2528 Dictee zaterdag 25-12-2021 (1) dictee Dictee van de dag (433) √ x

Dictee – dictees [2528]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 424, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (433)

1. Levenden, val niet in handen van een dibboek [geest van een dode die zich meester maakt van een levend persoon]! Diatomeeën zijn kiezelwieren. Zijn stiel was diamantkloven en zijn hobby diana-apen houden. Het dichtstbijzijnde restaurant was gesloten. Het andere dichtbijgelegen etablissement was dichtbij: het lag dicht bij de snelweg. Wat is DDT? Antwoord: dichloordifenyltrichloorethaan [insectendodend middel]. 't Is dief en diefjesmaat [de een al even erg als de ander]. Als ze gepakt worden, is dat geen diefje-met-verlos. Mijn neus gaat dichtzitten. Klinkt dat niet schattig: dienst na verkoop voor klantenservice? Een frigidaire [frigo, koelkast] is geen diepvriezer. De hoeveelste dies is dit? Een diëtiste is een kei in diëtiek (ook: diëtetiek). Dijonnaise is dijonmosterd, niet te verwarren met mayonaise. Een dingdong werkt met twee toonhoogten, niet met toonhoogteverschillen. De directbetrokkenen hebben aan de hand van de dioxine-uitstoot het dioxinegehalte [n/s] bepaald. Haal die discman van je hoofd! Hoge tonen van het register vormen de discant (antoniem: baskant(!)).

2. Een directmailcampagne wordt met direct mail gevoerd. Het Directoire was een regeringsvorm in Frankrijk, een directoire kan een vrouw dragen. De boekhouding was verdeeld over zeven disks. Hij nam distantie van 's collega's recensie. De dissidentes behoorden tot het dissidentencollectief. Een distichon is een zeker tweeregelig vers. Een dissenter is een andersdenkende. De dissectie is de lijkopening. De dithyrambe [loflied] behoorde tot de ditjes en datjes. In Suriname is een dc een districtscommissaris. De DNA-test van de dobermannpincher viel negatief uit. In dit hotel heeft iedere kamer een docking station [voor laptop, etc.]. Wat zou in vredesnaam een
DNA-voorzitter zijn [De Nationale Assemblee – SR]? Antwoord: een politicus. Een doe-het-zelver doet aan doe-het-zelven. Een doekoen is een medicijnman. Staat dat in de Dode Zeerollen? De boot voer op de Dokkumer [2 lettergrepen!] Ee. Een doerian is een grote stekelige vrucht.

3. Een dogla is een persoon van gemengd creools-Hindoestaanse afkomst. In de Doema [parlement Rusland] zitten meest mensen die in goeden doen zijn. Een dolle mina is lid van Dolle Mina [de beweging]. Het speelde zich af op Dolle Dinsdag. We waren dolenthousiast over het dolfijnvriendelijke dolfinarium. Een dolaard doolt. Een dolby is een ruisonderdrukkingssysteem. Dolichocefaal is langschedelig. De didgeridoo [blaasinstrument Aboriginals] vind je alleen in Australië. In het Diets kun je iemand iets diets maken. Uche-uche, het stikt hier in de U-bahn van de muggen. Op hem wil ik wel blindvaren. De moeder van Karel is Maagd. Haar zuster is Tweelingen. Zijn actie was welbeschouwd goedbedoeld, maar goedbeschouwd valt er veel op af te dingen. Die kwestie moeten we eens op de keper beschouwen. De verzetsstrijder werd herdacht. Het begrip 'vertu héroïque' (Rabelais) wordt vertaald als 'heldhaftige deugd'. Het decyl [s] is een alkylgroep, afgeleid van decaan.

4. Delier is delirium. Eisjedies gaan is overspel plegen. Bij een caracoleplaag [s] wemelt het van de slakken. Het kompas met cardanische ophanging wees ons de weg. Welke tweeletterige
ISO-landcode hebben de Cocoseilanden [CC]? Staagjes aan is langzaamaan. Succès fous zijn successtory's [GB ook: sss]. Schokproef en shockproof zijn synoniemen. In het Zuid-Afrikaans is een iglo een ijshokkie (daarin kun je geen ijshockey spelen). De onderhandelaars moesten dag-zeggen-met-het-handje [op een voor beide partijen spijtige wijze afscheid nemen – ww. los! – zn. afscheidnemen/ing aaneen!] Ten afscheid hebben ze daadwerkelijk goedendaggezegd. De kinderen slapen al, deis je [niet meer in VD: hou je gedeisd]! Ik fitnes bij het fitnessen in de fitnessstudio. De flouheid [oe] van de zachte schilderkunst viel op. Flou is zacht, vervloeiend (alleen predicatief). Freatofyten zijn putplanten. Froufrou is (ook) het vertoon van ritselende (kanten of zijden) onderkleren. De orde van de franciscanen (kordeliers) bevat drie vertakkingen: die van de kapucijnen, de conventuelen en de minderbroeders.

5. Een caracal is een steppelynx. Voor frisbeeën heb je een frisbee [ronde platte schijf van kunststof] nodig. De geënquêteerde gegevens werden geëtaleerd. Een bekend Joods voorgerecht is gefilte fisj [met snoek of karper]. Jij ook met je gefakete ziekte! Een geiser of boiler hebben we niet. Ik heb wat (af)geijsbeerd in die kou. Voor zover (in zoverre) je het nog niet wist: in die sudoku moet midden boven een
7 en rechtsonder [GB] een 2! De Breskense verzetsstrijdsters waren halfdronken en half beschonken. We aten haaienvinnensoep. Een hafiz kent de Koran uit zijn hoofd. Hoe spreek je 'muezzin' uit? Antwoord: 'moe-wèh-dzihn'. De allerallereerste keer tae-bo, dat was nog eens spannend, nog spannender dat het eerste tai chi!

