeloos, wolkeloos en vlekkeloos.

5. Je schrijft volgens de Technische Handleiding: goudenregen en blauweregen, aspergesoep, ganzenei, waardeleer, zielenpiet, wiegendood en wiegelied, vacaturestop, rodekool (GB ook: rode kool), wittebrood, dwingeland, periodeoverzicht, klassenbewustzijn, het amoebeabces baarde ons zorgen, terrorismebestrijding, langdurigziekenverblijf, [letters] tweefasepil, [letters] tweeperioderooster, ruggespraak, de hoogtezonnenassemblage was technisch gezien lastig, boordevol, retedruk, armelui, zittenblijver, grenzeloos, kosteloos en stateloos, ideeëloos, woordelijk, wezenloos en openlijk.

6. 's Anderendaags [anderdaags, ‘s anderdaags = morgen] geeft hij de geest (in die roman). Zijn tegoed aan levenskrachten was op. Er zijn verschillende soorten tarwes (tarwen), gersten en rijsten. Iemand in gebreke stellen is een ingebrekestelling, iets in der minne regelen is een inderminneregeling. Het reuzefeest was reuzeleuk; de kat maakte reuzensprongen van plezier en had dus reuzeplezier. Jeanine schreef een kattebelletje over het leuke kattenbelletje van die kat. Herkent u deze woorden: bolleboos, flierefluiter, klerelijer, klotefilm, schattebout en takkewijf? De koninginnenrit viel samen met Koninginnedag [nu: Koningsdag], na de koninginnenacht dus [verouderd - nu: koningsnacht]. Traditioneel was er koninginnensoep. Zijn zonnewind, maneschijn en hellevuur wel reële natuurverschijnselen? Onder aan de Onze-Lieve-Vrouwetoren groeide het lievevrouwebedstro.

7. Het verhaal van de tussen-s is veel simpeler en zal geen problemen opleveren (denk ik, hoop ik): liefde(s)drank, liefdeloos, spellinggids en spelling(s)regel, [cijfers] 24 uur(s)dienst, vijftigmeterbad (50 meterbad, 50m-bad), [letters] drietrapsraket, [letters] achtuurbloem, waarheidsgetrouw, badjas, ministerraad, dansstudio, schadeloosstellen, alleszins, ziekenhuiszorg, perschef, schaatsster, fetisjzaak, slivovitsjstokerij, fitnessruimte, chintzfabriek, fezverkoop, jazzensemble, quizprogramma, scheepsschroef, waarheidsserum, zuiveringszout, stationschef, raad(s)zaal, de beginselgelijke stedelijke zusterschool en de opvallende paterskerk met de daaraan grenzende zustersschool.

8. De voetballers hadden als mascotte een rode hond, de Rode Kruiszuster werd ingezet bij de rodehondepidemie, RefoAnders (niet in wdb.) is onderdeel van een politieke partij en in het bos bevond zich de rode-eekhoornpopulatie. Een aantal (vernederlandste) Engelse en andere buitenlandse uitdrukkingen schrijf je als volgt: laserprinter, lazerstraal en laserstraal, folksinger, first lady, typewriter, black box, database en databank, cashflow, systeemcrash, beurskrach, wijd en zijd, computergestuurd, open en bloot, up-to-date, hogereordeproces, tuinontwerpwinkel, Dutch Mountains (en Dutch courage), insectenbeetzalf, projectontwikkelaar en ₤'je [Engels: pondje, met symbool!]

9. In asperges is de eind-s een flexie-uitgang. Een aantal Nederlandse samenstellingen schrijf je zo: lichtblauw, rechterbovenbeen, hogeremachtsvergelijking, vrijemarkteconomie, op-en-top, elfendertigst, klip-en-klaar, hoog en droog, dingdong, pilipili, rimram, tingeltangel, tuftuf en zozo. Let wel: groenestroomproductie is iets anders dan groene stroomproductie. We schrijven: Johannes Vermeer en Johannes Vermeertentoonstelling, koningin Beatrix en koningin Beatrixmonument, Willem II en Willem II-sigaar. En ook: belle époque (maar: epoque), trompe-l'oeil, in vitro, face-à-main, fin de siècle,
rez-de-chaussee, haute couture, ge-EHBO'd en [letters] deux-chevaux [GB/VD: 2cv].

10. De balkenendenorm is van nature de JP-norm. Lastige woorden om te schrijven zijn: quasiuitbundig, cameraopstelling, [letters] derdegeneratieallochtoon, Riagg'er, Riagg-centrum [letterwoord met hoofdletter], chloorfluorkoolwaterstofverbinding [cfk, ook: CFC = chlorofluorocarbon, Engels], zwart-Amerikaans, on-Russisch,
post-ISDN-tijdperk (initiaalwoord; ISDN = integrated services digital network), bamastructuur [wel letterwoord – bachelor, master, maar kleine letter, dus geen streepje], Unicef-gala [letterwoord, hoofdletter], sofinummer, Cito-toets [letterwoord, hoofdletter – ook: Cito’er], megayup, CAT-scan [letterwoord, hoofdletter], bommoeder, desdochter, doctor honoris causa, nazibeul, purschuim, Erasmusstudent (de betekenis als letterwoord: European Community Action Scheme for the Mobility of University Students – met hoofdletter – is op de achtergrond geraakt) en Benelux-land [letterwoord, hoofdletter], ge-a.u.b.'d, en pseudo-drs. (afgekort).

