3822 Dictee vrijdag 06-03-2026 (1) – dictee Groot Zeeuws-Vlaams Dictee [Terneuzen, feitelijk Oostburg en Sas van Gent] 2009 √ x

Dictee – dictees [3822]

Groot Zeeuws-Vlaams Dictee 2009

(feitelijk: Oostburg en Sas van Gent) 

[5 november 2009]

Auteurs: Rob van Bedaf en Marc de Smit, voorlezer Oostburg: Rein Leentfaar, voorlezer Sas van Gent: pastor Niek van Waterschoot

De 40 invulwoorden zijn cursief en groen gedrukt. 

Geachte Hella Haasse,

1. Het valt mij zwaar dit verzoek tot u te richten. U hebt onlangs de eerbiedwaardige leeftijd van negentig jaar gevierd, voorwaar geen kattenpis, als u het mij vraagt. Ik hoop u in gezondheid te treffen. Terugkijkend op uw omvangrijke oeuvre verdient u een welverdiende rust. Mocht u gehoor geven aan uw grenzeloze schrijfdrift, dan kan ik mij goed voorstellen dat uw prioriteit ligt bij vrije associatie en dat u uw creativiteit niet in dienst stelt van het landsbelang. 

2. Tegemoetkomen aan een verzoek als dit is veelgevraagd en mogelijk een zware overschatting van mijn overredingskracht. Toch wil ik een beroep doen op uw talent als romancière. Het zou getuigen van weinig respect en ethisch faliekant onjuist zijn wanneer ik mij tot u zou richten uit een behoefte ons nationaal geweten te sussen. Dat stadium is de Staat sowieso gepasseerd. Ik spreek tot u als een aangevreten entiteit. Nederland bloedt, mijn ledematen worden gepijnigd, mijn gewrichten kermen, doornen dringen diep in mijn vlees, receptoren van mijn centrale zenuwstelsel krijgen tegenstrijdige signalen te verwerken en mijn politieke tong bauwt slechts holle retoriek, onmachtig de juiste toon te zetten de samenleving te vrijwaren van discriminatoire sentimenten.

3. Geachte Hella – hoe graag zou ik u 'lieve Hella' willen noemen om mijn bede kracht bij te zetten, misschien wel om bij u in het gevlij [vaste uitdrukking; anders ook: gevlei] te komen, beste, bovenste beste Hella: uw jeugd werd beïnvloed door het spanningsveld tussen het kolonialisme en nationalisme – mijn schuld, daar doe ik niet moeilijk over – wat u heeft aangezet tot het schrijven van de bewierookte novelle Oeroeg. Uw belangstelling voor de Germaanse heldensagen en de sagenfiguren bracht u ertoe in Amsterdam de studie Scandinavische taal- en letterkunde te volgen. U herkende echter direct de voorkeur van de bezetter voor de Germaanse symboliek, waarop u de studie afbrak. Op zo'n principiële manier kun je dus stelling nemen. U verkoos uw inzichten te verwoorden door het beoefenen van een kunstdiscipline, de bellettrie in uw geval. Is kunst dan het anarchistische baken dat sturing kan geven aan een verzuurde levenssfeer?

4. Overtuigd stelling nemen dat ik geen
oer-Hollandse samenleving meer ben en blijf valt mijn natie zwaar. Zij wordt beproefd door het mefistofelische dilemma hoe te reageren op de haatgevoelens die een bekrompen nationalist uit zijn demagogische trukendoos haalt. Verstaat u mij juist, mijn burgers zijn in aanleg geen slechte mensen. Het is de angst – wat treft ons hart dieper? – die hun vilein wordt verkocht waardoor zij zich niet meer senang voelen in hun eigen land. Voorwaar Hella, het leitmotiv (leidmotief) van uw novelle Oeroeg.