6. De gepard (jachtluipaard) en de gerbil (steppemarmot, renmuis, woestijnrat) gingen gebukt onder de stress van de ghibil, de hete woestijnwind in Noord-Afrika. Een quagga is een steppezebra, een steppewolf is een coyote, een steppeolifant [3 x n/s] is een in de savannen/s levende Afrikaanse olifant en een manoel is een steppekat. De Nubische wilde ezel is de steppe-ezel. Er is daar een interessante steppeflora en -fauna. Ghee is geklaarde boter en 'hou en trouw' is de leus van de stad Gent [Fides et Amor]. In de hafttijd zijn er veel eendagsvliegen. Een heinmannetje is een kabouter. Het heintjedavidseffect kent u wel [na afscheid later opnieuw terugkeren]. De hijlikmaker [heiligmaker – met honing en specerijen] werd vroeger op bruiloften gegeten [zekere koek]. Aan de oostkust heerste de oostkustkoorts. Woudkantons is de verzamelnaam van de Zwitserse kantons Uri, Schwyz, Unterwalden en Luzern. België had na de oorlog Oostkantons. Tefilin zijn gebedsriemen. Zijn deur stond wijd open (het raam ook).

7. De garagedeur staat wagenwijd open. Ik dribbel, wij dribbelen, ik tackel (voer een tackle uit), zij tackelen [2025 ww. tacklen en tackelen!], Karel heeft een teckel. Bij tai-chiën beoefen je het tai chi. Ik tai-chi, jij tai-chiede, wij hebben getai-chied. Jij tai-chiet! Sodemieteren is sodomie bedrijven. Een gesofisticeerde (gesofistikeerde) dame (ze heette in deze context uiteraard Sof/phie) is een sophisticated lady (en ze kweekte sofiekruid, de fijnbladige raket). Het unieke meervoud van smodde (slab, slabbetje) is smodden. Een smoddekop is een schaap. De afkorting SEH staat voor Spoedeisende Hulp en SEH-artsen zijn gespecialiseerd in spoedeisende eerstehulpverlening. De secste wijn mag van mij best nog dryer zijn! Wat die lijst betreft: wie is de eerstgenoemde (eerdergenoemde) en wie zijn de laatstgenoemden? Graciel en gracieus, met veel gratie, bewoog ze zich. We gingen naar de chinees (GB): dat Chinese restaurant werd door een rare chinees gedreven. Er hing in het souterrain een afbeelding van een goliathlori [halfaap].

8. De vier Heemskinderen zijn Ritsaart, Writsaart, Adelaart en Reinout. Het hellmanngetal geeft de strengheid van winters weer. Is hier een HEMA-winkel (eigennaam; GB heeft 'Hemawinkel' geschrapt)? Is de hippiescene verplaatst van Kathmandu naar Breskens? Je moet niet om de hete brij heen draaien. De hippocratische eed slaat op Hippocrates; hipocras (ook: hippocras) is kaneelwijn. Een imker in houtje-touwtjejas gaf haar raad over de honingraat. Met de haute volée worden de hoge(re) kringen bedoeld. Als je van de hei in de fij gaat, ga je van het ene uiterste tot het andere. Hoe zou je het begrip 'hydroformylering' [in de chemie: reactie van een alkeen met synthesegas tot een aldehyde – ook: oxoreactie, toch?] willen formuleren? Hutu's noch Tutsi's houden van hüttenkäse. Wie waren nu de hypernerveusten voor dit dictee? Impetigo is een bacteriële huidontsteking [krenten- of rozijnenbaard]. Hoezo, improductief en imprakticabel? De alstroemeria [eu] is de incalelie. Hij zal overal in tuinen, instinken [VD, maar GB 2025 in stinken!], in lopen, in tippelen. Ik zal je het cachot in slingeren. Wie zwaait daar de scepter?

9. Bood de UvA een alles-in-eenpakket [alles in een - VD's één daar lijkt fout]? Bekende dicteewoorden zijn: 'papier-maché', 'exerceren' en 'ex-cathedraonderwijs'. Wat laag bij de grond is, is niet per se
laag-bij-de-gronds. Een hoogvlieger wordt niet altijd gekenmerkt door hoog vliegen. Je kunt de zaken naar je hand zetten en naar je toetrekken. Je kunt ook de deur toetrekken. Sans dot [sahn-doht] is zonder omwegen. 'Sarahs bikinietje' schrijf je zonder apostrof! Terre à terre is platvloers. Op geëigende momenten moet je scheefgetrokken zaken rechtzetten. Breskens krijgt een rivièraklimaat door de opwarming van de aarde. Op het menu stond borsjtsj. Dat zijn reuzereuzenromans [of: reuzenreuzeromans]. Een gitaarriff is een loopje. Rigueur is strengheid. Het ging van: hoempa, retteketet en tararaboemdijee. 'Retteketet sjing-boem' [VD 2025, begin zin!] en 'sjing-boem' zijn allebei aanduidingen van de fanfare. Het was een pokkeneind [znw.] en het was onderweg retedruk.

10. De retoricus gaf een cursus retoriek op de toogdag voor dicteeërs. Het was een lelijke raggel (tegenvaller) dat de rachels [smalle plank] niet bij de andere tengels en schrootjes pasten. Rarara, wie heeft de bal? Een pycnicus is van het pyknische type (kort en gezet). Antoniem: leptosoom. Het schroodijzer is een soort beitel, ook wel schrooi-ijzer genoemd. Houd je van procureursspek? Die popiejopie was erg popi. Hij had een popidool binnen de popjazz (niet te verwarren met poprock), of was het pop-klassiek? Piscicultuur is visteelt. Was mijn toespraak smijdig [op sierlijke wijze plooibaar of kneedbaar] genoeg voor jullie?