11. Petje af, als u al de volgende uitdrukkingen foutloos schrijft:
D66-dom, 9/11-gebeurtenissen, €50-biljet (50 eurobiljet),
web 2.0-toepassingen, angiotensine II-receptorblokkade, [cijfers] formule 1-race, mei '68-generatie, type II-fout, Willem II-sigaar, Wereldoorlog II-film, 17e-eeuws (de), laat-19e-eeuws (de), c-sleutel,
d-klein, D-groot, X-chromosoom, y-as, y-achtig, tussen-s,
d.w.z.-invoeging, mr.-titel, apk-keuring, cd-i-speler, CDA-achtig,
CD&V-heid, CT-scan, IQ-test, tl-buis, tso-leerling, tv-kijken, VVD-schap, wc-papier, audio-cd, kleuren-tv, bedrijfs-pc-netwerk, [cijfers en symbool] 65+-kaart, &-teken [ampersand] en 60°C-grens.

12. We noteren: 58%-grens, 45⁰-grens en 100⁰C-limiet. Ook schrijven we: 230V-spanning, C14-datering, 98km-rit, 3cc-oplossing, hepatitis B, [cijfers] megatop 50-lijst, [cijfers] top 10-boek, BBC 2-programma, Groenvoorzitter, OESO-rapport, Lloyd's-achtig en een(!) oma's-fiets.

 

 

 

2735 Dictee donderdag 26-05-2022 (1) – dictee Dictee van de dag (585) √ x

Dictee – dictees [2735]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 272, geheel herzien naar situatie 2022

Dictee van de dag (585)

1. Vier heel fraaie voltooid deelwoorden zijn: ge-e-maild,
ge-e-commercet, ge-m-bankierd en gepay-tv'd. Hier is nog een nuttige spellingtest: bijna-crisis, bijna halfeen [GB – toelichting – ook: half een], bijna-doodervaring [bde], ex-manager, examen, exitpoll, ex-collega, niet begrijpend, niet geschoten [niet-geschoten] is altijd mis,
niet-roker, niet-rokerscoupé, niet op de fles, non-profitorganisatie, nonouders [nu of nooit], non-stop, non bis in idem [niet 2x terechtstaan voor zelfde feit], nongans, nonnenklooster, oud-burgemeestersbal, oudtante, oudkatholiek, oud-notaris, Sint-Jozef, de onechte sinterklaas, Sint-Anna, de echte Sinterklaas, Sinte-Clara, sint-bernardshond en prins Bernhard (naamgever van het Prins Bernhard Cultuurfonds).

2. Voor de volgende woorden zou ik je potlood maar even punten: adjunct-commissaris, adjunctschap, aspirant-arts, aspirantenteam, aspirant-bewoner, aspirant-ledenvergadering, chef-hervormer, chef de mission, chef-dirigenten, chefsache, chef-kokwedstrijd, chef lege dozen, chef d'équipe, chef-d'oeuvre, interim-akkoord, interimkantoor(!), interim-premier, interimjob, interim-voorzitters, kandidaat-land, kandidaat-lid, kandidaatsexamen, kandidaat-rechter, stagiair-officier, stagiairplaats, substitutieregel en substituut-griffier.

3. Ook in uw aandacht worden aanbevolen: assistent-arts, assistentiearts, assistent-professor, collega-astronaut,
collega-sterren(!), collega-boer, leerling-kok, leerling-verpleegkundige, leerlingbegeleider, leerling-kleermakersclub, leerlingenstelsel.
Dictee-instinkers zijn ook: meester-architect, meesterdief,
meester-glasblazer, een hele goede meesterkok, meester-opzichter, meesterbrein, meestergraad en meester-kok (de chef van de koks).

4. De commissie-Davids kraakte het eindverslag-De Boer voor de interim-regering-Verhofstadt volkomen af. Herkent u de nabepaling in:
advocaat-fiscaal, auditeur-militair, directeur-generaal,
executeur-testamentair, minister-president, ex-minister-president, viceminister-president, gouvernement-generaal, proces-verbaal en secretaris-generaal?

5. Waarom schrijf je het zoals je het schrijft: ik-persoon, ik-roman, ikzelf, über-ich, wijzelf, wij-zij-gevoel, ja-stem, jawoord, neekamp,
nee-stemmen, ing-achtervoegsel, jaknikken (voor jabroer spelen), jaknikker (olie-installatie), ja knikken (versus nee schudden), ten-vorm, de- of het-woord, neen-antwoord en nee-uitslag? De
Knokke-Heistenaar ging naar Centraal Afrika. Op de Twentse Achterhoekboerderij spraken ze Twents-Achterhoeks.

6. Voor de volgende schrijfwijzenkeuze is bepalend of het een nevenschikking of een specificatie betreft:
fundamentalistisch-gereformeerd, een geo-etnische aanduiding als Arabisch-nationalistisch, salonsocialist, niet alle orthodox-protestanten behoren tot het zuiver in de leer zijnde orthodox protestantisme, een democratisch socialist zal niet vaak extreem liberaal zijn, wel extreemlinks. Omdat dit een moeilijk onderwerp is, volgen nog enkele voorbeelden: je kunt zijn: nieuwrechts, onrooms, Hutumilitant of jongliberaal, een cryptofascist voelt zich niet aangetrokken tot het cowboykapitalisme, de leden van de rooms-rode coalitie waren extreem autoritair, één lid ervan was luthers-evangelisch. We leven in een militair-industrieel complex en bespraken dat met de
directeur-eigenaar van het hotel-café-restaurant. Administratiefrechtelijk slaat op administratief recht, sociaalpsychologisch op de sociale psychologie, historischtaalkundig op de historische taalkunde en iets historisch-taalkundigs wordt historisch en taalkundig bekeken.

