Dictee 820, alinea 1 t/m 3.
1. Demaquilleren is afschminken. Logenstraffen is loochenen. Het denim dankt zijn naam aan 'serge de Nîmes'. Een depositeur deponeert iets bij een depositaris of dépositaire. De beginwoorden van psalm 130, een van de boetpsalmen, zijn 'de profundis' [uit de diepten]. Met driekoningendag wordt Driekoningen bedoeld. Een doesoen is een desa [platteland]. In deshabillé [nachtkleding] ben je en déshabillé [ongekleed]. Desktoppublishing wordt afgekort tot dtp en desoxyribonucleïnezuur [DNZ] tot DNA [deoxyribonucleic acid]. Een De Standaardfotograaf zou komen. Kinderen, vandaag oefenen we de developpé [ballet]. Deze zelfde dag nog zal het gebeuren. Een dewarvat [principe thermosfles] past beslist niet in een deweysysteem [decimale classificatie boeken]. Afvalvet heet dégras. Op de dhow
[traditioneel Arabisch zeilscheepje] kreeg hij een douw en gleed uit over de dauw. Digereren is spijs verteren. Op het Oud-Romeinse graf stond D.M.S. [Diis Manibus Sacrum = gewijd aan de geheiligde
gedachtenis]. Dikopermono-ijzertetrasulfostannaat is stannien oftewel tinkies.
2. Een dinch is diner en lunch tegelijk. De tweelinbroers Castor en Pollux staan bekend als dioscuren [onafscheidelijke vrienden]. Laat hem maar met zijn dinky toys. Ze hebben daar een poolbiljart (lijkt op snooker). Er zijn op onze aardkloot vast geen biljard biljarts. Enkele biljarttermen: acquit(stoot) (beginstoot), amorti (geamortiseerde stoot; amortiseren = de speelbal stilleggen door met deze een aangespeelde bal vol te raken), aramith (kunststof voor biljartballen), bloque
(een rechtuit, met forse stoot te maken of gemaakte bal), café billard (biljartcafé), carotte(spel) (uiterst verdedigend), collé(bal) (vast tegen de band), deinzen (een deins stoten: de gespeelde bal kaatst tegen de aangespeelde bal en komt terug zonder de band te raken) en doubleren (een biljartbal zo stoten dat hij na raken van de tweede bal nagenoeg niet van zijn baan afwijkt).
dinsdag 3 maart 2015
0533 Dictee woensdag 04 mrt 2015 (1): Oefendictee 820 (deel 1 van 3) √ x
donderdag 26 februari 2015
0532 Dictee woensdag 25 feb 2015 (7): Indiaantje spelen √ x
Dictee - dictees [0532]
Situatie 2015!
Indiaantje spelen
1. Eigenlijk best jammer dat 'indiaantje' hierboven vooraan de titel stond, want normaliter schrijf je het met een kleine letter. Het valt in de
categorie rassen, verzamelnamen etc. zoals een indiaan(se), een zigeuner, een
gipsy, een bedoeïen en een mulat(tin) (persoon geboren uit een zwarte en een
blanke). De namen van volken etc. worden met een hoofdletter geschreven: Kelten,
Eskimo's, Hunnen, Palestijnen en West-Vlamingen. Overigens worden ook
specifieke zigeuners als Roma en Sinti met een hoofdletter geschreven. Dat geldt
ook voor specifieke indianen zoals Apachen (ook: Apaches), Cherokees
(Cherokee-indianen), Cheyennes (Cheyenne-indianen), Mohawks of Mohikanen ( u
weet wel: de laatste der Mohikanen = de laatste van een bepaalde groep of
partij; de Mohikanen zijn een uitgestorven indiaanse stam) en Zwartvoet(en)
(Zwartvoetindianen).