 

 

2527 Dictee vrijdag 24-12-2021 (1) dictee Dictee van de dag (432) √ x

Dictee – dictees [2527]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 425, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (432)

De taalbrocante, een winkel voor curiosa …

1. Punjab, hoezo Punjab? Dan maar even zoeken in VD. De bhangra is een Aziatische muziekstijl die elementen uit de traditionele (oogst)muziek van Punjab combineert met elementen uit de westerse popmuziek. De naam 'Pakistan' is gevormd uit de namen Punjab, Afghan, Kasjmir, Sindh en Baluchistan, de combinatie betekent tevens land der reinen. Een sikh is een aanhanger van een monotheïstische godsdienst met invloeden uit zowel het hindoeïsme als de islam, oorspronkelijk in de Indiase deelstaat Punjab. Ze glom helemaal met haar fris gekamde haren die over haar frisgewassen (GB) kleren neerhingen. In de hogergelegen gebieden komt de guereza
[gee-ree-zaa], het zijdeaapje voor. Tegenwoordig gebruiken ze een gelaatsscan voor identificatie. Onder hilarisch gelach moest hij letterlijk het gelag betalen. Maripa's zijn eetbare palmvruchten. Die wilde Marjolein maakte het wel bont bij het feestvieren. Tabletten: per os [door de mond]! Die wilde marjolein of oregano kan je wel plukken!

2. Als het warm is, roep je 'pf', bij opluchting roep je 'pfiew' en bij een daaropvolgend onzeker antwoord zeg je 'pfoe'. Bij geringschatting zeg je 'phoe'. Bij vakantiewoningen heb je vaak priëlen en prieeltjes als tuinhuisjes. Braziel (brazielhout, pernambukhout) is een harde houtsoort. Brasilicom (brasilicum, basilicum) is trekzalf, maar bazielkruid (basilicum, koningskruid) is een lipbloemige plant. 'Jamaren' heeft alleen een onbepaalde wijs. Een ja-stemmer brengt een ja-stem uit; er zijn ook ja-zeggers (iemand, die letterlijk 'ja' zegt, niet een jazegger, jabroer) en ja-en-amen-zeggers (iemand die letterlijk 'ja en amen' zegt - niet in wdb.) onder de sprekers. Het moet je nu toch wel de keel uithangen. Putten doe je bij golf in de putt; er wordt dan geput! Ik dacht er half en half aan om te stoppen. Een poelepetaat is een parelhoen. Waar is mijn pocketcalculator? Er werd een stemming gehouden: men kon de polllijst aankruisen. Voorkom liefst (tand)plaque (VD: ook tandplak)! Ik was ook maar een import-Zeeuw (een halve Bressiaander mocht ik me noemen en nu ben ik dus export-Zeeuw).

3. Hoe schrijf je 'Sovjetcommunisme en Sovjetsocialisme' (betreft het wel of niet een verkorting van Sovjet-Unie, bij ‘wel’ een streepje)? Heb jij de Koude Oorlog nog meegemaakt? In die tijd zou het wantrouwen hoogtij vieren. Welke questionnaire bedoel je? Houd je van racy rijden? Een rack is een stapelkastje voor audioapparatuur. Nooit ofte nimmer zou de olijkerd de onderscheidenlijke (respectievelijke)
luchthart-treurnieten voor de voeten lopen en overigens nooit en te nimmer liegen. Een minoriet is een minderbroeder. Tumtum, mjammie, lekker! Je moet je shampooën. Kan de EHEC-bacterie [enterohemorragische E. coli] ook via taugé [sojascheuten] verspreid worden? Je kunt iets op (in) stock hebben. Door scha [schade] en schande wordt men wijs. Hij was dichter (poëet) bij Gods genâ [genade]. Een biënnale of een triënnale is geen jaarlijks gebeuren. Jottem, dat gaan we doen (ja, yes!). Er bleef niets, niente, nada over. De paratroeper (vernederlandst) klom in de pagodeboom
[n/s]. Neem nog een glaasje (cham)pagne [sjampie]. Hij was paleoantropoloog. Dit stamt uit het paleolithische tijdperk. Ik ga naar McDonald's.

4. Hij hield een panegyriek, een lofrede. De bottomline is de kern van de zaak. Het parc vaccinogène [koepokinrichting] was verafgelegen. De pardellynx [uh] komt voor in Zuid-Europa. Een pardessustje is een overjas. De mcdonaldisering schrijdt voort. Op de weg lag macadam [steenslag]. Een montgolfière is een heteluchtballon [hete lucht]. De montbretia [sj/tsj] is een sierplant. Mopé is de eetbare, pruimvormige, gele vrucht van een tropisch Amerikaanse boom uit de sumakfamilie. Wie speelt er nu nog met een a-al-tolletje? Niemand. Bij die
meet-and-greet [beroemdheid ontmoeten] heb ik Joost ontmoet. Als je aan MPS lijdt, heb je een meervoudigepersoonlijkheidsstoornis. We hebben botje bij botje gelegd voor de picknick [een botje-bij-botje is een Amerikaanse picknick] .Tuttut, zo'n tuthola is die tijdelijke tussenpaus nu toch ook weer niet? De total losses van de beide auto's was een feit. Zij leidt en lijdt aan een vie manquée. Zonder mankeren werd er betaald. De megille (megila) is een wetsrol. Wat is 'MER' [milieueffectrapportage]?

5. Een parsimonie [s = simpel] is een eenvoudige verklaring van iets, parcimonie [c = cent] is gierigheid, vooral bij Zeeuwen (zeggen ze). Waar komen magelhaenpinguïns voor? Een makartboeket [d] is een boeket van gedroogde bloemen en grassen. Wat doe je weer lapzwanserig [Taaladvies]? Qu'en-dira-t-on zijn praatjes. De Midgardslang komt uit de Noorse mythologie (taalkundig uit het Oudnoors). We kennen de minister van staat en Vadertje Staat (naast Vadertje Tijd). Ben je nou van lotje getikt? Hij was louche, zij nog loucher, maar hun oom was het louchest van allemaal. Hij volgde wel een lowcarbdieet. Crazy, crazyer, crazyst, sexy, sexyer, sexyst.