7. De post 9/11-generatie heeft geen behoefte aan een vitamine
C-kuur, mogelijk wel aan Wereldoorlog I-poëzie. Schrijf vooral niet fout: het ex librisje en de ex librissen in de ex-libriscatalogus, de zittende doctores honoris causa keurden de nieuwe
doctor-honoris-causakandidaat.

8. Het a priori suggereerde een a-prioristische benadering. Het
staakt-het-vuren was het gevolg van het bevel: staak(t) (archaïsch) het vuren. Het jageknik (jaknikken) en neegeschud (neeschudden) verhinderde de inderminneregeling niet. De schouten-bij-nacht [ook: schout-bij-nachts] gedroegen zich laag-bij-de-gronds [laag bij de gronds] tegenover het stoppen-met-rokenprogramma [stoppen met roken]. Van origine Engelse woorden schrijf je zo in het Nederlands (we signaleren tendensen – ook met z): mijn liefdesbaby's zijn spelling en grammatica, T-bonesteak, designerbaby, designerdrug, backstage, back-wounding calumny (Shakespeare), commonplace, chief technical officer (CTO), lifeline, pullover, rock-'n-roller, critical path method (CPM), lifestyle, dead end job, bodyart, showroom, electronic data processing (EDP), five o'clock tea, floating rate notes, life sentence, old boy(s) network [GB ook: oldboysnetwerk], uppercut, public relations officer [pr-offic(i)er], humanresourcesmanager (hr-manager), publicrelationsmedewerker (pr-medewerker), re-engineering, stiff upper lip, whodunit, gin-tonicliefhebber [gin-tonic], white collar worker [witteboordenwerker - vgl. blue en blauw], trade-union, musichall, world wide web (www), multiplechoicetest [multiple choice],
would-beschrijver, bull's eye(score), non-profit, intensive care en bigshot.

9. De gogogirl ontwikkelde haar ritme naar de à gogo muziek. Het aantal Engelsgerelateerde woorden is schier eindeloos: Danish blue, meritgoods, upper ten, bigband, close reading, sciencefiction, intensivecareafdeling [ic-afdeling - intensive care], make-upremover, second opinion, shakenbabysyndroom, in de/the winningmood,
dirty-minded [dirty mind], fastfoodketen, all right, time-outproject, readymades (objets trouvés), overkill, giveaway, first hand, latenightshow, bird's eye view, chewinggum, afternoontea, close-up, writer's block(geval), allday [niet in wdb.], all clear, het writer's blocksyndroom(!), standstillbeginsel, brown-eyed, reallifesoap,
trade-unionlid, havenots, high society, allriskpolis, back-uppen en
lay-outen, no-goarea, worstcasescenario, open source en shoppingcenter. De lastminutereis werd last minute geboekt.

10. Volgens de coming man ontbrak de finishing touch aan de leading lady, kwestie van finetuning. Dit break-evenpunt was een point of no return. Als we het trouwens over botsende klinkers hebben, moet u de volgende woorden maar eens opschrijven: priëlen, auto-ongeval, papaja- en vanille-ijs, zo-even, skiër, olie-import, spreiovertrek,
familie-uitje, irreëel, co-educatie, gala-avond, egoïsme,
massa-executie, druïde, macho-uiterlijk, buiig, pseudo-islamitisch, snijijzer, hoboachtig, groei-jaar, skiavontuur, re-integreren, babyeczeem, haikuoverblijfsel, koffie-extract, ik/hij beïnvloed(t),
acajou-inkleuring, lelieachtig, tjaptjoi-etentje, coassistent, roei-equipe, caféachtig, Wii, wiiën en wiiitis, loco-ondervoorzitter, parvenuyup,
giga-elektronvolt (GeV), zijingang, lila-achtig, eeneiig, café-eigenaar, judoën, auto-ijzer, acajouachtig, chaos, menu-uitdraai, reünie, kiwi-ijs, paleoantropologie, kooi-indeling, papaja- en cranberryyoghurt, antioproerpolitie, de-escalatie, preambulant en mini-essay.

11. We zijn er nog lang niet: reünie en re-unificatie, anti-Iers,
CDA-achtig, NAVO-oefening, comité-image, caféaanbouw, zoiets,
zo-even (maar: zoiets! - uitz.), preëmptief, coïncidentie, Kanaän, kopiist, beijveren, geijkt, biënnale, duümviraat, salonfähig, geuit, cyanide, gratuit, intellectuele, vacuüm, aorta, faëton, jaguar, chaotisch, judaïca, sjiitisch, conciërge, hobbyist, intuïtie, coalitie, embryo, geranium, diëten, coëfficiënt, Emmaüs, sanguine, deïsme, coöperatie en zijig. Onderschat ook het schrijven van de volgende woorden niet: clientèle (cliënteel), dalai lama, dies, taifoen, continuüm, musicienne, fröbelschool, Inuit, maestro, iaën, sanguinisch, boiler, aerosol, opticien, carrière, extranei, linguïst, paella, exquisiet, perpetuum mobile, taekwondo, pinguïn, Nieuw-Guinea, tweeërlei, geëuropeaniseerd, maestoso, baccalaureus, weeïg, promovendae [mv. van promovenda - vgl. promovendus - promovendi], variété, deiktisch, bel paese, quiz, überhaupt, aioli, bedoeïen, geijld, jouïsseren, twee-eiig, genuïen, drieënhalve, furiën en genieën. Een biljard biljartballen maken is net zo'n sisyfuswerk als vullen van het vat der Danaïden. Om drie uur zouden we scheep gaan.