5. Ik schaam mij diep, Hella, dat u op uw respectabele leeftijd met een ruim bemeten historisch besef van menselijke dwaling, kennis moet nemen van de factor angst die in ons land is gezaaid en thans daadwerkelijk ontkiemt. Me dunkt, u hebt uw portie verderfelijke superioriteit al eerder moeten verteren. Hoe moet ik mij wapenen en een frontlinie vormen? Zelf een blitzkrieg beginnen?

6. U hebt met uw scherpzinnige novelle blootgelegd dat tegenkrachten in kaart brengen in termen van goed of fout slechts polarisatie in de hand werkt. Het probleem dat ik heb ontreddert mij. Het huist in de harten van de individuele burger zelf. Demoniseren ligt op de loer, strategisch handhaven van een cordon sanitaire werkt niet. Doodzwijgen bevalt me niets. Ik schaak zo naar een patstelling. Beter is de burger rechtstreeks te raken in hun hart door hen een sociaal liefdesdrama door de strot te duwen waar alles in menselijke maat wordt verteld en de hartbrekende dilemma's
klip-en-klaar naar voren komen, opdat prudentie een proeve en innerlijke kracht blijkt vanjewelste [GB in toel. ook wel: van jewelste, van je welste].

7. Hella, nu ik moet vrezen voor de onvoorspelbare krachten in ons democratisch bestel, moslims in gebreke blijven een confessionele politieke partij te stichten, ik krachtens de grondwet op het Opperwezen geen appel doe, de rechtsprekende macht studeert … dicht ik de Kunst als vrijzinnig domein der verbeelding die louterende kracht toe deze voortwoekerende veenbrand fluks te blussen. O Volk, lees!

8. Daarom verzoek ik u nog eenmaal de pen ter hand te nemen tot het schrijven van een sociaal drama waar geen populistische bloodaard een bres in kan slaan en wij collectief ons van nature kleinburgerlijke moraal mee weten te overstijgen. Dat vraag ik u, hartgrondig!

Extra zin in geval van een ex aequo:

9. De antisemitische jezuïet, een degoutante querulant met achttiende-eeuwse ideeën, verbeidde lijdzaam de komst van de geëxcommuniceerde antiquaar die de compromitterende trucfoto's van hem en zijn maîtresse in de chique jakobijnenclub had rondbezorgd in het monnikenklooster.

 

 

3821 Dictee donderdag 05 maart 2026 (3) – dictee Terneuzen [feitelijk Oostburg en Sas van gent] Dictee 2012 √ x

Dictee – dictees [3821]

Terneuzen Dictee 2012 [4 april]

Vriendschap en andere ongemakken
(specialisten 38/liefhebbers 40) (Marc de Smit)

1. Hij heette Désyré, met twee accents aigus
[GB ook: accent aigu's] en een i-grec. Een
priester-genezer die aan gyromantie [cirkels] deed, rond het millennium vanuit de Equato-Guinese bushbush aan een dreigende ABC-oorlog ontsnapt, geëmigreerd naar het land van Bruegel [VD] en zich daar gesetteld.

2. Breugeliaans werd hij evenwel niet, mijn vriendlief. Na eerst smidsenbouwer [GB, VD: smidsebouwer] en reetrekker te zijn geweest en vervolgens comitélid van een amateurtae-boclub, vond hij zijn roeping: diskjockey. Mogelijk rappelleerde de vorm van de compact discs (ofwel cd's) hem aan zijn oudvaderlandse beroep, wie zal het zeggen?

3. Ik leerde Désyré kennen toen hij voor een opnamestudiootje coulissemuziek samplede [2024 ook: sampelde], niet echt zijn pakkie-an, maar zo gaat dat zo altemet. Liever committeerde hij zich aan iets nieuwerwets, zei hij, zouk bijvoorbeeld, of iets uit Amy Winehouse' speci jazzrepertoire, u weet wel, die vorig jaar sjewijne gegane diva die nu haar eeuwige doornroosjesslaap houdt, de zielenpiet.