6. De chique dame was nog chiquer dan de chicste douairière. Het maäriev (meervoud: maäravim – VD) is het avondgebed bij de joden. Wat laatmiddeleeuws is, slaat op de late middeleeuwen. De Ezeltjes staan in de Kreeft en niet omgekeerd! Interessante werkwoorden zijn: buzzen (hij buzt, jij buzde, we hebben gebuzd), quizzen (ik quiz, jullie quizden, we hebben gequizd – ook: kwissen!), winozzen [waar was ik naar op zoek?) of wilfen [what was I looking for]: ik winoz, jij winozde, ze hebben gewinozd – en (gewestelijk) kizzebizzen (jij kizzebizt, ik kizzebizde, we hebben gekizzebizd – alleen in VD) naast het meer normale kissebissen (kissebiste, voltooid deelwoord: gekissebist, dat in GB en VD). Bij het pierewaaien zagen we dat de noordse en de Kuhls pijlstormvogels lange smalle vleugels hebben. Een clergyman is een donker pak met collaar van rooms-katholieke geestelijken. Focolarini zijn leden van een kleine gemeenschap van leken en priesters voor het 'Werk van Maria'.

7. Fluks gebruikte hij zijn flux de paroles (flux de bouche, enkelvoud – radheid van tong) om zijn fluwelenfrederikgedrag goed te praten. Foliumzuur is N-pteroyl-L-glutaminezuur (komt in groene bladeren voor). Hij had een fors bemeten postuur en was overigens ook forsgebouwd. De wedstrijd zou gelijk opgaan. Uiteindelijk zou de tegenpartij gelijkkomen. Genâ en vree zij met u. Ge moogt geen geweld plegen. Hoed u (hoedt u zich) voor geweldpleging. Glidkruid is blauwe godsgenade, de trollius is de globebloem [n/s] en gnathologie [leer van de kauworganen] is een deel van de tandheelkunde. De GmbH [Gesellschaft mit beschränkter Haftung (besloten vennootschap, bv)] kennen ze in Duitsland. De schilder was door de wol geverfd. Het kozijn was nieuwgeverfd (VD), het was tevens roodgeverfd. De lap was roodgevlekt. Hij was het manusje-van-alles, de jack-of-all-trades, de du(i)vel-doet-al, de maître Jacques. De jonquille is een plant. We moesten de sluipschutter kaltstellen (VD: hij stellte kalt, dat hij kaltstellte, we hebben kaltgestellt, GB echter: hij stelde kalt etc.). Hij was het kritischt van allemaal: hij wilde het friste water en het verste fruit.

8. De kanaalzwemmer zapte van kanaal naar kanaal De Kanaalzwemmer zwom van kust naar kust. Een kapucijntje is een zwart duifje, een souffre-douleurtje is een zwart schaapje. Gonokokken veroorzaken gonorroe(a) (druiper, geslachtsziekte). De volgende woorden mag je nooit in een dictee gebruiken: goodie, gadget, hebbedingetje en gooi-en-smijtwerk. Bij de karavansera(i) stonden heel wat caravans. Een kartuizer kat is blauwgrijs. De freelance journalist (freelancejournalist) werkte op freelancebasis (freelance basis). Het frêleste meisje van de klas liet de fresnellens [uitspraak!] (trappenlens) zien. Jeu de boules spelen is jeu-de-boulen. Een jodentoer is een lastig werk. Verder kennen we de jodenstreek, het jodenpek (asfalt), de jodenmens, de jodenman, de jodenlijm, het jodenkruid, de jodenkoek, de jodenketting, de jodenkers, de jodenkerk, de jodenjongen, de jodenhoed, de jodengenoot, de jodenfooi, het jodendom [godsdienst, bij volk: Jodendom] en de jodenbaard. Ik was gast op een religieus joods feestje.

9. Een Hoegaarden is iets fris, iets Belgisch. De crimineel had iets louches en de jonge vrijster iets closes. De ijsco heeft zijn naam te danken aan de IJscompagnie. De Spaanse gouden eeuw (de Hollandse = de Gouden Eeuw!), wanneer viel die precies? De gouden eeuw in Frankrijk is de tijd van Lodewijk XIV. Onze school won de interscolaire [ook: interscholaire] sportwedstrijden. Een interlocutoir vonnis is nog niet definitief. De nuisancevalue is de betekenis (alleen) als iets hinderlijks (snapt u Van Dale wel?). Hij fungeert als luis in de pels. Hij is een luis-in-de-pelsfiguur. Een nymfaeum is in de archeologie een monumentale fontein of monumentaal gebouw met bassins waar een waterleiding in uitmondt. Een nymphe du pavé is een ordinaire straathoer (een wegwerkster). De op- en aangeschoten rotjochies vielen me steeds lastig bij het joggen. Geciseleerde gegoten metalen voorwerpen zijn met een steekbeitel bewerkt. Er is ook een fijn geciseleerde literaire (GB ook: tt - doe in dictee 1 t!) stijl.

10. Een gecraqueleerd schilderij vertoont craquelé: het zit vol kleine barstjes. Grootayatollahs zijn de hoogste geestelijk leiders bij de sjiieten. Een hacendero is de eigenaar van een haciënda. Een ranchero runt een ranch(o). Squaleen is de acyclische onverzadigde koolwaterstof behorend tot de groep der triterpenen, die voorkomt in de lever van haaien en in sommige planten en wordt beschouwd als tussenproduct in de biosynthese van steroïden. Een Cetti's zanger is een bruine rietzanger met luide zang, die af en toe als gast bij ons broedt.

 

 

2526 Dictee donderdag 23-12-2021 (1) dictee Dictee van de dag (431) √ x

Dictee – dictees [2526]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 426, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (431)

1. Een dominicaner (= dominicaans) klooster [GB - groen - ook aaneen!] is een dominicanenklooster. Dominicae dies zijn zondagen. Heeft de domineese het voor het zeggen in domineesland? Wil die knaap met die dommekracht [hefboom, etc.] zich niet van den (GB, VD ook: de) domme houden? 'Betel' (NBV; niet in wdb.) betekent letterlijk 'huis van God' (zie ook: godshuis, domus Dei, dat laatste niet meer in wdb.). Een Spaanse doña als donataris, of liever een Italiaanse donna? Zoals een donquichot genoemd is naar Don Quichot, is een donjuan genoemd naar Don Juan. Geldt zoiets ook voor een dongiovanni [hoffelijke vrouwenverleider] ? Vast wel [opera Don Giovanni]. Donquichotterie past niet goed bij donjuanisme. Het vlak was donkergekleurd, donkergetint. Een donkey is geen ezel maar een stoomlier. Nevens de donjon [toren van burcht] nuttigden we de gedoneerde döner kebab. Bij een terdoodveroordeling is er minstens één terdoodveroordeelde. Iemand doodverklaren is hem boycotten, voor dood verklaren. De dood gewaande dochter had men dood gewaand. Doordien [archaïsch: doordat] hij ver weg in Limburg werkte, was hij doordeweeks (eigenlijk: op doordeweekse dagen) absent.