12. Er zijn heel wat indexen (indices): de BMI (bodymassindex - 2025!), de queteletindex (QI), de midkapindex, de CBS-koersindex, de
citatie-index en onder andere de Dow-Jonesindex [verkorting:
Dow-Jones].

 

 

2734 Dictee woensdag 25-05-2022 (6) – dictee (niet gehouden) 3e Johan Hendrik van Daledictee 2020 √ x

Dictee – dictees [2734]

3e Johan Hendrik van Daledictee 2020 (volwassenen)

Dit dictee is nooit gehouden en zal dat ook niet meer worden ... Publicatie: mei 2022.

De Beginners moesten in de 10 B-zinnen de 4 onderstreepte woorden invullen.

De Gevorderden moesten in de 10 G-zinnen de 6 onderstreepte woorden invullen

De Specialisten moesten in de 10 S-zinnen de 8 onderstreepte woorden invullen

NB Allereerst geldt het Groene Boekje, daarna kijken we in Van Dale!

The Four Freedoms Award (auteur: Rein Leentfaar)

B1 Tot mij wendde zich de coördinatrice van de hogergenoemde, langzamerhand zeg maar tot ritueel gepromoveerde spellinggebeurtenis.

G2 Of ik ook anno Domini (afkorting: A.D.) [in letters:] tweeduizend twintig weer een eblouissante en tot de verbeelding sprekende spellingbee wilde concipiëren?

S3 Tuurlijk! Mooi de kans toch om me weer eens door francofielen de hemel te laten in prijzen als ik woorden gebruik als jouïssance (genot) of door Anglo-Amerikaanse en andere dicteeaficionado's bij het gebruik van uitdrukkingen als engelse groetenis en GB’s

engelsebol.

B4 Een beloning zat er niet in: het is liefdewerk oud papier, dat zij zo. Want goed, je bent een dicteehobbyist of je bent het niet. En och, al die eurootjes maken je ook niet gelukkig.

G5 Of het in titel genoemde onderwerp iets was? Jazeker! Zo’n Amerikaans-Nederlands onderwerp trekt me wel. De landen hebben al heel lang wederzijdse banden. Trokken al niet in 1620 de Pilgrim Fathers naar Noord-Amerika, deel van de Nieuwe Wereld (daar hoort ook Australië bij)? En is Brooklyn niet naar Breukelen genoemd? En op de Fifth Avenue in New York, woonden daar vroeger niet ooit de miljonairs?

S6 Om met Amerika te beginnen: zelf noemen ze dat God’s own country, hun vlag noemen ze de stars-and-stripes, sinds 1916 is het volkslied The Star-Spangled Banner, hun regeringsleider noemen ze potus en de wel verkozen, maar nog niet geïnstalleerde leidsman heet president elect. Het land is niet wars van bombastische nationalistische retoriek (die heet: spread-eagle oratory: in het landswapen staat namelijk een arend met uitgespreide vleugels). De personificatie van Amerika is Uncle Sam: waar komt dat trouwens vandaan ...? Van de extreemrechtse Ku Klux Klan (KKK) hoor je overigens weinig meer.

B7 U vermoedde al dat vervolgens Nederland aan de beurt zou komen. Die gedachtegang is helemaal to the point en ter zake: wat is er over ons cultuurminnende landje zoal te melden?

G8 Wel, voor de gevorderden onder u: wij kennen de [in letters] Tachtigjarige Oorlog met het Twaalfjarig Bestand, de commemorabele en calvinistische beweging van de Beeldenstorm van 1566 en de Zilvervloot van Piet Hein (Cuba, 1628).

S9 Voor de specialisten onder u: denk aan de Sint-Elizabethsvloed van 1421, de Slag bij Nieuwpoort (1600), de (betrouwbare) jongens van Jan de Witt en verder nog uit de historische canon van Nederland: de hunebedden in Drenthe naast Desiderius Erasmus’ Lof der Zotheid en kapitein Frans Banninck Cocq op het beroemde schilderij de Nachtwacht van Rembrandt van Rijn, gevolgd door de tale Kanaäns van de Statenbijbel, de afschaffing van de slavernij – jaarlijks gevierd op het ketikotifeest, het amateurastronoomplanetarium van Eise Eisinga in Franeker en ten slotte de Watersnoodramp van [in letters:] (negentien)(honderd)drieënvijftig.

B 10 Tijd om zo langzaamaan tot het echte onderwerp te geraken. Een inleiding tot het reële onderwerp mag vooral niet al te breedsprakig zijn. Kort gezegd: we gaan ertegenaan!

G 11 Jazeker, beetje bij beetje, peu à peu en dus poco a poco naderen we de kwintessens van dit doorwrochte essay. Kijk maar wat ik gebloemleesd en bijeengegoogeld heb via internet.

S12 We beginnen met de president die jaarlijks de State of the Union uitspreekt. Trump is alweer de 45e. Uit de lijst – die begint in 1789 – blijkt dat Franklin Delano Roosevelt nummer [in letters:] tweeëndertig was. Op 6 januari 1941 riep hij in die rede het Congres op niet met schonehandenpolitiek in splendid isolation afzijdig te blijven van de Holocaust van het Derde Rijk.

B 13 De democratische waarden in Europa moesten worden hersteld en de Four Freedoms moesten worden nageleefd: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en gevrijwaard zijn van gebrek en van vrees, die zich kan uiten in heel veel fobieën.