(aan een indiaans woord ontleende benaming van een plantengeslacht), hickory (aan een indiaans woord ontleende benaming voor een zekere notenboom met taai hout, o.a. gebruikt voor hamerstelen), kasiri (indiaanse, zwak alcoholische drank uit cassave), marron (ten tijde van de slavernij ontvluchte zwarte dan wel indiaan of een nakomeling daarvan), mesties (ook: metis, afstammeling van een blanke vader en een indiaanse moeder of omgekeerd), piaiman (indiaanse sjamaan = priester-tovenaar bij de indianen), potlatch (indiaans feest, waarbij iedereen geschenken uitdeelt waarvan de grootte bepaald wordt door iemands sociale positie), roodhuid (verouderde, vaak minachtend gebruikte naam voor een indiaan; tegengestelde of antoniem: bleekgezicht), sequoia (reuzenpijnboom, genoemd naar een zekere Cherokee-indiaan), sachem
(indiaans opperhoofd), squaw (indiaanse vrouw), tobogan
(Canadees-indiaanse slee), terceroon (ook tercerone: West-Indische kleurling, kind van mulatten (blanke en zwarte) en mestiezen
(blanke en indiaanse vrouw)), zambo (kind van een zwarte man en een indiaanse vrouw) en zweethut (lage, koepelvormige hut, bv. van met isolerend materiaal bedekte takken, waarin mensen, gezeten om met water besprenkelde gloeiendhete stenen, een oorspronkelijk indiaans reinigingsritueel ondergaan). Voor de volledigheid ook nog op '*indian*' gezocht (zoek zelf de betekenis maar op): all chiefs en no Indians
[gezegd van een organisatie met veel bazen en weinig uitvoerders, veel managers en weinig gewone werknemers], prairie-indianen en Indian summer(s) [nazomer, korte tijd van mooi weer in het begin van oktober, m.n. in Noord-Amerika, figuurlijk ook: mooie levensavond]. Meer smaken heeft VD niet!
0531 Dictee woensdag 25 feb 2015 (6): dictee Franse meervouden √ x
Dictee - dictees [0531]
Franse meervouden
2025: alles nog eens zorgvuldig gecontroleerd!
Meervouden van Franse (samengestelde) woorden vormen een onoverzichtelijke en ongrijpbare mêlee. Er zijn nauwelijks regels voor (doet het woord nog Frans aan of is het vernederlandst?). De verwachting is dat er op dit punt in GB en VD 2015 enkele veranderingen zullen plaatsvinden.
Los daarvan heb ik (voor de superspecialisten) een oefendicteetje gemaakt, waar de honden geen brood van lusten. Alles met alleen vormen, waarover VD en GB 2005 niet van mening verschilden!
En met dank aan Johan de Boer, die alles zorgvuldig gecontroleerd heeft!
De onderstreepte woorden zouden in een invuldictee van mij moeten worden ingevuld.
Hier is geen woord Spaans of Frans bij: alles komt uit Van Dale en/of het Groene Boekje.
1. Ik ben met mijn enfants chéris [alleen VD] – lievelingetjes – met hun beider coupes soleil (of: coupe soleils) [GB, VD] een weekend naar Parijs geweest.
2. Vanwege mijn alzheimer had ik een aide-mémoiretje [mv.
aide-mémoires] [GB, VD] bij me hoe beaux garçons [alleen VD] zich moeten gedragen.
3. We zagen enkele grand(s) hôtels [GB, VD] en ook grand(s) cafés [GB, VD]
4. In een daarvan dronken we pousse-cafés [GB, VD] na enkele crêpes suzette [ook: crêpe suzettes] [GB, VD] genuttigd te hebben.
5. Ook zijn we naar ballet geweest: de grand(s) pliés [VD] en ook de
demi-pliés [VD] waren niet van de lucht.
6. We hoorden enkele diseuses à voix [VD] en aten diverse filet(s) mignons [VD] bij meerdere grande(s) bouffes [VD].
7. Enkele door de wol geverfde maître-chanteurs [VD] drongen ons twee dame-jeannes [VD, GB] op.
8. Voor thuis kochten we nog twee heerlijke eaux de cologne [ook: eau de colognes] [GB, VD] elk in een eau-de-cologneflesje [GB, VD].
9. Ze hadden geen enkel eau de toiletteje! [mv. eaux de toilette of eau de toilettes] [GB, VD]
10. Terug hadden we gevieren lits-jumeauxs [GB, VD] in een van de wagons-lits [alleen VD].
maandag 23 februari 2015
0530 Dictee woensdag 25 feb 2015 (5): Oefendictee 819 (deel 3 van 3) √ x
Dictee 819, alinea 7 t/m 10.
7. Ik kijk uit naar die moment(s) suprêmes. Vooraf de warming-up, na afloop de coolingdown. Alles chill? Ja, coewl! De moderne vorm van 'cool' is 'coewl'. Die pavlovreactie [onwillekeurige reactie op een
stimulus] ze niet verwacht. De coq-à-l'âne [gedichtje, van de hak op de tak - ook: wartaal] nam die coq au vin (GB, VD: 2020) behoorlijk op de hak. Een coquette (kokette) [behaagziek meisje] kan heel koket zijn. Corduaans leer komt uit Córdoba. Die cordon(s) bleus maken [kok] geweldige cordon(s) bleus [vleesproduct] klaar. Een piston is wel een cornet-à-pistons, een cornet [papieren doosje] niet. Die tennisster behoort tot de top twintig (top 20), zij is een toptwintigspeelster
(top 20-speelster). Het coronavirus kan SARS
[severe acute respiratory syndrome (besmettelijke, ernstige longziekte)] veroorzaken. We konden putten uit een cornua copiae
[hoorn des overvloeds, ook: cornucopiae - rood = mv.]. Goeie hemel, corpo di bacco! Onbegrijpelijk, die cosas de España [ingewikkelde
zaken, voor een buitenstaander niet te begrijpen]. In die (toneel)akte vond een coup de théâtre [ommekeer. onvoorziene wending] plaats. Dat vlees mist een bite [mondgevoel - geen byte!]. De tripartite is in België een zekere driepartijenregering.