2. Hij bleef maar doordenken over de op zich goed doordachte actie. Zij was een door en door verdorven booswicht, ze was door- en doorslecht (GB, VD ook: door en door slecht). De door- en doornatte (door en door natte) vondeling redde het gelukkig wel. De halvegare was door en door geschift. Hij was echter wel door- en doorgoed (door en door goed). Wat is het verschil tussen doorploegen en doorploegen? Literair (GB ook: litterair - doe in dictee 1 t!) kun je zelfs de zee doorploegen. Hij was door en door doortrapt. Zijn er volwassen dopelingen die dope gebruiken? Bij het passeren van de trein was het dopplereffect [verschil in toonhoogte bij naderende en zich verwijderende geluidsbron] goed te horen. De morfinedosissen [geen mv.] (ook -doses) voor de douairière werden steeds hoger. Welke landen vormen deze douane-unie? Er vond een double check plaats of het double-breasted [o.a. 2 rijen knopen] colbertje wel van vlekkeloze kwaliteit was (en liefst niet door vlekkenwater aangetast). Ik heb aan dovemans deur geklopt en heb vervolgens voor dovemansoren gesproken.

3. De Dow-Jones(index) stijgt weer. Het terrein waarop gisteren nog een Engelse bull [stier, niet in wdb.] graasde, werd ge(bull)dozerd. De overcomplete grond werd gedoseerd afgevoerd. Molens worden gesubsidieerd naar draaiuren. Ik ben misselijk, geef me nog maar zo'n drageetje [versuikerde tablet als geneesmiddel]. Wat houdt
drag-and-drop [programma of bestand met één muisklik binnen de computeromgeving verplaatsen] in? En ken je
drag-and-droptoepassingen? De dragqueen [opzichtig uitgedoste mannelijke travestiet] droeg een breloque [hangsieraad] van dragoniet [bergkristal]. Dram is de voorloop van rum. Wie staan er op de lijst van dramatis personae [alle spelers in het (toneel)stuk, alle betrokkenen]? Ooit gezien: een dreestrekker met dreadlocks (dreads – lange dikke strengen van ongekamd haar, vooral bij rastafari's)? De match eindigde in een draw [onbeslist]. De zachte dravik en de ijle dravik behoren tot de zwenkgrassen. In Drenthe kun je drentenieren. Coen Moulijn (Feyenoord) ondernam vroeger vaak een dribbel [rush]. De Leidenaar lijdt eronder dat zijn stad Leiden niet altijd leidend was in de historie. Stuur me maar een sms'je. Als een dobbelsteen in productie is, is deze nog oogloos (ogeloos, vergelijk: ooglijk en ogelijk).

4. Ik voel me behoorlijk geviseerd [bekritiseerd]. De onderzoeker van het krill, het walvisaas, was nog behoorlijk kril [kras, levenslustig]. Kruisken-a's (niet meer in VD, wel: abc's) zijn nogal gedateerd. In de Kristallnacht hield de SS in Duitsland een grootscheepse pogrom tegen de Joden. Na het koffiezetten gingen we koffiedrinken; één aanwezige nam koffie verkeerd. In de kolchoz [collectief landbouwbedrijf, Rusland] kickte men op kolbaszworstjes. Hij kreeg kokendhete thee over zijn kokker(d). Köfte is een Turks gerecht. Met een kohlpotlood kan men de ogen accentueren. De koh-i-noor is een megadiamant (hardheid 10 op de mohsschaal, schaal van Mohs). Een kojak is een kruising tussen een nerts en een sabel. Bij te veel koks-in-'t-ruim ontstaat er scheepsoverbevolking. Piet zit op de koksschool. Het colloquium [samenspraak] tussen de koksiaan (volgeling De Cock) en de coccejaan (volgeling Coccejus (Coch 2025)) leverde een bijzonder levendig debat op. De colaplant (kolaboom) levert kolanoten en
kola-extract (dat bevat cafeïne) op.

5. Een koikarper wordt makkelijk handtam. Het komfoor bood veel comfort. Beter één kolibrie in de hand dan tien kolibries in de lucht. Op Kol Nidrei [feest] (GB) [ook: ee] wordt het kol nidrei [gebed] [ook: ee] gebeden. Zie je ze als aasgieren op ons afkomen? Laten wij eropaf gaan (VD; GB: erop afgaan). Drie befaamde dicteeduo's zijn 'kompaan' en 'compagnon', 'kompres' en 'compressie', 'kompas' en 'compassie'. Ze hebben meerdere kongsi's [kliek die voordeel wil halen] gevormd. Een kongeraal is een zeepaling. Congadrums bespeel je met de vingers. De feminiene kompels hadden een zekere haardracht, de kondee. De kondratieffcyclus [economie] duurt circa 50 jaar. De komediant voerde een komedie, een comedy, op.

6. Als beloning kreeg hij kolombijntjes [zeer zachte cakejes]. Op koningendag viert men Driekoningen. Op Koninginnedag vierden koninginnedagvierders het koninginnefeest (ter ere van ons Koninklijk Huis. thans: Koningsdag). Aan de klant behoort het koningschap (hij is Koning Klant, de klant is koning, vergelijk Koning Voetbal)! Een koningsstijl vind je in paltrokmolens. Hij is de king van de pepermuntkenners (en lauwerde King – merk). Hij ging kopje-onder, maar kwam weer boven water. Wie zullen het koninkrijk Gods, het koninkrijk der hemelen, beërven ? De kookaburra is de lachvogel, een grote ijsvogel. Het kooltje-vuur is een soort van adonis [plant] (en een kooltje vuur zat bv. in een stoof). De auto's reden kop aan staart. Daarom ontstond er een kop-staartbotsing. Het koperenhuwelijkscadeau bestond uit een
kop-en-schotelverzameling [ook: kop-en-bak]. Een politiekordon kan moeilijk een cordon sanitaire voorkomen. Het was geen kortdurende maar een langdurige kwestie. Het korsakovsyndroom (hersenbeschadiging – je hebt dan korsakov) komt veel voor bij alcoholisten.