G 14 Sinds 1982 wordt voor elk van die vier vrijheden jaarlijks een prijs uitgereikt. Daarbovenop wordt als all-inprijs nog de algemene vrijheidsprijs (Freedom Medal) uitgereikt. In de even jaren in Middelburg NL en in de oneven dito in Hyde Park, New York. Dat alles in het kader van de vriendschapsband tussen de VS en Nederland, geïnitieerd door Franklin D. en zijn vrouw Eleanor.

S 15 Rond zo’n plechtig gebeuren vindt vaak een soiree plaats in gala, een raut of raout. Het kledingvoorschrift is dan niet tenue de ville, maar toilette de soirée. De heren dragen een white tie, geen cravate noire dus, en de dames geuren naar een eau de toiletteje en dragen kleding van peruvienne bij de ballroomdans.

B 16 De eerste algemene vrijheidsprijs werd op de honderdste verjaardag van genoemde president in Middelburg in 1982 uitgereikt aan [afkorting:] H.K.H. – inmiddels – prinses Juliana. Die president had naar alle waarschijnlijkheid overigens voorouders uit Oud-Vossemeer op het eiland Tholen.

G 17 Door de inspanningen van Eleanor na R’s dood werden genoemde vier vrijheden opgenomen in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (1948, Algemene Vergadering van de VN). Omdat haar man vier perioden volmaakte (het maximum is nu twee), was zij de langstzittende en zeer gewaardeerde first lady. Op twee jaar na leefde ze overigens acht decennia lang.

S 18 Voor de als eerste genoemde vrijheid, die van meningsuiting, won in 1982 Nederlander Max van der Stoel de award. Hij was o.a. minister en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, zijn biografie heette De stille diplomaat, hij werd tweemaal doctor honoris causa (Athene en Utrecht), was hoge commissaris bij de OVSE en sinds 1991 minister van staat.

B 19 Op de lijst van de als tweede hierboven genoemde vrijheid staat (1986) de rooms-katholieke – hij wist niet zo goed raad met de strijd tussen hervormingsgezinden en conservatieven – kardinaal Alfrink. In 1955 was die coadjutor (hulpbisschop) van Utrecht.

G20 Bij de vrijwaring van gebrek komen we tegen Artsen zonder Grenzen (1996) en Sander de Kramer (2020), overigens naast Johan Witteveen (1982, VVD-politicus en voorman van de soefibeweging – denk aan filosofie en ascese) en in 1992 Jan Tinbergen, econometrist, die ook de Nobelprijs voor de Economie won.

S 21 Die Sander uit de vorige alinea dacht dat hij in de maling werd genomen toen hij door de kabinet(s)chef van de commissaris van de Koning(in) (afkorting: CdK, ook: CvK of ook wel: CvdK) gebeld werd. Zijn Sierra Leoonse koosnaam is ‘Chief Ouwe Dibbes’. Samen met Hugo Borst richtte hij de Sunday Foundation op. Voormalige straatprostituees maken nu schooluniformen en leden van een oorlogsweduwegroep krijgen nu een microkrediet, zodat ze in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien.

B 22 De prijs bij ‘vrijwaring van vrees’ kwam in 1982 terecht bij Herman van Roijen, politicus en diplomaat, in 2006 bij Max Kohnstamm, historicus en diplomaat, in 2008 bij War Child Nederland en in 2016 bij Human Rights Watch, een ngo, een niet-gouvernementele organisatie. Vrijemeningsuitingschendingen worden te vuur en te zwaard, figuurlijk, dat wel, bestreden.

G 23 Op 14 april 2020 zouden de 5 prijzen uitgereikt worden in de Nieuwe Kerk bij het Abdijplein en de Lange Jan in Middelburg. Er zijn altijd leden van het huis van Oranje, het Koninklijk Huis, bij aanwezig. Door de coronacrisis is de uitreiking verplaatst naar 2021.

S 24 Om even een terugblik op 2018 te werpen: aanwezig waren toen koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Beatrix. Een klimaatakkoordactiviste uit Costa Rica kreeg uit handen van vicepremier Hugo de Jonge de overkoepelende prijs. De award voor vrijheid van religie ging naar bisschop Paride Taban uit Zuid-Soedan. De Belg Emmanuel de Merode (Congo) was de eerste Belg die een Four Freedoms Medal krijgt (vrijwaring van vrees) onder de ruim 200 laureaten (circa 40 jaar, elk jaar 5 stuks) in de loop van de geschiedenis. Hij was zelf helaas verhinderd aanwezig te zijn.

B 25 Deze traditie moet worden hooggehouden. Nog jarenlang mogen deze prijzen naar mijn mening (afkorting: n.m.m.) worden uitgereikt. Een wereld zonder armoede en gebrek lijkt me illusoir.

G 26 De kans dat de tegenstellingen op religiegebied zullen vervagen, lijkt me een utopie. De christenen zullen geen Mekkagangers worden die rond de Kaäba zouden mogen marcheren, en ik kan me geen moslima’s voorstellen, die rondvertellen dat ze vorig jaar in de grot van Lourdes bivakkeerden.

S 27 Ook een wereld zonder vrees lijkt ondenkbaar: zal hexakosioihexekontahexafobie – angst voor het getal 666, het apocalyptische getal, het getal van het Beest uit het Bijbelboek Openbaringen – wellicht het een-na-langste, het op een na langste erkende angstschreeuwwoord ooit blijken te zijn? Mogelijk wel, want
hippopotomonstrosesquippedaliofobie – de ziekelijke angst voor lange woorden – is nog langer (35 versus 28 letters!).