4. Het toeval wil dat ik epoden-, burlesken-, arabesken- en zelfs akteschrijver ben geweest, dus al snel kreeg ik het volgende lumineuze idee: Désyré portretteren in een boek!

5. Mijn vriend bleek evenwel een gewezen pappert [zuiplap] te zijn, wat ik totaal niet had bevroed, en toen die wetenschap mij tijdens de voorbereidende pourparlers ter ore kwam, gaf mijn dierbaar Désyreetje mij een no-go. Snaps [uitspraak, anders schnaps], clairet – die in de kleur keel
[= rood, witte = clairette!], welteverstaan –, kava, tequila, ja zelfs nog maar een simpele malvezij, zulke reminiscensen zouden hem, zei hij, vast en zeker te veel worden – vooral dan die derde, de worteldrank [kava = kawa, bedw. drank!, geen cava = wijn]!

6. Ik zuchtte, kuchte, vlijde mij als een couchpotato neer op de bank in zijn twee-onder-een-kapwoning van de geopzoomerde vogelaarwijk en ik keek hem met ogen als röntgenstralen stoïcijns aan. 'Désyré,' becommentarieerde ik zijn besluit, 'zo'n vie de bohème, waarom je ervoor generen? ’t Is toch niet alsof je bij de V-Mannen of een SS'er bent geweest?'

7. Het was een poging om bij hem in het gevlij
[vaste uitdr., anders ook: gevlei] te komen die ten ondomme was, en hij wees mij hierna nota bene linea recta de deur. Ik was knotsstupéfait, en ik heb hem nimmermeer weerom gezien.

8. 't Schijnt, maar dat is hearsay, dat hij een
Noord-Koreaanse liefdezuster heeft ontmoet, en dat hij tegenwoordig drenteniert benoorden Pyongyang.

9. Conclusie? Vriendschap is mooi, beste toehoorders, maar kom vooral niet te dichtbij.

 

 

 

3820 Dictee donderdag 05 maart 2026 (2) – dictee Dictee Terneuzen 2011 √ x

Dictee – dictees [3820]

3820 Dictee – donderdag 05 maart 2026 (2) – dictee Dictee Terneuzen 2011

Dictee Terneuzen 2011 [23 maart]

Memoires (auteur: Marc de Smit, rood: specialisten)

1. George Bush, aanhanger van de Amerikaanse vorm van republicanisme, gelooft in het goede van de mens. De democratische waarden van zijn land dienen als voorbeeld voor heel Moeder Aarde (terra mater). Yasser Arafat noemt hij een leugenaar. George gelooft in de God die hem heeft geroepen tot het niet bepaald laag-bij-de-grondse ambt van president, zo lees ik in de biografie George W. Bush, Cruciale beslissingen, Balans 2010. Zonder de Heer zou Bush jr. zijn drankzucht niet onder controle hebben gekregen. Nadat het wonder van alcoholische ascese zich heeft voltrokken, bekeert George zich tot het christendom als een volgeling van de wedergeboorte.

2. In zijn adolescentie kon George maar niet geloven dat alles meezat. Hij zag zichzelf als middelmatig student, een soort schlemiel eigenlijk, en toch kreeg hij toegang tot zowel Yale als Harvard. Zo heeft God de echtelieden verootmoedigd om hun wens een gezin te stichten niet te verhoren. Zij hadden dus al besloten tot adoptie toen Laura waratje in verwachting bleek van een tweeling. Hatsekiedee! Maar de lieftallige dochters Barbara en Jenna kwamen veel vaderliefde tekort: pappie was druk met een blitzcarrière in de oliebusiness en het bestieren van een baseballcluppie genaamd de Texas Rangers. De tweeling steunt pa actief in zijn campagne voor de presidentsverkiezing in 2000.