7. Het kornoeljehouten kunstwerk zag er goed uit. Kort gezegd kwam het daarop neer. Ze koutte maar voort: het leek de Koude Oorlog wel. Ze kauwde haar woorden veelvuldig. De kosmologie bestudeert de kosmos. De costumier [mjee] was drukdoende (GB) met de kostuumfilm. Hij gedroeg zich walg(e)lijk, zum Kotzen. De driekwart verduisterde maan hield zich schuil achter de mist. Drink per man driekwart kan. Drie kwart van de bevolking was tegen, een vierde was voor. Hij leek wel een dolle dries. Hij zat in de driver's seat [leidinggevende positie]. In een drive-in(bioscoop) heb je een eigen plaats. Is dit droogkokende rijst? Voor droogzwemmen heb je geen badpak nodig. Wat houdt het droste-effect in? Hoe schrijf je 'dubbel en dik' en 'dubbel en dwars'? Is dat zijn nieuwste dubbelelpee (dubbel-lp – langspeelplaat)? Een dryade is een bosnimf. Is drycleaning hetzelfde als droogkuis? Dat is vast nog zo'n ouderwetse dubbel 8-film.

8. Hij draagt een dubbelfocusbril (of is het een dito multifocus?) Bij een dubbelbogey (VD: double bogey) kom je twee slagen tekort voor par, bij een dubbelbirdie (VD: double birdie) houd je er twee over. De Dubbelmonarchie (de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie) is de Donaumonarchie. Wat de een due diligence noemt, heet bij de ander een duediligenceonderzoek [financieel-economisch onderzoek naar een bedrijfsovernamekandidaat]. Dat ligt er duimendik bovenop [wel
3 duimen dik]. Hou nu eens op met duimendraaien. Hij kwam tevoorschijn als een du(i)veltje-uit-een-doosje. De boterhammen waren dungesneden (GB). Hij is een duurbetaalde kracht. Dusdoende kwam hij te laat. Hij wil voor een duppie [dubbeltje] op de eerste rang zitten. Het duodenum is de twaalfvingerige darm. Een voorbeeld van een dwinger is de Stedendwinger [Frederik Hendrik, soms ook Maurits]. Dysartrie is een spraakstoornis, dysenterie ernstige buikloop, dyslexie woordblindheid, dysplasie de abnormale ontwikkeling van een orgaan(deel), dystrofie de slechte ontwikkeling van een orgaan, boem is ho (en plons is water/zwemmen).

9. Toen ik hem het e-book (ook: e-boek) toegestuurd had, kreeg ik een e-kaart (ook: e-card) van hem terug. Heb je het eau de toiletteje (ja, in die eau-de-toilettefles) wel bij je? Earlgreythee (of kortweg: earl grey) is thee met bergamotaroma [oh]. Easy listening (easy tune) is gemakkelijk in het gehoor liggende (pop)muziek en een easy rider is onder andere een draagzak voor baby's die men vastbindt op buik of rug. Met haar feeërieke voorkomen was ze eblouissant [schitterend, betoverend]. Een echappement moet je in een horloge zoeken. Het ecarté is een kaartspel dat door twee personen met 32 kaarten wordt gespeeld (ecarteren is ecarté spelen). Een echel is een bloedzuiger, een echelle een toonladder. 'Verschijning', 'verval', is in het Frans 'échéance'. Hij was economisch-monetair specialist. We eten ecoaardappelen. Een ecloge [èhk-loo-chee] is een herdersdicht van met name Vergilius. Een eclair is een lekkere soes met room.

10. Vertel haar niet te veel. Ze is nogal loose-lipped [TH 2018]. Ze was strenggelovig, van huis uit streng gereformeerd. Hij is gespecialiseerd in economisch-statistische problemen. De sacochenverkoper staat op de markt. Een economiser (ik vond ook: franchiser en merchandiser) is een voorverwarmer, een appetizer (ik vond ook: atomizer, digitizer, professional organizer, synthesizer, tranquillizer en womanizer) een amuse-gueule. Xtc [begin zin] is de afkorting van ecstasy, edammer is Edammer kaas.

 

2525 Dictee woensdag 22-12-2021 (1) dictee Dictee van de dag (430) √ x

Dictee – dictees [2525]

Vragen en opmerkingen: leentfaarrein@gmail.com

Oefendictee OUD 427, geheel herzien naar situatie 2021

Dictee van de dag (430)

1. Er was een edict [besluit, eigenlijk door de staat] om geen edik [Bijbeltaal, eek, azijn] te gebruiken. Het ediacara (VD: ediacarium) is het laatste tijdvak van het precambrium (genoemd naar de Ediacaraheuvelrug in Zuid-Australië). Het leek daar wel een eden [GB, lustoord - Eden = paradijs, VD: een waar (Hof van) Eden = paradijs; VD noemt een lustoord een hof van Eden]. Een e-dentifier is een apparaatje om je te identificeren bij i-bankieren. Het toppunt van kitsch is edelkitsch. De écriture automatique is de surrealistische schrijftechniek waarbij de gedachtestroom [n/s] ononderbroken op papier wordt gezet. Het ecrue [verbogen, iets ecru's] shirt was touwkleurig. Is die tweeling een- of twee-eiig? Het eemien is de
Saale-Weichsel interglaciale tijd. Een derde van een koek is een derde deel ervan. De een-na-laatste [op een na laatste] rolbezetting kun je niet een-op-een koppelen aan de laatste. De Eenheidsvakcentrale [EVC, dat laatste niet in wdb. – wel: EVD = Economische Voorlichtingsdienst] was de communistische vakcentrale in Nederland. Je kunt maar niet zo een-twee-drie een een-tweetje [voetbal, handeling samen] met hem opzetten. Deze eerstegeneratieallochtoon [eerste generatie] roemde de Eerste Golfoorlog. Het lijkt wel kippentaal: een eiprofiel is eivormig. Een Z-profiel is Z-vormig (en een Y-profiel
Y-vormig).