B 28 Pennen neer! Voor de Beginners zit het erop. Zal de jury bij jou nog een slip of the pen vinden of teken je voor een foutloos trajectje? Dan ben je vast en zeker de winnaar!

G 29 Ook voor de Gevorderden is het einde nabij. De komende acribische, nauwgezette herlezing zal tot een tsunami van (foutieve) correctie-ingrepen kunnen leiden, maar het lijdt bij jouzelf geen twijfel, dat je vanwege je resultaat zeker niet uitgejouwd gaat worden!

S30 En wie gaat bij de Specialisten de hoofdvogel afschieten? Met meer dan 5 p’tjes (persoonlijke fouten, zoals bij basketbal) ben je ten enenmale (en overigens ook ten tweeden en derden male) volstrekt kansloos bij een must-do en -hear van een dictee als dit. Maar och, troost je met de olympische gedachte: deelnemen is belangrijker dan winnen, ten onrechte toegeschreven aan Pierre de Coubertin, grondlegger van de moderne [afkorting:] OS.

 

 

 

2733 Dictee woensdag 23-05-2022 (5) – dictee Groot Heusdens Dictee 2022 √ x

Dictee – dictees [2733]

Groot Heusdens Dictee 2022

Dromen. Doen. Heusden (de titel telde niet mee) (auteur: Dimph Vos)

Ik was ernstig gedupeerd omdat ik mijn hoorapparaten niet inhad (evt. in had).

Waarom ging het een dag eerder veel beter? Dat was een invuldictee.

Hier moest ik weer bij elk woord (ook ‘de’ en ‘het’) het brein volledig laten kraken ...

1. Lang, lang geleden [wel: kortgeleden] waren er in Noord-Brabant drie afzonderlijke gemeentes [gehoor – geen n, je moet opschrijven wat je hoort, als je het verstaat tenminste ...]: Drunen, Heusden en Vlijmen, elk met haar zijn [het Heusden, etc.] eigen kerndorpen [gehoor – ook: kerkdorpen goedgerekend - alleen GB, VD: de leerling, de advocaat rekent goed], die elkaar op zijn zachtst gezegd meestentijds duldden – waar dat in hun plaatselijke straatje te pas kwam.

2. In de loop der tijd groeide bij diverse politici het besef dat kleinschaligheid economisch gezien niet bepaald lucratief was.

3. Voor de bestuurders van weleer reden om het veelomvattende besluit te nemen, geschoeid op democratische leest welteverstaan, een driehoeksrelatie aan te gaan, waarbij Heusden de gemeentenaam zou worden.

4. Desondanks brak de pleuris uit, zoals dat zo vaak gebeurt. Een affront [belediging], immers, dé [die nadruktekens hebben al voor zoveel ellende gezorgd dat we ze in dicteeland meestal maar niet meer schrijven …] Heusdenaar bestaat niet, was de communis opinio [algemeen heersende opvatting].

5. Gekrakeel of niet, de gemeente Heusden moest er komen, maar niet dan nadat het gekissebis [ook: 3 x z, maar dat wordt anders uitgesproken] en geëmmer over een dergelijk dubieus geacht samengaan geluwd zou zijn. Politici kenden ook toen hun pappenheimers [weten wat voor vlees je in de kuip hebt].

6. Er is destijds stiekem flink gekonkelfoesd [gehoor – GB konkelfoezen – VD ook: konkelefoezen, je moet natuurlijk opschrijven wat er voorgelezen wordt]; sommige politici werden gewantrouwd, andere [gehoor – dat slaat dan terug op politici, maar alle keren werd ‘anderen’ voorgelezen, daar heb ik extra op gelet] werden veracht of incapabel voorgesteld, waardoor een langetermijnvisie noodzakelijk leek. Tijd heelt alle wonden.

7. Zomaar enkele parafrases [omschrijving met eigen woorden]: alweer zo’n beleid van likmevestje, dat wordt waarschijnlijk weer armpjedrukken [fig. armworstelen, ik meen het woord – niet het begrip – als een van de weinige nog nooit gezien te hebben …], met weidse gebaren beleid verkopen, en ten slotte [aaneen, blunder, niks met gehoor …] naar hartenlust [de n wordt natuurlijk niet voorgelezen] bakkeleien over degene die de scepter [uitspraak s/sk] zal gaan zwaaien. Let op mijn woorden!

8. Ach ja, dat was toen. Intussen viert de gemeente Heusden haar zijn [het Heusden, etc.] 25-jarig (dat moest volgens de uitgedeelde spelregels echt ‘vijfentwintigjarig’ zijn!) jubileum en weten bewoners niet beter dan dat ze in een [lees uhn’] dorp onder dezelfde naam wonen als vóór [zie eerder] 1997 [volgens de spelregels in cijfers], maar ressorterend onder de gemeente Heusden.

9. Wie de 25-jarige [fout volgens de spelregels] leeftijd heeft bereikt, wordt geacht enigermate sociaal-emotioneel [verwisselbare begrippen] volwassen te zijn en, laten we niet al te sociaalkritisch [sociaal is nadere bepaling bij kritisch] zijn en onze scepsis [twijfel, uitspraak: s/sk] achterwege laten, daarin zijn we met zijn [voorgelezen: z’n] allen aardig geslaagd.