3. Het jaar 2001. Dinsdagochtend, nine eleven. Ik kauw mijn kroon los op een karameltoffee. Op de wandeling van de autostoet naar de ingang van de Emma E. Booker Elementary School, Sarasota, Florida, waar Bush aandacht wil vragen voor zijn onderwijshervormingswet, fluistert Karl Rove het volgende in George' oor: "Mister President, er is een ernstig vliegtuigongeluk gebeurd. Een Boeing 767 is in een van de torens van het World Trade Center gevlogen."

4. "Bijlo! Hoe is dat op klaarlichte dag nu mogelijk? Dat moet wel de allerallerbelabberdste piloot van de wereld zijn geweest. Ik rond dit eerst af, Karl. Laura zou het me niet vergeven. Is alles oké (OK - eigenlijk een afkorting!) met de meiskes?"

5. George zit op een klein podium … op zo'n kleuterklasstoeltje, zijn kleermakersspieren tintelen van de ongemakkelijke houding, wanneer chief of staff van het Witte Huis Andy Card zo snel mogelijk rustig op hem af loopt, door zijn knieën buigt alsof hij haasje-over wil gaan spelen, en zegt: "Mister President, een tweede vliegtuig is in de zuidelijke toren gevlogen. Amerika wordt aangevallen!"

6. "Godsammekrakepitte! Wie waagt het om New Yorkse gebouwen aan te vallen! Houd de Air Force One paraat. Bel Condi!"

7. "All done, mister President. Dick Cheney zit al in de kazemat. U blijft voorlopig in de lucht."

8. George is woedend. Dit is een gotspe! Nu vooral niet in paniek raken, denkt hij. Het volk vertrouwt op mijn wijsheid. Zijn pappa en mamma nog in vijfsterrenskiresort (5 sterrenskiresort) Aspen? Moge de Here mijn woorden vastleggen: ik zal die rabauwen [niet ou!], dat terroristenschoelje, opjagen en berechten, dead or alive. We zullen onze slagkracht tonen. Van Manhattan blijf je af! moet hij hebben gedacht. Wellicht dat ambtsberichten uit WikiLeaks als eyeopener kunnen dienen om de psyche van de machtigste man van de vrije wereld te percipiëren.

9. Zo schrijf je dus geschiedenis. Laat ons vanavond de geschiedenis herschrijven. Zo waarlijk helpe ons het gezond verstand! George zit nog altijd op dat kneuterige stoeltje, antonpieckarchitectuur op zijn Amerikaans, en kijkt zijn onschuldig gehoor in de ogen. Hij spreekt de peuters van de staatsschool ferm toe dat hij nu echt nodig naar het toilet moet – de bestekamer, knipoogt hij, en hij zal er vast eens schalks bij geloenst hebben. Andy Card toetert een wind op zijn tot schelpen gevouwen handen.

10. Op de bril van het toilet voor kleine mensjes spoort George zich aan tot reflectie. De darmen spelen ook op… en denkt na hoe te reageren op deze moordaanslag. Ja, we kunnen er een atoombom op gooien. De laatste en de
een-na-laatste hebben ook een oorlog beëindigd. Maar de vraag is: waarop?

11. Dit is een onzichtbare tegenstander, denkt mister President. Je kunt de moordenaars niet markeren. Ze kunnen niet genuket worden. Je kunt ze slechts aanspreken. Je kunt zelfs zwijgen en hun je andere wang toekeren. De boodschap kun je bij gelegenheid nog eens verduidelijken: we laten ons nooit ofte nimmer provoceren door terreur. Amerika is een jonge, energieke beschaving die veel heeft geleerd van 'hoe de wereld te verbeteren': "Ik – de 43e president van Amerika – verbeter die wereld. Ik roep alle leiders – ayatollahs, grootmoefti's, kaliefen – van moslimstaten op om binnen 24 uur op Camp David te verschijnen. Dit is het moment om te praten. Ook over onze eigen fouten. De gang naar Canossa maken! Vrede vraagt offers. We zullen allemaal – ieder voor zich – onze wonden moeten helen en naar de toekomst van onze kinderen kijken. God bless the world!"

12. En spoelt het closet door.