2. Eerdergenoemde persoon was eerstaangewezen voor de eerstvolgende vergadering en aldaar ook eerstaanwezend. Het was de gouden eeuw van de literatuur (GB ook: tt - doe in dictee 1 t!). Er volgde een efficiencyonderzoek. Bij tennis moet je niet te veel dubbelfouten (dubbele fouten) maken. De eeuwwende was net voorbij. Efedrine heeft verschillende medische toepassingen [werkt op centrale en sympatische zenuwstelsel]. Ik krijg een egghead [punthoofd] van je. Hij zit in de e-handel. Hij had eidetische [vroegere waarnemingen in het hier-en-nu – GB, VD: het hier en nu – ervaren] beelden van zijn
bijna-doodervaring (bde). Hij bood ons eigener beweging de eigengebakken taart aan. Het eiertikken verliep nogal hilarisch. Eilaas (eilaci, laci), het was weer zover. Het eindejaar [jaareinde] leverde een eindejaarsuitkering op. Met veel elan probeerde hij 'eïs'
[ee-jies] [verhoogde e - muziek] te schrijven. Het was daar een waar eldorado [paradijs, gelukkig verblijf]. De woorden 'élégance' en 'elegantie' zijn gelijkwaardig. Een eeg is een elektro-encefalogram (met c: cardio-). Elementairedeeltjesfysica [elementaire deeltjes] is een moeilijk en erg theoretisch vak.

3. Dat stamt nog uit de elizabethaanse tijd. Die elite-eenheid is puur een elitekorps. Hij deed het op zijn elfendertigst [ij 11]. Leeuwarden is een Elfstedenstad. Daar begint en eindigt de Elfstedentocht. Ellepijpen zijn ellenlang. Je kunt ze meten met een ellenstok (ellenmaat). De elzevier is een bekend lettertype. Zijn elocutie (welbespraaktheid) was welbekend (alom bekend). In El Salvador liep een Elvislookalike rond. We hadden een elysisch [gelukzalig] gevoel toen we het Elysée [ambtswoning president Franse Republiek] binnen mochten [VD: het Elysisch verlangen = het verlangen naar paradijselijke gelukzaligheid]. Het Hebreeuwse woord voor God is 'Elohiem' (VD). Een goddelijke uitspraak is een woord van God [= godswoord; Woord Gods = Gods Woord = de Bijbel, de Heilige Schrift - H.S.]. De emir was een éminence grise [graue Eminenz, grijze eminentie]. Employability wordt zowel van employé Henk als employee Ingrid gevraagd. De rekruten werden en bloc geëncadreerd [in kaders verdeeld]. Daarvoor hoef je de Endlösung niet en détail [in detail] te kennen. Een enchilada is een opgerolde en vervolgens gebakken tortilla. Die energie-efficiency is ten enenmale te gering.

4. Zij was het enigste [leukste] kind van de klas en het enige van haar ouders. Het enfant terrible werd en face [van voren] geportretteerd. Hij handelde alleen en gros [in het groot, handel, verkopen]. Hij had dus een en-groszaak. Wie zit er in de Wimbledondemi-finale (Wimbledonsemifinale)? De enkelkous van de babbelkous was enkellang. Zo engelrein is Rein nou ook weer niet. Maria ontving een engelse groetenis [van de engel ... ] Een gram is ongeveer twee derde engels [oud goud- en zilvergewicht]. Het schip werd binnengeloodst. De kubiekworteltrekking, beschouwd als een black box, geeft bij de input '8' de output '2'. Bij een stemmig kostuum hoort een black tie (cravate noir). Een kribbebijter is een hongerlijder of een vrek. Ik was de autokrik (SR: djak) vergeten. De kouroi [enk. kouros, man naakt – vr. resp. enk. korè en mv. korai - niet naakt, gestileerd] vertoonden allemaal het ponem van Apollo. De krankjorume vent was weer in de lorum van de krambamboeli [punch, ook jenever], ondanks het eten van krawkraw [kraa] (chips van de cassave) terwijl de papegaai na aangesproken te zijn met 'koppie krauw' 'koppie-krauw' terugriep. De krakowiak wordt ook in Danzig gedanst.

5. Quasimodo's zijn een soort mannelijke kratesen [misvormd]. In een krantencorpus kom je heel wat letterkorpsen tegen. De krabsalade had een meekraprode aanblik. Anne was een krabbekat; een krabbenzakje is een schaaldiertje. Hij legde krakkemikkig het verschil tussen een krach en een crash uit. De kou is uit de lucht, er is nu geen koutje meer aan de lucht [wel: een kauwtje in de lucht]. Op het jaarlijkse Kozakkenfeest (een waar volksfeest) werd de kozakkendans gedanst. Hij hield zich gedeisd, hij gebaarde van kromme haas (krommenaas - niets la­ten blij­ken, doen als­of zijn neus bloedt). We hebben ons krom gelachen om haar krompraten, haar kromspraak. De kroko(dil) plengde krokodillentranen. Krethi en Plethi, Jan en alleman, is (zijn) eropuit getrokken.