10. De tweeënhalve [zo volgens de spelregels] decennia naar de volwassenheid werden gekenmerkt door samenwerken, compromissen sluiten, relaties en andere verantwoordelijkheden aangaan. Natuurlijk kreeg de gemeente [vr.] spanningen te verduren, want in het kritische discours [conversatie] vallen vaak nuances weg, maar zij had ook – indachtig de theorie van Maslow * – de meeste kansen tot zelfrealisatie, dankzij haar MogelijkMakers [plaatselijke term – internet: ambtenaren van de gemeente – ook mogelijkmakers goed gerekend], dé [zie eerder] hoeders van het Heusdense motto: Dromen. Doen. Heusden.

* Internet: Maslows theorie is een piramidemodel. De theorie beschrijft in vijf fasen wat de mens motiveert en focust op het vervullen van behoeften. Deze behoeftepiramide van Maslow suggereert dat mensen gemotiveerd zijn om in basisbehoeften te voorzien voordat ze verder gaan met andere, meer geavanceerde behoeften

De balans: 3 x nadrukteken (in dicteeland doen we dat nauwelijks meer – zoveel discussie …), 3 x niet (goed) verstaan, waarvan 1 x fout voorgelezen, 1 x blunder (ten slotte aaneen), 1x onbekende uitdrukking (qua schrijfwijze) armpjedrukken en 1 x onbekend: Maslow.

 

 

2732 Dictee woensdag 25-05-2022 (4) – dictee Vijfde Groot Houthalens Dictee 2022 – buitenlandse woorden √ x

Dictee – dictees [2732]

Vijfde Groot Houthalens Dictee 2022 – buitenlandse woorden

Zie ook blogpost 2730 en 2731! 

Bij 17 woorden hieronder moesten de deelnemers (31) ‘vertalingen’ in buitenlandse talen noteren (invullen). Deze in te vullen woorden werden niet voorgelezen. In die zin was het geen dictee, maar een quiz. Het betrof deels invulwoorden, deels ook niet.

Een en ander heeft erin geresulteerd dat – na stemming – dit onderdeel niet zou meetellen bij de uitslag.

Ik heb verder niet nagezocht of alles correct is - RL

1. Vrijdag: D. (Freitag) – It. (venerdi)

2. nieuwjaarsdag: It. (capodanno) – Fr. (jour de l'an)

3. toentertijd: Fr. (à l'époque) – E. (wayback) – D. (Damals)

4. burgemeester: E. (mayor) – D. (Bürgermeister)

5. daarentegen: It. (d'altra parte) – E. (on the other hand)

6. midden in de oorlog: Fr. (en pleine guerre) – D. (im vollen Krieg)

7. Gedesillusioneerd: D. (Enttäuscht) – Fr. (Déçu)

8. Back to business: N. (Ter zake!) – Fr. (Revenons à nos moutons!)

9. vechten tegen de bierkaai: E. (fighting a losing battle)

10. onverdroten inzet: Fr.(un engagement impitoyable)

11. taalkunde en spelling: D. (Linguistik und Rechtschreibung)

12. uitspraak en dictie: Fr. (prononciation et diction)

13. heropleving: D. (Wiederbelebung) – E. (revival)

14. verjaardag: It. (compleanno) – Fr. (anniversaire)

15. eega: Fr. (épouse) – E. (spouse)

16. ruiker: D. (Strauss) – E. (bouquet)

17. gefeliciteerd: It. (felicitazioni) D. (Glückwunsch)

 

 

2731 Dictee woensdag 25-05-2022 (3) – dictee Vijfde Groot Houthalens Dictee 2022 √ x

Dictee – dictees [2731]

Vijfde Groot Houthalens Dictee 2022

Zie ook blogpost 2730 en 2732!

 

Dicteegrootheid Toon Vandenheede is 90 jaar geworden.

De 68 vet en groene items moesten worden ingevuld

Het vergeten zijn van mijn hoorapparaten leverde hier relatief weinig schade op!

Negentig voor leeftijd, honderd [invulwoorden] voor taal!

(auteur: Waldo Keyers)

1. Vrijdag 1 januari 1932, nieuwjaarsdag [ook: nieuwjaar = een nieuw jaar, wel Nieuwjaar als 1^e dag van het jaar, Chinees Nieuwjaar, Joods Nieuwjaar], de geboorte van Toon Vandenheede. Het Oost-Vlaamse De Pinte, waar zijn latere ouderhuis zou staan, kende toentertijd [ook: toendertijd, beide uitspraak met d] een baron als burgemeester. De provinciale hoofdstad Gent daarentegen werd bestuurd door een toenmalige Open Vld’er [wel, vero: VLD'er], de liberaal Henri Vander Stegen.

2. Na negen jaar trok het gezin Vandenheede, van wie de vader in de horeca werkte, midden in de oorlog, weg uit Gent om zich in De Pinte te vestigen. Samen met zijn broer en twee zussen vormden de linguïst in spe (2) en zijn ouders een gelukkig gezin. Toon volgde handel in Gent, studeerde A1 en maakte de regentenschool af op zijn 22^e levensjaar.

3. Tijdens zijn achttien maanden durende legerdienst belandde deze milicien, na de obligate opleiding in Turnhout, in het centrum van Brussel als vertaler in de karabinierskazerne [met karabijn bewapend] Dailly.

4. Na zijn studies en legerdienst zocht en vond onze toekomstige taalspecialist het geluk in de liefde. Het expojaar [VD en GB kennen ‘expo’ alleen als verkorting van expositie in het algemeen – internet spreekt van Expo 58 – ik zou kiezen voor Expojaar – het is immers niet het jaar dat geëxposeerd wordt ...] 1958 betekende voor hem meer dan het Atomium of andere Canadese paviljoenen. Zijn huwelijk met Monique, orthopedagoge van opleiding, werd bekroond met vier zonen, zes kleinkinderen en vier achterkleinkinderen.