8. Het journaille trok zijn blocnoteje(s). Chapelure is paneermeel. De magnolia(boom) wordt ook tulpenboom genoemd. De oude man is aan het atrofiëren [wegkwijnen]. De slachtoffers waren door
CO2-inademing geasfyxieerd. Kom niet weer aan met die crambe bis cocta [oude koek]. Dat is plompe kunst, Crassa Minerva. Wij drinken graag een crémantje [wijn]. Een cretonnen gordijn is van cretonne [sterk wit linnen met schering van hennep en inslag van vlas of sterke katoenen stof] [uitspreken mag zonder sjwa] gemaakt. Die overlast is echt een crime. Hij is veroordeeld wegens crimen laesae majestatis [majesteitsschennis]. Dat kussen is gevuld met crin végétal [vulmiddel]. Ze gaven geen acte de présence bij de cérémonie protocolaire
[NL protocollaire ceremonie]. Het muziekblad telde heel wat double croches [1/16 noot]. Die crux interpretum [tekstplaats] blijft een bottleneck. Een sansculotte was echt wel gekleed. Hij heeft een cummetje [cum laude] gekregen. Een cummerband (GB ook: cummerband, VD alleen cummerbund) is een Indiaas kledingstuk. Het gaat over India's munt.
9. Goed onthouden: de CFA is de Communauté Financière Africaine. Een sitoloog is een voedingskundige, een cytoloog een celbiologiekenner. Hier nog wat '*noom*': cervixcarcinoom (baarmoederhalskanker), hidradenoom (zweetkliergezwel), janoom (lommerd), monoom (eenterm), schwannoom (tumor die uitgaat van de zenuwschede, het buisvormige omhulsel van een neuriet) en theonoom (volgens de theonomie = richting binnen het calvinisme die geen onderscheid maakt tussen de zedelijke en de burgerlijke wetten van het Oude Testament, en meent dat ook de laatstgenoemde onveranderlijk in alle tijden gelden). En op '*loog*': anesthesioloog, assyrioloog, byzantinoloog, gynaecoloog, hydroloog, ichtyoloog, kremlinoloog, labyrintoloog, mytholoog, oftalmoloog, oneiroloog en rinoloog.
0529 Dictee woensdag 25 feb 2015 (4): Oefendictee 819 (deel 2 van 3) √ x
Dictee 819, alinea 4 t/m 6.
4. De cier is een soort plectrum voor de citer. Heb jij ook al last van moussejes (moussetjes), muscae volitantes, mouches volantes? De CJD is de Creutzfeldt-Jakob disease (GB: creutzfeldt-jakobsyndroom, lijkt op BSE, GB: boviene spongiforme encefalopathie, VD ook: gekkekoeienziekte - NB ook bse denkbaar - maar dat is de
bezinkingssnelheid van erytrocyten - rode bloedcellen). In Noord-Afrika kun je heerlijk chakchouka [= shakshuka] [zelfde uitspraak, dus niet voor dictee] eten. Een choliambe is een hinkjambe. Alle toetsen samen vormen het klavier, de claviatuur. Wie aan tai chi doet, is aan het
tai-chiën: ik tai-chi, jij tai-chiet, ik tai-chiede, jij hebt getai-chied - vgl. het tae-bo]. De cluniacenzers domiciliëren in Cluny. Exporteren de Cocoseilanden (met kokospalm in de vlag) veel kokos (handelsnaam: coir [koh-juhr])? De Code Civil is gelijk aan de Code Napoléon
[Franse Burgerlijk Wetboek (1804), dat van 1810 tot 1838 ook in
Nederland gebruikt werd, en in gewijzigde vorm nog steeds in België geldt]. De codex argenteus is het enig bekende handschrift van Wulfila's Gotische Bijbelvertaling. Coërcitie is dwang.