6. De krepharige [krip, crêpe] draaide kreteks (sigaretten, Maleis). Deze krimi speelt in de Krimoorlog. De accuplaten zijn kromgetrokken. De Kristallnacht klinkt alsof deze onder een kristallijnen luchter plaatsvond. Vanwege kroep kon zij niet aan de croquetparty (spel - met krokante kroketten!) deelnemen. Het kubbengedeelte van de fuik was kaduuk. In de kruidhof staken de taliban de lont in het kruitvat. Daar was geen kruid tegen gewassen. De krullenbollen hadden veel weg van kuddedieren [n/s]. Kwaito is Zuid-Afrikaanse dansmuziek, de kwacha de munteenheid van Malawi [MWK] en Zambia [ZMK]. Dat verhaal van die kut-Marokkaan – een kussebek en kullebroer – slaat (rijmt) als kut op dirk. De kuikensekser hoorde bij het barbecueën het kukelekuen aan. De Ku Klux Klanleden aten kumquats [zure, op sinaasappels lijkende vrucht]. De kunnengenoten wisten met
kunst-en-vliegwerk 2025 bijeen te blijven. Gurkha's gebruiken kukri's [oe] (mes, wapen). Tijdens de kür op de ijsvloer in het kurhaus [kursaal] strooiden ze met kurkuma [oe oe] (gele kleurstof) [een onwaarschijnlijk verhaal ...].

7. Jeetje, wat een moeilijke woorden: cafeetje, resumeetje, déléguéetje en dégénéréetje (bij de laatste twee met in m/v de 'm' doorgehaald). Hij wilde zijn ei kwijt kunnen om zijn motivatie niet te hoeven kwijtraken. Welke kwik-I- en kwik-II-verbindingen ken je zoal? Een meid om te kwijlen, daar wil ik wel bij verwijlen. De kwestie TNT ging over trinitrotolueen, de kwestie-Dutroux over een ontvoering. Hoe hoog is het kwartsgehalte hiervan? Kweekwee is de benaming voor een aantal Indische gebakjes (het woord stamt uit het Chinees). De rare kwant [snuiter, piechem] wist alles van kwantumfysica, kwantummechanica en kwantumelektronica. De aasgieren kwamen erop af. Een quant (kwantum) is de kleinste natuurlijke karakteristieke eenheid van een natuurkundige grootheid. Die kwassieboom was al een kwarteeuw oud, zo bleek uit het jubileumboek op kwartoformaat. Een kwikwi is een vis, de kyat [tsjaht] een munt (Birma, tegenwoordig: Myanmar – MMK). We gaan quizzen, hij quizde, ik heb gequizd [ook: kwissen]. Het cellokwintet speelde er lustig op los.

8. Zit deze kyfose [achterwaartse verkromming - of is het scoliose? - zijwaartse] in het thoracale [borst] of in het sacrale [heiligbeen] deel van de ruggengraat? Hoe kan een kynoloog [hondenkenner] zich nu kynofoob [als hondenliefhebber] in een cynodroom [s] [hondenrenbaan] gedragen? Een kylix is een ogenschaal, een Griekse drinkschaal. Kyaniseren [hout voor bederf bewaren] doe je met kwik-II-chloride. Wat laag bij de grond (platvloers, alledaags, terre à terre) is, is laag-bij-de-gronds. De laag van Heaviside (ionosfeer) is de E-laag (vergelijk
C-omroep - e-laag geschrapt in VD en niet in GB). Hij studeerde Laagland-Schots met als bijvak Laathoogduits en als hobby ook nog Laatlatijn. De laagstbetaalden waren weer de dupe. Kwaad doen verwacht je van een kwaaddoener. Een kwikkebil [vrouw of meisje dat niet stil kan zitten] zijn en dan rustig zitten? Wat is het verschil op een schip tussen staand [vast, boven en onder vastgemaakt] en lopend [los] want [touwwerk]? Een detente [politieke ontspanning] leidt vaak tot ook een entente [vriendschappelijke verstandhouding tussen mogendheden]. De toneelmoord was mooi geënsceneerd (in scène gezet). Brood kopen, enne niet vergeten, hoor! Vier van origine Franse uitdrukkingen zijn 'entre nous' [in vertrouwen], 'en profil' [van opzij], 'en plein public' [in het openbaar] en 'en masse' [in groten getale].

9. Boven de endo- [binnenste laag schors] zit de epidermis [opperhuid]. Ataraxie [volstrekte gemoedsrust, onbewogenheid] komt in de leer van Epicurus voor. Een eolusharp [de god is Aeolus] is een windharp. Dit zijn eocene [tijdperk eoceen] gesteentelagen. Een entre-deux is bij gordijnen een tussenzetsel. Een entr'acte is een in de pauze gespeeld tussenstukje. De Erasmusprijs doet me denken aan het erasmiaanse tijdperk. Met epoxy(hars) kun je lijmen. Erytropoëtine (epo) staat op de verbodslijst. Een kop koffie, ik ben eraan toe. Een ersatz [mv. -en] is een vervangingsmiddel. De esc-toets is de escapetoets (en de controltoets de ctrl-toets; er is ook nog een entertoets). Een esculaap(teken) is een staf met een eromheen kronkelende slang. Een escalope is een dun lapje roze-wit vlees. Erytrocyten zijn rode bloedcellen. In het Ertsgebergte vindt men ertsaders. De essenen vormden een joodse sekte. Esprit is fijne geestigheid. Een eskimohond wordt ook husky genoemd. De estradeaanbouwen [n/s] vielen op.

10. Hoe moet je et alii [en anderen, et al.] afkorten? Het et-teken [& - ook: et-teken of enteken] wordt ook ampersand genoemd, het at-teken [@] apenstaartje. Wat weet een etnoloog [volkenkundige] nou van ethiek [leer van wat goed en kwaad is]? De niet-euclidische meetkunde is lastig. Voor de euritmie [bewegingen gelieerd aan muziek] moest je bij Rudolf Steiner zijn (ja, die van de steinerscholen). Die evacueetjes droegen alleen nog maar evaatjes [vrouwenschortje]. Wij behoren tot het europide ras. De mee-eter [persoon] werd met ether bedwelmd. Bij een sprint op een E-weg is een ex aequo vrijwel onmogelijk. De beursnotering was ex [zonder] dividend (xd of x). Een ex voto is een votiefbeeld, een extended family bevat ook broers, zusters, etc. Een toespraak ex tempore houden, is geheel onvoorbereid mensen toespreken. Ik heb zojuist 'ewigweibliche' [het karakteristieke vrouwelijke dat een man aantrekt – wat hij die dag ook aantrekt] aan mijn privéwoordenlijst toegevoegd.