5. Gedesillusioneerd door het geringe werkaanbod in de periode van de wereldtentoonstelling [GB en VD kleine w, maar internet lijkt ook ruimte te geven aan de eigennaam met W] ging hij zonder aarzelen in op een vacante betrekking aan de Handelsschool [GB en VD alleen h, als eigennaam is H denkbaar – beide werden goed gerekend] van Hasselt.

6.De cultuurschok moet toch groot geweest zijn; van het vlak bij Gent gelegen De Pinte naar het gestaag ontluikende Genk. Het
Onze-Lieve-Vrouwlyceum [gehoor: Vrouwe verstaan] van Genk, het Sint-Pauluscollege van Houthalen, talrijke Don Boscoscholen en zoveel meer onderwijsinstellingen werden eind jaren vijftig opgericht om de Limburgse keuterboer van tussen de dennenbomen en heidevennen naar een hogere levensstandaard [let op: VD ss, maar GB ook s: ook goed dus!] te tillen.

7. Zo heeft zeker mijn vader, Frans Keyers, de allereerste Limburger die laureaat toneel en voordracht werd aan het conservatorium te Brussel in 1953, zijn steentje bijgedragen met zijn toneelgroep Thalia in Houthalen, de bouw van het cultuurhuis het Casino, de oprichting van de toneelgezelschappen de Roerdomp en Geynick in Genk, zijn toneelwerken en televisieoptredens (Beschuldigde, Sta Op!).

8. Back to business! In de jaren zeventig was het Nederlands geen evidentie in deze contreien. Plaatselijke dialecten, overwegend Franstalige overheden, Waalse mijnbouwingenieurs (2), het was vaak vechten tegen de bierkaai. Zowat het hele Vlaamse vocabulaire – volledig overheerst door gallicismen – diende omgezet te worden in Nederlandse woordenschat. Mede dankzij de onverdroten inzet van deskundigen als Toon, Diederik Van Coillie, Jean Spelmans, Joost Verheyen en zovele anderen (1) veranderde het klimaat waardoor taalkunde en spelling, inhoud en woordgebruik, uitspraak en dictie uit het verdomhoekje geraakten.

9. Deze heropleving van onze moedertaal kreeg wel een serieuze slag onder de gordel met de oprichting van de eerste Vlaamse commerciële zender waardoor de standaardtaal [wel: Standaardnederlands!] werd opzijgeschoven voor de meer toegankelijke tussentaal (Da gade gij nie bepale!). Of hoe het koeterwaals [wel: Luikerwaals] het potjeslatijn inhaalt.

10. Naast zijn passie voor taal waren Toons hobby’s (2) het voetbal en de muziek. Het cruijffiaanse peil (2) haalde hij dan wel niet, maar van jongs af aan voetbalde hij reeds de pannen van het dak. Later uitte zijn voetbalinteresse zich onder meer in de oprichting en coaching van de meisjes- en damesploeg waar hij het afgelopen millennium decennialang (2) ook nog het doel verdedigde.

11. Maar de allergrootste adoratie had hij voor Liesbeth List. Deze betreurde, in het voormalige Nederlands-Indië geboren chansonnière heeft hij vele malen mogen bewonderen, begroeten, zelfs interviewen. Bij menig optreden in onze Lage Landen [wel: lage landen bij de zee] is hij ernaartoe gegaan om zijn enthousiasme voor haar te uiten.

12. Dit bruggetje leidt ons tot de essentie van deze mooie dag: de viering van de 90^e verjaardag van Toon Vandenheede, hier bij ons aanwezig als erelid van het Limburgs Taalgenootschap.

13. Met Van Dale als gids bieden wij hem dan ook graag de allernieuwste 16^e uitgave aan van het Groot Woordenboek [fout! – moet w zijn – omslag papieren VD 2022] van de Nederlandse Taal.

14. Zijn eega, Monique Verhegge, wensen wij letterlijk in de bloemen te zetten met deze mooie ruiker rozen!

15. Gefeliciteerd, Toon!

1 blunder (Standaardtaal), 1 x gehoor (Vrouwe), 2 x dubieuze wel/niet hoofdletter: expojaar en wereldtentoonstelling.

 

 

2730 Dictee woensdag 25-05-2022 (2) – dictee Vijfde Groot Houthalens Dictee 2022 – shoot-out √ x

Dictee – dictees [2730]

Vijfde Groot Houthalens Dictee 2022 – shoot-out

Zie ook blogpost 2731 en 2732!

 

1. oudtijdse

2. crypten [meervoud – context, n uitgesproken – want s kan ook]

3. pittoreske

4. eeuwen oude [context: acht … niet meegekregen …]

5. fascineert

6. onder meer

7. beantwoordt [context – derde persoon]

8. grootseminarie [eigennaam, in wdb. alleen soortnaam, klein]

9. olim [de dagen van …]

10. attractieve

11. garnalenragout

12. entrecote

13. jakobsschelpen

14. gruyère [gruyèrekaas, kaas uit Gruyère, plaatsnaam]

15. soufflés

16. lindethee [linden en lindes]

17. sukadekoek [mv. n en s]

18. gekonfijte [dadels]

19. bistro’s

20. delicatessenwinkel [n niet uitgesproken]

21. extra’s

22. daartussenin

23. onhygiënisch

24. antioxidans [vormvariant van antioxidant]