5. Een samenloop van omstandigheden is een coïncidentie. Een cigarillo is een kleine sigaar. Hij schoot in een Franse colère
[razend worden]. We spraken via een collectcallverbinding [collect call - betaalde oproep - een bo-gesprek - bo = betaling opgeroepene]. Alles over '*coli*', beperkt tot de bacterie: colibacil, colibacterie, colitis (ulcerosa), E. coli, E. colibacterie, enterocolitis, poepbacterie, IBD: inflammatory bowel disease, inflammatoire darmziekte, zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn (crohn), EHEC(-bacterie), enterohemorragische E. coli (bacterie die besmettelijke dikkedarmontsteking met bloederige diarree kan veroorzaken) en darmontsteking. Neventreffers: broccoli, cognacolie, scoliose, acoliet, H. Colijn (spatie! - 2020 OK - Hendrik), bucolisch, Coliseum (Colosseum), rococoliteratuur en niccoliet (kopernikkel).
[loopt altijd vekeerd]. Die collega-econoom is ook mijn collega proximus [naaste]. Cometten is comète spelen. Wat houdt de coming backservice in [bedrijfslasten over komende jaren verdelen]? Is dat nu een commuin [ui] (burgerlijk, niet: militair of politiek) delict? Een compascuum is een koppelweide, meent. De thesaurier moest een compte-rendu [verslag, rekenschap] overleggen. De tijd moet je zien als continuüm. Het conto corrente is de rekening-courant, het conto (mv.: conti) a metà is een gezamenlijke, gedeelde rekening. Een conveyer is een transporteur, een convoyeur is de begeleider van een konvooi.
0528 Dictee woensdag 25 feb 2015 (3): Oefendictee 819 (deel 1 van 3) √ x
Dictee 819, alinea 1 t/m 3.
1. Zo'n bodebaan [n/s] is gewoon een beambtenbaan. Van de balletbarre [bahr] gingen ze meteen door naar de cafébar. Toen het bathmetaal afgeleverd was, gingen de vrouwen batikken en de kinderen punniken. Zijn beeltenis was in de beeldenaar verwerkt. Kom in het bedsteetje, mijn liefste. Ze kreeg het op een presenteerblaadje, op een kabaret, aangeboden. Daar zouden ze hemel en aarde voor willen bewegen: caelum et terras miscere [k]. De camelot [straatventer] leurde met kamelot [weefsel]. Rapaille is canailleus canaille. Ze was nog een candide [argeloos, onschuldig] bakvis. Let erop dat 'cañon' (canyon) niet na 'canon' komt in de oVD, maar na canzonetta
[2025: klopt - typ canzonette in het zoekvak]! Een kanunnik vervult een canonicaat. Het H.R.R. (Heilige Roomse Rijk) is het S.R.I.
(Sacri Romani Imperii). De restauratie van de catacombenschildering is aanstaande. Bij mij staat 'C&A'tje' in de oVD tussen 'cathine' en
'CAT-scan' [2025: klopt!].
2. Het werd achteraf duidelijk waar de generaals mee bezig waren: ze bereidden een coupje (ook: couptje [uitspraak!]) voor. Cave canem: pas op voor de hond! We hebben consensus bereikt over de census. De CFA is de Communauté Financière Africaine, de Afrikaanse Financiële Gemeenschap; die reguleert de CFA-frank en is het overkoepelende orgaan voor de CFA-frank-Centraal (CFA-frank BEAC, Banque des États de l'Afrique Centrale (Bank van de Midden-Afrikaanse Staten): Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Brazzaville,
Equatoriaal-Guinea, Gabon, Kameroen en Tsjaad) en de
CFA-frank-West (CFA-frank BCEAO, Banque Centrale des États de l'Afrique Occidentale (Centrale Bank van de West-Afrikaanse Staten): Benin, Burkina Faso, Guinee-Bissau, Ivoorkust, Mali, Niger, Senegal en Togo). Zo, dat was een mondvol.
(Ied-al-Fitr - Eid-al-Fitr), het grote Beiram is het Offerfeest [Schapenfeest, Ied-al-Adha, Eid-al-Adha]. De CHU was de
Christelijk-historische Unie. De gangbare taal daar was Tamazight - Berbers (Tifinagh is Berberschrift).
0527 Dictee woensdag 25 feb 2015 (2): dictee Lijstjes √ x
Lijstjes
(lichte overjas), mackintosh (regenjas), montycoat
(houtje-touwtjejas), petticoat (onderrok), pijjekker (geen koppelteken!), pullover (maar: slip-over), shawl (ook: sjaal), slobkous (b), sweater (trui), T-shirt, tutu (balletrokje), ulster (overjas) en vrijschijtertje
(kort jasje).
ook: arafatsjaal - ook: keffiyeh), khimar (hoofddoek voor moslima's), matelotje (ronde strooien hoed), nikab (Arabische gezichtssluier), pillbox (dameshoed), sjako (militair hoofddeksel), stetson (cowboyhoed), pugree of puggaree (sluier om tropenhelm, die de nek beschermt) en zorrocape.